WARARKA

WARARKA MAANTA 13ka Agoosto 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta:Yaa Raysal Wasaare ka noqon doona #Soomaaliya muddada 4 bilood ee u hartay Madaxweynaha ugu musuqmaasuqa badan Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas”?  Maxuu kashifay Wasiiraka Arrimaha Dibadda ee Soomaaliya Mr. Cawad? Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Maxay ahayd sababta lagu cayriyey/eryey Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakht-Raam-Sade”? Xaggee/halkee ku dembaysay ballanqaadyadii iyo dhaqaallihii ay beesha caalamka ugu yaboohday #Soomaaliya? Yaa argagixiso ah #Soomaaliya? Ha wiqleyso!

Muqdisho 13ka Agoosto 2020  “Boob xoogan ayay wadaan” mas’uuliyiinta sii haayayaasha ka ah xukuumadda kalsoonida uu kala noqdey baarlamaanka federaalka ah ee Soomaaliya, sida uu sheegay siyaasiga Cabdiraxmaan Cabdishakuur.

Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame, hogaamiyaha xisbi siyaasadeedka Wadajir, ayaa ka dhawaajiyey in la dalac-siiyey in ka badan 200 sarkaal ciidan, lana magacaabay tobanaan diblumaasiyiin heer sarre ah.

Sidda laga soo xigtay Warsame, magacaabidaan baalmarsan shuruucda waddanka waxaa lagu taxay xubno ku heeb [qaraabo] ah yihiin madaxda waqtiga kasii dhacayo.

Bishii hore Julaayo 25-keeda ayay ahayd markii Aqalka Hoose uu riday xukuumadii Xasan Cali Khayre, waxaana madaxweyne Farmaajo uu si ku meelgaarka ah xilka ugu dhiibay Mahdi Maxamed Guuleed [Khadar].

Waxa uu sheegay in magacaabidaas ay sharci darro tahay, maadaama dastuurka ku meelgaarka ah uu xeerinayo in xukuumadda ay sii shaqeyneyso inta laga soo dhisayo xukuumadda cusub ee bedeleysa.

“Maxay keentay marka xukuumad sharci darro ah oo dalka ka talineysa? Waxa ay ku dhaqmeyso waxaa la yiraahdaa jenaan-boob Waxaa la kala boobayaa hantidii dowladda, waxaa la kala boobayaa mas’uuliyadihii iyo xilalkii dowladda, waxaa la kala boobayaa manaasibtii xataa garaadihii ciidanka ayaa boob lagu hayaa,” ayuu Warsame u sheegay warbaahinta Muqdisho.

Wuxuu hadalkiisa raaciyey: “Madaxweynaha wuxuu go’aansaday in uusan xukuumad dhisin si jenaan-boobkaas u sii socdo”.

Talaabooyinka kale ee xisbiyadda iyo maamuladda qaar ka gadoodeen oo xukuumadda xil-sii-gaarsiinta ah ay qaadey waxaa kamid ah magacaabida Hay’adda Batroolka iyo Golaha Adeega Garsoorka.

Xigasho: Garowe Online

Muqdisho 13ka Agoosto 2020Xog aan helnay ayaa sheegeysa in madaxtooyada Soomaaliya ay u yeertay sii-hayaha wasiirka arrimaha dibada Soomaaliya Axmed Ciise Cawad kadib markii uu magacaabay tobanaanka diblumaasiyiin, xilli xukuumadda uu ka tirsan yahay ay dhacday.

Cawad ayaa lagu waramay in uu ku sugnaa caasimadda Kenya ee Nairobi, halkaasoo uu ka sameeyay magacaabidan, waxaana yaab noqotay in isaga oo jooga gurigiisa Nairobi, kana maqan xaruntii wasaaradda uu warqado sharci-darro ah soo saaro.

Axmed Ciise Cawad ayaa ku dhacay fashilkii ugu weynaa abid, kaddib markii uu sameeyay magacaabid sharci daro ah oo waqtiga taariikhdeeda dib loo dhigay (Back Date) iyadoo uu magacaabay in ka badan 27 diblomaasi oo loo qoray qaab aan waafaqsaneyn sharciga shaqaaleynta dowladda.

Waxaa la soo bandhigga ilaa 21 warqadood oo uu ku magacaabay shaqsiyaad aan ka mid aheyn shaqaalaha wasaaradda, kana tirsaneyn shaqaalaha rayidka ah ee dowladda federaalka soomaaliya.

Xog ay heshay Caasimadda Online ayaa sheegeysa in magacaabistaan la sameeyey kadib dhicitaankii Xukuumaddii uu hoggaaminayey Ra’isul Wasaare Xasan Cali Kheyre, balse waraaqaha magacaabista lagu taariikheeyey 14 iyo 23 July ee 2020, si looga dhigo in la sameeyey intii ay xukuumadda jirtay, sida ay noo sheegeen xubno ka tirsan wasaaradda arrimaha dibedda.

Arrinta ayaa fajac ku noqotay Madaxweyaha ka dib markii lala wadaagay cadeymaha documents ka uu ku saxiixan yahay Wasiirka.

Ilo wareed lagu kalsoon yahay ayaa xaqiijiyay in Danjire Cawad oo maalmihii la soo dhaafay ku sugnaa magaalada Nairobi uu shalay dalka dib ugu soo laabtay, kadib markii ay gaartay fariin looga diray Villa Somalia oo isugu jirta canaan iyo inu si deg deg ah u soo galo Muqdisho.

Waa caado soo jireen ah marka la gaaro xilliga kala guurka in la magacaabo xilal lana dalacsiiyo saraakiil ciidan, waxaana ay arrimahaas kamid yihiin qorsheyaasha ay madaxda ku galaan ololaha coddeynta.

Muqdisho 13ka Agoosto 2020  Waxaa magaalada Muqdisho ka bilowday kulamadii ugu horreeyey ee looga arrinsanayo doorashooyinka 200/2021-ka, kuwaas oo ay leeyihiin guddiga farsamada ee ka baaraan-dagaya arrimaha doorashada.

Kulamada oo ah kuwa gooni-gooni ah ayaa waxaa guddiga oo ay xubno ka yihiin dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada diirada lagu saaray xaaladda dalka, gaar ahaan doorashada, si loo gorfeeyo, ka hor shirka ka dhacaya gudaha Dhuusamareeb.

Sidoo kale xubnaha guddiga ayaa kulan gaar ah la qaatay madaxweynahayaasha dowlad goboleedyada Galmudug iyo Koonfur Galbeed oo haatan ku sugan magaalada Muqdisho.

Sida uu sheegay wasiirka Dastuurka Saalax Axmed Jaamac guddiga iyo labada madaxweyne ayaa isla meel dhigay qorshayaal KMG ah oo ay ku wada shaqeynayaan labada dhinac.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in la tashiyo ay la yeelanayaan daneeyayaasha kala duwan, sida xisbiyada mucaaraadka iyo qeybaha kala duwan ee bulshada rayidka ah.

Si kastaba ha’ahaatee waxaa meesha ka maqan xubnaha guddigan farsamo ku metelaya maamullada Jubbaland iyo Puntland oo la sheegay inay diidan yihiin shirka Dhuusamareeb

 

Muqdisho 13ka Agoosto 2020 Saraakiil ka tirsan hay’adda dambi baarista Booliska Soomaaliya ee CID ayaa shalay tagay xabsiga dhexe ee Xamar, kadib weerarkii Isniintii ka dhacay gudaha xabsiga.

Saraakiishan ayaa ka hor inta aysan meesha tagin waxaa kaga horreeyay guddigii loo xil saaray in ay baaritaan ku sameeyaan kiiskaan waxaana kadib goobta tagay Saraakiisha CID.

Warar lagu kalsoon yahay oo aan helnay ayaa sheegaya in halkaas laga soo xiray afar kamid ah ciidanka Asluubta Soomaaliya oo laba kamid ah ay yihiin saraakiil sare.

Ciidankaan iyo Saraakiisha la xiray ayaa qaarkood waxay ku qornaayeen heeganka ama shaqada ilaalada xabsiga xiliga uu dhacayey weerarka halka qaar kalane aysan xiligaas shaqo ku jirin.

Lama sheegin sababta xarigood,a hase yeeshee waxaa la filayaa inuu la xariiro weerarkii Isniintii todobaadkaan ka dhacay Xabsiga Dhexe ee Xamar.

Sidoo kale, taliska ciidanka Asluubta Soomaaliyeed ayaa maanta bedelay dhamaan ciidanka ilaalada Xabsiga Dhexe iyo qaar ka mid ah ciidanka ku sugan kontaroolada laga soo galo Xabsiga.

Warar lagu kalsoonyahay oo ay heshay Caasimada Online, ayaa sheegaya in ciidanka dhamaantood maanta la badalay lana keenay kuwa kale oo ka tirsan Asluubta.

Arintaan ayaa la xariirtii weerarkii Xabsiga Dhexe ka dhacay kaas oo sababay dhimasho iyo dhaawac badan, waxaana jira hadal heyn badan iyo shakiyo oo arintaas ku saabsan.

Sii-haya xilka Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya Mahdi Maxamed Guuleed, ayaa shalay kulan la qaatay guddigii uu magacaabay ee qaabilsanaa baaritaanka weerarkii Xabsiga dhexe isagoo ku adkeeyay in ay deg deg warbixin u keenaan.

 

Muqdisho 13ka Agoosto 2020 Wasiirkii hore ee arrimaha gudaha dalka, Cabdiraxmaan Odowaa ayaa si adag uga hadlay muddo kordhin dalka ka dhacda, isagoona digniin arrintaasi ku aadan u diray Villa Somalia oo uu hormuud u yahay Farmaajo.

Odowaa oo hadda ah xoghayaha guud ee Madasha xisbiyada qaran ayaa sheegay in haddii uu dhamaado muddo xileedka madaxweyne Farmaajo, uusan laheyn wax xasaanad ah oo uga duwanaan karo madaxweynayaashii hore ee dalka.

Cabdiraxmaan oo ka hadlayay dood ka dhacday magaalada Muqdisho, ayaa meel adag iska taagay in dowladda Farmaajo ay sameysato ‘muddo kororsi aan sharci aheyn’, oo dalka u horseedi kara qalaalase siyaasadeed oo hor leh.

Wuxuuna madaxweynaha Farmaajo ugu digay in waqtigu ka dhaco, iyada oo aan heshiis laga gaarin nooca doorasho ee dalka dhaceysa, taasi oo lagu dabaqayo doorashada 2020/2021.

“Aniga waxaan taaganahay Madaxweynaha haddii uu waqtigiisu dhamaado, wax u haray malahan, anaga iyo madaxweynahana waxaan noqoneynaa dad guriyahooda jooga” ayuu yiri Cabdiraxmaan Odowaa.

Wasiirkii hore ee arrimaha gudaha dalka ayaa carabka ku adkeeyay muhiimada ay xiligan leedahay in dowladda Farmaajo ay waqtigeeda ku qabato doorashada, isagoona ka digay inay dhacdo taasi badalkeeda.

Hadalka Odowaa ayaa kusoo aadaya xili aan weli si dhab ah loogu diyaar garoobin shirka Dhuusamareeb3 oo lagu waday inuu furmo 15-bishan oo ay naga xigaan labo maalin oo keliya.

Shirkaasi ayaa la filayay in heshiis loo dhan-yahay looga gaaro arrimaha doorashooyinka, gaar ahaan nooca doorasho ee dalka ka dhaceysa, inkasta oo aysan xiligan muuqan qabsoomida shirkaasi.

 

Muqdisho 13ka Agoosto 2020  Dowladda Shiinaha, gaar ahaan safaaradeeda magaalada Muqdisho ayaa Soomaaliya ugu deeqday lacag gaareysa illaa 50000 dollarka Mareykanka ah.

Lacagtan ayaa safaaraddu waxa ay sheegtay in loogu tala-galay dadka Soomaaliyeed ee ay saameeyeen dadaadka.

Safiirka Shiinaha ee Soomaaliya, Qin Jian ayaa sheegay in deeqdan ay ugu tala-galeen sidii dib u dajin dhameystiran loogu sameyn lahaa dadkii ka barakacay fataahadaha dhowaan ku dhuftay gobollo dhaca koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in tallaabada noocan oo kale ah ay muujineyso saaxiibtinimada Soomaaliya iyo Shiinaha

Dowladda Shiinaha, gaar ahaan safaaradeeda magaalada Muqdisho ayaa Soomaaliya ugu deeqday lacag gaareysa illaa 50000 dollarka Mareykanka ah.

Lacagtan ayaa safaaraddu waxa ay sheegtay in loogu tala-galay dadka Soomaaliyeed ee ay saameeyeen dadaadka.

Safiirka Shiinaha ee Soomaaliya, Qin Jian ayaa sheegay in deeqdan ay ugu tala-galeen sidii dib u dajin dhameystiran loogu sameyn lahaa dadkii ka barakacay fataahadaha dhowaan ku dhuftay gobollo dhaca koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in tallaabada noocan oo kale ah ay muujineyso saaxiibtinimada Soomaaliya iyo Shiinaha

WARARKA MAANTA 12ka Agoosto 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa argagixiso ah oo aan ahayn argagixisada ka dhex shaqaysa Hay’adda Nabad-Sugida Qaranka? Yaa dalka #Soomaaliya ka dhigay waddanka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Maxuuse Raysal Wasaare cusub u soo magacaabi layahay Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” oo beesha caalamka diiday inay wax dhaqaallo ah siiso? Meeqo ballanqaad oo been iyo huuhaa ah ayaa shacabka Soomaaliyeed lagu khaldi jiray? Yaa noqon doona Raysal Wasaaraha cusub? 

Ha wiqleyso!

Muqdisho 2ka Agoosto 2020  Howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AMISOM) ayaa ku deeqay agab aan cunto ahayn, si loogu caawiyo dadka gudaha ku barokacay (IDPs) ee ay saameeyeen daadadkii dhowaan ku dhuftay degmada Beladweyne ee xarunta dowlad goboleedka HirShabelle. Alaabada, oo ay ka mid yihiin bustayaal, weelal, marokaneecooyin iyo saanado, ayaa waxaa ku deeqay ciidamada Jabuuti iyo kuwa Itoobiya ee ka hoos shaqeeya AMISOM, si loo yareeyo dhibaatada boqolaal qof, oo lagu khasbay inay guryahooda ugu cararaan daadad darteed, iyagoo lasii kulmay roobab mahiigaan ah.

Sarkaal ka tirsan Qeybta 4-aad ee Ciidamada Iskaashiga Millatariga (CIMIC), Lieutenant Ibrahim Yusuf Ahmed, ayaa deeqda ku wareejiyay Wasiirka Arimaha Bulshada ee Maamulka HirShabelle iyo Maareynta Musiibooyinka, Maxamed Axmed Cabdi.

Waxyaabaha ay ku wareejiyeen mas’uuliyiinta degmada si loo qaybiyo waxaa ka mid ah 800 teendhooyin, 1000 buste, 800 oo maacuunta guryaha ah, iyo 800 weelal caag ah.

Wasiirka arrimaha bulshada, ayaa uga mahadceliyay AMISOM mashruucan, isagoo sheegay in deeqdani ay wax badan ka tari doonto hagaajinta nolosha dadka ku jira xeryaha barakacayaasha, kuwaas oo la daalaa dhacaya saameynta fatahaadaha soo noqnoqda.

191,800 oo qof oo ay fatahaadu saameysay, ayaa ka barokacay guryahooda waxaana ay ku qasbanaadeen in ay aadaan meelo sarsare si ay uga badbaadaan fatahaada. HirShabelle iyo Dowladaha Koonfur Galbeed ayaa ah kuwa ay sida ugu daran u saameysay.

Maraykanka 12ka Agoosto 2020 Musharaxa Xisbiga Dimoqraadiga ee madaxweynaha Mareykanka Joe Biden ayaa u xushay Senator Kamala Harris oo laga soo doorto gobolka California inay noqoto musharaxa madaxweyne ku-xigeenkiisa Mareykanka.

“Waxaa Sharaf ii ah inaan ku dhowaaqo inaan doortay in Kamala Harris – dagaal-yahan aan ka cabsan ninka yar, islamarkaana ah mid ka mid ah dadkii ugu wanaagsanaa ee dalka usoo shaqeeyey – ay noqoto qofka ila ordaya,” ayuu Biden ku yiri qoraal uu soo dhigay twitter-ka.

“Joe Biden waxa uu mideyn karaa dadka Mareykanka, wuxuu noloshiisa ku bixiyey inuu inoo dagaalamo,” ayey Harris ku qortay iyana barteeda twitter-ka. “Waxaa Sharaf ii ah inaan noqdo musharaxa madaxweyne ku-xigeenka ee xisbiga dimoqraadiga,” ayey ku dartay.

Kamala Harris ayaa noqoneysa haweeneydii ugu horreysay ee madow ama Asian ah oo noqota musharax madaxweyne ku-xigeen. Kamala Harris ayaa waxaa iska dhalaya hooyo Hindi ah iyo aabe Jamaican ah oo soo-galooti ku ahaa Mareykanka.

Ayada oo dalka Mareykanka ay ka jiraan rabshado ka dhashay sida aan wanaagsaneyn ee booliska ula dhaqmaan dadka madow, ayaa Biden waxaa saarnaa cadaadis ku saabsan inuu doorto haweeney madow ah si ay tartanka ula gasho.

Harris oo sanadii 2016 noqotay kaliya haweeneydii labaad ee madow ah oo senator loo doorto ayaa la filayaa inay Biden ka caawiso inay xoojiso codadka uu ka filayo dadka madow ee Mareykanka.

Maamulka Dowladda Galmudug 12ka Agoosto 2020 Wararkaka imaanaya degmamada Dhuusamareeb ayaa sheegaya in diyaar garowgii ugu dambeeyey wejiga saddexaad ee shirka madaxda dowladda iyo kuwa dowlad goboleedyada laga dareemayo gudaha magaaladaasi.

Dhaq-dhaqaaqyo ciidan ayaa ka jira magaalada, waxaana sidoo kale tiro joob lagu bilaabay ciidamada jooga qeybaha kala duwan ee Dhuusamareeb, si loola socda xogtooda oo dhameystiran.

Ujeedka ayaa ah sidii looga hortagi lahaa isku dhacyo ama kala shaki soo kala dhexg-ala ciidamada, inta uu socda shirka Dhuusamareeb oo sidoo kale ay ka qeyb gali doonaan saamileyda siyaasadeed ee dalka oo ay ugu horreyaan xisbiyada mucaaradka.

Sidoo kale ciidamada dowladda iyo kuwa Galmdug ayaa lagu soo warramayaa inay howl-gallo ka bilaabeen gudaha magaaladaasi, iyaga oo guri guri u baarayaha xaafadaha degmadaasi

Ciidamada ayaa sidoo kale baaraya gaadiidka kala duwan ee isaga kala goosha waddooyinka kala duwan ee caasimadda Galmudug.

Dhuusamareeb ayaa saddex maalin kadin marti gelineysa shir ballaaran oo looga hadlayo xaaladda guud ee dalka, gaar ahaan arrimaha doorashooyinka lagu muransan yahay ee 2020/2021.

Maamulka Dowladda Somaliland  12ka Agoosto 2020 Wararka ka imaanaya gobolka Sool ayaa sheegaya in saacadihii la soo dhaafay ciidamada ammaanka Somaliland ay howl-gallo ballaaran ka sameeyeen deegaano ka tirsan gobolkaasi oo dhaca waqooyiga Soomaaliya.

Howl-gallada ayaa waxaa lagu soo qabtay hub iyo waxybaabaha maanka dooriya, sida uu warbaahinta u sheegay taliyaha Booliska gobolka Sool, Gaashaanle Dhexe Maxamed Saleebaan Gooni.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in howl-gallada ay ka dambeeyeen, kadib cabasho ka timid dadka shacabka ah.

Hubka lagu soo qabtay howl-galladan ayuu sidoo kale tilmaamay inay yihiin kuwa sharci darro ah oo dadka lagu dhibaateyn jiray.

Ugu dambeyn wuxuu ugu baaqay dadka shacabka ah inay la shaqeeyaan ciidamada Booliska, si looga hortago falalka liddiga ku ah ammaanka ee mararka qaar ka dhacay gobolkaasi Sool.

Muddooyinkii la soo dhaafay ciidamada Somaliland ayaa kordhiyey howl-gallada iyo dhaq-dhaqaaqyada ay ka wadaan gobollada Sool iyo Sanaag ee waqooyiga Soomaaliya

Waxaa mugdi sii galayo mustaqbalka Ganacsatada khaadka Kenya iyo Beeraleyda Miraa kadib markii uu istaagay ganacsigii weynaa ee kala dhaxeeyey Soomaaliya, halkaasi oo laga joojiyey khaadka.

Qaar ka tirsan ganacstada qaadka ee Kenya oo soo gaaray Muqdisho ayaa kulamo la qaatay qaar ka tirsan wasiirada Xukuumadda Soomaaliya, waxayna xogta sheegeysaa in kulamadaas ay kusoo dhamaadeen natiijo la’aan.

Rajada ganacstada qaadka ee Kenya ayaa ceel kusii dhacday markii Dowladda Soomaaliya ay sheegtay in arrintaan ay kaliya kala hadli karaan dowladda Kenya.

Guddoomiyaha Ganacsatada Kenya Maua Mohamed Qureshi oo la hadlay Daily Nation ayaa sheegay in madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo uu diiday codsigooda ahaa in dib loo fasaxo qaadka sida uu hadalka u dhigay.

“Madaxweyne Maxamed Farmaajo wuu diiday codsigeenna ah in aan dib u bilaawno ganacsiga miraa.”

Maua Mohamed oo ka hadlayey sababta loo diiday duulimaadyada qaadka ayaa sheegay in arrintaas aysan wax xiriir ah la laheyn xayiraadda COVID19

“Go’aanka lagu joojiyey qaadka maahan mid xiriir la leh COVID19, balse sababta ayaa ah mowqifka adag ee Kenya ay ka leedahay soo dejinta Soomaaliya,” ayuu yiri.

Guddoomiye Maua ayaa aaminsan in tallaabada dowladda Soomaaliya ay ku joojisay qaadka ka imaanayey Kenya ay jawaab u tahay go’aankii ay Kenya ku gubtay dhawaan bariis, sonkor iyo kaluun badan oo ka socda Soomaaliya.

Dowladda Soomaaliya ayaa dakhli tiro badan ka heli jirtay qaadka, waxayna wasaaradda Maaliyadda sheegtay in sanadkii 2019 laga helay dhakhli dhan $ 16.6 milyan oo ah canshuurta soo dejinta khaadka.

WARARKA MAANTA 9ka Agoosto 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxay #Itoobiya u caddaysay Maamulka #Somaliland iyo hoggaanka fashilmay ee Muuse Biixi? Maxaase loo magacaabi layahay Raysal Wasaare cusub? Meeqo lacag ah ayeey #Qatar ku bixin doontaa Madaxweynaha soos socda? Maxuuse saxaafadda ugu dhuumanayaa Maal-Geliye Argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugida Iyo Sirdoonka Qaranka Fahad Yaasiin oo lacagtii #Qatar u soo dhiibto dalka ku qasayey muddo dhan 10 sanno sida uu u sheegay mid kamid ah La-Taliyayaasha Madaxdtooyadda? Maxuu ugu dhici la yahay Madaxweynaha xilka dalka ku fashilmay inuu soo magaabo Raysal Wasaasre muddo 4 bilood ah sii-haya xilka raysal wasaarinimo? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii4raad aan ka ahayn Madaxweyne Farmaajo? Maxay tahay sababta sharci-darro ee uu Madaxweyne Mudane Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” u magacaabay Raysal Wasaare ku-xigeen Mudane Mahdi inuu noqdo sii hayaha Raysal Wasaaraha #Soomaaliya? Maxuuse sii-hayaha xilka Eaysal Wasaaraha xilka uga qaaday Xoghayihii joogtada ahaa ee uu sida ku meel-gaarka ugu magacaabay? Yaa Raysal Wasaare ka noqon doona #Soomaaliya muddada 4ta bilood ee u hartay Madaxweyne Mudane Farmaajo? Maxayse ahayd sababtii xilka looga qaaday Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade? Ha wiqleyso!

Muqdisho 9ka Agoosto 2020 Taliyaha ciidamada Booliska Soomaaliyeed, General Cabdi Xasan Xijaar ayaa xil muhiim ah u magacaabay taliyihii hore ee ciidamada Booliska dowlad goboleedka Soomaaliyeed ee Puntland, Cabdirisaaq Afguduud.

Wareegto ka soo baxday xafiiska taliye Xijaar ayaa waxaa xil-ka looga qaaday taliyaha laanta ilaalinta Canshuuraha ee ciidanka booliska Soomaaliyeed loogu magacaabay Afgaduud, iyadoona xil-kaas laga qaaday Cabdullahi Xasan Bariise oo ka mid ah saraakiisha sar-sare ee ciidanka Booliska Soomaaliya.

Laguma shaacin wareegtada sababta xil-ka looga qaaday Genaraal Bariise, balse tallaabadan ayaa qeyb ka ah is-bedallo uu maalmihii dambe waday taliska Booliska.

Cabdirisaaq Afguduud oo horey u soo noqday mar taliyaha Booliska Puntland ayaa waxaa lagula dar-daaray inuu si deg-deg ah u guto waajibaad shaqo loo igmaday.

Sidoo kale waxaa la faray laamaha amniga iyo cid kasta oo ay quseyso inay la shaqeeyaan taliyaha cusub ee laanta ilaalinta Canshuuraha ee booliska Soomaaliyeed

Dowladda federaalka ayaa muddooyinkii dambe watay isbedallo dhanka hoggaanka ciidamada ah, taas oo laga gol-leeyahay sugida amniga magaalada Muqdisho.

Maamulka Dowladda Puntland 9ka Agoosto 2020 Madaxweynaha dowlad goboleedka Puntland, Mudane Siciid Cabdullahi Maxamed (Deni) ayaa si adag uga hadlay dilka taliyihii ciidamada ilaalada madaxtooyada maamulkaasi, G/Sare Cismaan Cumar Maxamed oo ku dhintay dagaal saaka ka dhacay waqooyiga magaalada Gaalkacyo ee xarunta gobolka Mudug.

Ugu horreyn Siciid Deni ayaa tacsi tiiraanyo leh u diray marxuumka iyo saddex Xarigle Axmed Yuusuf Cabdi oo isna lagu dilay dagaalkaasi.

“Madaxweynaha Puntland Mudane Siciid Cabdullaahi Deni waxa uu tiiraanyada geerida Alle ha u naxariistee Taliyihii ciidanka Madaxtooyada Puntland Marxuum G. Sare Cismaan Cumar Maxamed iyo Saddex Xarigle Axmed Yuusuf Cabdi la wadaagayaa dhammaan ciidamada qalabka sida ee Dowladda Puntland, si gaar ah ciidanka Daraawiishta, gaar ahaan ciidanka Madaxtooyada, eheladii qaraabadii qoyskii iyo asxaabtii uu ka geeriyoodey Marxuumku.” ayaa lagu yiri war qoraal ah oo ka soo baxay xafiiska Deni.

Sidoo kale madaxweynaha Puntland ayaa Alle uga baryey labada maruuxm inuu ka waraabiyo Naxariistii Janno.

Madaxweyne Siciid Cabdullahi Deni ayaa sidoo kale tilmaamay Alle ha u naxariistee Marxuum Gaashaanle Sare Cismaan Cumar Maxamed in uu ahaa shakhsi wanaagsan oo shaqo yaqaan ah, islamarkaana ku wanaagsan hogaaminta ciidanka.

Marxuum Cismaan Cumar Maxamed ayaa ku dhintay howl-gal ciidamada Puntland ay ku qaadeen maleeshiyaad ku sugnaa warshadda Kabista ee Gaalkacyo, waxaana halkaasi ka dhacay iska hor imaad dhex-maray labada dhinac oo geystay khasaare kala duwan.

Mudug 9ka Agoosto 2020 Wararka ka imaanaya gobolka Mudug ayaa sheegaya in saaka dagaal ka dhacay waqooyiga magaalada Gaalkacyo ee xarunta gobolkaasi lagu dilay taliyihii ciidamada ilaalada madaxtooyada dowlad goboleedka Puntland G/Sare Cismaan Cumar Maxamed.

Dagaalka ayaa ka dhashay howl-gal ciidamada Puntland, gaar ahaan ilaalada madaxtooyada ay ku qaadeen maleeshiyaad ku sugnaa warshadda Kabista ee Gaalkacyo, waxaana halkaasi ka dhacay iska hor imaad u dhexeeyey labada dhinac.

Ragga maleeshiyaadka ah ee dagaalka kala horyimid ciidamada ayaa la sheegay inay ka ganacsanayeen maandooriyaha Khamriga, balse Booliska ayaa la wareegay warashadda.

Sidoo kale wararka ayaa sheegaya in dagaalka lagu dhaawacay 7 qof oo kale oo isugu jira dhinacyada diriray iyo dad shacab ah

Xaaladda ayaa hadda dagan, mana jiro weli wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha ciidamada ammaanka ee maamulka Puntland.

Dilka taliyaha ciidamada ilaalada madaxtooyada Puntland ayaa ku soo aadaya, iyada oo haatan madaxweyne Siciid Deni uu ku sugan yahay waqooyiga Gaalkacyo.

Muddooyinkii la soo dhaafay ayaa waxaa ciidamada amnigu ay howl-gallo baaxad leh ka wadeen qeybo badan oo ka mid ah gobolka Mudug ee bartamaha Soomaaliya.

Muqdisho 9ka Agoosto 2020 Shaqaalaha ka shaqeeya garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee Muqdisho ayaa maanta dhigay dibad-bax ballaaran oo cabasho ah.

Dibad-baxayaasha oo u badnaa dhalinyaro ayaa warbaahinta u sheegay inay ka cabanayaan mid ka mid ah shirkadaha ka shaqeeya garoonka diyaaradaha ee magaalada Muqdisho, taas oo laga leeyahay dalka Turkiga.

Qaar ka mid ah dibad-baxayaasha ayaa sheegay inay cadaalad darro ka tirsanayaan maamulka shirkadda, gaar ahaan laba nin oo u kala dhalatay dalalka Kenya & Uganda.

Sidoo kale waxa ay tilmaamay inay shaqeeyaan saacado badan oo aan ku jirin waqtiga shaqada ee lagula heshiiyey.

Shaqaalahan Soomaaliyeed ayaa sidoo kale baaq u diray madaxda dowladda federaalka ah ee Soomaaliya, iyaga oo ka dalbaday inay soo fara-geliyaan arrintooda.

“Cadaalad ayaan u baahanahay, wax ha naloo qabto.” ayey ku qeylinayeen dibadbaxayaashu.

Ethopia 9ka Agoosto 2020 Wasaaradda arrimaha dibadda ee dalka Itoobiya ayaa shaaca ka qaaday in aysan aqoonsaneyn Somaliland, islamarkaana ay taageereyso midninada Soomaaliya, hadalkaasi oo lama filaan ku noqday xukuumadda Hargeysa.

Afhayeenka wasaaradda arrimaha dibadda ee wadanka Itoobiya, Ambassador Dina Mufti ayaa meesha ka saaray in dalkiisa uu aqoonsan yahay Somaliland oo tan 1991-kii raadineyso madax banaani gooni ah & ictiraaf, si ay uga go’do Soomaaliya inteeda kale.

“Arrinta ku saabsan Somaliland, waxay qeyb ka tahay midowga Soomaliya, lamana aqoonsana, warka ah Itoobiya iyo dalalka ayaan aqoonsan, ma aha wax run ah.” ayuu yiri Dina Mufti.

Sidoo kale wuxuu intaasi raaciyey in Itoobiya ay markasto ixtiraameyso midnimada iyo qaranimada Soomaaliya, islamarkaana ay la macaamileyso xukuumadda Muqdisho.

“Innaga oo ka ambaqaadeynta ixtiraamka midnimada iyo qarannimada dal waxaa la dhaqannaa Soomaali mid ah, waxaan ku taageernaa in dib loosoo celiyo xisiloonida halkaas.” ayuu sii raaciyey afhayeenka wasaaradda arrimaha dibadda Itoobiya.

Somaliland oo xuduud la leh Itoobiya ayaa muddo dheere xiriir dhow la laheyd Itoobiya, balse wuxuu xiriirkaas xumaaday, markii ay xukuumadda Muuse Biixi Cabdi ay qeyb ka noqotay loolanka u dhexeeya wadamada Itoobiya iyo Masar ee ku aadan webiga Nile.

Si kastaba ha’ahaatee hadalka ka soo yeeray xukuumadda Addis Ababa ayaa ku soo aadaya, xilli uu dhowaan soo shaac-baxday qorshe ay wado xukuumadda Qaahira oo rabta inay saldhig milatari ay ka dhisato magaalada Berbera ee waqooyiga Soomaaliya.

WARARKA MAANTA 4ta Agoostp 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxuuse saxaafadda ugu dhuumanayaa Maal-Geliye Argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugida Iyo Sirdoonka Qaranka Fahad Yaasiin oo lacagtii #Qatar u soo dhiibto dalka ku qasayey muddo dhan 10 sanno sida uu u sheegay mid kamid ah La-Taliyayaasha Madaxdtooyadda? Maxuu ugu dhici la yahay Madaxweynaha xilka dalka ku fashilmay inuu soo magaabo Raysal Wasaasre muddo 4 bilood ah sii-haya xilka raysal wasaarinimo? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii4raad aan ka ahayn Madaxweyne Farmaajo? Maxay tahay sababta sharci-darro ee uu Madaxweyne Mudane Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” u magacaabay Raysal Wasaare ku-xigeen Mudane Mahdi inuu noqdo sii hayaha Raysal Wasaaraha #Soomaaliya? Maxuuse sii-hayaha xilka Eaysal Wasaaraha xilka uga qaaday Xoghayihii joogtada ahaa ee uu sida ku meel-gaarka ugu magacaabay? Yaa Raysal Wasaare ka noqon doona #Soomaaliya muddada 4ta bilood ee u hartay Madaxweyne Mudane Farmaajo? Maxayse ahayd sababtii xilka looga qaaday Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade? Ha wiqleyso!

Maamulka Dowladda Koonfur Galbeed 4ta Agoostp 2020  Madaxweynaha dowlad goboleedka Soomaaliyeed ee Koonfur galbeed Cabdicasiis Xasan Maxamed ‘Laftagareen’ ayaa waxa uu kula kulmay magaalada Muqdisho mas’uuliyiinta hay’adda bisha cas ee dalka Turkiga iyo sidoo kale madaxda hay’adda Diyanet. Madaxda hay’adahaan iyo maamulka Koonfur galbeed ayaa waxay ka hadleen dhibaatooyinka dhinaca fatahaadaha la xiriira ee ka jira deegaanno ka tirsan Gobolka Shabeellaha hoose.

Maamulka Koonfur galbeed ayaa hay’adaha la sheegay inuu usoo bandhigay dhibaatada ka jirta Gobolka, gaar ahaan barakaca iyo beeraha uu gooyeen daadadka uu soo rogay webiga Shabeelle.Kulanka ayaa lagusoo qaaday xaaladda dhabta ah ee ka jirta magaalooyin ay kamid tahay degmada Afgooye oo ku dhowaad lix kun oo qoys ay ka barakaceen, sida lagu caddeeyay dhibaatada fatahaadda gaysatay.

Gobolka Shabeellaha hoose ayaa waxa uu kamid yahay meelaha sida adag ay u saameeyeen isbedalka cimilada , waxaana dhowr jeer ku dhuftay fatahaado iyo baraaro soo noq noqday, kuwaas oo saameyn adag ku yeeshay dadka deegaanka.

Maamulka uu hoggaamiyo madaxweyne Laftagareen ayaa hadda ku dadaalaya sidii loo garab istaagi lahaa qoysaska nugul oo ay saameeyeen fatahaadaha

Tanzania 4ta Agoostp 2020 Dadka u dhaqdhaqaaqa arrimaha bulshada ee dalka Tanzania ayaa waxay si weyn u dhaleeceeyeen sharci cusub oo dembi ka dhigaya in mudaharaadyo lagu abaabulo Internet-ka, iyagoo ku tilmaamay inuu yahay mid ka hor imaanaya xuquuqda hadalka iyo xoriyatul qowl-ka. Xeerkaan cusub ayaa dembi ka dhiga abaabulka, qorsheynta amma in lagu taageero habka Online-ka dibad-baxyo ka dhan ah dowladda .

Sidoo kale sharcigaan ayaa diidaya in xogta arrimaha Covid-19 ee Tanzania lagu baahiyo baraha bulshada, iyadoo aan wax fasaxa laga haaysan dowladda.

Weriyayaasha ayaa soo sheegaya in xeerkaan cusub uu sababi karo in shakhsi walba loo xeri karo, dacwadna loogusoo oogi karo aragtidiisa uu warbaahinta dadweynaha “Social Media” kusoo qoro, amma faallo uu aragtida qof kale ka bixiyay.

Sidoo kale meelaha xogta lagu baahiyo la isku qabsan karo waxaa kamid ah bar kulannada WhatsApp-ka “WhatsApp Groups”

Hay’adaha Xuquuqda Aadanaha ayaa sheegaya in tan iyo markii madaxweyne John Magufuli uu la wareegay talada dalkaas dowladda Tanzania ay si adag ula dhaqmeysay warbaahinta, Ururada bulshada rayidka ah iyo shakhsiyaadka dhaliila dowladda.

Muqdisho 4ta Agoostp 2020 Askar ka tirsan ciidanka Sucuudiga ayaa waxyeelo soo gaartay xilli ay isku dhacyo ka socdeen koonfur-galbeed dalka Sacuudiga, sida lagu sheegay war ay baahisay warbaahin xiriir la leh Xuutiyiinta ka dagaalanta dalka Yemen.

Isku dhacyadda ayaa ka dhex qarxay xoogga Xuutiyiinta iyo ciidanka Sucuudiga, sida uu baahiyay website-ka Ansarullah. Ma jiro war weli kasoo baxay mas’uuliyiinta Sucuudiga.

Yemen waxaa ka jiray qas iyo khalalaase tan iyo sanadkii 2014-kii,  markii falaagada Xuutiyiinta ay la wareegeen inta ugu badan wadanka oo ay ka mid tahay magaaladda Sanca.

Xasaradaha ayaa kasii daray markii military-ga Sucuudiga iyo xulifo  uu hoggaminayo ay Xuutiyiinta ku qaadeen olole cirka ah, si ay dib talada ugu celiyaan dowladda calamku aqoonsanyahay ee Yemen.

Xulifadu waxay Yemen faro-geliyeen bishii March sanadkii 2015-kii, kadib markii ay Xuutiyiintu cayriyeen dowladda uu hoggamiyo Cabdurabbi Mansuur Haadi, isla markana ay caasimadda Sanca ka qabsadeen dabayaaqadii sanadkii 2014-kii.

Tobanaan kun oo reer Yemen ah ayaa la rumeysanyahay in ay ku dhinteen colaadaha, halka 14 million oo kale ay khatar ugu jiraan macluul, sida ay sheegtay Qaramadda Midoobay

Muqdisho 4ta Agoostp 2020 Cali Mahdi Maxamed oo kamid ah Madaxweyneyaashii hore ee dalka oo maanta ka qeyb-galay shirka beelaha Mudullood ayaa ka hadlay arrimaha doorashooyinka iyo xiisada siyaasadeed ee ka taagan dalka.

Cali Mahdi ayaa dowladda Farmaajo uga digay muddo kororsi ay muddooyinkii dambe waday qorshihiisa, kaasi oo daaqada ka saaray ra’iisal wasaarihii hore ee dalka, Xasan Cali Kheyre, sida la aaminsanyahay.

Wuxuuna carabka ku adkeeyay in doorashadu xiligeeda ay ku qabsoonto, maadaama ay xiligan dalka galin karto qalaalase siyaasadeed oo hor leh.

Cali ayaa madaxweyne Farmaajo uga digay inuu dalka u horseedo dagaal sokeeye oo hore looga soo gudbay, isla markaana uu meesha ka saaro fikirkiisa muddo kororsi ee uu ku dhaganaa muddooyinkii dambe.

Wuxuuna si cad u sheegay in aysan jirin cid xiligan aqbaleysa inay dalka ka dhacdo muddo kororsi, iyadoo beesha caalamka oo taageero badan siisa dowladda Soomaaliya ay ka deyrinayso qorshaha Villa Somalia.

“Dowlad fiican ayaan rabaa ninkii aan ka qaayana qorigeygii cadaa weli xabada lagama bixin, warku in uu cadaadaa la rabaa, dowladda maanta joogta ka yeeli meyno doorasho la’aan” ayuu yiri madaxweynihii hore ee dalka Cali Mahdi Maxamed.

Hadalka Cali Mahdi ayaa kusoo aadaya xilli ay dhawaan Madaxtooyada Soomaaliya ay markii u horeysay sheegtay inay dalka ka dhici karto muddo kordhinta ay ka digeen saamileyda siyaasadda.

Agaasimaha warfaafinta madaxtooyada Soomaaliya, Cabdinuur Maxamed Axmed oo xiligaasi ka qeyb galay dood ay qabatay Idaacadda BBC-da laanteeda Afka Soomaaliga, ayaa sheegay in muddo kordhin dhowr bilood oo farsamo ah ay dhici karto.

Villa Somalia ayaa sida ay aaminsanyihiin siyaasiyiin badan waxay muddooyinkii dambe ku howlaneyd qorshayaal dhowr ah oo ay ku rabto in muddo kordhin ugu sameyso madaxweyne Farmaajo, taasi oo meel adag iska taagen mucaaradka iyo saaxiibada beesha caalamka ee taageera dowladda.

Muqdisho 4ta Agoostp 2020  Safiirka Britain u jooga Soomaali Ben Fender ayaa sheegay in Soomaalida ay u taallo in ay go’aan ka gaaraan hoggaamiyaha ay doonayaan, waqtiga doorashooyinka soo socda iyo nooca ay noqonayaan, hadalkaas oo u muuqda in uu kasoo degay meeshii uu markii hore ka istaagay doorashooyinka oo uu dalbanayey in ay xilligooda ku qabsoomaan.

“Waxaan ixtiraameynaa madax-banaanida Soomaaliya. Qofka hoggaminaya Soomaaliya iyo doorashada, Soomaali keliya ayaa go’aan ka gaareysa,” ayuu yiri Fender oo twitter-kiisa kusoo daabacay muuqaal soconayay laba daqiiqo.

Siyaasiyiinta Soomaalidu hadda waxay heystan mddo afar bilood ah oo ka xigta xilliga ay tahay in la qabto doorashadda baarlamanka 27-ka December 2020-ka, iyo midda madaxtooyadda oo ku began 8-da Febraayo 2021-ka.

Xisbiyadda mucaaradka ah iyo madaxda maamul goboleedyadu waxay ku adkeysanayaan in la qabto doorashadda xilligeedii, iyadoo la adeegsanayo hanaan dadban, halka madaxda dowladda federalkuna ay ku adkeysanayaan in la qabto doorasho qof iyo cod ah, iyadoo la kordhinayo mudo xileedka hey’adaha dastuuriga ah.

Guddiga doorashooyinku waxay cosadeen $70 million si ay u qabtaan doorasho ka duwan middii la qabtay 2016-2017, taasi oo la rumeysanyahay in uu musuq hareeyay.

Safiirka UK, ayaa sheegay in uu go’aansaday in uu dadka la wadaago go’aanka dalkiisa ee ku aadan doorashooyinka soo socda ee Soomaaliya, kadib markii uu helay su’aalo badan oo ku saabsan meesha ay UK ka taagantahay arrimaha dalka ka taagan.

Isagoo og in Dowladda iyo mucaaradku ay si dhow erayadiisa ula socdaan ayuu ka weecday cayrintii Ra’iisul Wasaare Khayre  oo baarlamanku ku eedeeyay in uu ku guul darreystay in uu diyaariyo doorasho xilligeeda ku dhacda.

Fender waxaa uu doortay in uu diiradda saaro baahida ay Soomaaliya u qabto wadahadal iyo tanaasul, waqti yar ayuuna ku kharash gareeyay ka hadalka doorashooyinka soo socda.

“Waa muhiim in uu jiro wadaxaajood siyaasadeed oo loo dhanyahay si horay loogu socdo loona dhiso hanaankii lagu heshiiyay ee shirkii Dhuusamareeb,” ayuu yiri isagoo soo xiganaya heshiiskii 22-kii July ay gaareen Madaxweyne Farmaajo iyo madaxda maamul goboleedyadda.

Heshiiskaas waxaa uu ku baaqayay in dalka laga qabto doorasho xilligeeda ku dhacda isla markaana “lagu wada qanacsanyahay” iyo in la aas-aaso guddi farsamo oo ka shaqeeya nooca doorashadda.

“Waxaan ugu baaqaya qof walba in gacanta la is qabsado la isuna tanaasulo,” ayuu yiri Fender.

Sanadkii lasoo dhaafay, ayuu Fender ka careysiiyay dad badan markii uu si furan u cambaareeyay doorashadii ka dhacday magaaladda Kismaayo ee lagu doortay Axmed Madoobe.

Markale ayuu hadana bedelay aragtidii Dowladdiisa ee doorashadii Kismaayo markii uu ku biiray 13 dowladood, Qaramadda Midoobay iyo Midowga Europe oo soo dhoweeyay heshiiskii gaareen Axmed Madoobe iyo raggii kasoo horjeeday.

“Waa ay wanaagsantahay in la arko dhinacyadii iska soo horjeeday oo heshiiyay, laakiin waxaa loo baahanyahay siyaasad loo dhanyahay,” ayuu safiirku ku sheegay farriintiisa.

Waxaa uu madaxda Soomaalida iyo mucaradkaba ku booriyay “in ay ka fogaadaan ficiladda goonida ah ee dareenka kicinaya.”

“Qof kasta waxaa faa’iido u ah in arrimaha siyaasadda lagu xaliyo wadajir,” ayuu yiri safiirka UK.

Waxaa uu yiri “xasiloonida mudada dheer ee Soomaaliya waxay ku xirantahay adkeynta ku dhaqanka sharciga.”

Safiirku waxa uu muujiyay rajadiisa ah in hogaamiyeyaasha Soomaalidu ay “go’aan caqliyeysan” qaadan doonaan si loo xaliyo muranka ku saabsan doorashadda, “sababtoo ah saaxiibadood waxay doonayaan dib u dhiskooda, sida aan ugala shaqayneynaba amniga iyo deyn cafinta.”

“Waxaan rajeynayaa” ayuu yiri in “madaxdu ay heli doonaan xal xoojinaya saxiibtinimadeena, taasi oo mar hore la gaaray.”

Muqdisho 4ta Agoostp 2020 Wararka laga helayo gobolka Jubbada Hoose ayaa sheegaya in saacadihii la soo dhaafay diyaarad nooca milatariga ah oo ay leeyihiin ciidamada Kenya ee qeybta ka ah howl-galka AMISOM ee ka socda Soomaaliya ay ku burburtay garoonka diyaaradaha degmada Dhoobley ee gobolka Jubbada Hoose.

Diyaaradda oo sahay u siday ciidamada Kenya ee ku sugan degmadaasi ayaa la sheegay inay shil gashay xilli ay dooneysay inay caga dhigato garoonka Dhoobley.

Ugu yaraan hal qof ayaa ku dhintay shilkaasi, iyadoona ay ku dhaawaceem illaa saddex kale oo dhammaan ahaa howl-wadeenadii la socday diyaaradda burburtay.

Khasaaraha ayaa lagu soo warramayaa inuu yareeyey dadka la socday diyaaradda oo aad u koobnaa. Sidoo kale waxaa lagu guuleystay in la damiyo dab qabsaday diyaaradda oo la soo wariyey inay dhacday xilli habeen ah.

Illaa iyo hadda lama oga sababta rasmiga ah ee dhalisay shilkaasi diyaaradeed, weli ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha ciidamada Kenya.

Shilalka diyaaradeed ayaa muddooyinkii la soo dhaafay ku soo badanayey gudaha Soomaaliya, waxaana ay aheyd dhowaan markii diyaarad u socotay ciidamada Jabuuti ay ku dhacday garoonka diyaaradaha magaalada Beledweyne ee Ugaas Khaliif.

Muqdisho 4ta Agoostp 2020 Wasiirka wasaaradda maaliyadda xukuumadda Soomaaliya, Mudane Cabdiraxmaan Ducaale Beyle ayaa faah faahin ka bixiyey sababta illaa iyo hadda loo bixin la’ahay lacag nus Milyan Dollar ah oo uu ra’iisul wasaarihii hore Xasan Cali Khayre uu amray in la gaarsiiyo dadka ku dhibaateysan degmada Afgooye.

Beyle ayaa sheegay in aysan bixin doonin lacagtaas, haddii aan la helin hanaan cad oo looga hortagi karo in la musuq-maasuqo.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in loo baahan yahay in la dhiso guddiyo gaar ah oo ka shaqeeya arrimaha gargaarka ee degmada Afgooye.

Wasiirka maaliyadda oo hadalkiisa sii wata ayaa shaaca ka qaaday in muhiim tahay in laga wada qeyb qaato gurmadka dadka ay saameeyeen fatahaadaha ku dhuftay degmada Afgooye iyo guud ahaan gobolka Shabeelaha Hoose ee K/Soomaaliya.

Hadalkan ayaa ku soo aadayay, iyada oo xildhibaano ka tirsan Golaha Shacabka ay ku eedeeyeen wasaaradda maaliyadda inay ku dhagan tahay lacagaha loogu deeqay shacabka degmada Afgooye, taas oo uu 20 beri ka hor ku dhawaaqay ras’iisul wasaarihii la riday, Xasan Cali Khayre, xilli uu ku sugnaa magaalada Dhuusamareeb ee Galmudug.

Si kastaba ha’ahaatee dadka degan magaalada Afgooye ayaanan weli helin gar-gaar ku filan, waxaana qaarkood ay ku dhibaateysan yihiin duleedka magaalada Muqdisho, gaarahaan deegaanka Garasbaaley oo ay maaalmihii u dambeeyey u soo barakaceen.

 

www.wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 2da Agoostp 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii4raad aan ka ahayn Madaxweyne Farmaajo? Maxay tahay sababta sharci-darro ee uu Madaxweyne Mudane Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” u magacaabay Raysal Wasaare ku-xigeen Mudane Mahdi inuu noqdo sii hayaha Raysal Wasaaraha #Soomaaliya? Maxuuse sii-hayaha xilka Eaysal Wasaaraha xilka uga qaaday Xoghayihii joogtada ahaa ee uu sida ku meel-gaarka ugu magacaabay? Yaa Raysal Wasaare ka noqon doona #Soomaaliya muddada 4ta bilood ee u hartay Madaxweyne Mudane Farmaajo? Maxayse ahayd sababtii xilka looga qaaday Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade? Ha wiqleyso!

Muqdisho 2da Agoostp 2020 Madaxtooyada Soomaaliya ayaa markii u horeysay sheegtay inay dalka ka dhici karto muddo kordhin ay si adag uga digeen saamileyda siyaasadu, taasi oo horseedi karta qalaalase siyaasadeed oo hor leh.

Agaasimaha warfaafinta madaxtooyada Soomaaliya, Cabdinuur Maxamed Axmed oo ka qeyb galay dood ay qabatay idaacada BBC-da laanteeda Afka Soomaaliga, ayaa sheegay in muddo kordhin dhowr bilood oo farsamo ah ay dhici karto.

Cabdinuur ayaa ka dhawaajiyey in muddo kordhintaasi ku iman karto wax uu ku sheegay ‘cilado farsamo oo dhanka qabashada doorashada ah’, xili la filayo in dowladda federaalka iyo maamul goboleedyadu ay ka arrinsadaan nooc doorasho oo ka dhacda dalka, taasi oo looga baaqsanayo muddo kororsiga ay ku howlan tahay Villa Somalia.

Agaasimaha ayaa xusay in muddo kordhintaasi ay noqon karto labo ama saddex bilood, iyada oo la rumeysan yahay in Farmaajo uu rabo muddo intaasi ka badan, wallow aan la ogeyn sida uu qorshaha Villa Somalia u hirgeli doono, iyada oo si weyn uga soo horjeedan saamileyda siyaasadu.

Sidoo kale waxa uu carabaabey in muddo kororsigaasi uu sheegay uusan aheyn wax cusub, balse uu hore u dhici jiray xukuumadihii ka horeeyay Farmaajo, waa sida uu hadalka u dhigay Agaasimuhu.

“Muddo xileedka madaxweynuhu waa afar sano, doorashaduna waa inay dhacdo afar sano oo kasta. Way dhici kartaa in cillado ay sababaan dib u dhigis labo ama saddex bilood ah, horayna taasi way usoo dhici jirtay” ayuu yiri Agaasime Cabdinuur.

Hadalka Agaasimaha ayaa imanaya xili si weyn looga digay muddo kororsi, kaasi oo la rumeysan yahay inay wado Villa Somalia oo uu hormuud u yahay Farmaajo, isla markaana galaafatay ra’iisal wasaarihii dalka, Xasan Cali Kheyre, oo dhawaan xilkaasi uu ka tuuray Baarlamaanku

Muqdisho 2da Agoostp 2020 Sii-hayaha Ra’iisul wasaraha ahna Raiisul wasaare ku-xigeenka Soomaaliya Mahdi Maxamed Guuleed ayaa xilka ka qaaday xoghayihii joogtada ee xafiiska ra’iisul wasaaraha Cabdirasaaq Xuseen Aadan, toddobaad un kadib markii uu xilka u magacaabay.

Cabdirasaaq Xuseen Aadan ayaa waxaa lagu bedelay Cabdiraxmaan Mucaawiye Sheekh Ibraahim oo horey u ahaa ku-xigeenka xoghayaha joogtada.

Qoraal kooban oo uu soo dhigay boggiisa twitter-ka ayuu Mahdi Guuleed ku yiri “Waxaan Cabdiraxmaan Mucaawiye Sheekh Ibraahim u magacaabay in si KMG ah uu u haayo xilka  xoghayaha Joogtada ah ee Xafiiska R/wasaaraha. Waxuu bedelayaa Cabdirisaaq Xuseen Aadan oo si KMG ah horay ugu hayay xilkaan.”

Cabdirisaaq Aadan Guuleed oo horey u ahaa agaasime ku xigeenka Villa Somalia, ayaa xilkan loo dhiibay 25-kii July, oo ahayd malaintii uu Mahdi Guuleed la wareegay xilka sii hayaha ra’iisul wasaaraha, saacado kadib markii xilka laga qaaday ra’iisul wasaare Kheyre. Cabdirisaaq ayaa bedelay Axmednuur Maxamed Cabdi oo muddo ahaa xoghayaha joogtada ah ee xafiiska Kheyre, kaasi oo si aad ah ay isugu dhowaayeen Xasan Cali Kheyre.

Ma cadda waxa keenay isbedelkan deg degga ah ee uu sameeyey Mahdi Guuleed, hase yeeshee warar aan helnay ayaa sheegaya in arrintan ay ka dhalatay dhacdo aan la mahdin oo maanta ka dhacday xafiiska ra’iisul wasaaraha, taasi oo weli aan baaritaan ku hayno sax ahaanshahaeeda, dibna kasoo sheegi doono, Insha Allah.

Muqdisho 1da Agoostp 2020 Wargeys u dhow dowladda Turkiga ayaa dood ka abuuray dalka Turkiga, kadib markii uu boggiisa hore ku daabacay in la joogo waqtigii dib loogu dhawaaqi lahaa Khilaafaddii Islaamka ee dalka, maadaama madxafkii Hagia Sophia loo bedelay masjid.

Gercek Hayat, oo uu leeyahay urur warbaahineed Dowladda taageera oo lagu magacaabo Yeni Safak ayaa soo qaatay sawirka calankii gaduudnaa ee Khilaafadii Cusmaaniyiinta, waxaana dowladda Turkiga uu weydiistay “ Khilaafo ku midooba. Hadda haddii aadnan ku midoobin, goorma? Haddii aadan adinku sameyn ayaa sameynaya?”

Wargeyska ayaa qoraalkiisa ku sheegay in Turkigu uu hadda madaxbanaanyahay kadib masjid u bedelistii Hagia Sophia ee horraantii bishaan.

Gercek Hayat, waxaa uu leeyahay 10,000 oo akhristeyaal rukun ah. Lakiin waxaa soo jiitay jawaab uu bixiyay afhayeenka xisbiga AKP Omer Celik.

“Jamhuuriyadda Turkiga waa dimoquraadi, Calmaani ah, sharcigana lagu maamulo,” ayuu twitter-kiisa ku soo qoray Omer Celik, oo ka falcelinayay maqaalka u horreeya ee wargeyska.

“Waa khalad in la abuuro kala qaybin siyaasi ah oo la xiriirta siyaasadda taliska siyaasadeed ee Turkiga. Jamhuuriyadeenu waa ubaxa indhaheena. Dood aan caafimaad qabin iyo kala qaybin baraha bulshada ka socday tan iyo shalay ee siyaasadeena ma ahan ajandaha Turkiga” ayuu yiri.

Qareeno jooga Ankara ayaa dacwad dambi ka gudbiyay wargeyska, iyagoo sheegay in wargeysku uu ku xadgudbay sharciga oo mamnuucaya kacdoon hubeysan oo ka dhan ah Jamhuuriyadda Turkiga iyo dadkeeda.

Wargeysyo dhowr ah ayaa cambaareeyey sawirka lagu daabacay bogga hore ee wargeyska. Cinwaanka aad ayaa loogu hadal hayaa Twitter-ka, taageerayaal ayaa difaacaya kuwo kalena waa ay kasoo horjeedaan.

Doodaha nuucaas micno weyn ayey ugu fadhiyaan bulshadda Turkiga tan iyo markii ay Dowladdu Hagia Sophia u bedeshay masjid, taasi oo meesha ka saareysa mid ka ah taariikhii uu ka tagay Kamal Ataturki oo aasasay Turkiga Casriga dagaalkii 1-aad ee dunida kadib.

Intii lagu guda jiray salaadihii furitaanka masjidka, Ali Erbas oo ah madaxa hoggaanka Arrimaha Islaamka, ayaa Maxamedkii 2-aad oo ka mid ahaa suldaanadii Khilaafaddii Cusmaaniyiinta kasoo xigtay oraah bartilmaameedsaneysa cid walba ee isku dayda in ay Hagia Sophia ka bedesho masjid.

Mucaaradka calmaaniga ah waxay hadalkaas u fahmeen in uu yahay weerar ka dhan ah Ataturk, kaasi oo dhismaha madxafka u bedelay sanadkii 1934-kii.

Ataturki waxaa uu meesha ka saaray Khilaafadii ku dhawaad 100 sano ka hor taasi oo ay qayb ka ahayd isbedel uu wadanka ka sameeyay.

Isbedel diidka diimaha ee Turkiga ayaa u arkayay dhaq-dhaqaaqii Ataturk, tallaabo ka dhan ah midnimada muslimiinta Adduunka.

Ataturk, markii uu joojiyay nidaamkii Khilaafada waxay taasi soo afjartay awoodihii iska soo horjeeday ee wadanka dhexdiisa, Laakiin sharci ay Golihii Qaran ee Turkiga sixiixeen ayaa awoodda gacanta u gliyay baarlamaanka.

Qaar ka mid ah MuslimiintaTurkiga ayaa la arkayay iyagoo sheegaya in hadda baarlamaanku uu leeyahay awoodda ah in uu Khilaafo ku dhawaaqo. Codbixin la sameeyay sanadkii lasoo dhaafay ayaa muujisay in inta ugu badan ee dadka Turkigu aysan dooneyn in ay soo noqoto Khilaadii dalkaasi ka talin jirtay.

Muqdisho 2da Agoostp 2020  Sida ku cad dastuurka ku meel gaarka ah ee dalka waxaa sharci darro noqoneysa in madaxweyne Farmaajo uu ra’iisul wasaare ku xigeenka xukuumadda u magacaabo sii hayaha xilka ra’iisul wasaaraha dalka.

Qodobka 103-aad ee dastuurka dalka waxa uu qeexayaa xil-gaarsiinta xukuumadda ee inta madaxweynuhu uu ka soo magacaabayo wasiirka koowaad ee xukuumadda bedeleysa.

Qodobkaas waxuu dhigayaa in Ra’iisul wasaaraha iyo golihiisa wasiirrada ay xilka sii heynayaan, iyaga oo shaqada dowladda sii gudanaya illaa xukuumadda lasoo dhiso ay kala wareegto.

Qodobka 103-aad ee dastuurka ayaa u dhigan sidan, “Inta u dhexaysa taariikhda doorashada guud iyo marka Raisul-Wasaare cusub la dhaarin doono, Raisul-Wasaarihii hore ee xilka hayey iyo Golihiisa Wasiirradu waxay sii haynayaan xilka, waxayna u fulinayaan waajibaadka caadiga ah ee Dawlada si xilgaarsiin ah.”

Kadib markii guddoomiyaha golaha shacabka ee baarlamaanka Soomaaliya uu ku dhawaaqay in xildhibaanadu ay kalsoonidii kala noqdeen xukuumadda Ra’iisul wasaare Kheyre, durbadii Madaxweyne Farmaajo waxa uu sameeyey magacaabis cusub.

Madaxweynaha oo wareegtadiisa ku balan-qaaday in uu deg-deg u soo magacaabayo ra’iisul wasaare cusub ayaa ra’iisul wasaare ku xigeenka xukuumadda Mahdi Maxamed Guuleed u magacaabay sii-hayaha xilka Ra’iisul wasaaraha dalka, taas oo sida uu dhigayo dastuurku sharci darro ah.

Dastuurku waxa uu dhigayaa in Ra’iisul wasaare Kheyre uu shaqada u sii wado si caadi ah, isaga iyo golihiisa wasiirrada, isla markaana uu xilka ku wareejiyo Ra’iisul wasaaraha uu soo magacaabi doono Madaxweynuhu, balse ma dhicin.

Inkasta oo Kheyre markii dambe is-casilay, haddana madaxweynuhu wuxuu sharci-darrada sameeyey taas ka hor.

Muqdisho 2da Agoostp 2020 Safiirka Shiinaha ee Soomaaliya, Qin Jian ayaa maanta soo gaaray magaalada Hargeysa ee caasimada Somaliland, xili ay weli taagan tahay xiisaddii ka dhalatay heshiiskii Somaliland iyo Taiwan.

Amb. Qin Jian ayaa waxa madaarka Cigaal ee magaalada Hargeysa kusoo dhaweeyay Mas’uuliyiin ka tirsan xukuumada Muuse, maadama uu safar ku maqan yahay Wasiirka arrimaha dibedda Somaliland.

Safiirka ayaa loo sii galbiyay qasriga madaxtooyada Somaliland oo uu kulan kula qaadan doono madaxda ugu sareysa Somaliland, gaar ahaan madaxweyne Muuse Biixi, oo uu kala hadli doono mowqifkooda ku aadan xiriirka Taiwan, sida ay ogaatay Caasimada Online.

Shiinaha ayaa si adag uga hor-yimid xiriirka labadaasi dhinac, isagoona ku tilmaamay wax aan la aqbali kareyn, isla markaana xad-gudub ku ah Jamhuuriyada dadka ee Shiinaha.

Qin Jian ayaa si rasmi ah madaxweynaha Somaliland u gaarsiin doona diidmada dowladdiisa ee ku aadan in xiriir diblumaasiyadeed lala sameeysto Taiwan, oo iyadu sheegata inay tahay dal ka madax banaan Jamhuuriyada Shiinaha.

Safarka Jian ee Hargeysa ayaa qeyb ka noqonaya dadaalada ay Beijing ku wiiqeyso iskaashiga Taiwan iyo Somaliland, oo iyadu laftigeedu ah maamul ka tirsan Soomaaliya, balse ku dooda madax-banaani aan taageero ka haysan beesha caalamka.

Muqdisho 2da Agoostp 2020 Faahfaahino dheeraad ah ayaa laga helayaa sababtay keentay xil-ka-qaadistii galabta lagu sameeyey xoghayihii ku meel gaarka ahaa ee xafiiska Ra’iisul wasaaraha Cabdirasaaq Xuseen Aadan, kaas oo xilkan loo magacaabay todobaadkii hore.

Xubno ka tirsan madaxtooyada Soomaaliya ayaa Caasimada Online u sheegay in sababta xilka looga qaaday Cabdirasaaq Xuseen Aadan (Caato) ay la xariirto xad-gudub galabta lagula kacay Yaxye Cali Hareeri oo ka mid ah ragii sida aadka ah ugu dhawaa Ra’iisul Wasaarihii hore Xasan Cali Kheyre.

Yaxye Cali Hareeri oo watay gaari kuwa aysan xabadu karin ah ayaa maanta hooygiisa ugu tegay Xasan Cali Kheyre, waxaana markii uu ka soo laabtay lagu celiyey afaafka hore ee madaxtooyada.

Yaxye Hareeri waxaa la sheegay in askar ka amar qaadaneysay Cabdirasaaq Xuseen ay gaarigiisa isku geedaameen, isla markaana ay ku amreen in asaga iyo darawalkiisaba ay ka degaan, iyagoo sidaas ula wareegay gaarigii Hareeri.

Imaraadka 1da Agoostp 2020 Dalka Isu-tagga Imaaraadka Carabta ayaa howlgeliyey warshaddi ugu horreysay ee Niyuukilar oo uu yeesho dal Carab ah oo ku yaalla Gacanka Carbeed.

Tayeynta quwadda Nukliyeerka oo afar qaybood ka kooban qaybti ugu horreysay waxaa laga billaabay warshadda Barakah, iyada oo la adeegsanayo teknooloojiyad uu sameeyey dalka Kuuriyada Koonfureed.

Warashadda ayaa la filayey in si rasmi ay howlaheeda u billaawdo 2017-kii balse waxaa marar badan ku yimid dib u dhac la xidhiidhiyey ammaanka warshadda.

Dalka Iisu-tagga Imaaraadka Carabta oo saliidda hodanka ku ah waxay dooneysaa warshaddan iney seddex meelood meel baahida dhinaca tamarta uu dalkaasi u baahan yahay iney daboosho.

Laba toddobaad ka horna Iisu-tagga Imaaraadka Carabta waxay hawada sare u direen dayax-gameedkiisa heerkiisu sarreeyo oo loo adeegsanayo cilmibaadhista, taasoo dalkaasi ka dhigtay dalkii ugu horreyey oo ka atirsan Khaliijka oo tallaabbadaasi qaado.

Iisu-tagga Imaaraadka miisaaniyadda ugu badan ee tamarta wixi hadda ka horeeyey wuxuu ku bixin jiray tamarta laga helo qorraxda.

Khubarada Tamarta qaarkood waxay su’aal gelinayaan suurtagalnimada warshaddaasi looga magacdaray ‘Barakah’. Maadaamaa tamarta laga helo qorraxda uu yahay mid nadiif ah, oo raqiiqs ah oo macno badan u sameeynaya gobol ay ka taagan yihiin xiisado siyaasadeed iyo kuwo argagixiso.

Sanadki hore warshadda ‘Barakah’ ee Nukliyeerka waxay Qadar ku tilmaantay “Khatar muuqata oo ku soo fool leh nabadda iyo deegaanka gobolka.”

Dalka Qadar waxay xiisad siyaasadeed oo aad u xooggan kala dhaxeysaa Iisu-tagga Imaaraadka Carabta iyo Sacuudi Carabiya.

Gobolka Khaliijka waxaa sida oo kale ku yaalla dalka Iiraan oo ay xiisad siyaasadeed kala dhaxeyso Iisu-tagga Imaaraadka Carabta, oo cunaqabateyno kala duwan uu saaray Mareykanka sababa la xidhidho barnaamijkeeda Nukliyeerka uu muranka badan hareeyey.

Dr Paul Dorfman oo ah madaxa koox caalami ah oo latalinta dhinaca hubka Nukliyeerka u qaabilsan wuxuu sanadkii hore qoray “Nukliyeerka wuxuu sii hurinayaa xiisadda ka dhex taagan waddamada Khaliijka, maadaamaa warshadda quwad Nukliyeer oo la sameysto ay horseedi karto awood dalka warshaddaasi leh uu ku sameysto hubka Nukliyeerka.”

Saaynisyahan kale oo uu fadhigiisu yahay London wuxuu isna falanqeyntiisa uu shaki kaga muujiyey amniga warshadda Nukliyeerka ee Barakah, isaga oo cabsi ka muujiyey khatarta shucaaca ay warshaddaasi ku sii deyn karto Khaliijka.

‘Guul muhiim ah’

Madaxda Iisu-tagga Imaaraadka Carabta waxay maanta oo Sabti ah ay si rasmi ah ugu dhawaaqeen guusha furitaanka warshadda, taasooy u sheegeen guul dhinaca Saayniska uu dalkaasi gaaray.

Waxaana warshaddan laga dhalinayaa Tamar dhan 1400 oo Megawatt oo cadaadiska tamarta biyaha ka dhalanayo, oo ay naqshadeysay Kuuriyada Koonfureed loona yaqaanno APR-1400.

Wakaaladda u xilsaaran Quwadda Tamarta caalamiga (IAEA) oo u xilsaaran kormeerka warshada Nukliyeerka ayaa warshadda Barakah barteeda Twitter-ka ku bogaadisay iyada oo sheegtay iney qaybta koowaad ee warshadda in si buuxda loogu guuleystay, ammaanka warshadduna kormeer lagu sameeyey ayna wanaagsan tahay.

“Waa guul muhiim ah oo laga gaaray dhanka ganacsiga iyo soo saarista tamar nadiif ah. IAEA waxay taageereysaa Iisu-tagga Imaaraadka Carabta ee ku guuleystay warshaddi ugu horreysay barnaamijkeeda quwadda Nukliyeerka.”

Madaxa Abu Dhabi, Boqor Amiir Mohammed bin Zayed al-Nahyan oo farriin hambalya ah soo dhigay bartiisa Twitter-ka wuxuu sheegay ‘Guushan muhiimka ah ee la gaaray iney aasaas u tahay waddada loo maro horumar waara”.

Xigasho: BBC Somali

 

www.wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 30ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Maxay tahay sababta uu Madaxweyne Farmaajo oo xilka iyo hogganka dalka ku fashilmay uu u magaacabay La taliyaha doorashooyinka dalka? Ma waxuu umalaynayaa inkan uu magaabay inuu awood u leeyahay warbaahinta dalka ka jirta si been iyo buunbuunin loogu samaayo? Yaa fashilmay Mr. Farmaajo mise Mr. Kheyre?  Maxay beesha caalamka ugu dhaaratay Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inay xukunka ka ridi doonaan haddii uusoo magacaawo xun oo dembiyo loo haysto?  Ma waxay beesha caalamka soo wadaa inay shaqa si khasab ah uga cayriyaan/eryaan Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” sidii Madaxweynihii hore Kornayl Cabdilaahi Yuusud Axmed? #Yaa jaray #Internetka #Muqdisho kaliya? Yaa Raysal Wasaare noqon doona Mr. Goodax Mise Mr. Geedi? Maxay tahay sababta xal iyo wareysiyo ay idaacadaha shisheeye ee Afka-Soomaaliga ku hadlo u buunbuuiniyaan inay wareysi ka qaadaan dadka ku fashilmay talladda dalka in ka badan laba ama dhowr jeer? Maxayse #Qatar u dedejisay in xilka laga qaado Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”? Meeqo Dowladdood ayaa ku tartamaya inay keenaan Raysal Wasaare danahooda ka shaqeeya?  Meeqo sanno ayuu ku darsan rabaa Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas”? Ha wiqleyso! 

Muqdisho 30ka Luulyo 2020   Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa waxa la taliyahiisa dhinaca doorashooyinka u magacaabay  Cabdi Cali Raage oo ah milkiilaha Idaacadda Sooyaal oo ku taalla magaalada Kismaayo, sidoo kalena ah siyaasi saameyn togan ku dhex lahaa maamulka Jubbaland , horayna mar usoo noqday mid kamid ah la taliyayaasha madaxweyne Axmed Maxamed Islaam. Waxa uu madaxweynaha kala talin doonaa arrimaha doorashooyinka dalka oo ah waxa hadda sida weyn looga hadal hayo Soomaaliya, loona baahanyahay in waqtiga u haray madaxweyne Farmaajo si weyn diiradda loo saaro.

Sida lagu qoray bogga raadiyaha Dalsan ee Muqdisho Cabdi Cali Raage ayaa waxa uu horay ugasoo shaqeeyay doorashooyinkii dadbanaa ee ka dhacay Soomaaliya sanadkii dhammaadkii sanadkii 2016-kii.

Cabdi Cali Raage ayaa waxaa horyaalla shaqooyin ay ka mid tahay ka tala siinta madaxweyne Farmaajo arrimaha doorashada dalka oo hadda aan weli la isla qaadan hannaanka ay noqoneyso

Muqdisho 30ka Luulyo 2020 Taliyaha Booliska qeybta bari, Gaashaanle Dhexe Khaliif Cabdulle Maalin oo xalay ka hadlayey kulan lagu qabtay xarunta degmada Kaaraan ayaa ka warbixiyey dhibaatooyin amni darro oo ka jira gudaha degmadaasi.

Khaliif ayaa sheegay in amniga Kaaraan uu faraha ka baxay, islamarkaana ay dhibaatooyin ka geystaan maleeshiyaad hubeysan oo wata dareeska ciidanka.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in degmada Kaaraan ay ka dhacaan dhacdooyin xanuun badan, islamarkaana amni xumada ka jirta ay gaartay heer Bac la’isku dhalaaliyo.

Taliyaha oo hadalkiisa sii wata ayaa carabka ku adkeeyey inay muhiim tahay in wax laga qabto amniga degmadaasi, si looga hortago dhibaatooyinka loo geysanayo shacabka.

“Amni xumadda Degmadda Kaaraan waxay mareysaa heer in Jawaan la is galiyo ka dibna Bac la isku dhalaaliyo,waxaa dhibkaas geysanaya waa rag wata dareeska ciidanka oo kala dhiman,waana muhiim in la sugo amniga degmada.” ayuu yiri taliye Khaliif.

Hadalkan ayaa taliyaha Booliska qeybta bari, Gaashaanle Dhexe Khaliif Cabdulle Maalin wuxuu ka sheegay kulan amniga Kaaraan looga hadlayey oo xalay ka dhacay xarunta degmadaasi, kaas oo uu ka qeyb-galay guddoomiyaha gobola Banaadir, Cumar Filish.

Muddooyinkii la soo dhaafay ayaa waxa ay qeylo dhaan ka soo yeereysay dadka rayidka ah ee ku dhaqan degmadaasi, kuwaas oo ka cabanayo amni darri soo wajahday.

Muqdisho 30ka Luulyo 2020  Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo) ayaa xafiiskiisa ku qaabilay guddoomiyaha baarlamaanka dowlad goboleedka HirShabelle, Sheekh Cusmaan Barre Maxamed.

Kulankan ayaa waxaa sidoo kale qeyb ka ahaa xildhibaano ka tirsan baarlamaanka federaalka ah ee Soomaaliya, iyadoona looga hadlay xaaladda guud ee dalka.

Guddoomiyaha baarlamaanka HirShabelle oo si kooban uga warbixiyey kulanka uu la qaatay Madaxweyne Farmaajo ayaa sheegay inay ka wada-hadleen xaaladda siyaasadeed ee dalka iyo marxlada kala guurka ah ee uu xilligan marayo dalka.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay inay isla soo qaadeen arrimaha HirShabelle, gaar ahaan wax ka qabashada fataahadaha ku soo noq-noqday deegaanada maamulkaasi.

Dhankiisa Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow oo qeyb ka ahaa kulankaasi ayaa warbaahinta u ku yiri “Madaxweynaha JF, aniga iyo gudoomiyaha baarlamanka Hirshabelle waxaan ka wada sheekeysanay xaaladda guud ee dalka, gaar ahaan is-bedalkii dhowaan dhacay.

Si kastaba ha’ahaatee Madaxweynaha Soomaaliya oo laga sugayo magacaabida ra’iisul wasaare cusub, kadib kalsooni kala noqoshadii R/wasaare Khayre ayaa haatan wada wada-tashiyadii u dambeeyey ee magacaabida ra’iisul wasaaraha cusub ee Soomaaliya.

Nairobi 30ka Luulyo 2020 Safaaradaha laguma dacweyn karo in ay wakiil ka yihiin dowladahooda, ayey xukuntay Maxkamadda Sare ee Kenya oo soo saartay go’aan aan la fileyn oo ay ku dhawaaqday garsoore Mary Kasango, oo qaaday kiis dacwadeed lagu soo oogay safaaradda Soomaaliya ee Nairobi.

Howlgallada diblomaasiyadeed ayaa lagu ilaaliyaa qodobka 22-aad ee heshiiskii Vienna, sida ay xukuntay garsooraha.

Shirkad qandaraasle Kenyan ah ayaa ku eedeeysay safaaradda Soomaaliya ee Nairobi inay xabistay kadibna jir-dishay shaqaale loo diray si uu ugu gudbiyo gal-dacwadeedka kiis ka dhan ah safaaradda oo laga furay maxkamadda Milindi ee Nairobi.

“Dhismooyinka howlgalka diblomaasiyadeed laguma xad gudbi karo waana in uusan gelin wadanka martida looyahay haddii uusan u fasixin madaxa howlgalka,” ayey tiri Garsooruhu.

“Wadanka martida looyahay waa  in uu howlgalka ka ilaaliyaa in loo gudbo ama waxyeelo loo geysto waana in aan la baarin dhismaha ama aan lala wareegin qoraallo iyo hanti.”

“Guud ahaan, dalalka shisheeye xasaanad ayey ka leeyihiin in la dacweeyo,” ayey hadalkeeda ku sii dartay.

Maamulka Dowladda Koonfur Galbeed  30ka Luulyo 2020 Wasaaradda kalluumeysiga iyo kheyraadka badda Koonfur Galbeed ayaa sheegtay in xeebaha deegaanada maamulkaasi lagu la’yahay illaa 13 doomood oo nooca kalluumeysiga ah, kadib dableyo ku dhufay badda Soomaaliya.

Warsaxaafadeed ka soo baxay wasaaradda ayaa waxaa sidoo kale lagu sheegay in roobab dabeylo wata oo ka da’ay xeebahaas ay ku geeriyoodeen illaa lix ruux.

Sidoo kale qoraalkan ayaa waxaa digniin culus loogu diray kalluumeysatada iyo dadka degan deegaanada u dhow xeebaha ku yaalla maamulka Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Wasaaradda ayaa shaacisay in iyada oo gudaneysa waajibaadkeeda ay uga digeyso kalluumeysaatada Soomaaliyeed dabeylaha uu wato roobka xagaaga ee ka da’aya dalka, kaas oo saameyn ku yeeshay badda, gaar ahaan deegaannada Koonfur Galbeed.

“Wasaaradda Kalluumeysiga oo ka taxadareysa badqabka Kalluumeysatada naaquudayaasha iyo hantidoodabada ay muhiim u tahay waxaay ku wargelineysaa inay ka joogsadaan gelista Badda inta Cimilada Badda ay wax iska bedelayaan oo Culimada saadaasha ay noogu sheegeen in ilaa Bisha Octoober ay dabeylaha socon doonaan ayaa lagu yiri” Qoraal kasoo baxay Wasaaradda Kalluumeysiga Koonfur Galbeed.

Dhowaan ayey aheyd markii doon siday rakaab oo ka baxday xeebaha magaalada Muqdisho ay ku degtay xeebta magaalada Marka ee xarunta gobolka Sh/Hoose.

 

Muqdisho 30ka Luulyo 2020 War-murtiyeedkii beesha caalamka ay soo saartay 28-kii July ee jawaabta u ahaa xil ka qaadista Xasan Cali Kheyre, waxaa dalalkii ku saxiixnaa si lama filaan ah uga soo dhex muuqday dal aan la filayn; Qatar.

Qatar waa dalka ugu weyn ee xulufada la ah dowladda Soomaaliya, lana rumeysan yahay in go’aanada Villa Somalia ay hagto, sidaa darteed inay ogolaato bayaan hanjabaad u ekaa oo ka dhan ahaa Villa Somalia iyo baarlamanka u adeega waxay noqotay lama filaan.

Qeybta ugu culus ee bayaanka ayaa u dhigneyd sidan: “Isku-day kasta oo ka yimaada hal dhinac oo ka mid ah saamilleyda oo isku daya inuu keligiis dadka kale ku qasbo noocyo doorasho wuxuu noqon doonaa mid aan sharciyad lahayn lamana dhaqangelin karo haddii uusan helin taageerada lagama maarmaanka ah ee saamilleyda kale. Saaxiibadu waxay si dhow ula socon doonaan waxyaabaha dhici doona ee soo socda. In go’aan lagu gaaro u-heelanaanta arrimaha qaran ee hortabinta leh ee lagu heshiiyay iyo in arrimaha lagu xalliyo wadahadal iyo isu-tanaasul waxay muhiim u yihiin sii socoshada taageerada caalamiga ah ee la siiyo Soomaaliya ee heerarka hadda ay tahay.”

Bayaanka waxaa wadajir usoo saaray: Austria, Belgium, Boqortooyada Midowday ee Britain/Ingiriiska, Canada, Denmark, Dowladda Maraykanka, Faransiiska, Finland, Holand, Ireland, Itoobiya, Japan, Jarmalka, Kenya, Midowga Yurub, Norway, Poland, Qatar, Spain, Sweden, Switzerland, Talyaaniga, Urur Goboleedka (IGAD), Ururka Iskaashiga Dalalka Islaamka, iyo Qaramada Midoobay

 

Muqdisho 30ka Luulyo 2020  Xildhibaan Cabduqaadir Cosoble Cali oo ka mid xubnaha mucaaradka, islamarkaana ka tirsan Madasha Xisbiyada Qaran ayaa isku soo taagay xilka ra’iisul wasaarenimo, kadib markii la riday xukuumaddii Xasan Cali Khayre.

Cosoble oo sidoo kale ah hoggaamiyaha xisbiga Ilays ayaa haatan bilaabay olole xoogan oo uu ugu jiro, sidii loogu magacaabi lahaa xil-ka ra’iisul wasaaraha Soomaaliya.

Sidoo kale wuxuu duubabka dhaqanka Beesha Mudulood u soo bandhigay damaca uga jiro kursigaasi, si ay ula raadiyaan.

Go’aanka Cabdqaadir Cosoble oo mucaarad weyn ku ahaa madaxda dowladda ayaa dad badan lama filaan ku noqday, balse lama sida ay ugu dhalatay arrintan, maadaama saaxibadiisa ay si weyn uga soo horjeedaan dowladda federaalka iyo muddo kororsi. Mr. Cosoble oo haatan ah xildhibaan ka tirsan Golaha Shacabka ayaa horey isugu soo sharraxay xil-ka madaxweynaha Soomaaliya 2017-kii, gaar ahaan doorashadii uu ku soo baxay Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullahi Maxamed (Farmaajo).

Tan markii Sabtidii xilka laga tuuray Xasan Cali Khayre, Soomaaliya ayaa gashay is-bedal siyaasadeed, iyada oo ay beesha caalamka dhankeeda soo saartay digniino culus.

Si kastaba ha’ahaatee Madaxweyne Farmaajo ayaa wada wada-tashadii ugu dambeeyey ee magacaabista ra’iisul wasaaraha cusub oo hada saadaalino kala duwan laga bixinayo.

Ethiopia 30ka Luulyo 2020 Ra’iisul wasaaraha dalka Itoobiya Abiy Axmed ayaa ku guuleystay dadaal uu waday muddooyinkii la soo dhaafay, isaga oo saldhig cusub ciidamada Midowga Afrika ee AMISOM ka siiyey gudaha magaalada Jigjiga ee is-maamulka Somalida Itoobiya, sida ay qortay Majaladda Africa Intelligence.com.

Intelligence.com ayaa ku warrantay in ciidamada AMISOM ay sii joogi doonaan deegaanada Soomaalida, gaar ahaan xadka u dhexeeya Soomaaliya iyo Itoobiya.

Saldhigga AMISOM laga siiyey Jigjiga oo lagu tababari ciidamada ka qeyb-qaadanaya howl-galka ka dhanka Al-Shabaab ayaa sidoo kale laga ilaalin doonaa amniga Itoobiya.

Sidoo kale saldhigan cusub ee la siiyey ciidamada AMISOM ayaa u fududeyn doona howl-galkooda Soomaaliya oo qaatay in ka badan 14 sano oo dagaal ah.

Itoobiya ayaa qeyb ka ah howl-galka AMISOM, waxaana ciidamadeeda jooga Soomaaliya ay ka howl-galaan gobollada Hiiraan, Baay, Bakool, Gedo iyo Galgaduud.

Si kastaba ha’ahaatee lama oga inay qorshaha uu wado Abiy Abiy Axmed ay aqbali doonaan wadamada kale ee ay ciidamada ka joogaan gudaha Soomaaliya.

 

www.wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 29ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Yaa fashilmay Mr. Farmaajo mise Mr. Kheyre?  Maxay beesha caalamka ugu dhaaratay Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inay xukunka ka ridi doonaan haddii uusoo magacaawo xun oo dembiyo loo haysto?  Ma waxay beesha caalamka soo wadaa inay shaqa si khasab ah uga cayriyaan/eryaan Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” sidii Madaxweynihii hore Kornayl Cabdilaahi Yuusud Axmed? #Yaa jaray #Internetka #Muqdisho kaliya? Yaa Raysal Wasaare noqon doona Mr. Goodax Mise Mr. Geedi? Maxay tahay sababta xal iyo wareysiyo ay idaacadaha shisheeye ee Afka-Soomaaliga ku hadlo u buunbuuiniyaan inay wareysi ka qaadaan dadka ku fashilmay talladda dalka in ka badan laba ama dhowr jeer? Maxayse #Qatar u dedejisay in xilka laga qaado Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”? Meeqo Dowladdood ayaa ku tartamaya inay keenaan Raysal Wasaare danahooda ka shaqeeya?  Meeqo sanno ayuu ku darsan rabaa Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas”? Ha wiqleyso! 

Muqdisho 29ka Luulyo 2020 Qaar ka mid ah shaqaalihii xafiiska Ra’iisal Wasaarihii hore ee Soomaaliya Xasan Cali Kheyre, ayaa wajahaya cadaadis badan oo dhanka shaqada ah, waxaana isa soo taraya wararka sheegaya in shaqo joojin lagu sameeyay.

Qaar ka mid ah shaqaalaha oo aan la hadalnay ayaa noo sheegay in xafiiska ay joogaan balse inta ugu badan shaqadii laga wareejiyay loona dhiibay dad cusub, halka qaarna si rasmi ah loo beddelay.

Xubnaha xilka laga qaaday ayaa waxaa ka mid ahaa xoghayihii joogtada ahaa ee xafiiska ra’iisul wasaaraha Axmednuur Maxamed Cabdi, waxaana lagu bedellay Cabdirisaaq Xuseen Aadan oo ka tirsanaa xafiiska madaxweynaha.

“Shaqada waa nimaanaa balse shaqooyinkeynii waxaa qabanaya kuwa kale, anagana waan iska nimaanaa, Computer-adii iyo agabyadii kale ee xafiiska waa lala wareegay ma aqaan waxa uu wareejin doono Ra’iisal Wasaarihii hore,” ayuu yiri qof ka mid ah shaqaalaha xafiiska Ra’iisal Wasaarihii kalsoonida lagala noqday. Madaxtooyada Soomaaliya waxaa ka socda wax u muuqda dagaal ka dhan ah dhammaan dadkii ka agdhawaa Ra’iisal Wasaarihii hore ee Soomaaliya Xasan Cali Kheyre, waxaana dhibaatada ugu daran wajahaya shaqaalaha iyo ciidanka dowladda ee ku qornaa xafiiskaas.

Wararka ayaa sidoo kale sheegaya in la bedelay qaar ka mid ah ilaaladii xafiiska ra’iisul wasaaraha, lana keenay kuwa cusub.

Qaar ka mid ah shaqaalaha ayaa sheegaya inay ka fakarayaan inay ka tagaan xafiiska, halka qaar kalena rumeysan yihiin in cadaadiskan yahay mid kooban oo maalmo kadib dhammaan doona, sidaas darteedna ay dulqaadan doonaan.

Muqdisho 29ka Luulyo 2020 Dr Xasan Sheekh Cali (Iimaam) oo ka ka mid ah aqoonyahanada iyo siyaasiyiinta Soomaaliyeed ayaa ka hadlay xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan is-bedalka siyaasadeed ee dhacay, kadib go’aankii Golaha Shacabka.

Xasan Sheekh Cali ayaa eedeymo culus dusha uga tuuray madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullahi Maxamed (Farmaajo), wuxuuna sheegay in Madaxweynuhu uu doonayo inuu iska leexiyo fashilka ku yimid doorashada iyo xaaladda guud ee dalka.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay inuu Madaxweynuhu rabo inuu dhammaan wixii dambi ah u saariyo, ra’iisul wasaarihii la riday ee Mudane Xasan Cali Khayre.

“Wax alla wixii uu tirinayay Mursal oo uu dhahayay Kheyre ku fashilmay, ee Farmaajaa ku fashilmay, wuxuu rabaa sidii kuraastii la xawilayay wixii dambi ah in Kheyre dusha ka saaro, dadka Soomaaliyeed waa og yihiin weyna garan karaan Kheyre ma ahan cida fashiltay ee waa Farmaajo sababta waxay tahay asal ahaan Soomaaliya ma dooran Khayre ee waxaa la doortay Farmaajo.” ayuu yiri Dr Xasan Sheekh. Dhinaca kale wuxuu shaaciyey in Madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo) uu damacsan yahay muddo kororsi iyo in loogu daro muddo 2 sano ah.

“Fashil dhamaantiis inuu Xasan Cali Kheyre u saariyo ayuu rabaa,  asigana uu cusub yahay oo uu hadda u dhashtay, labo sano uu rabo in loogu daro ee ma ahan 2 sano waa 20 sano ayuu doonayaa.” ayuu sii raaciyey hadalkaasi Dr Xasan Sheekh Cali.

Hadalkan ayaa ku soo aadaya, iyada oo si aad hoggaanka xisbiyada mucaaradka ay uga digayaan inay dib u dhacdo doorashada 2020/2021, si looga gaashaanto muddo korors

Maamulka Galmudug 29ka Luulyo 2020 Madaxweynaha dowlad goboleedka Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor-Qoor) oo ku sugan magaalada Muqdisho ayaa kulan la qaatay guddoomiyaha maamulka gobolka Banaadir, Cumar Maxamuud Maxamed (Filish).

Kulanka oo ka dhacay guriga uu Muqdisho ka dagan yahay Madaxweyne Qoor-Qoor ayaa labada mas’uul waxa ay uga hadleen xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan marxaladda adag ee lagu jiro xilligan kala guurka ah, kadib go’aankii Golaha Shacabka.

Sidoo kale labada mas’uul ayaa ka wada-hadlay wada shaqeyn dhex-marta Galmudug iyo gobolka Banaadir.

Wararka qaar ayaa sidoo kale sheegaya in Madaxweyne Qoor-Qoor iyo guddoomiye Cumar Filish ay ka wada-hadleen arrimo ku aadan shirarka Dhuusamareeb iyo sidii maamulka gobolka Banaadir uu qeyb uga noqon lahaa shirka kale ee lagu ballasan yahay. Duqa Muqdisho ayaanan ka qeyb-gali wejiga koowaad iyo midka labaad shirarkii ka dhacay caasimada Galmudug ee madaxda dowladda iyo kuwa maamul goboleedyada.

Si kastaba ha’ahaatee Madaxweynaha Galmudug oo maalin ka hor soo gaaray Muqdisho ayaa bilaabay kulamo siyaasadeed isagoo olole uu ugu jiray in beeshiisa la siiyo kursiga ra’iisul wasaaraha cusub ee la magacaabayo, kaas oo bedalay, Xasan Cali Khayre.

Muqdisho 29ka Luulyo 2020 Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa hambalyo iyo bogaadin u dirtay dowladda Turkiga iyo shacabkeeda, iyadoo ugu hambalyeysay furitaanka masjidka weyn ee Hagia Sophia oo horay u ahaa madxaf ku yaal magaalada Istanbul.

Masjidkaas ayaa furitaankiisa muran badan dhaliyay oo dowladdaha reer galbeedka iyo kuwa Carabta oo Sacuudiga iyo Imaaraadka ugu horeeyaan ay ku dhaliileen madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan.

“Wasaaradda Awqaafta iyo arrimaha Diinta Somalia waxay u hambalyeyneysaa guud ahaan dunida muslimka ah, gaar ahaan shacabka walaalaheena Turkiga, qaadashada go’aanka ah in dib loogu celiyo xaruntiisii hore masjidka Hagia Sophia,” ayay ku soo qortay wasaaradda Awqaafta iyo arrimaha diinta Somalia barteeda Twitter.

Masjidka Hagia Sophia ayaa waxaa markii ugu horreysay dhisay Boqortooyadii Byzantine qarnigii 6-aad ee milaadiga, balse waxaa markii dambe masjid ka dhigay Cusmaaniyiinta oo sanadkii 1453 qabsaday Qisdhandhiiniyah (Constantinople) maantana ah magaalada Istanbul.

Hagia Sofiya waxay kaniisad ahaan jirtay ilaa 916 sanadood ilaa laga qabsaday magaalada Istanbul, waxayna masaajid ahaan jirtay laga soo bilaabo 1453 ilaa 1934 – ku dhawaad 500 sano, xiligaasi wixii ka danbeeyayna waxaa loo badalay matxaf 86 sano.

Mid ka mid ah dhismayaasha taariikhiga ah ee sida weyn loo booqday ee ay leeyihiin dalxiisayaasha gudaha iyo kuwa caalamiga ah, Hagia Sophia waxaa lagu dairy Liiska dhaxalka dunida la wada aqoonsan yahay ee diiwaanka UNESCO sanadkii 1985, waqtigaas oo ahayd madxaf.

Maxkamad Turki ah ayaa baabi’isay qaraarkii golaha wasiirada xukuumaddii jirtay 1934 taasoo u beddeshay Hagia Sophia madxaf, taasoo wadada u xaareysay in mar kale loo isticmaalo masjidka kadib 86 sano.

Dowladdaha reer Galbeedka oo ugu horeeyo Mareykanka ayaa si caro leh ugu hadlay mowqifka masjid mar kale loogu badalay Hagia Sophia, waxayna madaxweynaha Turkiga ay ku eedeeyeen inuu meel ugu dhacay diimaha dadka ay aaminsan yihiin. Halka Dunida Islaamka qaar si weyn looga soo dhoweeyay, inkastoo dowladdaha Imaaraadka Carabta iyo Sacuudiga ay ku dhaliileen arrintaasi Turkiga.

Muqdisho 27ka Luulyo 2020  Afarta jiho, ama Afarta gees ee magaalada Jowhar ayaa waxaa soo buux dhaafiyay biyo xoog leh oo ka dhashay fatahaada Webiga Shabeelle ee mara qeybo ka mid ah gobalka Shabeellada Dhexe.

Qaar ka mid ah dadka degaanka iyo maamulka gobalka ayaa sheegay in biyaha oo si xowli ah ku socda ay qarka u saaran yihiin in magaalada soo galaan islamarkaana ay jirto walaac xoog leh.

“Waa noo muuqdaan biyaha waxayna ku soo wajahan yihiin gudaha magaalada mana jirto cid wax ka qaban kartam” ayuu yiri Nuur Canjeex oo kamid ah odayaasha Jowhar, kaasi oo la hadlay Caasimada Online .

“Haddii aan ka bixi laheyn magaalada iyo biyaha soo socda, meel loo baxo ma leh, cir iyo dhulba,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Nuur Cajeex.

Mas’uuliyiin ka tirsan maamulka magaalada Jowhar ayaa sheegay in ay wadaan dadaal biyaha looga weecinayo Jowhar islamarkaana ay howlgal ka bilaabeen dadka degaanka iyo maamulka gobalka Shabeellada Dhexe.

Webiga Shabeelle ayaa ku fatahay meelo badan oo kamid ah gobalada Shabeellada Dhexe iyo Shabeellada Hoose, waxaana ku barakacay in kabadan 10 kun oo qoys.

Muqdisho 27ka Luulyo 2020 Afarta jiho, ama Afarta gees ee magaalada Jowhar ayaa waxaa soo buux dhaafiyay biyo xoog leh oo ka dhashay fatahaada Webiga Shabeelle ee mara qeybo ka mid ah gobalka Shabeellada Dhexe.

Qaar ka mid ah dadka degaanka iyo maamulka gobalka ayaa sheegay in biyaha oo si xowli ah ku socda ay qarka u saaran yihiin in magaalada soo galaan islamarkaana ay jirto walaac xoog leh.

“Waa noo muuqdaan biyaha waxayna ku soo wajahan yihiin gudaha magaalada mana jirto cid wax ka qaban kartam” ayuu yiri Nuur Canjeex oo kamid ah odayaasha Jowhar, kaasi oo la hadlay Caasimada Online .

“Haddii aan ka bixi laheyn magaalada iyo biyaha soo socda, meel loo baxo ma leh, cir iyo dhulba,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Nuur Cajeex.

Qoraal kasoo baxay dowladda Mareykanka ayaa walaac looga muujiyay qaabka ay u dhacday xil ka qaadista Xasan Cali Kheyre, waxaana warbixin safaaradda Mareykanka ee Somalia lagu sheegay in dowladda Mareykanka ay ka xun tahay ficilladii madaxweynaha iyo baarlamaanka ay kalsoonida kagala noqdeen xukuumadda Kheyre, taasoo ay sheegtay in ay xagal daacineyso geedi socodka wadahadallada iyo wada xaajoodyada u dhaxeeya dowladda federaalka iyo maamul-goboleedyada.

Sidoo kale, war murtiyeed kasoo baxay Midowga Yurub iyo IGAD ayaa walaac looga muujiyay habkii uu u dhaqmay baarlamaanka federaalka Somalia, madaxweynuhuna ku raacay.

Dhinaca kale, kulanka golaha wasiirada ayaa looga hadlay arrimaha COVID19 iyo sidii dib loogu furi lahaa adeegyadii ku xirmay halista cudurkaasi. waxayna sidoo kale goluhu boggaadiyeen howlihii adkaa ee uu soo qabtay ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre

Muqdisho 29ka Luulyo 2020 ii-hayaha xilka ra’iisul wasaare Mahdi Maxamed Gulled ayaa kulankii ugu horeeyay ee shirka golaha wasiirada codka kalsoonida lagala noqday shir guddoomiyay, waxaana looga hadlay arrimo ay ka mid yihiin faragelinta beesha caalamka, arrimaha amniga iyo tallaabadii baarlamaanka ku riday xukuumaddii Kheyre.

Qoraalka GOlaha wasiirada ay soo saareen ayaa jawaab u ahaa baaqyadii adkaa ee Mareykanka iyo Midowga Yurub ee ku socday madaxweynaha iyo baarlamaanka, kuwaasi oo looga soo horjeeday xil ka qaadista Kheyre.

Golaha Wasiirada ayaa waxay ugu baaqeen saaxiibada Soomaaliya oo ay ula jeedaan beesha caalamka inay ilaaliyaan madax bannaanida dalka, hammaan talooyinka ay siinayaana dowladda ay u marsiiyaan marinnada diblamaasiyadda.

Hadalkaasi oo ka dhashay baaqyadii beesha caalamka ay ku cambaareeyeen tallaabadii baarlamaanka ku riday xukuumaddii ra’iisul wasaare Kheyre kuna xuseen in dib u dhac u keeneyso hannaanka dimoqraadiyadda iyo rajada caalamka ka qabay Soomaaliyada cusub.

Maamulka Dowladda Puntland 27ka Luulyo 2020 Madaxweynaha Puntland Saciid Cabdullaahi Den ayaa si adag ugu hadlay tallaabadii xilka baarlamaanka ugu qaaday ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre, isagoo qeexay waxyaabo badan oo loola dan lahaa xil ka qaadista Kheyre.

Saciid Deni ayaa sheegay in tallaabadii xilka looga qaaday Xasan Cali Kheyre isagoo Cadaado u jooga qabsoomida jawi doorasho ay ku dhacdo in madaxweynuhu dhabarka toogto, taasoo uu ku sheegay inay aheyd mid baal marsan sharciga dalka u yaal, wuxuuna Madaxweyne Farmaajo uu ku eedeeyay inuu ku tuntay dastuurkii ummada lagu dhaqayay.

“Waxaa cajiib ah oo tallaabada sharci darada baarlamanka kasii daran in madaxweynihii jamhuuriyada oo ku cel celin jiray waxaan ilaalinayaa dastuurka inuu si deg deg ah ku aqbalay arrintaasi sharci darada oo muuqato inuu buriyay qodobo dastuuri ah, waxaa intaa ka daran ra’iisul wasaarihii oo Dhuusamareeb ka tegin isla waqtigaasi inuu madaxwynuhu daqiiqado kadib wareegto kusoo saaray inuu xilka sii hey doono ra’iisul wasaare kuxigeenka Mahdi Gulled” ayuu yiri Saciid Deni.

Muqdisho 27ka Luulyo 2020 Ra’iisul Wasaarihii ee Soomaaliya Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke, oo wareysi siiyey VOA, ayaa sharci-darro ku tilmaamay habka loo maray xil ka qaadista ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre.

Golaha Shacabka Soomaaliya ayaa shalay sheegay inay xilka ka qaadeen ra’iisul wasaarihii dalka Xasan Cali Kheyre, kaasi oo saacado kadib isna sheegay inuu iscasilay.

Cumar Cabdirashiid ayaa sheegay in baarlamanka uu sharci ahaan leeyahay awood uu xilka uga qaado ra’iisul wasaaraha, hase yeeshee in la jebiyey xeer hoosaadka baarlamanka, taasi oo tallaabadaas ka dhigay mid sharci darro ah.

Cumar waxa uu sheegay in marka hore ay ahayd in la eedeeyo xukuumadda, kadibna la siiyo fursad ay isku difaacdo, markaas kadibna loo qaado codka kalsoonida, arrimahaas oo dhammaantood aan la sameyn.

Waxa uu sheegay in baarlamanka laga yaabo inuu haystay codad ku filan oo lagu ridi karay xukuumadda Kheyre, balse usuan garaneyn sababta ay uga cabsadeen inay nidaam sharci ah maraan.

Xil ka qaadista Kheyre ayaa waxaa sidoo kale sharci darro ku tilmaamay oo dhaleeceeyey Midowga Yurub oo sheegay “in hanaanka loo maray mooshinka codka kalsooni kala noqoshada xukuumadda uusan buuxin xitaa shuruudaha ugu yar ee dastuuriga ah.”

Sidoo kale dowladda Mareykanka ayaa sheegtay in kalsooni kala noqoshada xukuumadda Kheyre ay dib u dhac ku tahay isbedellada horumar ee ka socday Soomaaliya.

Muqdisho 29ka Luulyo 2020 Qaar kamid ah dhaqaatiirta Isbitaalka Digfeer ee magaalada Muqdisho ayaa sheegay in weli aysan soo hagaagin xaaladda caafimaad ee guddoomiyaha degmada Warta-Nabadda Seynab Xaabseey, oo dhawaan jirdil loo gaystay.

Dhaqaatiirta aan la hadalnay ayaa sheegaya in guddoomiyaha lagu garaacay qori baadkiis, sidoo kalane lagu istaagay waxaana soo gaaray dhaawac culus.

Mas’uuliyiinta aan la hadalnay ee Isbitaalka Digfeer iyo kuwa ka tirsan maamulka gobalka Banaadir ayaa sheegay in guddoomiye Seynab Xaabseey dhaawaca soo gaaray uu yahay Jabniin dhanka feeraha ah iyo dhiigga oo gudaha ugu hooray, waana sababta keentay in ilaa hadda Isbitaalka lagu sii haayo.

“Hadda waxay ku jirtaa soo kabasho, balse waxaa soo gaaray dhaawac jabniin ah oo dhanka feeraha ah iyo dhiigga oo gudaha ugu hooray,” ayuu yiri mid ka mid ah dhaqaatiirta Isbitaalka Digfeer ee magaalada Muqdisho.

Askari ka tirsan ciidanka ilaalada xarunta gobalka Banaadir ayaa guddoomiye Seynab Xaabseey jirdil u geestay 24-kii bishan, oo ku beegneyd sanad kadib markii qaraxii ay ku dhaawacantay ee gobalka Banaadir, waxaana maalmahaan aad loo hadal hayay xaaladeeda caafimaad.

Jir-dilka loo geystay guddoomiyaha ayaa yimid, kadib markii ay isku dhacen ilaaladeeda iyo ciidamada xarunta dowladda hoose ee Xamar.

Seynab Xaabsey waa gabar howlkar ah oo dalkeeda wax wanaagsan u qabatay, islamarkaana taas darteed loo halis geliyey nafteeda sanad kahor. Waa in cadaaladda ma mariyaa ciidanka jirdilka u gaysta.

Muqdisho 29ka Luulyo 2020 Madaxweynaha dowlad goboleedka Puntland, Siciid Cabdullahi Maxamed (Deni) oo ka hadlayey xaaladda Puntland ayaa si adag uga hadlay arrimaha ammaanka ee deegaanada maamulkaasi.

Siciid ayaa amray ciidamada ammaanka inay toogtaan cidkasta oo hubeysan oo qatar ku ah ammaanka guud ee Puntland, iyada oo aan la horgeyn wax maxkamad ah.

“Waxa aan ballanqaadeynaa ciddii diidda baaqeyna in aan wax arxan ah u galeyn, ma qarsaneyno, waxa aan Ciidamada ammaanka farayaa in ciddii cadaw ku ah Bulshadaan ku toogta goobta aad ku aragtaan” ayuu yiri Madaxweyne Deni

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in Puntland ay leedahay cadow leh wejiyo kala duwan, islamarkaana ay la dagaalami doonaan.

“Cadawga hadda jira waxa uu yeeshay waji kala duwan, waxaana rajeynayaa in lagu dhiirado wax ka qabashadooda, Cid waliba oo fal dambiyeed gasha oo hubeysan ama goob weerarto waa in lagu fuliyaa go’aankaas” ayuu sii raaciyay Madaxweyne Deni.

Ugu dambeyn wuxuu ugu baaqay shacabka inay la shaqeeyaan ciidamada ammaanka, si looga wada shaqeeyo amniga iyo horumarka Puntland.

Hadalkan ayaa ku soo aadaya, iyada oo shalay ciidamada ammaanka ay Garoowe ku rasaaseeyeen dad dhigayey dibax-bax cabasho ah, taas oo dhalisay khasaare u badan dhaawac.

Muqdisho 29ka Luulyo 2020 Maxkamadda gobolka Banaadir ayaa maanta soo gaba-gabeysay kiiska Wariye Cabdicasiis Axmed Gurbiye oo dhowr jeer la horgeeyey maxkamaddaasi, kadib markii loo soo jeediyey edeymo culus oo isaga ka dhan ah.

Garsooraha maxkamadda gobolka Banaadir ayaa sheegay in Wariyaha lagu helay qodobka 328 ee xeerka ciqaabta Soomaaliyeed oo ku saabsan faafinta warar been abuur ah.

Sidoo kale wuxuu ku dhawaaqay in lagu xukumay lix bilood oo xarig ah iyo gacanaax lacageed oo dhan 5 milyan oo shilin Soomaali ah.

Maxkamadda ayaa sidoo kale sheegtay inuu racfaan qaadan karo Wariyaha, hadii uusan ku qanacsaneyn xukunka xabsiga ah ee lagu riday.

Kiiska Wariye Gurbiye ayaa soo jiitamayey bilihii u dambeeyey, iyada oo markii afaraad saaka la horgeeyey maxkamadda oo ku dhawaaqday go’aankaasi, waxaana wararka ay sheegayaan in xabsiga dhexe loo gudbiyey Gurbiye, kadib xukunka saaka lagu riday.

Dhanka kale qaar ka mid ah ururada u dooda saxaafadda ayaa ka soo horjeestay go’aanka maxkamadda, iyaga oo shaaciyey inuu yahay mid aan la aqbali karin.

Isutagga Suxufiyiinta Soomaaliyeed ee FESOJ waxey si kulul u cambaareeyeen xariga sharci darrada ah ee lagu riday Wariye Cabdicasiis Gurbiye tafaftiraha Goobjoog.

“Maxkamadda ayaa horay uga diiday Cabdicasiis inuu wax qoro Afar Bilood oo banaanka uu ku joogay damiin, waxeyna nagu noqotay lama filaan in xeerka ciqaabta Soomaaliyeed loo adeegsado kiiska Wariyaha oo aan ka dignay dhowr jeer in maanta Lix bil oo xabsi ah lagu xukumay ma ahan wax la aqbali karo.” ayaa lagu yiri qar qoraal ah ka soo baxay ururka suxufiyiinta ee marka magaciisa la soo gaabiyo loo yaqaano FESOJ.

“FESOJ waxey xukunka Cabdicasiis Gurbiye ka qaadan doontaa Racfaan.”

Si kastaba ha’ahaatee Cabdicasiis Axmed Gurbiye oo ah tafaftiraha Goobjoog FM ayaa horey waxaa loo sheegay inay soo eedeysay Villa Soomaaliya, kadib markii uu warbixin xasaasi ah oo ku aadan sida loo xakameeyey Covid-19 uu ka qoray dowladda Somalia.

Muqdisho 29ka Luulyo 2020  Madaxweynaha maamulka Galmudug Axmed Cabdi Kaariye Qoor Qoor ayaa dadaal xooggan ugu jira sidii madaxweyne Farmaajo uu ra’iisul wasaare ugu magacaabi lahaa qof kasoo jeeda beeshiisa.

Ilo-wareedyo lagu kalsoon yahay ayaa Caasimada Online u sheegay in Qoor Qoor uu xalay xarunta Nabad-Sugidda kula kulmay taliyaha NISA Fahad Yaasiin, isaga oo kala hadlay arrintan. Qoor Qoor ayaa waxaa kulanka ku wehliyey Kamaal Guutaale, Axmed Cabdisalaan Xaaji Aadan iyo xubno kale oo ay isku beel yihiin.

Kulankan ayaa daba socda kulamo kale oo Qoor Qoor uu la yeelanayey xubnaha ugu miisaanka badan dowladda, si uu u xaqiijiyo in beshiisa loo magacaabo xilka ra’iisul wasaaraha ee laga qaaday Xasan Cali Kheyre.

Madaxweyne Qoor Qoor ayaa sidoo kale shalay la kulmay madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, kana codsaday xilkan, waxaana la filayaa in sidoo kale uu kulamo kale la yeesho saacadaha iyo maalmaha soo socda.

Dadaallada xoogga leh ee uu wado Axmed Qoor Qoor ayaa soo billowday intii uu socday shirkii Dhuusamareeb, waxaana jira warar sheegaya in laga yaabo inuu wax ka ogaa xil ka qaadistii ra’iisul wasaare Kheyre.

Qaar ka mid ah xildhibaanada iyo siyaasiyiinta kasoo jeeda Galmudug ayaa Caasimada Online u sheegay inay qalad u arkaan in Qoor Qoor, oo ah madaxweynaha maamul ay ku mideysan yihiin beelo badan, uu si gaar ah wax ugu raadiyo beesha uu isaga kasoo jeedo kaliya.

Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa la rumeysan yahay inuusan weli go’aan ka gaarin beesha uu kursigan siinayo.

 

www.wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 27ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta:  #Yaa jaray #Internetka #Muqdisho kaliya? Yaa Raysal Wasaare noqon doona Mr. Goodax Mise Mr. Geedi? Maxay tahay sababta xal iyo wareysiyo ay idaacadaha shisheeye ee Afka-Soomaaliga ku hadlo u buunbuuiniyaan inay wareysi ka qaadaan dadka ku fashilmay talladda dalka in ka badan laba ama dhowr jeer? Maxayse #Qatar u dedejisay in xilka laga qaado Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”? Meeqo Dowladdood ayaa ku tartamaya inay keenaan Raysal Wasaare danahooda ka shaqeeya?  Meeqo sanno ayuu ku darsan rabaa Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas”?

Ha wiqleyso!  

Muqdisho 27ka Luulyo 2020 Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa hambalyo iyo bogaadin u dirtay dowladda Turkiga iyo shacabkeeda, iyadoo ugu hambalyeysay furitaanka masjidka weyn ee Hagia Sophia oo horay u ahaa madxaf ku yaal magaalada Istanbul.

Masjidkaas ayaa furitaankiisa muran badan dhaliyay oo dowladdaha reer galbeedka iyo kuwa Carabta oo Sacuudiga iyo Imaaraadka ugu horeeyaan ay ku dhaliileen madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan.

“Wasaaradda Awqaafta iyo arrimaha Diinta Somalia waxay u hambalyeyneysaa guud ahaan dunida muslimka ah, gaar ahaan shacabka walaalaheena Turkiga, qaadashada go’aanka ah in dib loogu celiyo xaruntiisii hore masjidka Hagia Sophia,” ayay ku soo qortay wasaaradda Awqaafta iyo arrimaha diinta Somalia barteeda Twitter.

Masjidka Hagia Sophia ayaa waxaa markii ugu horreysay dhisay Boqortooyadii Byzantine qarnigii 6-aad ee milaadiga, balse waxaa markii dambe masjid ka dhigay Cusmaaniyiinta oo sanadkii 1453 qabsaday Qisdhandhiiniyah (Constantinople) maantana ah magaalada Istanbul.

Hagia Sofiya waxay kaniisad ahaan jirtay ilaa 916 sanadood ilaa laga qabsaday magaalada Istanbul, waxayna masaajid ahaan jirtay laga soo bilaabo 1453 ilaa 1934 – ku dhawaad 500 sano, xiligaasi wixii ka danbeeyayna waxaa loo badalay matxaf 86 sano.

Mid ka mid ah dhismayaasha taariikhiga ah ee sida weyn loo booqday ee ay leeyihiin dalxiisayaasha gudaha iyo kuwa caalamiga ah, Hagia Sophia waxaa lagu dairy Liiska dhaxalka dunida la wada aqoonsan yahay ee diiwaanka UNESCO sanadkii 1985, waqtigaas oo ahayd madxaf.

Maxkamad Turki ah ayaa baabi’isay qaraarkii golaha wasiirada xukuumaddii jirtay 1934 taasoo u beddeshay Hagia Sophia madxaf, taasoo wadada u xaareysay in mar kale loo isticmaalo masjidka kadib 86 sano.

Dowladdaha reer Galbeedka oo ugu horeeyo Mareykanka ayaa si caro leh ugu hadlay mowqifka masjid mar kale loogu badalay Hagia Sophia, waxayna madaxweynaha Turkiga ay ku eedeeyeen inuu meel ugu dhacay diimaha dadka ay aaminsan yihiin. Halka Dunida Islaamka qaar si weyn looga soo dhoweeyay, inkastoo dowladdaha Imaaraadka Carabta iyo Sacuudiga ay ku dhaliileen arrintaasi Turkiga.

Muqdisho 27ka Luulyo 2020  Afarta jiho, ama Afarta gees ee magaalada Jowhar ayaa waxaa soo buux dhaafiyay biyo xoog leh oo ka dhashay fatahaada Webiga Shabeelle ee mara qeybo ka mid ah gobalka Shabeellada Dhexe.

Qaar ka mid ah dadka degaanka iyo maamulka gobalka ayaa sheegay in biyaha oo si xowli ah ku socda ay qarka u saaran yihiin in magaalada soo galaan islamarkaana ay jirto walaac xoog leh.

“Waa noo muuqdaan biyaha waxayna ku soo wajahan yihiin gudaha magaalada mana jirto cid wax ka qaban kartam” ayuu yiri Nuur Canjeex oo kamid ah odayaasha Jowhar, kaasi oo la hadlay Caasimada Online .

“Haddii aan ka bixi laheyn magaalada iyo biyaha soo socda, meel loo baxo ma leh, cir iyo dhulba,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Nuur Cajeex.

Mas’uuliyiin ka tirsan maamulka magaalada Jowhar ayaa sheegay in ay wadaan dadaal biyaha looga weecinayo Jowhar islamarkaana ay howlgal ka bilaabeen dadka degaanka iyo maamulka gobalka Shabeellada Dhexe.

Webiga Shabeelle ayaa ku fatahay meelo badan oo kamid ah gobalada Shabeellada Dhexe iyo Shabeellada Hoose, waxaana ku barakacay in kabadan 10 kun oo qoys.

Muqdisho 27ka Luulyo 2020 Afarta jiho, ama Afarta gees ee magaalada Jowhar ayaa waxaa soo buux dhaafiyay biyo xoog leh oo ka dhashay fatahaada Webiga Shabeelle ee mara qeybo ka mid ah gobalka Shabeellada Dhexe.

Qaar ka mid ah dadka degaanka iyo maamulka gobalka ayaa sheegay in biyaha oo si xowli ah ku socda ay qarka u saaran yihiin in magaalada soo galaan islamarkaana ay jirto walaac xoog leh.

“Waa noo muuqdaan biyaha waxayna ku soo wajahan yihiin gudaha magaalada mana jirto cid wax ka qaban kartam” ayuu yiri Nuur Canjeex oo kamid ah odayaasha Jowhar, kaasi oo la hadlay Caasimada Online .

“Haddii aan ka bixi laheyn magaalada iyo biyaha soo socda, meel loo baxo ma leh, cir iyo dhulba,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Nuur Cajeex.

Qoraal kasoo baxay dowladda Mareykanka ayaa walaac looga muujiyay qaabka ay u dhacday xil ka qaadista Xasan Cali Kheyre, waxaana warbixin safaaradda Mareykanka ee Somalia lagu sheegay in dowladda Mareykanka ay ka xun tahay ficilladii madaxweynaha iyo baarlamaanka ay kalsoonida kagala noqdeen xukuumadda Kheyre, taasoo ay sheegtay in ay xagal daacineyso geedi socodka wadahadallada iyo wada xaajoodyada u dhaxeeya dowladda federaalka iyo maamul-goboleedyada.

Sidoo kale, war murtiyeed kasoo baxay Midowga Yurub iyo IGAD ayaa walaac looga muujiyay habkii uu u dhaqmay baarlamaanka federaalka Somalia, madaxweynuhuna ku raacay.

Dhinaca kale, kulanka golaha wasiirada ayaa looga hadlay arrimaha COVID19 iyo sidii dib loogu furi lahaa adeegyadii ku xirmay halista cudurkaasi. waxayna sidoo kale goluhu boggaadiyeen howlihii adkaa ee uu soo qabtay ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre

Muqdisho 27ka Luulyo 2020 ii-hayaha xilka ra’iisul wasaare Mahdi Maxamed Gulled ayaa kulankii ugu horeeyay ee shirka golaha wasiirada codka kalsoonida lagala noqday shir guddoomiyay, waxaana looga hadlay arrimo ay ka mid yihiin faragelinta beesha caalamka, arrimaha amniga iyo tallaabadii baarlamaanka ku riday xukuumaddii Kheyre.

Qoraalka GOlaha wasiirada ay soo saareen ayaa jawaab u ahaa baaqyadii adkaa ee Mareykanka iyo Midowga Yurub ee ku socday madaxweynaha iyo baarlamaanka, kuwaasi oo looga soo horjeeday xil ka qaadista Kheyre.

Golaha Wasiirada ayaa waxay ugu baaqeen saaxiibada Soomaaliya oo ay ula jeedaan beesha caalamka inay ilaaliyaan madax bannaanida dalka, hammaan talooyinka ay siinayaana dowladda ay u marsiiyaan marinnada diblamaasiyadda.

Hadalkaasi oo ka dhashay baaqyadii beesha caalamka ay ku cambaareeyeen tallaabadii baarlamaanka ku riday xukuumaddii ra’iisul wasaare Kheyre kuna xuseen in dib u dhac u keeneyso hannaanka dimoqraadiyadda iyo rajada caalamka ka qabay Soomaaliyada cusub.

Maamulka Dowladda Puntland 27ka Luulyo 2020 Madaxweynaha Puntland Saciid Cabdullaahi Den ayaa si adag ugu hadlay tallaabadii xilka baarlamaanka ugu qaaday ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre, isagoo qeexay waxyaabo badan oo loola dan lahaa xil ka qaadista Kheyre.

Saciid Deni ayaa sheegay in tallaabadii xilka looga qaaday Xasan Cali Kheyre isagoo Cadaado u jooga qabsoomida jawi doorasho ay ku dhacdo in madaxweynuhu dhabarka toogto, taasoo uu ku sheegay inay aheyd mid baal marsan sharciga dalka u yaal, wuxuuna Madaxweyne Farmaajo uu ku eedeeyay inuu ku tuntay dastuurkii ummada lagu dhaqayay.

“Waxaa cajiib ah oo tallaabada sharci darada baarlamanka kasii daran in madaxweynihii jamhuuriyada oo ku cel celin jiray waxaan ilaalinayaa dastuurka inuu si deg deg ah ku aqbalay arrintaasi sharci darada oo muuqato inuu buriyay qodobo dastuuri ah, waxaa intaa ka daran ra’iisul wasaarihii oo Dhuusamareeb ka tegin isla waqtigaasi inuu madaxwynuhu daqiiqado kadib wareegto kusoo saaray inuu xilka sii hey doono ra’iisul wasaare kuxigeenka Mahdi Gulled” ayuu yiri Saciid Deni.

Muqdisho 27ka Luulyo 2020 Ra’iisul Wasaarihii ee Soomaaliya Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke, oo wareysi siiyey VOA, ayaa sharci-darro ku tilmaamay habka loo maray xil ka qaadista ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre.

Golaha Shacabka Soomaaliya ayaa shalay sheegay inay xilka ka qaadeen ra’iisul wasaarihii dalka Xasan Cali Kheyre, kaasi oo saacado kadib isna sheegay inuu iscasilay.

Cumar Cabdirashiid ayaa sheegay in baarlamanka uu sharci ahaan leeyahay awood uu xilka uga qaado ra’iisul wasaaraha, hase yeeshee in la jebiyey xeer hoosaadka baarlamanka, taasi oo tallaabadaas ka dhigay mid sharci darro ah.

Cumar waxa uu sheegay in marka hore ay ahayd in la eedeeyo xukuumadda, kadibna la siiyo fursad ay isku difaacdo, markaas kadibna loo qaado codka kalsoonida, arrimahaas oo dhammaantood aan la sameyn.

Waxa uu sheegay in baarlamanka laga yaabo inuu haystay codad ku filan oo lagu ridi karay xukuumadda Kheyre, balse usuan garaneyn sababta ay uga cabsadeen inay nidaam sharci ah maraan.

Xil ka qaadista Kheyre ayaa waxaa sidoo kale sharci darro ku tilmaamay oo dhaleeceeyey Midowga Yurub oo sheegay “in hanaanka loo maray mooshinka codka kalsooni kala noqoshada xukuumadda uusan buuxin xitaa shuruudaha ugu yar ee dastuuriga ah.”

Sidoo kale dowladda Mareykanka ayaa sheegtay in kalsooni kala noqoshada xukuumadda Kheyre ay dib u dhac ku tahay isbedellada horumar ee ka socday Soomaaliya.

WARARKA MAANTA 26ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Maxuu u amray Taliyaha Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka in #Internetka #Muqdisho la damiyo? Maxaa xilka looga qaaday Raysak Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”? Yaa doorasho qaban doona 2021? Maxayaw u wada shaqayn karin labada aqal/baarlaan ee golaha sharci dejinta? Maxuu Wasiirka Warfaafinta u kashifay muqusmaasuqa xukuummadda fashilantay ee #Soomaaliya? Maxuu Wsaairka Maalliyadda u samayn waayey lacag Soomaali? Meeqo shirkad ama hay’addood oo sharci-darro ah ayaa ka dhex shaqeeya xerada Xalane? Yaa maanta 3 sanno iyo 7 bilood waxba ku qaban oo raba muddo korarsi? Maxuu ki soo dhammaaday kulankii Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” oo diiday doorashada Jubbaland  Iyo Madxweynaha Dowlad Gobaleedka Jubbaland Mudane Axmed Islaam “Modoobe”? Yaa doorasho qaban doona? Yaa la doortaa? Ma dadkii ku fashilmay 4tii sanno mise kuwo horay ugu fashilmay muddo xilliyeedkii loo idmay? Yaa masull ka noqon doona hadii ay Masar ka samaysato Saldhig Militari #Somaliland? Yaa masuul ka noqon doona haddii ay Masar iyo Ethiopia ku dul-dagaalamaan Shacabka Soomaaliyeed? Yaa argagixisadda AL-Shabaab siiya hub iyo dhaqaallo? Meeqo dowladdeed oo shisheeye ah ayaa #Soomaaliya qasaya? Maxuu ku mashquulsan yahay ninkii lacagta madaxweynaha lagu doorto ka soo qaadi jiray #Qadar?  Maxayse weli u wadashaqayn karin labada aqal? Ha wiqleyso!  

Muqdisho 26ka Luulyo 2020  Kulankii xildhibaanada golaha shacabka ee la sheegay in kalsoonida loogala noqday xukuumadda Xasan Cali Kheyre waxaa soo xaadirtay 179 xildhibaan.

Sida uu ku dhawaaqay guddoomiyaha golaha shacabka Maaxmed Mursal, waxaa kalsoonida in lagala noqdo xukuumadda u codeysay 170 xildhibaan, waxaana soo hartay 9 xildhibaan.

Caasimada Online waxay soo ogaatay magacyada sideed xildhibaan oo si adag uga hor yimid wixii ka socday xarunta ee lagu tilmaamay kalsooni kala noqoshada iyo halka uu ka baxay codka xildhibaanka sagaalaad oo aan isagu dhanba u codeyn.

Xildhibaanka aan dhana u codeyn ee ku sugnaa xarunta waa Maxamed Cabdi Xayir Maareeye ahna wasiirka warfaafinta xukuumadda la riday.

Weriye ku sugnaa xarunta xilliga sida dirqiga ah codka loogu qaadayey xukuumadda ayaa Caasimadda Online u sheegay in Maareeye uu soo baraarugay goor dambe, isla markaana uu yiri oo kaliya “oo hadda xukuumadii ma la cunay?”

Sideeda xildhibaan ee kale aad ayey uga dagaalameen codeyntii dhacday, waxayna qaarkood sameeyeen gacan qaad, kuwaas oo kala ah.

1 –Xildhibaan Maxamed Abuukar Islow Ducaale ahna Waiirka amniga xukuumadda la riday ee Ra’iisul wasaare Kheyre,

2 – Xildhibaan Sheekh Nuur Maxamed Xassan ahna Wasiirka awqaafta iyo arrimaha diinta xukuumadda dhacday,

3 –Xildhibaan Cismaan Cabdi Daallo ahna Wasiir  ku xigeenka dekadaha iyo gaadiidka Badda,

4 – Xildhibaan Aadan Isaaq Maxamed ahna Wasiir ku xigeenka wasaaradda warfaafinta xukuumadda dhacday,

5 – Xildhibaan Xasan Cabdi (Xasan Firinbi)

6 – Xildhibaan  Xuseen Iidow,

7 – Xildhibaan Mustaf Sheekh Cali Dhuxulow,

8 – Xildhibaan Cabdullahi Gaafow Maxamuud.

Xildhibaan Aadan Isaaq Maxamed sidoo kalena ah Wasiir ku xigeenka wasaaradda warfaafinta waxa uu sameeyey gacan qaad isagoo qalan uu gacanta ku hayey xildhibaan kale wajiga uga dhuftay.

Sidoo kale Xildhibaan Maxamed Abuukar Islow Ducaale ahna Waiirka amniga waxa uu jar-jaray fiilada marafoonkii uu ku hadlayey guddoomiye Mursal, isaga aad u careysan.

Muqdisho 26ka Luulyo 2020  Dowladda Mareykanka ayaa ka hor-timid oo sharci-darro ku tilmaamtay xil-ka-qaadista lagu sameeyey ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre, waxayna ku hanjabtay tallaabo ka dhan ah qas-wadayaasha Soomaaliya.

Safaaradda Mareykanka ee Soomaaliya ayaa qoraal ay soo saartay ku sheegtay inay ka xun tahay ficillada ay madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo Maxamed Mursal Cabdiraxmaan ay codka kalsoonida kala noqdeen ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre iyo xukuumaddiisa.

Tallaabadan ayey safaaradda ku sheegtay inay muujineyso xiisad siyaasadeed ayna waxyeeleyneyso hanaanka wada-hadal ee u socda dowladda federaalka iyo dowladaha xubnaha ka ah.

Safaaradda Mareykanka ayaa sidoo kale sharic-darro ku qeexday qaabka xilka looga qaaday ra’iisul wasaare Kheyre. “Hanaankan sharci-darrada wuxuu dib u dhac ku yahay ajendaha isbedellada Soomaaliya ay ku raad joogtay ee Mareykanka uu taageerayey. Xasiloonida, amniga iyo barwaaqada Soomaaliya waxaa lagu dhisi karaa oo kaliya wada-shaqeyn, isku xirnaan iyo isu-tanaasul dhex-mara hogaamiyayaasha Soomaalida,” ayaa lagu yiri qoraalka kasoo baxay safaaradda Mareykanka.

“Haddii shaqsiyaad ama hay’ado ay isku dayaan inay u awood sheegtaan kuwa kale, waxay waxyeeleyneysaa xasiloonida dalka oo dhan.”

Safaaradda Mareykanka ayaa sidoo kale sheegtay inay adkeyneyso in waddada kaliya ee horey loogu socon karo ay tahay in la fuliyo doorasho si nabdoon waqtigeeda ugu dhacda oo ku saleysan wada-tashi iyo wada-hadallo miro dhal ah.

“Safaaradda Mareykanka waxay ku boorineysaa dowladda federaalka, dowladaha xubnaha ka ah, baarlamanka iyo dhammaan dhinacyada kale inay sii wadaan inay ka wada-shaqeeyaan fulinta heshiiskii lagu gaaray Dhuusamareeb,” ayaa lagu yiri qoraalka Mareykanka.

Mareykanka ayaa sidoo kale ku hanjabay tallaabo ka dhan ah qas-wadayaasha siyaasadeed ka wada Mareykanka.

“Waxaan qaadi doonnaa tallaabooyin ka dhan ah qas-wadayaasha raadinaya inay waxyeeleeyaan horumarrada Soomaaliya ee ku wajahan xasilloonida, nabadda, dowladnimada loo dhan yahay iyo barwaaqada. Ma dooneyno in Soomaaliya ay aaddo jiho qaldan,” ayey tiri dowladda Mareykanka.

Muqdisho 26ka Luulyo 2020 Xildhibaanada Golaha Shacabka ee baarlamaanka federaalka Soomaaliya ayaa shalay mar kale qaatay go’aan aad u qaraar oo dalka geliyay xaalad siyaasadeed aad u adag.

Sharci yaqaanada dalka oo ay ku jiraa xildhibaano ayaa sheegay in maanta Golaha Shacabka markii 3-aad ay galeen qalad weyn oo horseedi kara bur-bur iyo kala tag, waxaana markii lagu daray laba qalad oo horey ay saddexda qalad kala yihiin:-

1 – Golaha Shacabka ayaa bishii June warbixin ka dhageystay guddiga madaxda banaan ee doorashooyinka qaranka, waxayna arrintaas ka hor imaaneysaa sharciga doorashooyinka, oo tilmaamaya in labada aqal ee baarlamaanka oo wadajir ah ay guddiga warbixin ka dhageestaan.

2 – Golaha Shacabka ayaa sidoo kale qaraar u badalay afar xeer oo uu ku jiro xeerka metelaada gobalka Banaadir, waxayna arrintaas ka hor imaaneysaa sharciga doorashooyinka qaranka ee Madaxweynuhu saxiixay oo dhigaya in xeer lagu soo saaro, balse ay u badaleen qaraar.

3 – Golaha Shacabka ayaa shalay ku xadgudbay dastuurka dalka oo dhigaya in Mooshinka Ra’iisul wasaaraha soo jeediyaan ugu yaraan 50 xildhibaan, kadib ajandaha lagu daro, laga doodo, kadibna cod la geliyo, balse intaasba ma dhicin.

Arrimahaan oo dhan ayaa laga cabsi qabaa in dalka ay geliyaan bur-bur iyo dhibaatooyin kale oo laga soo gudbay. Qubarrada sharciga ayaa ka digay in dalka loo celiyo xaaladihii adkaa ee laga soo gudbay sanadihii la soo dhaafay.

Maamulka Dowladda Puntland 26ka Luulyo 2020 Madaxweynaha maamulka Puntland, Siciid Cabdulllaahi Maxamed (Deni) ayaa ka warbixiyey safar dhulka ah oo uu uga amba-baxay magaalada Dhuusamareeb, kuna gaaray magaalada Gaalkayo ee gobolka Mudug.

Ugu horreyn Siciid Deni ayaa ku boggaadiyey ciidamada Galmudug, sid weyn ee ay uga shaqeeyeen amniga waddooyinka isku xira gobollada Galgaduud iyo Mudug.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in is-dhexgalka siyaasadeed iyo bulsho ee maamullada Putland iyo Galmudug uu ka dhashay xasilooni muuqata

“Is dhexgalka Siyaasadeed iyo tan Bulsho ee Puntland iyo Galmudug waxaa ka dhashay xasiloonida muuqata, waxa dhiman waxaa lagu gaari karaa in la kordhiyo wada shaqeynta iyo isku xirnaanta oo ah habka kaliya ee looga adkaan karo falalka liddiga ku ah xasiloonida” ayuu yiri Deni.

Dhanka kale Waxa uu bogaadiyay in lasii kordhiyo wada shaqeynta xasiloonida Magaalada Gaalkacyo oo Koofur iyo Waqooyi kala maamulaan Dowlad Goboleedyada Galmudug iyo Puntland, marar hore waxaa ku dagaalamay maleeshiyo beeleedyo hubeysan.

Hadalkan ayaa ku soo adaaya, iyada oo muddooyinkii la soo dhaafay Siciid Deni uu ku sugnaa deegaanada Galmudug oo kulamo kala duwan kula qaatay madaxda maamulkaasi, sidoo kalena uu uga qeyb-galay shirkii magaalada Dhuusamareeb.

 

Muqdisho 26ka Luulyo 2020 Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ka hadlay xaaladda ku soo korortay dalka, kadib markii uu shalay is-casilay Ra’iisal Wasaare Xasan Cali Khayre.

 

Xasan Sheekh ayaa muujiyay in tani looga gol leeyahay muddo kordhin ay Villa Somalia qorsheynayso, ha yeeshee muddo kordhin aan dastuuri ahayn waxaa uu ku sheegay mid aan gebi ahaanba ikhtiyaar ahayn.

 

Qoraal uu soo dhigay bartiisa Twitter-ka ayuu ku sheegay in loo hoggaansamo dastuurka ay tahay khad cas, oo aanu qofna ahayn in uu isu dayo inuu ka gudbo.

 

“Muddo kordhinta aan dastuuriga ahayn gebi ahaanba ma’aha ikhtiyaar. Sidoo kale isku dayga dib u dhaca, keliya waxay kaga sii dareysaa xaaladda. Waa khad cas qofna maaha inuu isu dayo in uu ka gudbo. Si kastaba ha-ahaatee xaaladda waxaa ay u muuqataa mid gud-cur ah, waxaanse hubaa in dadka Soomaaliyeed ay mar walba ilaashan doonaan shumaca rajada,” ayuu yiri Xasan Sheekh Maxamuud, Madaxweynihii hore ee SoomaaliyaXasan Sheekh ayaa sidoo kale sheegay in fursado badan loo khasaariyay dib u dhiska Soomaaliyada cusub, balse uu maanta jiro nidaam uu muujiyay inuu horu-socodkeeda caqabad ku yahay.

Xasan Sheekh ayaa ugu dambeen ku taliyay in caqligu shaqeeyo, isla-markaana laga wada shaqeeyo, sidii dalka loogu hoggaamin lahaa is afgarad siyaasadeed, isla-markaana ay doorashadu noqoto mid loo wada dhan yahay.

“Fursado badan ayaa loo lumiyay taariikhda dhismaha ee Dowladnimada Soomaaliya, maantana waxaa jira mid cusub oo ah hoggaanka haataan jira, waxaana loo baahan yahay go’aan caqli leh, si loo gaaro is afgrad siyaasadeed oo loo dhan yahay, si loo helo doorasho waqtigeeda ku haboon, lana aqbali karo ku dhacda.” Ayuu yiri Xasan Sheekh.

Danleyda Siyaasadda ee dalka ayaa qaarkeed Villa Somalia ku eedeysay inay xusul-duub ugu jirto, sidii ay mudada u dheereysan laheyd, taasoo ayna ku sMadaxweynihii hore ee Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ka hadlay xaaladda ku soo korortay dalka, kadib markii uu shalay is-casilay Ra’iisal Wasaare Xasan Cali Khayre.

Xasan Sheekh ayaa muujiyay in tani looga gol leeyahay muddo kordhin ay Villa Somalia qorsheynayso, ha yeeshee muddo kordhin aan dastuuri ahayn waxaa uu ku sheegay mid aan gebi ahaanba ikhtiyaar ahayn.

Qoraal uu soo dhigay bartiisa Twitter-ka ayuu ku sheegay in loo hoggaansamo dastuurka ay tahay khad cas, oo aanu qofna ahayn in uu isu dayo inuu ka gudbo.

“Muddo kordhinta aan dastuuriga ahayn gebi ahaanba ma’aha ikhtiyaar. Sidoo kale isku dayga dib u dhaca, keliya waxay kaga sii dareysaa xaaladda. Waa khad cas qofna maaha inuu isu dayo in uu ka gudbo. Si kastaba ha-ahaatee xaaladda waxaa ay u muuqataa mid gud-cur ah, waxaanse hubaa in dadka Soomaaliyeed ay mar walba ilaashan doonaan shumaca rajada,” ayuu yiri Xasan Sheekh Maxamuud, Madaxweynihii hore ee Soomaaliya

heegeen mid uun qalalaase siyaasadeed u horseedi doonto dalka

 

1

www.somaliwirednews.com/wararka/

WARARKA MAANTA 25ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Yaa doorasho qaban doona 2021? Maxay u wada shaqayn karin labada aqal/baarlaan ee golaha sharci dejinta? Maxuu Wasiirka Warfaafinta u kashifay muqusmaasuqa xukuummadda fashilantay ee #Soomaaliya? Maxuu Wsaairka Maalliyadda u samayn waayey lacag Soomaali? Meeqo shirkad ama hay’addood oo sharci-darro ah ayaa ka dhex shaqeeya xerada Xalane? Yaa maanta 3 sanno iyo 7 bilood waxba ku qaban oo raba muddo korarsi? Maxuu ki soo dhammaaday kulankii Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” oo diiday doorashada Jubbaland  Iyo Madxweynaha Dowlad Gobaleedka Jubbaland Mudane Axmed Islaam “Modoobe”? Yaa doorasho qaban doona? Yaa la doortaa? Ma dadkii ku fashilmay 4tii sanno mise kuwo horay ugu fashilmay muddo xilliyeedkii loo idmay? Yaa masull ka noqon doona hadii ay Masar ka samaysato Saldhig Militari #Somaliland? Yaa masuul ka noqon doona haddii ay Masar iyo Ethiopia ku dul-dagaalamaan Shacabka Soomaaliyeed? Yaa argagixisadda AL-Shabaab siiya hub iyo dhaqaallo? Meeqo dowladdeed oo shisheeye ah ayaa #Soomaaliya qasaya? Maxuu ku mashquulsan yahay ninkii lacagta madaxweynaha lagu doorto ka soo qaadi jiray #Qadar?  Maxayse weli u wadashaqayn karin labada aqal? Ha wiqleyso!  

Muqdisho 25ka Luulyo 2020 Xildhibaanada Golaha Shacabka ee baarlamaanka Soomaaliya ayaa maanta la filayaa inay kulan xasaasi ah ku yeeshaan xaruntooda magaalada Muqdisho, kaas oo looga hadlayo arrimaha doorashooyinka ee 2020/2021.

Kulanka oo ah mid xasaasi ah ayaa waxaa lagu wargeliyay inay soo xaadiraan dhamaan xubnaha Golaha Shacabka ee baarlamaanka Soomaaliya.

Xildhibaanada ayaa dood adag ka yeelan doono arrimaha doorashada oo aan weli cadeyn nooceeda iyo sida loo wajahayo.

Sidoo kale kulanka oo ah mid muhiim ah ayaa waxaa lagu wadaa inay xildhibaanadi ku falanqeeyaan xaaladda dalka, gaar ahaan arrimaha doorashooyinka ee 2020/2021.

Guddoonka Golaha Shacabka ayaa horey uga soo horjeestay shirarkii ka dhacay Dhuusamareeb ee madaxda dowladda iyo kuwa maamul goboleedyada dalka.

Si kastaba ha’ahaatee madaxweynaha Soomaaliya oo guddoomiyey shirkii ugu dambeeyey ee Dhuusamareeb ayaa sheegay in go’aanada ka soo baxay shirkaasi uu ku celin doono xildhibaanada baarlamaanka Soomaaliya, si ay ugu biirayaan taladooda.

 

Muqdisho  25ka Luulyo 2020 Wasiirka wasaaradda warfaafinta Soomaaliya Maxamed Cabdi Xayir Maareeye ayaa waxa uu sheegay in dowladda Soomaaliya ay qorsheyneyso in shirka loo ballansanyahay bartamaha bisha Agoosto ay ka qeyb-gali doonaan axsaabta mucaaradka ah ee dalka, si ay talo ugu yeeshaan hannaanka  ay noqonayaan doorashooyinka dalka ka dhici doona. Hadalkaan ayaa waxa uu ka sheegay dood ka baxaysay telefashinka qaranka ee Soomaaliya.

“Dhammaan dhinacyadii ku kulmay Dhuusamareeb waxay ahaayeen dowladda iyo maamullada ka tirsan madaxdooda, laakiin hadda waxaa qeyb ka noqon doona Xisbiyada mucaaradka ah ee dalka” ayuu yiri wasiir Maareeye.

15-ka bisha Agoosto ayaa waxaa lagu wadaa in madaxda maamul goboleedyada iyo mas’uuliyiinta dowladda Soomaaliya iney yeeshaan kulan lagu go’aamin doono nooca doorasho ee la rabo iney Soomaaliya gasho.

Lama oga in hadalka wasiir Maareeye ay soo dhoweyn doonaan dhammaan xisbiyada sida KMG ah u diiwaan-gashanm hase-ahaatee waxay badi soo dhoweeyeen qodobadii kasoo baxay shirkii Dhuusamareeb.

Maamulka Dowladda Somaliland 25ka Luulyo 2020 Madaxii shirkadda Astaan Cable Abdimanan Yuusuf ayaa waxa uu magaalada Hargeysa ku xeranyahay muddo ka badan hal Isbuuc. Lamana oga halka lagu hayo sida lagasoo xigtay masu’uuliyiinta hay’adda warbaahineed ee uu madaxda ka yahay. Cabdimanaan ayaa waxaa la xeray 17-dii, July sida ay sheegeen mas’uu;iyiinta shirkadda, waxaana loo diiday iney arkaan xubno kamid ah qoyskiisa iyo qareennadii difaaci lahaa.

 Ma cadda illaa iyo hadda waxyaabaha loo xeray iyo eedda loo haaysto toona.

Madaxa suxufiyiinta Somaliland Maxamuud Cabdi Jaamac ayaa waxa uu Somaliland ugu baaqay iney Cabdimanan Yuusuf u ogolaadaan xuquuqda uu dastuurka siiyay qof walba in loo ogolaado iney arkaan qareennadiisa.

Mr. Jaamac ayaa ku dooday in Cabdimanan uu yahay milkiilaha xarun warbaahineed, sidoo kalana uu yahay maal-geliye shaqo abuur sameeyay.

Astaan ayaa waxay tahay xarun warbaahineed oo ka howl-gasha Soomaaliya waxayna si gaar ah usii daysaa barnaamijyo ku saabsan cayaaraha , maaweelada iyo fanka.

Maamullada Dalka 25ka Luulyo 2020 Madaxweynayaasha maamul goboleedyada Puntland, Jubaland iyo HirShabeelle, ayaa magacaabay xubnaha ku matali doona guddiga farsamo ee ka kala socda Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Dowladdaha xubnaha ka ah ee kasoo baaraandagi doona hannaanka iyo habsami u socodka doorashooyinka dalka.

Madaxweynaha Puntland Saciid Cabdullaahi Dani ayaa magacaabay in maamulkiisa ay guddigaas ku matalaan: 1- Maxamed Cabdiraxmaan Dhabancad, Wasiirka Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dimuqraadiyadda, iyo 2 – Cabdiweli Cali Cabdulle, Agaasime Ku-xigeenka Guud ee Madaxtooyada Dowladda Puntland.

Madaxweynaha Jubaland Axmed Maxamed Islaam ayaa isna magacaabay in Jubaland ay guddigaas ku matalaan: 1- Xirsi Jaamac Gaanni, Wasiiru-Dowlaha Madaxtooyada, iyo 2- Xamze Cabdi Barre, Gudoomiyaha guddiga madaxa-banaan ee Xuduudaha iyo Doorashooyinka Jubaland.

Madaxweynaha HirShabeelle Maxamed Cabdi Waare ayaa magacaabay inay guddigaas ku matalaan: 1 – Maxamed Cali Caadle, Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Dowldaha Hoose, iyo 2 – Cabdul Maxamed Faarax Makaraan, Madaxa Xafiiska Amniga Dowladda HirShabelele.

Dhinaca kale, maamul goboleedyada Galmudug iyo Koonfur Galbeed iyo dowladda federaalka Soomaaliya ayaa dhankoodana la filayaa inay saacadaha soo socda magacaabaan xubnaha matali doona.

Guddigan farsamo ayaa laga doonayaa inay soo diyaariyaan nooc doorasho oo dhinacyada ay ku wada qanci karaan ka hor shirka Dhuusamareeb 3, oo lagu wado inuu furmo 15-ka bisha August ee soo socota.

 

Africom 25ka Luulyo 2020 Taliska ciidamada Mareykanka ee qaaradda Afrika ayaa si cad u beeniyay warar ay faafiyeen dagaalyahanada Daacish ee ka hawlgala gudaha Soomaaliya gaar ahaan deegaanada Puntland.

Ciidamada Mareykanka ee ka hawlgala Afrika iyo ciidamad ammaanka Puntland ayaa wada sameeyay hawlgal ka dhan ah dagaalyahanada Daacish kuwaas oo ku sugan deegaanka Timirshe oo qiyaastii 140 KM u jira magaalada Boosaaso.

Taliska waxey biyo qabow ku shubeen wararka sheegaya in ciidamadooda ay waxyeello soo gaartay intii uu socday hawlgalka oo cirka iyo dhulkaba ay ka sameeyeen.

“Been abuurka waa hubka kaliya oo ay isticmaalaan argagixisada,” ayaa lagu sheegay war qoraal ah oo kasoo baxay Africom.

Daacish oo war qoraal ah ku faafisay baraha bulshada ayaa sheegatay in saraakiil cadaan iyo Soomaali isugu jira ay ku dhaawaceen weerarka ka dhacay meel 140 KM u jirta Boosaaso.

Taliska ciidamada Puntland ayaa sheegay in hawlgallo laga fuliyay deeganadooda ay ku dileen ilaa 20-xubnood halka mareykanka ay sheegeen in hawlgalkii Timirshe ay ku qaarijiyeen 7 ka tirsan xubnaha Daacish

Muqdisho 25ka Luulyo 2020 Madaxii hore ee hay’adda sirdoonka Israel ee Mossad, Shabtai Shavit ayaa si rasmi u qiray in Israel aysan ka hortagi karin in Iran ay kusoo biirto naadiga dalalka haysta hubka Nukliyeerka.

Israel ayaa dadaal xooggan oo diblomaasiyadeed iyo mid sirdoonba ugu jirta inay ka hortago in Iran, oo ah cadowgeeda kowoaad, ay gacanta ku dhigto Nukliyeer.

Si kastaba Shabtai Shavit, waxa uu sheegay in waxa Israel ay sameyn karto ay tahay inay ka hortagto in Iran ay adeegsato bamka Nukliyeerka marka ay hesho.

Wareysi dheer oo uu siiyey wargeyska Times of Israel, ayaa Shavit waxa uu ku yiri “Kama mid ah dadka dhahaya Iran iminka way haysataa Nukliyeer, waxayna ku halis gelinayaan jiritaanka Israel. Balse, haddii dal uu helo bam wuxuu u isticmaali karaa inuu sameeyo jahwareer badan iyo inuu sare ugu qaado danihiisa.” “Shaki igagama in Iran ay ka shaqeyneyso maanta inay horumariso awood Nukliyeer, waxay u sameynayaan si qarsoodi ah si ay uga fogaadaan inay kiciyaan Mareykanka iyo dunida inteeda kale,” ayuu yiri.

“Meel wanaagsan ayay marinayaan, mana ku dhowaaqi doonaan inta ay ka sameynayaan tijaabo lagu guuleysto. Marka ay sidaas dhacdana ma jirto cid weerari karta. Ma jirtaa cid wax ka qaaday Kuuriyada Waqooyi markii ay sidaas ku dhowaaqday.”

Waxa uu sheegay in waxa kaliya ee Israel hadda u furan ay tahay inay u diyaar garowdo maalinka Iran ay ku dhowaaqi doonto hub Nukliyeer ah, ayna diyaarsato qorshe ay kaga hortageyso inay adeegsato.

“Waa inay ogaadaan inaysan u qalmin inay Israel kusoo weeraraan Nukliyeer,” ayuu yiri.

Muqdisho 25ka Luulyo 2020 Faah faahino dheeraad ah ayaa laga helayaa xaaladda caafimaad ee guddoomiyaha degmada Warta Nabadda, Saynab Maxamuud Warsame (Xaabsey) oo ciidamo ka tirsan kuwa dowladda ay jir-dileen.

Seynab oo la dhigay mid ka mid ah isbitaalada Muqdisho ayaa waxaa la sheegay inay jir-dil xoogan u geysteen ciidanka ilaalaha xarunta gobolka Banaadir.

Jir-dilka loo geystay guddoomiyaha ayaa yimid, kadib markii ay isku dhacen ilaaladeeda iyo ciidamada xarunta dowladda hoose ee Xamar.

Wararka ayaa sheegaya inuu jiro jabniin dhanka feeraha oo gaaray, Seynab Xaabsey, kadib markii uu qoray ku liif garaacay mid ka mid ah askar ku sugneyd afaafka hore ee xarunta maamulka gobolka Banaadir.

Weli ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay mas’uuliyiinta gobolka oo ku aadan falkaasi, balse ilo ku dhow guddoomiye Seynab Xaabsey ayaa sheegay inay haatan wanaagsan tahay xaaladeeda.

Si kastaba ha’ahaatee guddoomiyaha maamulka degmada Warta Nabadda ayaa ka mid aheyd mas’uuliyiintii ku dhaawacantat qaraxii is-maadaaminta ee sanad ka hor ka dhacay xarunta dowladda hoose ee Xamar.

WARARKA MAANTA 22ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Yaa doorasho qaban doona 2021? Maxuu Wsaairka Maalliyadda u samayn waayey lacag Soomaali? Meeqo shirkad ama hay’addood oo sharci-darro ah ayaa ka dhex shaqeeya xerada Xalane? Yaa maanta 3 sanno iyo 7 bilood waxba ku qaban oo raba muddo korarsi? Maxuu ki soo dhammaaday kulankii Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” oo diiday doorashada Jubbaland  Iyo Madxweynaha Dowlad Gobaleedka Jubbaland Mudane Axmed Islaam “Modoobe”? Yaa doorasho qaban doona? Yaa la doortaa? Ma dadkii ku fashilmay 4tii sanno mise kuwo horay ugu fashilmay muddo xilliyeedkii loo idmay? Yaa masull ka noqon doona hadii ay Masar ka samaysato Saldhig Militari #Somaliland? Yaa masuul ka noqon doona haddii ay Masar iyo Ethiopia ku dul-dagaalamaan Shacabka Soomaaliyeed? Yaa argagixisadda AL-Shabaab siiya hub iyo dhaqaallo? Meeqo dowladdeed oo shisheeye ah ayaa #Soomaaliya qasaya? Maxuu ku mashquulsan yahay ninkii lacagta madaxweynaha lagu doorto ka soo qaadi jiray #Qadar?  Maxayse weli u wadashaqayn karin labada aqal? Ha wiqleyso!  

Maamulka Dowladda Jubbaland 22ka Luulyo 2020Madaxweynaha dowlad goboleedka Jubbaland, Mudane Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) ayaa xalay kulan gaar ah la qaatay xildhibaanada labada Aqal ee baarlamaanka ee laga soo doorto deegaanada maamulkaasi.

Kulanka oo ka dhacay hoyga uu Axmed Madoobe ka dagan yahay Dhuusameeb ayaa ahaa mid is Xog-wareysi ah oo uu madaxweynuhu ku marti qaaday xildhibaanadaas oo maalmahan ku sugnaa caasimada Galmudug ee Dhuusamareeb.

Sidoo kale kulan ayaa ahaa  mid uu madaxweynaha Jubbaland kala tashanayey xubnahaasi xaaladda guud ee  dalka.

Mid ka mid ah xildhibaanada kulanka ka qeyb-galay oo lagu magacaabo, Maxamed Xasan Idiris ayaa ka warbixiyey waxyaabihii laga wada-hadlay.

“Waxaan Kulan kala warqaadasho iyo is-xog wareysi la qaadaney Madaxwaynaha Dowlad Goboleedka Jubballand anagoo ka kooban Xildhibaanada Labada Aqal BFS ku matala DG Jubballand ee ku sugan Dhuusamareeb, waxaan iska xog wareysaney Xaalada guud ee dalka uu marayo, wuxuu dhamaan Xildhibaanada Jubbaland ku matala labada Aqal ee Baarlamaanka Federaalka ah uu ku nuux nuuxsadey inuu Xildh: ku marti qaaday Inay Dib ugu Soo laabtaan Jubbaland si looga wada tashado Arimaha masiiriga ah ee dalka.“ ayaa yiri xildhibaan Maxamed Xasan Idiris.

Kulamadaan gooni-goonida ah ayaa ku soo aaadaya xilli weli la’isku fahmi la’yahay shirka magaalada Dhuusamareeb ee u dhexeeya madaxda dowladda iyo kuwa maamul goboleedyada ee ka jira dalka.

Maamulka Dowladda Somaliland 22ka Luulyo 2020 Madaxweynaha Somaliland, Mudane Muuse Biixi Cabdi oo khudbad u jeedinayey ciidamo loo soo xiray tababar ayaa ka hadlay arrimo ku aadan Badda Cas, gaar ahaan ciidamada shisheeye ee lagu soo daabulayo biyahaasi.

Muuse Biixi ayaa sheegay in aysan aqbali karin in ciidamada ajnabiga ah ee haatan lagu soo daa-gureeyo biyaha Badda Cas.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in aysan jirin cid ka iyaga ka mudan, islamarkaana uga xog ogaalsan ilaalinta biyahaasi, sida uu hadalka u dhigay.

“Ciidamada Shisheeye ee lagu gurayo Badda Cas innaga ayaa ka mudan sugidda Amniga oo uga xog ogaalsan, qof kasta oo nala shaqeysanaya diyaar ayaan u nahay, mana ogolaaneyno wax aan dan inoo ahayn, mana ku baqaneyso cidbaa xoog weyn iyo Taanki ayuu wataa”. ayuu Madaxweyne Muuse Biixi Cabdi

Madaxweyne Biixi yaa xusay in Somaliland ay leedahay ciidamo tababar fiican heysta iyo qalab, islamarkaana ku filan inay ilaaliyaan isticmaalka biyaha caalamiga ah.

“Somaliland waxa ay leedahay Ciidamo tababar qaba, heysta agab ay ku howlgalaan si ay u ilaaliyaan nabadgalyada isticmaalka Biyaha Caalamiga ah iyo in uusan go’in isu socodka Maraakiibta iyo Doomaha” ayuu yiri Madaxweyne Muuse Biixi Cabdi.

Si kastaba ha’ahaatee hadalka Biixi ayaa ku soo aadaya, iyada oo haatan Turkiga loo caleema saaray inuu la wareego hoggaaminta howl-galka ka dhanka ah kooxaha Burcadbadeeda Soomaalida iyo ilaalinta nabad-gelyada Maraakiibta caalamiga ah

Masar 22ka Luulyo 2020 Baarlamanka Masar ayaa Isniintii meel-mariyey suurta-galnimada in ciidamo la geeyo meelo ka baxsan xuduudaha dalka, kadib markii madaxweyne Abdel Fattah al-Sisi uu ka hadlay inay dhici karto in howlgal militari ay ka fuliyaan dalka Libya.

Sharci dejiyayaasha ayaa ansixiyey “u dirista xubno ka mid ah ciidamada militariga howlgallo dagaal oo ka baxsan xuduudaha Masar, si amniga qaranka looga difaaco maleeshiyooyinka hubeysan iyo unugyada argagixisada caalamiga ah,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay baarlamanka.

Cod bixintii dhacday Isniintii ayada oo baarlamanka ay albabaabada u xiran yihiin ayaa xubnaha waxay kaga doodeen “halista dalka uga imaneysa” dhinaca Galbeed, halkaasi oo Masar ay xuduud kula wadaagto Libya.

Cod bixinta ayaa timid maalin kadib markii madaxweynaha Masar uu la kulmay Golaha Difaaca Qaranka, oo ay ku jiraan afhayeenka baarlamanka, wasiirka difaaca, wasiirka arrimaha dibedda, iyo taliyeyaasha ciidamada.

Ka qeyb galayaasha kulanka ayaa sheegay in Masar “asyan la hari doonin wax dadaal ah si ay u taageerto Libya” waxayna ku ku celiyeen sida ay uga go’an tahay in la helo xal siyaasadeed oo lagu xalinayo xasaradaha ka taagan dalkaas.

Madaxweyne Sisi ayaa horey uga digay in ku siqitaanka ciidamada dowladda Libya ee magaalada Sirte ay ku qasbi karto in militariga Masar ay faro-geliyaan dalkaas.

Dowladda caalamku aqoonsan yahay ee Libya ayaa taas ku qeexday “iclaamin dagaal”.

Masar ayaa ayada oo ay wehliyaan Imaaraadka Carabta iyo Ruushka waxay taageertaa ciidamada uu hoggaamiyo Jeneral Khalifa Haftar, halka dowladda Libya ay taageero ka hesho Turkiga iyo Qatar.

Maamulka Dowladda Galmudug 22ka Luulyo 2020 Waxaa weli la isku mari la’yahay wada-hadallada ka socda  Xarunta madaxtooyada Galmuudg ee magaalada Dhuusamareeb ee u dhaxeeya madaxda dowladda federaalka iyo madax goboleedyada.

Sida aan xogta ku helnay waxay badan tahay in wax heshiis ah oo ku saabsan arrimaha doorashooyinka aan lagu gaari doonin Dhuusamareeb, sababtuna ay tahay ayada oo dhinacyada ay ku adkeysanayaan mowqifkooda.

Madaxweyne Farmaajo wuxuu diidan yahay inuu ka tanaasulo doorasho qof iyo cod ah, madax goboleedyadana waxay ku adkeysanayaan doorasho dadban, taasi oo xaaladda ka dhigtay mid cakiran.

Maxamed Maxamuud Cadde, oo ah weriyihii hore ee BBC ayaa sheegay haddii lagu kala tago shirka Dhuusamareeb in uusan jiri doonin shir kale oo ay yeelan doonaan dhinacyadu haddii aan la saarin culeesyo dibadd ah.

Maxamed Maxamuud Cadde, ayaa sheegay in xaalad aad u adag ay ka taagan Dhuusamareeb islamarkaana aysan jirin tanaasul ku saabsan qodobada la isku haayo.

“Haddii aysan dhinacyadu isu tanaasulin oo shirka lagu kala tago, waxaa dhici karta in hay’adaha dowladda wadashaqeynta joojiyaan, maamul gobaleedyada degaanadooda xirtaan waana halis,” ayuu yiri Maxamed Maxamuud Cadde oo ah falanqeeye arimaha siyaasadda.

“Madaxda dalka waxaa la guddoon tanaasul iyo dabacsanaan, kuwa maamulada sidoo kale, balse waxa laga soo sheegaya dhuusamareeb xaalad aan lagu farxin” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Maxamed Maxamuud Cadde.

Sidoo kale qaar kamid ah falanqeeyaasha arrimaha siyaasada ayaa sheegay in haddii shirkaan lagu kala tago ay faraha ka bixi doonto talada madaxda dalka oo loo yeerin doono go’aan ay gaareen beesha Caalamka.

Lama oga sida uu noqon doono natiijada Shirka hase yeeshee waxaa la soo sheegayaa in la soo mari la’yahay shirkaasi.

Muqdisho 22ka Luulyo 2020 Wasiirka waxbarashada Somalia, Cabdullahi Goodax Barre oo war qoraal ah soo saaray ayaa ka hadlay muuqaalo lagu baahiyey baraha bulshada oo ku aadanaa imtixaanka shahaadiga ah ee ay qaadeyso wasaaraddiisa.

Goodax Barre ayaa sheegay in muuqaaladaasi kuwa been abuur ah oo laga leeyahay dano siyasadeed, islamarkaana la doonayo in lagu qal-qal geliyo imtixaanka.

Wasiirka ayaa xusay in dadka sameeyey falkaasi ay doonayaan inay niyad jabiyaan ardayda iyo waalidiinta Soomaaliyeed.

Sidoo kale wuuxuu tilmaamay inay arrintaasi loo xiray dad badan oo lagu eedeeyey inay ku howlanaayeen sidii loo carqaladeyn lahaa imtixaanka dugsiyada sare ee dalka.

Waxaan baraha bulshada ku arkay muuqaal been abuur ah oo dano siyaasadeed laga leeyahay si loo qal-qal-geliyo imtixaanka Qaranka ee Dugsiga Sare, isla markaana lagu marin habaabinayo carruurta Soomaaliyeed iyo guud ahaan bulshada.

Waxaan horay u soo xer-xernay dad faro badan oo ku howlanaa qal-qal-gelinta imtixaanka. Waxaan sidoo kale si adag ula xisaabtami doonna dhammaan dadka caadeystay in ay imtixaanka siyaasadeeyaan.

Waxaan ka codsanayaa dhammaan ubaxa ummadda Soomaaliyeed ee qiimaha badan in aysan saameyn ku yeelan dadka u istaagay in ay idin niyad jabiyaan, waxaa tihiin mirihii dalkaan, waxaana idin rajeynayaa birrito oo ah maalintii u danbeysay imtixaanka in ilaahay idin fududeeyo.

Waxaan u mahadcelinayaa dhammaan howlwadeennada imtixaanka sida ammaanada leh ee aad waajibaadkiina Qaran u gudaneysaan.

Maamulka Dowladda Puntland 22ka Luulyo 2020 Wararka laga helayo gobolka Bari ayaa sheegaya in uu isa soo tarayo khasaaraha ka dhashay dagaal u dhexeeyey ciidamada daraawiishta maamulka Puntland iyo kooxda Daacish ku dhexmaray qeybo ka mid ah gobolkaasi.

Dagaalka ahaa oo mid culus ayaa dhacay shalay gelinkii dambe, kadib markii ciidamada maamulka Puntland ay weerar ku qaadeen fariisimo ay dagaalyahanada Daacish ay ku leeyihiin deegaanka lagu magacaabo Timirshe oo hootega degmada Isku Shuban.

Ilo deegaanka ah ayaa sheegay in dagaalka ay ka horreysay duqeyn lagu garaacay deegaankaas oo ay ku xoogan tahay kooxda Daacish.

Inta la xaqiijiyey waxaa dagaalkaasi lagu dilay illaa 8 xubnood oo ka tirsanaa Daacish, iyadoona lagu burburiyey illaa laba baabuur oo ay laheyd kooxdaasi.

Xaaladda ayaa haatan mid aad u kacsan, waxaana dhaq-dhaqaaqyo xoogan laga dareemayaa dhulka buuraleyda ee gobolka Bari.

Muddooyinkii dambe Puntland ayaa xoojisay howl-gallada ay ka wado deegaanada maamulkaasi, gaar ahaan meelaha ay ku sugan yihiin Al-Shabaab iyo Daacish

Uganda 22ka Luulyo 2020 Dowladda Uganda ayaa shaacisay in diyaarado nooca dagaalka ah ay u soo direyso Soomaaliya, si ay u taageeraan ciidamada AMISOM.

Richard Karemire oo ah afhayeenka ciidanka millateriga dalka Uganda ayaa sheegay in ay dhowaan diyaaradahaasi soo gaari doonaan Soomaaliya, islamarkaana ay ka qeyb qaadaan doonaan dagaalka adag ee lagula jiro kooxda Al-Shabaab.

“Diyaaradaha Militariga waa kuwa Caawiya Askarta lugta ee dhulka ku sugan, waxa ay wax ka arkaan meelo fog, waxa ay kahor tagaan duullaan kusoo socda, waa kuwa xoojiya awoodda ciidamada oo ay dib ugu laabtaan cadawga kusoo socda.” ayuu yiri afhayeenka ciidamada militariga wadanka Uganda, Richard Karemire.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in diyaaradahaasi ay xoojin doonaan dadaallada la doonayo in looga adkaado Al-Shabaab oo 10 sano ka badan dagaal ka wada dalka.

Afhayeenka ma shaacin tirada diyaaradaha dagaal ee ay dowladda Uganda u soo direyso Soomaaliya oo ciidamo ay ka joogaan.

Uganda ayaa ah dalka ugu badan ee ciidamada Midowga Afrika ee ka howl-gala Somalia, kuwaas oo dhaq-dhaqaaqyo kala duwan ka wada koonfurta iyo bartamaha dalka

Suudaan 22ka Luulyo 2020  Madaxweynihii hore ee Suudan, Cumar Xasan Al-Bashiir ayaa waxa maanta lasoo taagay maxkamad, iyadoo maxkamadeyntiisu ay bilaabatay kadib markii lagu xiray Khartum.

Madaxweynihii mudada dheer xukumayay Sudan ayaa waxa loo haysta dacwado kala duwan oo bini-aadantinimo, iyo weliba afgambigii uu talada dalkaasi kula wareegay sanadkii 1989-kii.

Cumar Al-Bashiir ayaa inqilaab millateri kula wareegay talada dalka Suudaan, isagoona meesha ka tuuray dowlad si dimuquraadi ah loo soo doortay, midaasi oo uu maxkamadeynta wajahayo.

Al-Bashiir ayaa wajahi doona xukun dil toogasho ah hadii ay si dhab ah ugu cadaato kiiska musuq-maasuq ee loo haysto iyo afgembigii uu dalka Sudan ku qabsaday, iyada oo ay baadi-goobeyso Maxkamadda Dambiyada Caalamiga ah.

Maxkamadeynta Al-Bashiir ayaa sidoo kale waxa ku wehlin doona ilaa 16-qof oo kamid ahaa mas’uuliyiinta xukuumadiisi la riday 2019-kii.

Millateriga Sudan ayaa bishii April ee sanadkii hore ku dhawaaqay inuu xilka ka tuuray Al-Bashiir, isagoona xabsiga dhigay, kadib isku soo baxyo waaweyn oo ay sameeynayeen dadweynaha dalkaasi.

 

Muqdisho 22ka Luulyo 2020 Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa markii u horeysay maanta ka hadlay shirka Dhuusamareeb ee u dhaxeeya madaxda dowladda federaalka iyo kuwa maamulada dalka ee ku saabsan doorashooyinka.

Xasan Sheekh ayaa sidoo kale waxa uu si adag uga hadlay doorashooyinka dalka, isagoona soo bandhigay mowqifka Madasha Xisbiyada Qaran ee ku aadan doorashooyinka uu muranka badan ka taagan yahay.

Madaxweynihii hore ee dalka ayaa su’aal galiyay in doorashadu xiligeeda ay dalka ka dhaceyso, taasi oo muujineysa walaaca ay Madashu ka qabto inuu guuleysto qorshaha muddo kordhin ee VILLA SOMALIA.

Xasan ayaa si cad u sheegay inay Madashu diyaar u tahay inay ka qeyb-gasho nooc-kasta oo doorasho, haddii heshiis lagu wada yahay, maadama aan hore looga diyaar garoobin in la qorsheeyo nooca doorasho ee dalka ka dhaceysa.

Sidoo kale waxa uu rajo xumo ka muujiyey in go’aan mideysan laga gaari waayo arrinka doorashooyinka, taasi oo horseedi karta qalaalase siyaasadeed oo hore looga digay

Wuxuuna soo dhaweeyay shirka Dhuusamareeb, isagoona ku baaqay in la balaadhiyo shirkaasi, iyada oo laga qeyb-galinayo saamileyda siyaasada, si looga gaaro wada-tashi arrinta doorashooyinka, isla markaana la isla qaato nooc doorasho oo heshiis lagu yahay.

Mowqifka Xasan Sheekh ee ay ka mideysan yihiin Madashu ayaa u muuqda mid wax badan ka gedisan mowqifkoodii hore, iyadoo midaasina ay ka dhigeyso in Madasha Xisbiyada Qaran aysan kasoo horjeedin doorasho qof iyo cod ah oo heshiis lagu yahay, balse ay kasoo horjeedan muddo kordhin.

WARARKA MAANTA 21ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Yaa maanta 3 sanno iyo 7 bilood waxba ku qaban oo raba muddo korarsi? Maxuu ki soo dhammaaday kulankii Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” oo diiday doorashada Jubbaland  Iyo Madxweynaha Dowlad Gobaleedka Jubbaland Mudane Axmed Islaam “Modoobe”? Yaa doorasho qaban doona? Yaa la doortaa? Ma dadkii ku fashilmay 4tii sanno mise kuwo horay ugu fashilmay muddo xilliyeedkii loo idmay? Yaa masull ka noqon doona hadii ay Masar ka samaysato Saldhig Militari #Somaliland? Yaa masuul ka noqon doona haddii ay Masar iyo Ethiopia ku dul-dagaalamaan Shacabka Soomaaliyeed? Yaa argagixisadda AL-Shabaab siiya hub iyo dhaqaallo? Meeqo dowladdeed oo shisheeye ah ayaa #Soomaaliya qasaya? Maxuu ku mashquulsan yahay ninkii lacagta madaxweynaha lagu doorto ka soo qaadi jiray #Qadar?  Maxayse weli u wadashaqayn karin labada aqal? Ha wiqleyso!  

Maamulka Dowladda Somaliland 21ka Luulyo 2020 Madaxweynaha Somaliland, Muuse Biixi ayaa bilaabaya qorshe cusub oo uu ku wajahayo xiisada saami-qeybiga oo ka taagan gudaha Somaliland, kadib markii ay fashilmeen dadaalo uu ku qancinayay madax dhaqameedka.

Madaxweynaha iyo xisbiyda mucaaridka Somaliland ayaa iyagu ku heshiiyay in xiligan doorashooyinka Somaliland lagu galo saami-qeybsigii hore ee 2005-tii, xili taasi badalkeed ay qabaan qaar kamid ah beelaha dega Somaliland.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, madaxweyne Muuse Biixi ayaa ku howlan qorshe cusub oo uu ku wajahayo xiisada saami-qeybsiga oo guux badan ka dhalisay Somaliland, isla markaana uu si qasab ah ugu jiidhsiinayo beelaha qaadacay arrinkaasi.

Muuse Biixi ayaa lagu wadaa inuu maanta dalab culus u gudbiyo maxkamadda Dastuuriga ah ee Somaliland, kaasi oo uga dan leeyahay inay ayido go’aankii xisbiyada ee ahaa in Somaliland ka dhacdo doorasho lagu saleynayo saami-qeybsigii hore.

Biixi ayaa qorshahan door biday kadib markii wax natiijo ah ka soo bixi weyday kulamo uu la qaatay odayaasha dhaqanka oo isaga iyo xisbiyada mucaaridku ugu qancinayeen in doorashooyinka lagu galo tirakoob la’aan cusub, iyada oo la raacayo saami-qeybsigii hore ee doorashooyinka.

Inkasta oo aan si dhab ah loo sheegi karin jawaabta maxkamadda ee ku aadan dalabka madaxweyne Muuse Biixi, haddana waxa suurtagal ah in maxkamaddu ay qeyb ka qaadato rabitaanka madaxweynaha iyo xisbiyada ee saami-qeybsiga.

Somaliland ayaa maalmihii u dambeeyay waxa laga dareemayay xiisada ka taagan arrinka saami-qeybsiga, iyada oo ay beelo ka tirsan ay qaadaceen ka qeyb-galka doorashada, maadama ay ku doodayaan in aan dhag-jalaq loo siin rabitaankooda ku aadan saami-qeybsi loo dhan-yahay

Muqdisho 21ka Luulyo 2020 Madaxweynaha Jubbaland, Axmed Madoobe ayaa u muuqda mid guul ka gaaray dagaalkii kala dhaxeeyay dowladda federaalka kadib doorashadiisi, sida uu muujinayo qoraal kasoo baxay Villa Somalia.

Xiisada ka dhalatay doorashadii Axmed Madoobe ayaa waxa si rasmiya usoo afjartay Villa Somalia, oo iyadu sheegtay bishii August dhexdeedi in Axmed Madoobe u aqoonsatay madaxweyne kumeel gaadh ah, halka ay shalay taasi badalkeeda ay cadeysay, midaasi oo muujineysa ifafaalada guusha Axmed Madoobe.

VILLA SOMALIA ayaa qoraal ay soo saartay Axmed Madoobe ku sheegtay ‘Madaxweynaha Jubbaland’, taasi oo ka duwan go’aankeedii hore, iyada oo hore ugu adeegsan jirtay qoraaladeeda ‘Madaxweynaha kumeel gaadhka ah ee maamulka Jubbaland’.

Is-bedelka Villa Somalia ee Axmed Madoobe ayaa imaanaya kadib markii kulamo albaabadu u xiran yihiin uu la qaatay Madaxweyne Farmaajo, ka hor furitaanka shirka Dhuusamareeb ee u dhaxeeya madaxda dowladda federaalka iyo kuwa maamulada dalka

Dowladda federaalka ayaa sidoo kale hore ugu fashilmatay talaabooyin ay cadaadis xoogan ku saareysay Axmed Madoobe, kadib markii ay ku guul-dareysatay inay saameyn buuxda ku yeelato doorashadii uu ku soo baxay.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, is-bedalka mowqifkii dowladda federaalka ee Axmed Madoobe ayaa waxa uu kamid yahay qorshayaal ay madaxda dowladdu la tageen Dhuusamareeb, kuwaasi oo ay uga hortageyso bur-bur ama waji-gabax ku yimaada shirka wada-tashi ee dhawaan furmaya.

Villa Somalia ayaa u muuqata mid qaadatay guul-darada dagaalkii kala dhaxeeyay Axmed Madoobe, midaasi oo ay uga dan leedahay qorshaheeda ku aadan doorashada ‘qof iyo cod’ ee saaran miiska wada-hadalka ee shirka Dhuusamareeb.

 

Muqdisho 21ka Luulyo 2020 Warar dheeraad ah ayaa ka soo baxaya khasaaraha ka dhashay dhisme qadiimi ah oo ku soo dumay degmada Xamarweyne ee gobolka Banaadir.

Dhismahan oo ka koobnaa saddex biyaano ayaa waxa uu ku soo dumay qoysaskii daganaa, iyadoona in muddo ah uu qaatay in laga soo bixiyo dadkaasi dhismaha hoostiisa.

Shaqaalaha gurmadia deg-degga ah ee gobolka Bamaadir iyo shacab fara badan ayaa u gurmaday dadka uu ku soo dumay dhismahaasi.

Ugu yaraan waxaa la soo bad-baadiyey illaa 17 qof oo ay ku jirto haweeney da’ah.

Guddoomiyaha gobolka Banaadir oo tegay goobta ayaa ka warbixiyey khasaaraha ka dhashay burburka dhismahaasi, wuxuuna sheegay in 5-ka mid ah dadka la soo bad-baadiyey ay qabaan dhaawacyo fudud, halka 12-ka kale laga saaray isbitaalka, kadib markii ay mareen hubin caafimaad.

Sidoo kale wuxuu guddoomiyuhu sababta ku sheegay in dhismaha soo dumay uu saameeyey roobabkii ka da’ay magaalada Muqdisho.

“Roobabkii iska daba socday dartood waxaa dumay guri dabaq ah oo qadiimi ah, shacabka iyo maamulka Gobolka Banaadir oo kaashanaya waaxda dowladda hoose waa ay ku guuleysteen in ay badbaadiyaan qoysaskii burburka ka hoos maray, taasi waxa ay kamid tahay khasaaraha ka dhasha roobka iyo in ay dumaan guryaha waqtiga dheer dhisan.”  ayuu yiri Cumar Filish.

Ugu dambeyn wuxuu ugu baaqay shacabka Muqdisho inay muujiyaan feejignaan dheeri ah, kana fogaadaan meelaha qaar ee halista ah.

Algeria 21ka Luulyo 2020 Madaxeynaha wadanka Algeria ee dhaca waqooyiga Qaaradda Afrika, Cabdil-Majiid Tabuun oo ka hadlayey xaaladda adag ee dalka Liibiya, gaar ahaan dagaallada ka socda gudaha dalkaasi ayaa markale u gefay Soomaaliya.

Cabdil-Majiid Tabuun oo shalay hadal siiyey warbaahinta ayaa soo qaatay tusaale uu ku liidayo Soomaaliya, isaga oo ka digay xaaladda ay ku socoto Liibiya iyo fara-gelinta shisheeye in laga dhigo Soomaaliyada cusub oo kale.

Madaxweynaha Algeria ayaa tilmaamay in la wada ogyahay xaaladda Soomaaliya, Liibiyana haatan ay ku socoto tubtaas, sida uu hadalka u dhigay

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in Qabiilada Liibiya haatan la hubeynayo, iyada oo dano gaar ah laga leeyahay, si ay dagaallada ka socda dalkaas qeyb uga noqdaan.

“Isu hubeynta Beelaha waxa ay Liibiya ka dhigeysaa Soomaaliyada cusub oo kale.” ayuu yiri Madaxweynaha Algeria.

Waa markii labaad ee dalka Algeria u gefayo Soomaaliya, iyadoona dhowaan wasiirka arrimaha dibadda ee dalkaasi, Sabri Boukadoum oo la hadlayey wariyeyaasha uu isna tusaale xun u soo qaatay Soomaaliya, isaga oo xilligaas ka hadlayey xaaladda Liibiya.

Weli dowladda Soomaaliya kama aysan jawaabin hadallada xanafta leh ee ka soo yeeray madaxda wadanka Algeria oo ka mid ah dalalka dhaca waqooyiga Afrika.

Si kastaba ha’ahaatee ma’ahan dalkan oo kaliya wadamada tusaalaha xun u soo qaatay Soomaaliya, waxaana jira dalal kale oo horey ugu gafay, sida Uganda iyo Mareykanka oo madaxweynayaashooda ay tusaalooyin aan wanaagsaneyn ka bixiyey dalkeena

Maamulka Dowladda Galmudug 21ka Luulyo 2020 Wararka laga helayo magaalada Dhuusamareeb ee caasimada Galmudug ayaa sheegaya in dib u dhac ku yimid shirka madaxda dowladda iyo kuwa dowlad goboleedyada oo la filayey inuu maanta ka furmo gudaha magaaladaasi.

Sida ay ogaatay Caasimada Online waxaa weli socda kulamo gaar-gaar ah oo u dhexeeya labada dhinac, si xal looga gaaro is-faham-waa weli u dhexeeya dowladda dhexe iyo dowlad goboleedyada dalka.

Sidoo kale waxaa xalay Dhuusamareeb ka qabsoomay shirar u dhexeeyey madaxweynaha, ra’iisul wasaaraha iyo shanta madaxweyne goboleed, kuwaas oo lagu ballamay inay sii socdaan,inta la isaga soo dhowaanayo, iyadoo shirka weyn uusan maanta furmi doonin.

Qodobka aad la’isugu hayo ayaa ah nooca doorasho ee la qabanayo, iyada oo ay dowladdu dooneyso, gaar ahaan madaxweynaha in la’aado doorasho qof iyo cod ah, halka madaxweynayaasha maamullada ay ku doodayaan in la qabto doorasho dad badan

Arrintaan ayaa cakirineysa xaaladda siyaasadeed ee dalka, iyada oo maalmo badan ay is-horfadhiyaan hoggaamiyeyaasha maamul goboleeyada iyo kuwa dowladda dhexe, balse ma jirto illaa iyo hadda wax natiijo ah oo la gaaray, taas oo saluug xoogan laga muujinayo.

Si kastaba ha’ahaatee ma cadda xilliga rasmiga ah ee uu furmayo shirka dowladda dhexe iyo dowlad goboleedyada, kaas oo looga hadlayo doorashada 2020/2021.

Galmudug 21ka Luulyo 2020  Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya weerar khasaare geystay oo saacadihii la soo dhaafay maleeshiyaad hubeysan ay ka geysteen qeybo ka mid ah gobolka Galgaduud ee dowlad goboleedka Soomaaliyeed ee Galmudug.

Weerarka oo ahaa mid qorsheysan ayaa wuxuu ka dhacay tuulada Orshe ee ku taalla inta u dhexeysa deegaanada Gaddoon iyo Xiindheere oo ka tirsan gobolka Galgaduud.

Wararka ayaa sheegaya in dad isku qoys ah oo ku sugnaa tuuladaasi ay mar qura rasaas ku furtay kooxda maleeshiyada ah oo goobta isaga baxsatay.

Inta la xaqiijiyey ugu yaaran hal qof aya ku dhintay weerarkaasi, iyada oo ay ku dhaawacmeen tiro kale oo caruur ay ku jiraan.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi ku daraya in dhacdadaasi ay salka ku heyso dilal la xiriira aanooyin Qabiil oo ka taagan gobolka Galgaduud ee bartamaha Soomaliya.

Weli ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay mas’uuliyiinka maamulka Galmudug iyo saraakiisha ciidamada dowladda ee ku sugan gobolka Galgaduud.

Inta badan waxaa Galgaduud iyo Mudug ka dhaca weeraro ay geystaan koox maleeshiyaad ah oo ku sugan gobolladaasi, kuwaas oo mararka qaar dagaalama.

WARARKA MAANTA 20ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Yaa doorasho qaban doona? Yaa la doortaa? Ma dadkii ku fashilmay 4tii sanno mise kuwo horay ugu fashilmay muddo xilliyeedkii loo idmay? Yaa masull ka noqon doona hadii ay Masar ka samaysato Saldhig Militari #Somaliland? Yaa masuul ka noqon doona haddii ay Masar iyo Ethiopia ku dul-dagaalamaan Shacabka Soomaaliyeed? Yaa argagixisadda AL-Shabaab siiya hub iyo dhaqaallo? Meeqo dowladdeed oo shisheeye ah ayaa #Soomaaliya qasaya? Maxuu ku mashquulsan yahay ninkii lacagta madaxweynaha lagu doorto ka soo qaadi jiray #Qadar?  Maxayse weli u wadashaqayn karin labada aqal? Ha wiqleyso!  

Nairobi 20ka Luulyo 2020  Shirkadda caalamiga ah ee diyaaradaha Kenya Airways, oo sanadkaan la filayay in duulimaadyadeeda tooska ah ku tagto garoonka caalamiga ah ee Aadan Cadde, ee Muqdisho ayaa la joojiyay.  Ku simaha agaasime ku-xigeenka duulista hawada Karanja Ndegwa, ayaa sheegay in duullimaadyada Muqdisho la saaray hakin ilaa ay shirkaddu ka soo baxdo shuruudaha caymiska ee Maamulka Hawada Soomaaliya.

Qorshaha lagu bilaabayo duulimaadyada Muqdisho ma ahan macquul waqtigan sababtoo ah caymiska sidoo kale aad ayuu u sarreeyaa,”ayuu yiri Mr Ndegwa oo lahad layay Business Daily xili uu wareysi siinayay.

Ma uusan sheegin shuruudaha ceymiska dheeriga ah ee looga baahan yahay howlgaladooda Soomaaliya.

Maamulka Dowladda Somaliland  20ka Luulyo 2020 Dowladda Masar ayaa tix-gelineysa in ay saldhig military ka sameysato Somaliland. Tani waxaa ay imaaneysaa sanad kadib, markii ay soo baxeen warar sheegaya in Ruushku uu raadinayo in uu saldhig ka sameysto dalkaan dhaca Geeska Afrika, iyadoo Maraykankuna uu qabo aragti ah uu saldhigiisa u wareejiyo Somaliland, maadaama Jabuuti uu deganyahay Shiinaha oo loolan adag uu kala dhaxeeyo.

Ergo ka socotay Masar ayaa la kulmay Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi, iyagoo u soo jeediyay in ay saldhig ka samystaan gobollada woqooyi Galbeed ee Soomaaliya.

Gobolka Geeska Afrika waxaa kusoo badanayay military-ga shisheye ee la geynayo tan iyo sanadkii 2001-dii, gaar ahaan todobankii sano ee u dambeeyay.

Qeybta aad loo arki karo ee joogitaanka military, waa saldhigyada ku teedsan Badda Cas iyo Geeska Afrika. Shiinaha, Faransiiska, iyo Mareykanka ayaa saldhigyo ka sameystay Jabuuti.

Sida uu sheegay qoraaga Neil Melvin joogitaanka military ee Geeska Afrika, Masar weli kama sameysan saldhig military Geeska Afrika, laakiin awoodeedu waxay ku wanaaag-santahay in ay ku ilaaliso kanaalka Suweys.

Melvin ayaa qoray “sanadihii dambe Masar waxay kordhineysay qarash – gareynteeda military-ga, si awoodda military loogu balaariyo Gobolka Geeska Afrika.”

Bishii January sanadkii 2017-kii, Masar ayaa xarun dhexe taliska ciidanka badda uga furtay magaaladda Safaga oo ku taalla xeebta Badda Cas, kuwaas oo ka shaqayn doona Badda Cas iyo Babul Mendab oo ay ka leedahay dano istiraatiiji ah.

Saldhigga ciidanka badda ee koonfureed waxaa dhowaan lagu qalabeeyay maraakiibta dagaalka casriga ah oo ay ku jiraan kuwo ka qayb geli kara dagaalka badda iyo dhulka.

Warbixintu waxaa ay shegeeysaa, maadaama ay ka mid-tahay xulifada Sucuudiga. Masar waxay taageereysaa dhaq-dhaqaaqa military ee ka socda dalka Yemen.

Taasi waxaa ku lug leh marraakiibta la geeyay Baabul Mendab oo qayb ka ah go’adoominta dekedaha Yemen, si looga hortago doomaha Iran.

Saldhig military oo ay ka hesho Somaliland keliya dan uma ahan Masar, laakiin sidoo kale waxaa uu furmsad u yahay Somaliland in ay ku riixdo awooddaan Waqooyiga Afrika in ay caalamka uga raadiso aqoonsi.

Aqoonsi ay Somaliland ka hesho Masar waxaa uu albaabka u furayaa Jaamacadda Carabta in ay xiriir wanaagsan la sameysato Somaliland oo dimoqaraadiyadeeda iyo nabadeeduba ay gobolka ka muuqdaan.

Intii uu kulanku socday, Masar iyo Somaliland waxay isku raaceen in ay xafiisyo kala matalaadoodu sareeyso ay ka kala furtaan Hargeysa iyo Qaahira.

Dowladda Ethiopia kuma farxin qorshaha ay Masar Saldhig uga sameyneyso Somaliland, sababtoo ah Masar iyo Ethiopia waxay ku muransanyihiin biyo xireenka Nile.

Waxaa la rumeysanyahay in is xulufeysiga cusub ee dhex mari doona Masar iyo Somaliland uu yahay mid ay Masar uga aarsaneyso Soomaaliya oo kala-safatay Ethiopia.

Inta badan dalalka Jaamacadda Carabta waxay la safteen Masar, Ethiopia-na waxay taageero ka heshay Soomaaliya.

Ethiopia waxay xaqiijisay in ay horay ugu dhaqaaqday buuxinta biyo xireenka, iyadoon heshiis la gaarin Masar.

Masar waxay horay uga digtay in buuxinta biyo xireenka Nile iyo ka shaqayntiisa, iyadoon heshiis laga gaarin, taas oo ay sheegtay inay xiisadda uga sii dari doonto.

Maamulka Dowladda Puntland 20ka Luulyo 2020 Madaxweynaha maamulka Puntland ayaa markale ka hadlay mowqifkiisa ku aadan hanaanka doorashada qof iyo cod ee ay waddo VILLA SOMALIA, isagoona muujiyey dabacsanaan badan oo ku aadan qorshahaasi.

VILLA SOMALIA ayaa si weyn ugu adkeysaneysa inay dalka ka dhacdo doorasho ‘qof iyo cod ah’, taasi oo la rumeysan yahay inay qeyb ka tahay xeelad uu Farmaajo ku rabo muddo kororsi.

Saciid Cabdullaahi Deni, Madaxweynaha maamulka Puntland ayaa sheegay inuusan marnaba ka soo horjeedin in la raaco hanaanka doorasho ‘qof iyo cod ah’, taasi oo go’aamadii shirka madaxda maamulada lagu soo saaray inaysan marnaba suurta-gal aheyn.

Deni ayaa si dad-ban usoo bandhigaya tanaasul dabacsanaan ah oo uu ka muujinayo qorshaha VILLA SOMALIA, inkasta oo uu sheegay in uu diidan-yihiin in la isku dhex qaldo qoorasho qof iy cod ah iyo nidaamka u baahan in laga gudbo ee 4.5.

Sidoo kale waxa uu ka dhawaajiyey in daruufaha xiligan ka taagan gudaha Soomaaliya ee kamid tahay amnigu uu suurtagal ka dhigeyn in doorasho qof iyo cod ah oo Shacabka Soomaaliyeed ay doortaan cidii ay doonaan.

Deni ayaa u muuqda qof kasoo dabcaya mowqifkiisa ku aadanaa nooca doorasho ee dalka, kaasi oo uu hore meel adag iskaga taagay.

Hadalka Deni ayaa sidoo kale u muuqan kara mid laab xaadasho oo ku aadan shirka ay isku hor-fadhiisanayan madaxda sarre ee dowladda federaalka iyo cadeynta in Puntland aysan kasoo horjeedin hanaanka doorasho ee qof iyo cod ee baarlamaanku ansixiyey, balse xiligan caqabadaha ku gadaaman aysan saamaxayn.

South Africa 20ka Luulyo 2020Waxaa marba marka ka dambeysa sii kordhaya dilalka loo geysanayo Soomaalida ku ganacsata gudaha wadanka Koonfur Afrika.

Wararka ayaa sheegaya in dilkii u dambeeyey saacadihii la soo dhaafay loo geystay, Cabdullahi Ganey Gadafo oo ku sugnaa magaalada Cape Town ee dalkaasi

Kooxo burcad Afrikaan ah ayaa lagu soo waramayaa inay marxuumka ku dileen goobtiisa ganacsi, kadibna ay baxsadeen.

Sidoo kale waxaa goor dambe meesha uu dilku ka dhacay gaaray ciidamo Boolis ah oo baaritaano kooban sameeyey.

Muddooyinkii la soo dhaafay ayaa waxaa sii kordhayey weerarada ka dhanka ah dadka ajaaniibta ah ee ku dhaqan Koonfur Afrika, kuwaas oo ay qeyb ka yihiin Soomaalida.

Inta badan waxaa weeraradaas fuliya kooxo burcad ah oo u dhashay dalkaasi, kuwaas oo sidoo kale boob u geysta hantida muwaadiniin Soomaaliyeed ee ku nool halkaasi.

WARARKA MAANTA 19ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Maxuu qabtay muddo 3 sanno iyo 7 bilood Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” oo warbaahinta  ka cayn jiray Madaxweynihii xilka ku wareejiyey Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Garguurte”? Yaa Raysal Wasaaraha #Soomaaliya noqon doona muddada 5 bilood ee u harsan xukuummadda fashilantay ee Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”? Maxay u wada shaqayn waayeen labada aqal ee dalka #Soomaaliya? Mise ma shaqayn karaan laba aqal oo muddo 3 sanno iyo bar dhammaystir waayey dastuurka khariban ee ku-meel-gaarka ah? Yaa Soomaaliya ka dhigay waddanka ugu musuqmaasuqa badan adduunka 3 sanno iyo bar? Yaa doorasho qaban doona? Maxayse u dhisi weysay Ciidanka Xoogga Dalka? Yaa shacabka runta ka qarin kara? Ha wiqleyso!  

Maamulka Dowladda Galmudug 19ka Luulyo 2020 Waxey aheyd markii ugu horreysay oo ay labadaan masuul si fool ka fool ah isku hor fariistaan tan iyo markii dowladda dhexe ay waxba kama jiraan ku tilmaantay doorashadii uu Axmed Madoobe kusoo baxay ee ka dhacday Jubaland.

Waxyaabaha la filayo in Dhuusamareeb laga diiwaan galiyo waxaa ka mid ah in la xaliyo khilaafka u dhaxeeya dowladda dhexe iyo Axmed Madoobe, taasi oo ah qeyb ka mid ah Caqabadaha ku horgudban furitaanka shirka Madaxda dowladda Federaalka iyo dowlad Goboleedyada.

Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo madaxweynaha Jubaland Axmed Madoobe ayaa markii ugu horreysay kulan ku yeeshay magaalada Dhuusamareeb, tan iyo markii ay qaraxday xiisadda siyaasadeed ee dowladda dhexe iyo Jubaland.

Kulankan oo ka dhacay Xarunta Madaxtooyada Galmudug ee Dhuusamareeb oo uu degan yahay Madaxweyne Farmaajo, ayaa yimid kadib dadaalo socday tan iyo xalay oo la doonayey in la isugu keeno labada dhinac.

Sida aan xogta ku helnay, kulanka ayaa waxaa kasoo shaqeeyey Ra’iisul Wasaare Kheyre, Madaxweynaha Galmudug Axmed Qoorqoor iyo Madaxweynaha HirShabeelle Waare oo dadaal xooggan u galay sidii labada dhinac ay isku arki lahaayeen ka hor inta aanu furmin shirka guud.

Illaa iyo hadda wax faah-faahin ah lagama hayo kulanka labada dhinac, hase yeeshee dad ku dhow ayaa sheegay inuu u badnaa un niyad wanaag la isku muujiyo ka hor inta aan shirweynaha madaxda federaalka iyo madax goboleedyada la furin.

Maamulka Dowladda Gobaleedka Hirshabelle 19ka Luulyo 2020 Warar lagu kalsoonyahay oo ay heshay Warbaahinta dalka  ayaa sheegaya in mushaarkii laga joojiyay laba Xildhibaan oo ka tirsan baarlamaanka maamulka HirShabelle.

Madaxweynaha iyo Madaxweyne ku xigeenka HirShabelle ayaa amar ku bixiyay in bishaan aan la siinin mushaarkooda laba kamid ah baarlamaanka maanulkaasi.

Xildhibaanada mushaarka laga joojiyay ayaa lagu kala magacaabaa Xildhibaan Aadan Kaladire iyo Xildhibaan Geelle Isxaaq Warsame oo dhawaan iska casilay xilka wasiir ku xigeenka amniga HirShabelle.

Ila wareedyo ka tirsan Madaxtooyada HirShabelle ayaa noo sheegay in mas’uuliyiintaan mushaarka looga joojiyay abaabulka Banaanbaxii bishii hore ka dhacag Beladweyne ee lagu taageerayay Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, banaanbaxaas oo ay joojiyeen booliska Soomaaliya.

Dhammaan Xildhibaanada HirShabelle ayaa qaatay mushaarkooda waxaana laga reebay labadaan mudane oo keli ah, waxaana sababta lagu sheegay in ay wadeen Banaanbax uusan ogoleyn maamulka, taas oo lagu taageerayo Madaxweynaha Soomaaliya.

Banaanbaxa ay abaabuleen labadaan Xildhibaan ayaa ahaa mid lagu taageerayo hadal uu Farmaajo ka jeediyay furitaanka Kalfadhigii 7-aad ee baarlamaanka oo ahaa 6-dii bishii June ee sanadkaan.

Muqdisho 19ka Luulyo 2020 Waxaa la filayaa in uu magaalada Dhuusamareeb ka furmo shir ay ka qeyb-galayaan madaxda dowladda federaalka iyo maamulada dalku, kaasi oo diirada lagu saari doono arrimaha doorashooyinka.

Mucaaradka qaarkood ayaa rumeysan inay suurta-gal tahay in wax walba sida ay u socdan iska badalaan, taasi oo ka dhigan in kala aragti duwanaanta Farmaajo iyo Kheyre ay noqon karto siyaasad lagu maaweelinayo mucaaridka.

Farmaajo iyo Kheyre ayaa hore u muujiyey kala aragti duwanaan baaxad leh oo ku aadan qaabka ay u qabsoomeyso doorashada dalka ee 2020/2021.

Kheyre ayaa sheegay inuu rabo in dalka ka dhacdo doorasho, si looga baaqsado muddo korodhsi horseedi kara qalaalase siyaasadeed, isla markaana loo qabto hanaan loo mideysan yahay, midaasi oo si cad uga hor imaneysa qorshaha Villa Somalia ee Farmaajo oo ah mid ‘qof iyo cod ah’, sidoo kalena ah xeelad muddo korodhsi.

Valueimpression Placeholder

Kala aragti duwanaantaasi oo loo dhigay siyaabo kala duwan ayaa haddana mucaaradka qaarkood aysan weli si buuxda u wada aaminin, waxayna qaarkood u arkaan in qorshahaasi ay ku wada socdaan Madaxweynaha iyo Ra’iisal wasaaraha oo muddo ka badan saddex sano uusan soo kala dhex-gelin wax khilaaf ah ama is-fahan waaya oo weyn.

“Ujeedada u weyn ee warbaahinta loo marinayo kala aragti duwanaanta labada Mas’uul ayaa ah mid lagu indho sarcaadayo mucaaridka oo iyagu meel adag iska taagay muddo kordhin, balse ay Villa Somalia rabto in xeelad loo dhan-yahay ku shaaciso in dalka ka qabsoomi karin doorasho,” ayuu yiri sarkaal ka tirsan Madasha Xisbiyada Qaran.

Si kastaba, Warbaahinta dalka  ayaa og in khilaafku yahay mid dhab ah, islamarkaana Kheyre ay ka go’an tahay in muddo kororsi aanu dalka ka dhicin.

Waxaa xusid mudan in Guddoomiyaha doorashooyinka qaranka, Xaliimo Yarey ay ku sugan tahay magaalada Dhuusamareeb, iyada oo la ogyahay inuusan jirin martiqaad rasmi ah oo uga imaaday ka qeyb-galka shirkaasi, oo sida uu qorshuhu ahaa ku koobna madaxda sarre ee dowladda federaalka iyo kuwa maamulada.

Villa Somalia ayaa u muuqata mid qorshaheedii muddo kordhinta u leexisay dhinac kale, iyada oo rabta in heshiis loo dhan yahay oo lagu shaacinayo ‘in muddada yar ee hadhay lagu qaban karin doorasho’ ka dhaco shirka Dhuusamareeb.

Ilaa hadda ma cada qaabka ay Villa Somalia uga dhaadhicineyso madaxda maamulada dalka inay muddo kordhin dad-ban isla af-gartaan taasi oo ay qeyb ka tahay sheegashadii Xaliimo Yarey ee aheyd in doorashadu ay xiligeeda ku qabsoomeyn, howlo farsamo dartood oo hor yaala.

Shirka Dhuusamareeb ayaa haddii laga soo saaro arrinkaasi oo lagu xoojinayo mowqifkii Xaliimo Yarey uu dhabar jab weyn ku noqonayo mucaaridka oo iyagu ku kaliyeysan doona diidmada mowqifkaasi,hase yeeshee ma muuqato taas, waxayna u badan tahay in shirkaas lagu kala tagi doono, maadaama Farmaajo aanu ka hari doonin mowqifkiisa muddo kororsi

Muqdisho 19ka Luulyo 2020 Wasiirka cadaaladda Soomaaliya, Abuukaate Xasan Xuseen Xaaji ayaa ka hadlay geerida Ilyaas Maxamed Sheekh Cabdikariim oo ahaa wiil dhalinyaro ah oo ka tirsanaa shaqaalaha wasaaraddaasi, kaas oo xalay ku dhintay qarax miino oo ka dhacay wadada Makka Al- Mukarrama, gaar ahaan dhinaca isgoyska Taleex.

Ugu horreyn wasiirka cadaaladda ayaa tacsi diray ehellada marxuumka, isaga oo Alle uga baryey inuu ka waraabiyo Jannadii Firdowso.

Sidoo kale wasiirka ayaa tilmaamay in Ilyaas uu ahaa shaqsi Alle ku sifeeyey akhlaaq iyo howl-karnimo.

“Wasaaradda Cadaaladda waxay tacsi tiiraanyo leh u direysaa ehelkii iyo qaraabadii uu kabaxay Marxuuma Ilyaas Maxamed Sh Cabdikariim oo kamid ahaa Shaqaalaha Wasaaradda Cadaaladda, wuxuuna ahaaya Shaqsi Allah kusifeeyey akhlaaq iyo howl-karnimo, waxaana Allah uga baryeynaa inuu Naxariistiisa kawaraabiyo, anakana Samir iyo iimaa” ayuu yiri wasiirka wasaaradda cadaaladda ee xukuumadda Soomaaliya.

Dhinaca kale wararka ayaa sheegaya in qaraxa oo la dhigay wadada dhinaceeda lala eegtay gaariga wasiir ku xigeenka wasaaradda amniga Cabdinaasir Saciid Muuse oo xilligaas gaarigiisa uu marayey halkaas, walow isag uusan la socon..

Mudooyinkii dambe Muqdisho waxaa ku soo batay qaraxyada la dhigo wadada dhinaceeda, kuwaas oo intooda badan lala fiirsado gaadiidka dowladda, waxaana xusid mudan in khasaaraha ugu badan uu ka soo gaaro dadka shacabka ah.

Muqdisho 19ka Luulyo 2020 Waddooyin ay biyo dhax-ceegaagaan, goobo ay dhax-buuxaan qashin nuucyo kala duwan isugu jira iyo laamiyo ay karkaarada jabeen ayaa gacmaha ku xaaqayaan Haweenka iyo Wiilasha ka diiwaan gashan gobalka Banaadir ee loo yaqaano Malaamileyda.

Xiliyada qaar waxay la kulmaan xaalado halis oo ah in qaarkood la dumaan laamiyada qaar oo ay biyo maasheeyeen. Sidoo kale waxay howshaan ku jiraan iyada uu socdo roob xoogleh ugu yaraan saacadiiba mar ama laba gudaha magaalada Muqdisho.

Shaqaalahan ma heestaan qalab ay shaqada ku qabtaan markii laga reebo Iskoobo, Badiil iyo Qashin Gure, kuwaas oo aan waxba ka gelin qashinka biyaha soo qaaday ee Fadhiya Laamiyada Muhiimka ah ee Muqdisho.

“Waxaan dalbanay in nala fasaxo inta roobka ka istaagayo ama waddooyinka laga saarayo Biyaha fadhiya waana noola diiday, maxaan xaaqnaa hadda halkaan eeg, qashin iyo carro ayaa ku dhagan yaa ka fujin kara,” ayey Warbaahinta Dalka  u sheegtay haweeney ka tirsan Dowladda Hoose ee Xamar.

Xaaladahaan ayaa la sheegay in dadka ku shaqeeya ay halis badan ku jiraan islamarkaana ay qaadi karaan biyaha socda, ama ay dhaawacyo ka soo gaari karaan Gacmaha maadaama aysan heysan qalab wanaagsan.

Libya 19ka Luulyo 2020  Ilo-wareedyo Liibiyan ah ayaa shaaca ka qaaday in diyaarad uu leeyahay militariga Imaaraadka Carabta, isla markaana siday qalab badan oo militari ay ka degtay garoonka ciidanka ee Al-Jufra todobaadkii lasoo dhaafay, sida uu daabacay wargeyska fadhigiisu yahay London ee Al-Caraby Al-Jadeed.

Garoonka Al-Jufra oo ku yaalla bartamaha Liibiya waxaa maamula dagaalamayaal xiriir la leh shirkadda calooshood u shaqayteyaasha Ruushka ee Wagner, islamarkaana taageerada siisa dagaal-oogle Jeneral Khaliifa Xaftar.

Ilo-wareedyadu waxay sheegeen in dhowaan uu Imaadraadku ciidanka Jeneraal Khaliifa Xaftar siiyey shan diyaaradaha hubeysan ee aan duuliyaha lahayn ah.

Waxay sidoo kale shaaca ka qaadeen in Abu Dhabi ay ciidanka Jeneraal Xaftar siiyey seddax ka mid ah diyaaradaha dhuunta ee Israa’iil sameysay ee magacoodu yahay Heron, kuwaas oo awood u leh in ay qaadan xaddi badan oo qaraxyo ah.

Diyaaradaha Heron TP2 ee aan duuliyaha lahayn waxaa howl-galladooda u adeegsada military-ga Israa’iil.

Waxaa ay qaadi karaan tiro badan oo hub iyo qalabka xiriirka ah, waxaa lagu qalabeyn karaa gantaaladda dhulka lagu garaaco iyo bambooyinka la hago, waxay sidoo kale duuli karaan 30 saacadood, iyagoo ku socda xawaare ka badan 400 oo kilo-meter saacadiiba.

Xukuumadda Abu Dhabi waxay sidoo kale ciidanka Jeneraal Xaftar siisay laba diyaaradood oo nooca CH5 ah, kuwaas oo uu Shiinuhu sameeyay, isla markana qaadi kara dagaalka iyo howgallada indho-indheynta ah iyo sidoo kale howlaha sirdoonka.

Maamulka Dowladda Koonfur Galbeed 19ka Luulyo 2020 Wararka ka imaanaya Diinsoor ayaa sheegaya in dagaal u dhexeeyey ciidamada dowladda, kuwa Koonfur Galbeed oo dhinac ah iyo Al-Shabaab uu ka dhacay duleedka degmadaasi, kaas oo geystay khasaare kala duwan.

Dagaalka oo ahaa mid culus ayaa yimid, kadib markii ay isku dhaceen ciidamada huwanta oo howl-gallo ka waday halkaasi iyo dagaalyahanada Al-Shabaab.

Ilo deegaanka ah ayaa sheegaya in dagaal saacado badan qaatay uu ka dhacay halkaasi, islamarkaana la’isku adeegsaday hubka noocyadiisa kala duwan.

Wararka ayaa sheegaya in dagaalka xoogiisa uu ka dhacay deegaanka lagu magacaabo Wiigli oo hoostaga degmada Diinsoor ee gobolka Baay.

Mas’uuliyiin ka tirsan maamulka degmadaasi ayaa sheegay in howl-galkaasi lagu dilay illaa afar ka tirsanaa Al-Shabaab, sidoo kalena lagu dhaawacay tiro kale.

Sidoo kale waxa ay intaasi ku dareen in howl-galladu ay sii socdaan, islamarkaana ay yihiin kuwo Al-Shabaab looga saarayo halkaasi.

Dhanka kale ma jiro weli wax hadal ah oo ka soo baxay dhinaca dagaalyahanada kooxda Al-Shabaab oo deegaano ka heysta gobollada Baay iyo Bakool ee koonfurta Soomaaliya.

Xaaladda ayaa saaka degan, balse ciidamada dowladda iyo kuwa Koonfur Galbeed ayaa weli dhaq-dhaqaaqyo milatari ka wada halkaasi.

Maamulka Dowladda Puntlalnd 19ka Luulyo 2020 Madaxweynaha dowlad goboleedka Puntland, Siciid Cabdullahi Maxamed (Deni) ayaa faah faahiyey sababta ay ka maamul ahaan u diidan yihiin qorshaha dowladda federaalka Soomaaliya ee ku aadan doorashada 2020/2021.

Siciid Deni ayaa shaaciyey in Puntland aysan diidaneyn in dalka ay ka dhacdo doorasho qof iyo cod ah,  si looga gudbo nidaamka 4.5 oo muddo wax lagu qeybsanayey.

Madaxweynaha Puntland ayaase tilmaamay inay diidan yihiin oo kaliya in la isku dhex qaldo qoorasho qof iyo cod ah iyo nidaamka 4.5 ee loo baahan yahay in laga gudbo.

“Puntland mararka qaarkood waxaa la leeyahay ‘Puntland qof iyo cod ma rabto’; Puntland hadeysan rabin maanta shaqadan ma qabateen laakiin waxay diidan tahay nidaamkii laga gudbay ee qabaliga ahaa iyo doorasho qof iyo cod isku dhex-qaldeenaa, taas ma ogolin,” ayuu ku nuux-nuux saday, isagoo si cad u sheegay in Puntland ay “ka guurtay” 4.5 aysana aqbaleynna in dib loogu laabto.” ayuu yiri Siciid Cabdullahi Deni.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in duruufaha ka jira dalka aysan waqtigaan saamixi karin in Soomaaliya ay ka dhacdo doorasho qof iyo cod ah, sida uu hadalka u dhigay.

Si kastaba ha’ahaatee hadalkan ayaa ku soo aadayo, iyada oo maanta la filayo inuu Dhuusamareeb ka furmo shirka madaxda dowladda federaalka iyo kuwa dowlad goboleedyada dalka, kaas oo diirada lagu saarayo arrimaha doorashada ee 2020/21.

Muqdisho 19ka Luulyo 2020 Xeer ilaaliyihii hore ee qaranka, Dr Axmed Cali Daahir oo wareysi siiyey Universal TV ayaa ka hadlay arrimo ku aadan garsoorka.

Axmed Cali Daahir ayaa sheegay inay jiraan dad badan oo mas’uuliyiin ay ku jiraan oo diidan in la dhiso golaha adeega garsoorka dalka, si ay u sameeyaan Maxkamadda Dastuuriga oo  go’aan kama dambeys ah ka gaari karto khilaafka kasta oo yimaada.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in la siyaasadeeyey dhamaan waxyaabaha muhiimka u ahaa dhismaha golaha adeega garsoorka, sida hay’adihii ka mid noqon lahaa, Qareenada laga soo xuli lahaa iyo bulshada rayidka, sida uu hadalka u dhigay.

Xeer ilaaliyaha qaranka oo hadalkiisa sii wata ayaa xusay in xilligan la joogo dalka uu u baahan yahay hirgelinta gole adeeg garsoor oo madax banaan.

Waxa kale oo ku baaqay in si deg-deg ah loo dhiso golaha adeega garsoorka, si buu yiri looga gudbo caqabadaha dalka ka jira, gaar ahaan kuwa siyaasadeed.

Si kastaba ha’ahaatee hadalkan ayaa ku soo aadaya, iyadoo marar badan lagu cel-celiyey baahida loo qabo dhisamaha golahaasi, balse ma jirto tallaab ay u qaaday dowladda federaalka Soomaaliya, si loo helo maxkamad dastuuri oo lagu kala baxo.

Muqdisho 19ka Luulyo 2020 Waxaa maanta magaalada caasimada ah ee Muqdisho la keenay ardayda fasalka afaraad ee dugsiyada sare, kuwaas oo laga soo qaday magaalada Baraawe ee caasimadda dowlad goboleedka K/Galbeed Soomaaliya.

Ardaydan oo uu shalay dhaafay maalinta koowaad imtixaanka ay qaadeyso wasaaradda waxbarashada ayaa waxaa diyaarad u dirtay dowladda dhexe, kadib markii ay ardaydaasi iyo xildhibaano ka tirsan baarlamaanka ay qeylo dhaan ka muujiyeen arrintaasi.

Waxaa garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho ku soo dhoweeyey wasiirka gargaarka iyo maareynta musiibooyinka ee xukuumadda federaalka Somalia, Xamse Siciid Xamse iyo xildhibaano uu ka mid ah Mudane Maxamed Nuuraane Bakar.

Sidoo kale ardaydan oo ay wajiyadoodu ka muuqatay farxad weyn ayaa loo gudbiyey dhanka Jaamacadda Umadda Soomaaliyeed, gaar ahaan qeybta Gahayr, halkaasi oo ay ku geli doonan laba maaddo oo ah Imtixaanka, kuwaasi oo kala ah Tarbiyada Islaamka iyo Xisaab, waxaana shalay dhaafay maadooyinka kala ah Juquraafi iyo Soomaali.

Xildhibaan Nuuraani oo wariyeyaasha la hadlay ayaa dowladda federaalka Soomaaliya uga mahadceliyey, gaar ahaan wasaaradda waxbarashada sida ay ugu dadaashay in imtixaanku uusan ka wada baaqan ardaydaaasi, isagoona intaasi ku daray in sanadka xiga ee 2021 uu rajeynayo inay ardayda kale imtixaanka ku galaan magaalada Baraawe.

Si kastaba ha’ahaatee waxaa sanadkan imtixaanka shahaadiga ah ee dugsiyada sare u fariistay illaa 34 kun oo arday ah, kuwaas oo imtixaanka ku galaya 112 Xarumood

WARARKA MAANTA 17ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Yaa Raysal Wasaaraha Soomaaliya noqon doona muddada 5 bilood ee u harsan xukuummadda fashilantay ee Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”? Maxay u wada shaqayn waayeen labada aqal ee dalka #Soomaaliya? Mise ma shaqayn karaan laba aqal oo muddo 3 sanno iyo bar dhammaystir waayey dastuurka khariban ee ku-meel-gaarka ah? Yaa Soomaaliya ka dhigay waddanka ugu musuqmaasuqa badan adduunka 3 sanno iyo bar? Yaa doorasho qaban doona? Maxayse u dhisi weysay Ciidanka Xoogga Dalka? Yaa shacabka runta ka qarin kara? Ha wiqleyso!  

Muqdisho 17ka Luulyo 2020 Waxaa banaanka u soo baxaya khilaafkii ugu adkaa uguna weynaa oo afar sano kadib soo kala dhaxgala madaxda ugu sareysa dowladda federaalka ah ee Soomaaliya.

Khilaafkaan ayaa u dhaxeeya Madaxweynaha, Ra’iisul wasaaraha iyo guddoonada baarlamaanka, waxa uuna sameeyay hay’adaha fulinta iyo Golaha baarlamaanka.

Warar lagu kalsoon yahay oo ay heshay Caasimada Online ayaa sheegaya in habeen hore xildhibaanada la kulmay Madaxweynaha ay ku jiraan wasiiro ka tirsan xukuumadda Kheyre ayna ka soo horjeesteen qorshaha ra’iisul wasaaraha ee ah in loo laabto doorasho dadban.

Villa Somalia ayaa abaabulaysa in baarlamaanka iyo wasiiradaba diidaan qorshaha Ra’iisul wasaaraha oo ah in laga wada hadlo doorashada Soomaaliya nuuca ay noqoneyso iyagoo Madaxweynaha ka taageraya qorshahiisa qof iyo cod ah, ee aan dalka ka dhici karin, balse ujeedku yahay in waqti lagu lumiyo si loo helo muddo kororsi.

Ra’iisul wasaaraha ayaa u tegay Dhuusomareeb inuu madax goboleedyada kala hadlo arrimaha doorashada, waxaana la rumeysan yahay inuu kaga aragti yahay inaysan dhici karin doorasho qof iyo cod ah.

Lama oga sida uu noqon doono xaalka Soomaaliya hase yeeshee waxaa sii xoogeysanaya khilaafka madaxda dowladda, kaas oo ku saabsan doorashada Soomaaliya.

Hindiya 17ka Luulyo 2020  Hindiya ayaa ka cabaneysa dhibaato ay sheegtay inay uga timid dhanka Soomaaliya oo ah Ayax kasoo qaxay kadibna soo maray Pakistan oo ugu dambeyn dalkeeda soo gaaray.

Wargayska Hindustan Times ayaa qoray in lagu arkay Bhuj oo ka tirsan Gujarat ayax fara badan oo ka soo dagaagay Soomaaliya, soona maray Pakistan, waxaanna wargaysku xusay in ayaxani uu dhibaato ku hayo beeralayda Gobolka Rajestan, ayna suurtagal tahay inuu gobolo kale oo hor leh ku sii fido.

“Waxaa suurtagal ah in ayaxan Soomaaliya uu ka soo qaxay, soona maray Yeman, kaddibna Yeman uu kaga sii  gudbay  Pakistan, sidaana uu ku soo gaaray Hindiya, wuxuu soo raacay Badwaynta Hindiya” Ayuu yiri Dr. K. L. Gurjar oo ka mid ah mas’uuliyiinta wasaaradda beeraha dalkaas, oo uu wargaysku soo xiganayay, wuxuuna intaasi raaciyey inay diyaargarow ugu jiraan sidii ay ayaxaasi hawada uga rushayn lahaayeen.

Wargaysku waxaa kale oo uu sheegay in hay’adda cuntadda adduunka ee magaceeda loo soo gaabiyo FOA ay horay kaga digtay suurtagalnimada xilliyada kulaylaha in gobolkaasi uu soo gaari karayo ayax ka soo hayaama Soomaaliya.

 

UK 17ka Luulyo 2020 Ciidamada ilaalada xeebaha ee Ingiriiska ayaa shaaciyay iney qabto tiro dad ah oo ay ku jiraan Soomaali kuwaas oo si sharci darro ah kusoo galayay gudaha UK, gaar ahaan xeebta Kent.

Wargeyska Kent Online ayaa wariyay in dad badan oo u kala dhashay wadamo dhaca qaaradaha Asia iyo Africa oo saarnaa lix doonyood oo kala duwan ay soo gaareen xeebta Kent, wadamada ay kasoo jeedaan waxaa lagu kala sheegay Yemen, Iran iyo Masar.

Sida warbixinta lagu sheegay shan dumar ah ayaa ku jira, lama oga tallaabada ay dowladda UK qaadeyso, wallow la ogyahay in muhaajiriin sidaan oo kale ah qaarna la celiyay qaarna xeryo la geeyay.

Wasiirka arrimaha socdaalka dowladda Britain (Chris Philp) iney sii xoojin doonaan tallaabooyinka ka dhanka ah qaxootiga doonaya inee kasoo tallaabaan xuduudka, wuxuuna si cad u sheegay in la xirayo lana celin doono

Isbuucii lasoo dhaafay wadanka Faransiiska wuxuu iska diiday iney wadankiisa soo galaan muhaajiriin dhawr ah, dhawr isku day ayey fashiliyiin taasoo muhaajiriinta ku qasabtay iney u weecdaan dhanka UK oo xuduud la leh.

Magaalada Dover ayaa la geeyay dadkii la qabtay, waxaana la weydiin doonaa su’aalo, kadibna waxaa la ogaan doonaa tallaabada xigta.

Maamulka Dowladda Puntland 17ka Luulyo 2020 Waxaa muddo dheer kadib Magaalada Garoowe ee Caasimadda Puntland kulan ku yeeshay Madaxweynaha Maamulka Jubbaland Axmed Madoobe iyo Wasiirka Gaadiidka iyo Duulista Maxamed Cabdullaahi Salaad Oomaar.

Axmed Madoobe iyo Oomaar ayaa horey isugu qabtay doorashadii ka dhacday Magaalada Kismaayo oo mar kale dib Madaxweynaha Jubbaland loogu doortay Axmed Madoobe, waxaana xusid mudan in Oomaar uu kamid ahaa siyaasiyiintii sida weyn uga soo horjeestay doorashadaas.

Tallaabadii keentay inuu aad usii xumaado xiriirka labadaan shaqsi ayaa aheyd markii Wasaaradda Gaadiidka ay ku dhawaaqday in la joojiyey duulimaadyadii Diyaaradaha ee Magaalada Kismaayo, sidoo kalana la amray diyaaradaha u socdo Kismaayo iyo deegaanada Jubbaland inay soo maraan Garoonka Aadan Cadde ee Muqdisho.

Ujeedadii ugu weyneyd ee diyaaradaha Kismaayo loo xayiray ayaa aheyd in la baajiyo xafladdii Caleema saarka ee Axmed Madoobe, balse ugu dambeyn waxaa dhacday xaflad ay kasoo qeyb galeen siyaasiyiin badan oo ay ku jiraan madaxweynayaashii hore ee Soomaaliya Xasan Shiikh iyo Sheekh Shariif.

Qoraal kooban oo uu Wasiir Oomaar soo dhigay bartiisa Facebook ayuu ku sheegay in uu Garoowe kula kulmay Madaxweyne Axmed Madoobe, hayeeshee uu weli sidiisii yahay kala ragti duwanaanshihii ka dhaxeeyay.

“Caawa iyo Martisoor Garoowe. Kala duwanaashaha fikirka siyaasadeed waa halkiisii” sidaasi waxaa yiri Wasiir Oomaar oo qoraalkaan kooban soo dhigay Bartiisa Facebook, waa mid uu ugu jawaabayay hadal heynta kulanka ka dhalatay.

Kulanka oo  aan weli faah faahin rasmi ah laga bixin ayaa waxaa sidoo kale wararka aan helay ay sheegayaan inay jiri doonaan kulamo kale oo ka dhici doona Magaalada Dhuusamareeb oo uu dhawaan ka dhici doono shir u dhaxeeya Madaxda Dowladda Soomaaliya iyo Dowlad Goboleedyada.

WARARKA MAANTA 16ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Maxaa ka khaldan Taliyihii hore ee Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka #Soomaaliyeed Denjire Cabdilaahi Sanboolashe oo kashifay siro badan oo #Muqdisho ka dhex jira asagoo sheegay inay #argagixisadda AL-Shabab ka taliso #Muqdisho? Yaa madaxweyne ka noqon doona #Soomaaliya ma khaa’inul waddan kale oo been iyo huuhaa u sheega #Shacabka #Soomaaliyeed sida Madaxweynaha xilka Soomaaliya ku fashilmay Mudane Maxamed Cabdillahi Farmaajo “Been-Hawaas” mise khaa’inul waddan Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bahkhti-Raam-Sade” oo shirkaddihii shidaalka ee meesha keenay ay ogaadeen inuusan waxba u qaban karin oo lacag iyo dhac ku hayey hantidda guud ee Ummadda Soomaaliyeed?  Ha wiqleyso!  

Muqdisho 16ka Luulyo 2020  In ka badan 100 mudane oo ka tirsan xildhibaannada dowladda Soomaaliya ayaa waxay xalay kulan albaabada u xiran la yeesheen madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo , iyaga oo ka codsaday inuu caddeeyo mowqifkiisa dhinaca doorashada. Xildhibaannadan ayaa waxay soo jeediyeen ineysan suura-gal aheyn , in dalka uu aado doorasho dad ban, xilli Baarlamanka aqalka hoose uu horay u meel-mariyay xeerkii doorashooyinka dalka.

Madaxweyne Farmaajo ayaa xildhibaannada la wadaagay inuu tegayo magaalada Dhuusamareeb, islamarkaana uu talada kusoo celin doono wixii uu kala kulmo. Sida qaar kamid ah mudanyaashii ka qeyb-galay kulankii xalay ay HOL u sheegeen. Kulanka madaxweynaha iyo xildhibaannada xalay ay ku yeesheen madaxtooyada qaranka ee Villa Somalia, ayaa  kusoo aadaya saacado uun kadib markii Guddoomiyaha Baarlamanka aqalka hoose Maxamed Mursal Shiikh Cabdiraxmaan uu qaaddacay mid kamid ah qodobadii war-murtiyeedkii madaxda maamul Goboleedyada ee ah in Soomaaliya aysan ka dhici Karin doorasho qof iyo cod ah .

 

Xildhibaannada qaar ayaa waxay Warbaahinta u sheegeen in kulankii madaxweyne Farmaajo ay la yeesheen uu kusoo idlaaday si wanaagsan, islamarkaana ay sugayaan waxa kasoo baxa shirka Dhuusamareeb ka dhici doona.

Ethiopia Iyo Egypt 16ka Luulyo 2020 Ethiopia ayaa bilowday buuxinta biyo-xireenka weyn ee ay ka dhiseyso wabiga Nile, sida uu Arbacada maanta ah xaqiijiyay wasiirka biyaha ee dalkaasi.

Tani ayaa imaneysa maalin uu ka dib markii wadaxaajood dhexmarayay dalalka Ethiopia, Sudan iyo Masar oo ku saabsanaa mashruuca biyo-xireenkan weyn ee Wabiga Niil-ka buluugga ah uu hakaday.

Suudaan iyo Masar ayaa labaduba ka walwalsan in biyo-xireenkan oo ku kacaya lacag dhan afar bilyan oo doollar uu u horseedi karo hoos u dhaca biyaha ee ay dalalkoodu helaan.

“Dhismaha biya-xireenka iyo buuxintiisa ayaa wada socota,” ayuu khudbad TV-ga laga sii daayay ku yiri wasiirka biyaha ee Ethiopia Seleshi Bekele. “Buuxinta biya-xireenka uma baahna in lala sugo dhameystirka dhismaha biya-xireenka,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Wasiirka ayaa sheegay in heerka biyuhu ay ka kordheen 525 mitir ilaa 560 mitir.

Hadalka Seleshi ayaan lagu sheegin haddii ay Ethiopia xirtay albaabada biyo xireenka. Aagga uu biya-xireenku ku yaallo ayaa waxaa dhowaan ka da’ay roobab aad u xoogan.

Hase ahaatee wasiirka, afhayeenkiisa, iyo afhayeenka xafiiska ra’iisulwasaaraha ayaan faahfaahinno dheeri ah bixin buuxinta biya-xireenka.

Mashruucan biya-xireenka ayaa sare u qaaday welwelka ay Masar ka qabto xaddidaad dheeri ah oo ku timaadda biyaha ay ka hesho wabiga Nile oo dadkeeda oo 100 milyan ka badan ay noloshoodu ku tiirsan tahay. Wabiga Niilka Buluugga ah ayaa ah isha ay Masar ka hesho 90% biyaheeda nadiif ah.

Masar ayaa weydiisatay Ethiopia in ay si deg deg ah u caddeyso haddii ay bilowday buuxinta keydka biya-xireenkan, sida lagu yiri qoraal ka soo baxay wasaaradda arrimaha dibadda ee Masar.

Talaadadii ayaa waxaa fashil ku dhamaaday wadahadallo u dhexeeyey saddexdan dal si loo xakameeyo qulqulka biyaha ee biyo xireenka.

Afhayeenka Xoghayaha Guud ee QM Stephane Dujarric ayaa wariyeyaasha u sheegay in Xogahayaha Guud Antonio Guterres uu ku booriyey saddexda dal in ay “maalmaha soo socda ka faa’iidaystaan fursadaha si ay u xalliyaan khilaafaadka hareeyey islamarkaana u gaaraan heshiis faa’iido u leh dadkooda.”

Biyo-xireenkan ayaa laga dhisayaa meel qiyaastii 15 km u jirta xadka Sudan. Sudan iyo Masar ayaaa raadinaya heshiis sharci ah oo ay dalalkani kala saxiixdaan ka hor inta aan la buuxin biya-xireenka.

REUTERS + VOA

Muqdisho 16ka Luulyo 2020  Madaxweynayaashii hore ee Soomaaliya Cali Mahdi Maxamed, Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa billaabay kulamo ay xal ugu raadinayaan khilaaf culus oo soo kala dhaxgalay hoggaanka dhaqanka iyo qaar kamid ah siyaasiinta Mudullood, kaas oo ka dhashay arrimo la xariira shirkii baaqday 13-kii bishan.

Madaxweynayaashaan ayaa kulamo gaar gaar ah la qaatay Ugaas Maxamuud Cali Ugaas, Senator Muuse Suudi Yalaxow iyo xubno kale oo qeyb ka ah khilaafka oo ay ku jiraan guddiga qaban qaabada ee uu madax u yahay Sheekh Yuusuf Xuseen Jimcaale “Madaale”.

Xog ay heshay Warvaahinta ayaa sheegaysa in Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu Senator Muuse ka dalbaday inuu u tago Ugaaska islamarkaana ka xaalmariyo hadallo kulul oo dhaxmray habeeno ka hor, halka Ugaaskana uu ka dalbaday inuu qaato kuna samro wax kasta oo uga yimaada dadka Mudullood maadaama uu yahay Ugaaska, islamarkaana ay imaan karaan tabashooyin badan.

Sidoo kale xogta aan helnay ayaa sheegaysa in si gaar ah Madaxweynayaasha usoo xalin doonaan waxyaabaha keenay muranka iyo doodo ka taagan dadka ka soo qeyb geli doona shirka oo ka socda Mudullood, kuwaas oo isugu jira mucaarad iyo muxaafad

Lama oga sida uu ku dhamaan doono khilaafkan oo ah kii ugu adkaa ee soo kala dhaxgala xubnahaa ugu sarreeya Mudullood iyo kii ugu adkaa ee soo mara sanadihii ugu dambeeyay, hase yeeshee waxaa la rumeysan yahay in ay ka dambeyso dowladda federaalka Soomaaliya oo lacago waali ah ku harqisay baaqashada shirka.

Muqdisho 16ka Luulyo 2020  Allaha u naxariistee waxaa garoonka diyaaradaha ee Aadan Cadde laga soo dajiyey meydka ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya marxuum Xasan Abshir Faarax oo dhowaan ku geeriyooday magaalada Ankara ee dalka Turkiga.

Guddiga qaban-qaabada ee loo saaray aaska qaran ee loo sameynayo marxuumka iyo mas’uuliyiin ka tirsan dowladda ayaa ku sugan garoonka magaalada Muqdisho.

Saaladda Janaasada ayaa sidoo kale marxuumka lagula tukaday garoonka, waxaana ka qeyb galay madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, madaxweynayaashii hore iyo xubno ka tirsan golayaasha dowladda Soomaaliya.

Sidoo kale marxuumka ayaa loo qaadi dooonaa magaalada Garoowe ee xarunta gobolkaasi Nugaal, halkaas oo lagu aasayo.

Aaska qaran ee loo sameynayo ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya ayaa waxaa ka qeyb-galaya guddoomiyaha Aqalka Sare, madaxda dowlad goboleedyada iyo mas’uuliyiin kale oo haatan ku sugan magaalada Garoowe ee caasimada maamulka Puntland.

Waxaa sidoo kale la filayaa inuu goor dhow Dhuusamareeb ka amba-baxo ra’iisul wasaaraha Soomaaliya oo isna ka qeyb-geli doono aaska marxuum Abshir Xasan Faarax.

ICG 16ka Luulyo 2020Xiisadda u dhaxaysa ciidanka daacadda u ah Dowladda Faderalka ah iyo kuwa raacsan maamulka Jubbaland waxaa ay xasarado ka buuri kartaa geeska Afrika oo dhan, sida Kooxda Calamiga ah ee Xasaraha ay ku sheegeen warbixin cusub oo ay soo saareen.

Qeybaha ku sugan gobolka Gedo waxay muujinayaan khalad siyaasadeed, kaasi oo siyaasadda heer qaran u bedelaya xiisad qabiil, isla markaana Soomaaliya u abuuraya xasilooni darro.

Khilaafsa salkiisu waa xiisad u dhaxaysa Madaxweynaha Jubbaland Axmed Maxamed Islaam iyo Madaxweynaha Dowladda Federalka ah ee Soomaaliya Maxamed Cabdullahi Farmaajo.

Xaaladda waxaa sii xumeeyay is-maandhaaf u dhaxaya dalal ka tirsan howlgalka, kuwaas oo ciidamo ay ugu jiraan kuwa Soomaaliya u jooga nabad ilaalinta, waa Midowga Afrika ee AMISOM.

Labada awoodood ee gobolku midna ma doonayo dagaal toos ah. Laakiin khilaafkoodu waxaa uu Soomaaliya ka abuuri karaa colaad dhaawac geysaneysa, isla, markaana cawaaqib lama filaan ah ku yeelaneysa xasiloonida Gobolka.

Inkastoo ay kawada tirsanyihiin AMISOM, Ethiopia iyo Kenya hadda waa ay iska soo horjeedaan markii ay timaado xulifo ka sameysiga Soomaaliya dhexdeeda. Labada wadan waxay Jubbaland la leyihiin taariikh iskaashi, taasi oo la xiriirta amniga xuduudaha. Waxay labaduba lacag ku bixiyeen heshiiskii 2013-kii Axmed Madoobe looga dhigay hoggaanka Jubbaland.

Laakiin dan walba oo ay Gobolka ka wada lahaayeen hadda waa ay dhamaatay, Ethiopia waxay taageereysaa Madaxweyne Farmaajo, Kenyana waxay adkeyneysaa xiriirka ay la leedahay Axmed Madoobe. Labadaan wadan ee iska soo horjeeda waxay jabinayaan is-heysiga iyo midnimadda AMISOM, waxayna fursad siinayaan Al-shabaab.

Heerka isfahmi-waaga waxa uu billowday 22-kii bishii Augost sanadkii 2019-kii, maalintii doorashadda Axmed Madoobe, markii diyaarad siday ciidan Ethiopian ay isku dayday in ay ka degto garoonka diyaaradaha ee Kismaayo, balse ay hor istaageen ciidanka Jubbaland iyo kuwa Kenya.

Sababta koowaad ee khilaafka u dhaxeeya Addis Ababa iyo Nairobi waxaa ay la xiriirtaa isbedelka siyaasadeed ee Ethiopia. Markii uu xafiiska la wareegay Abiy Axmed bishii April sanadkii 2018-kii, waxaa isku dayay in uu dib u qeexo xiriirka Ethiopia ay la leedahay Soomaaliya, isagoo muhiimad siinaya iskaashiga Muqdisho.

Waxaa uu sidas u sameeyay isagoo rajaynayay  in uu sii kordhiyo is-dhexgalka gobolka iyo xirirka ganacsi, waxaana uu rumeysnaa in Dowladda dhexe ee Soomaaliya ay xalin karto arrimaha aan tirsiga lahayn ee wadanka.

Xiriirka adag ee Ethiopia ay la leedahay Farmaajo waxaa uu noqday mid toos ah, waxaana uu cagsi u bedelay taageeradii maamullada hoose, maleeshiyaadka qabaa’ilka, jilaayaasha siyaasadda ee Soomaaliya.

Ciidan Ethiopian ah oo la geyay qaar ka mid ah gobollada Soomaaliya, isla markaana howlgallo ka sameeyay ayaa keentay in mucaaradka Farmaajo ay ku eedeyaan in uu ku tiirsanyahay Ethiopia, si ay u taageerto qorshihiisa.

Howlgaladaas waxaa ka mid ahaa, soo xiristii musharixii Koonfur Galbeed ee Mukhtaar Rooboow Abu Mansoor bishii December sanadkii 2018-kii, ciidamadii la geeyay Galmudug dabayaaqadii 2019-kii iyo dhaq-dhaqaaq ciidamadda Ethiopia ay ka sameynayeen Gedo, tan iyo bishii March 2020.

Dhaq-dhaqaaqa ciidanka Ethiopia ee Gedo waxaa ay muujineeysaa in Ethiopia ay taageereyso damaca ay Dowladda Federalka ah ee Soomaaliya ku raadineyso Dowlad dhexe, sida ay International Crises Group ku sheegtay warbixinteeda.

Qodobbo  maxalli ah ayaa door ka cayaaraya xisaabta Ethiopia ee Gedo. Axmed Madoobe waxaa uu jeclaa xiriirka xisbiga Tigreega ee TPLF, kaasi oo awoodda ugu badan ku leh xisbiga talada haya ee Ethiopia.

Tan iyo markii uu Abiy Axmed awoodda la wareegay, xisbiyada kala ah Prosperity Party, iyo TPLF waxay noqdeen mucaarad. Waxaa intaas dheer in Axmed Madoobe uu sii heystay xiriirkii uu la lahaa ONLF oo ahaa mucaaradkii hore ee Dowladda Ethiopia, hadana ah mucaaradka ugu weyn ee Abiy Axmed uu ku leeyahay gobolka Soomaalida. Iskaashiga uu Axmed Madoobe la leeyahay kuwa kasoo horjeeda Abiy Axmed ayaa tageeradda Ethiopia u weeciyay dhanka Farmaajo.

ICG waxay sheegtay in yoolka Kenya uu yahay in ay u heysato Jubbaland xeyndaab u dhexeeya iyada iyo Al-shabaab. Axmed Madoobe-na waxaa uu sii wadaa in uu ahaado dooqa Kenya tan iyo 2019-kii markii xiriirka Muqdisho iyo Nairobi uu mugdi galay sababa la xirira muranka badda oo soo cusboonaaday.

Taageeradda Axmed Madoobe uma dhama Kenyaantigu. Siyaasiyiin dhowr ah oo uu ka mid yahay gudoomiyaha Mandera Count Cali Rooba ayaa dhowr jeer ka cawday joogitaanka ciidanka Jubbland kuna tilmaamay in ay saxilooni darro abuurayaan. Weli xukuumadda Nairobi waxaa ay taageereysaa Axmed Madoobe.

Muranka u dhexeeya Ethiopia iyo Kenya iyo xulifooda Soomaaliya ee iska soo horjeeda waxay caqabad halis ah ku yihiin waxtarnimadda AMISOM.

Howlgalka AMISOM waxaa uu markii horeba la daalaa dhacayay cillado dhanka taliska ah, iyadoo dano qaran ay hoos u dhigeen iskaashigii howlgalka dhexdiisa ah, hadana waxaa xaaladda uga sii daray xiisadda labo wadan oo howlgalka ka tirsan.

Inkastoo ay Kenya iyo Ethiopia doonayaan in ay ka fogaadaan dagaal toos ah, xiisadda xiriirkoodu waxaa ay kordhineysaa walaaca ah in ay taagero military siiyaan xulifadooda Soomaalida ah.

Ethiopia iyo Kenya labaduba waxay Dowladda Soomaaliya la  diyaarinayeen kulan seddax geesood ah, si loo qaboojiyo xiisadda u dhaxaysa Muqdisho iyo Kismaayo, kadib markii uu dhacay dagaalkii Baled Xaawo, bishii March ee sanadkan.

Laakiin kulankaas oo markii hore la qorsheeyay in uu dhaco 16-kii March waxaa dib u dhigay Coronavirus oo ka dilaacay Bariga Afrika. Seddax dhinac midna kuma uusan dhawaaqin waqtiga lasoo celinayo wadahadallada.

Khatarta la xiriirta in lagu guul dareysto xalinta xiisadda Gedo, ama in la iska indho tiro waa suurtagal. Xiisadda u dhaxaysa Muqdisho iyo Jubbaland iyo gobollo kale ayaa khatar gelinaya doorashooyinkii qorsheysnaa ee wadanka waxayna sidoo kale ka gaabinayaan dadaalkii la dagaalanka Al-shabaab.

Xal walba ee la heli karo waxaa uu ku dhici karaa wajiyo dhowr ah, waxaana uu u baahanyahay in ay ka mid noqdaan jilaayaasha gobolka iyo kuwa dibadda ahba.

Dib u heshiisiin afar heer ah waa lagama maarmaan, in laga sameeyo qabiilka Mareexaan dhexdiisa, oo Gedo ugu kala qaybsamay laba dhinac oo qayb ay taageersanyihiin Jubbaland qaybna ay taageersanyihiin hoggaanka Farmaajo, waa in sidoo kale dib u heshisiinta la dhex dhigaa qabiilada Mareexaan iyo Ogaadeen, sida uu ururku warbixintiisa ku sheegay.

Ugu dambeyntii, ICG waxaa ay sheegtay in Midowga Afrika, IGAD, Qaramada Midoobay,  Midowga Yurub, Mareykanka iyo UK looga baahanyahay in ay Kenya iyo Ethiopia ku cadaadiyaan in ay xiisadooda dhameeyaan.

Turkiga 16ka Luulyo 2020 Dowladda Turkiga ayaa xabsiga u taxaabtay Nin lab iyo dhidig isku ah oo u ololeyn jiray inay is-guursan karaan dadka isku jinsiga ah, kadib markii uu aflagaadeeyay Diinta suuban ee Islaamka.

Ciidamada Turkiga ayaa Ninkaasi oo kamid ahaa koox lagu magacaabo SHAWAD, oo u ololeysa dadka isku jinsiga ah inay is-guursadaan, shalay xabsiga dhigtay kadib markii lagu eedeyay inuu aflagaadeeyay Diinta Islaamka, isagoona u gafay Nebigeena suuban (Scw).

Ninkan ayaa loo haysta sawirro iyo majaajilo uu ku dhex baahiyay baraha bulshada, kuwaasi oo ugu gafayo nabigeena Muxamad Scw, iyada oo isla markiiba lagu soo oogay dambiga af-xumada ah ee loo haysto.

Suleyman Soylu, Wasiirka arrimaha gudaha ee Turkiga ayaa lagu soo waramayaa inuu bixiyay amarka Ninkan loo soo xiray inuu aflagaadeyay Nebiga, isagoona qaab cajiib ah uga hadlay xarigiisa.

Wasiir Soylu ayaa bartiisa Facebook ku soo qoray hadal kooban oo macnihiisu uu noqonayo “Waxa gacanta lagu soo dhigay mid kamida kuwii Labo-dhidiga ahaa ee Nabigeena aflagaadeeyay”.

Ninkaasi oo ku xiran Istanbul ayaa si rasmiya loo gudbiyey dacwadiisa, iyada oo gal dacwadeedka dambiga loo haysto ay kusoo oogtay xeer ilaalinta guud, iyada oo ay ku lifaaqan tahay majaajilo aflagaadeyn ah oo loo haysto.

 

Maxaa ka khaldan Taliyihii hore ee Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka #Soomaaliyeed Denjire Cabdilaahi Sanboolashe oo kashifay siro badan oo #Muqdisho ka dhex jira asagoo sheegay inay #argagixisadda AL-Shabab ka taliso #Muqdisho? Wareysgan waxaa soo gudbisay/ka qaaday Warbaahinta Goobjoog.

WARARKA MAANTA 15ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Maxay tahay sababta Wasiirka Waxbarashada Mr. Goodax ugu dhagan yahay Shahaadooyinka Ardayga Dowlad Gobaleedka #Piuntlanmd mise shahaado bog ayaa loo samayn doonaa?Yaa madaxweyne ka noqon doona #Soomaaliya ma khaa’inul waddan kale oo been iyo huuhaa u sheega #Shacabka #Soomaaliyeed sida Madaxweynaha xilka Soomaaliya ku fashilmay Mudane Maxamed Cabdillahi Farmaajo “Been-Hawaas” mise khaa’inul waddan Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bahkhti-Raam-Sade” oo shirkaddihii shidaalka ee meesha keenay ay ogaadeen inuusan waxba u qaban karin oo lacag iyo dhac ku hayey hantidda guud ee Ummadda Soomaaliyeed?  Ha wiqleyso!  

Hiiraan 15ka Luulyo 2020  Warar dheeraad ah ayaa ka soo baxaya dagaal u dhexeeyey ciidamada Itoobiya ee ka tirsan howl-galka AMISOM iyo Al-Shabaab oo xalay ka dhacay deegaanka Halgan oo ka tirsan gobolka Hiiraan ee bartamaha Soomaaliya.

Dagaalka ahaa mid culus ayaa ka dhashay weerar ay dagaalyahano ka tirsan Al-Shabaa ku qaadeen saldhig ciidamada Itoobiya ay ku yeelihiin halkaasi.

Wararka ayaa sheegaya in iska hor imaad foolka fool ah uu ka dhacay deegaanka Halgan, kaas oo la’isku adeegsaday hubka noocyadiisa kala duwan.

Mas’uuliyiin maamulka gobolka Hiiraan oo ka hadlay dagaalkaas iyo weerarka ka horreeyey ayaa sheegay in khasaare xoogan la gaarsiiyey raggii weerarka soo qaaday.

Beledweyne 15ka Luulyo 2020 Waxaa isa soo soo taraya macluumaadka laga helayo waxa sababay diyaaraddii shalay gelinkii dambe ku burburtay garoonka diyaaradaha Ugaas Khaliif magaalada Beledweyne ee xarunta gobolka Hiiraan.

Diyaaradda oo aheyd nooca qaada xamuulka ayaa ku dhacday garoonka diyaaradaha Beledweyne, kadibna ku gubatay halkaasi.

Maareeyaha guud ee diyaaradda burburtay oo lagu magacaabo Kabtan Xuseen Maxamed oo u warramay shabakadda Kenyans.co.ke ayaa shaaciyey in shilkaasi uu sababay Dameer soo galay dhabaha, xilli ay soo dageysay diyaaraddaasi.

Kabtanka ayaa carabka ku dhuftay in Dameerka ay ku dhaceen, kadibna ay sidaasi diyaaradda uga baxday dhabaha loogu talaglay inay ku orodo

Beledweyne 15ka Luulyo 2020 Gudoomiyaha gobolka Hiiraan Cali Jeyte Cismaan ayaa nasiib darro weyn ku tilmaamay in gobolka Hiiraan laga waayay hal dab damis oo lagu damin lahaa diyaarad maalintii shalay ku gubatay garoonka diyaaradaha ee Ugaas Khaliif.

Diyaaradaan oo gargaar u waday ciidamada Jabuuti ee ku sugan gobolka Hiiraan ayaa ku basbeeshay garoonka dhexdiida, kadib markii ay soo wajahday cilad ku timid lugaheeda, halka wararka qaarkoodna ay sheegayaan in shilkeedu uu sabab u ahaa dameer garoonka soo dhex galay.

“ In la waayo dab damis lagu damiyo diyaarada halkaan ku gubanaysa oo xafiiskii Un-ka ugu weynaa gobolada dhexe uu garoonka dhexdiisa kuyaalo lagana waayo dab damis, waa wax aad looga naxo,” ayuu yidhi gudoomiyaha Hiiraan.

 

Gudoomiye Cali Jeyte wuxuu sheegay haddii  diyaaradaas la socon lahaayeen dad shacab ah inay halkooda ku guban lahaayeen loona weyn lahaa wax lagu badbaadiyo.

 

Dowladda Soomaaliya ayuu dusha uga tuuray xaaladda bini’aadnimo iyo dayaca ka jira Baladweyne.

Maamulka Dowladda Puntland 15ka Luulyo 2020 Warar soo baxaya oo lagu kalsoonaan karo ayaa sheegaya in saacadaha soo socda ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Xasan Cali Khayre iyo madaxweynayaasha maamul goboleedyada ee ku sugan Dhuusamareeb ay ku wajahan yihiin magaalada Garoowe ee caasimada dowlad goboleedka Puntland.

Qaban-qaabada iyo soo dhoweynta wafdiga uu hoggaaminayo ra’iisul wasaare Khayre ayaa haatan si weyn looga dareemayaa magaalada Garoowe ee xarunta gobolka Nugaal.

Sidoo kale ammaanka ayaa aad ah loo adkeeyey, iyadoona ciidamo dheeraad ah la dhigay jidadka muhiimka ah ee magaaladaasi.

Ujeedada socdaalkan wafdigan ayaa waxaa lagu sheegay inay ka qeybgalaan Aaska ra’iisul wasaarihi hore ee dowladii KMG aheyd ee Soomaaliya,Xasan Abshir Faarax iyo madaxweynihii hore ee Puntland marna soo noqday madaxweyne ku xigeenka maamulkaasi, Maxamed Cabdi Xaashi oo ka dhacaya gudaha magaalada Garoowe

Madaxweynaha Puntland, Siciid Deni oo muddooyinkan ku sugnaa Dhuusamareeb ayaa shalay ka baxay magaaladaasi, si uu qeyb uga noqday diyaar garowga aaska qaran ee loo sameynayo mas’uuliyiintaasi oo ku kala geeriyooday dalalka Kenya iyo Turkiga.

Dhinaca kale ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Xasan Cali Khayre ayaa xalay hoyga uu ka dagan yahay magaalada Dhuusamareeb ku qaabilay madaxweynayaasha maamullada Jubbaland, Koonfur Galbeed, HirShabelle iyo Galmnudug oo marti loo yahay.

Kulankan ayaa la sheegay inuu ahaa mid horudhac u ah midka ay dhowaan Dhuusamareeb ku yeelayanayaan dowladda dhexe iyo dowlad goboleedyada dalka.

Labada dhinac ayaa sidoo kale iska xog wareystay xaaladda siyaasadeed ee dalka, shirkii dhawaan ku soo gaba-gaboobay Dhuusamareeb, wajiga labaad ee kulanka Heer Federaal iyo heer Dowlad Goboleed iyo qodobo kale.

Waa shirkii ugu horreeyey ee ay yeelanayaan labad dhinac, kadib warmurtiyeedka sabtidii ka soo baxay shirka madaxda maamulka goboleedyada dalka.

 

Maamulka Dowladda Puntland 15ka Luulyo 2020 Guddoomiyaha Golaha Aqalka Sare ee Baarlamaanka federaalka Soomaaliya, Cabdi Xaashi Cabdullaahi ayaa goor dhow gaaray magaalada Garoowe ee xarunta gobolka Nugaal, halkaas oo si weyn loogu soo dhoweeyey.

Madaxweynaha Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni iyo guddoonka golaha wakiilada maamulkaasi ayaa si diiran ugu soo dhoweeyey halkaasi.

Cabdi Xaashi oo kali u socod ahaa muddooyinkii la soo dhaafay, kadib khilaafka soo dhex-galay labada Gole ayaa waxaa socdaalkan uu kali uga baxay magaalada Muqdisho, marka laga tago Senataro kooban oo la socda, kuwaas oo ka mid ah xubnaha la safan.

Guddoomiyaha Aqalka Sare ayaa Garoowe uga qeyb-galaya aaska madaxweynihii hore ee Puntland, Maxamed Cabdi Xaashi iyo sidoo kale Ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Abshir Faarax oo dhowaan ku kala geeriyooday Kenya iyo Turkiga.

Maamulka Dowladda Puntland 15ka Luulyo 2020 Waxaa maanta magaalada Garoowe ee caasimada gobolka Nugaal gaaray dhammaan madaxweynayaasha maamul goboleedyada ka jira dalka, sida HirShabelle, Jubbaland, Koonfur Galbeed iyo Galmudug.

Madaxweynaha Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni oo shalay dib ugu laabtay Garoowe ayaa ma’sulliyiintaasi ku soo dhoweeyey garoonka diyaaradaha ee Garoowe.

Sidoo kale waxaa soo dhoweynta qeyb ka ahaa guddoonka baarlamaanka Puntland iyo golayaasha kale ee maamulkaasi.

Madaxda maamul goboleedyada ayaa ka qeyb-galaya aas halkaasi loogu sameynayo madaxweynihii hore ee Puntland, Maxamed Cabdi Xaashi iyo Ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Abshir Faarax oo ku kala geeriyooday dalalka Kenya iyo Turkiga.

Waxaa sidoo kale goor sii horeysay Garoowe gaaray guddoomiyaha Golaha Aqalka Sare ee Soomaaliya, Mudane Cabdi Xaashi oo isna ka qeyb-galaya munaasabadda aaskaasi.

Ammaanka Garoowe ayaa la xoojiyey, waxaana magaaladaasi laga dareemayaa qaban-qaabadii ugu dambeysay ee aaska Qaran ee loo sameynayo AUN labada marxuum.

WARARKA MAANTA 13ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Ma waxay afhayeenka ka dhigteen Madaxda Dowlad Gobaleedyada Wasiirkii hore Yuusuf Garaad oo asagoo waxba kala ogayn shaqada laga cayriyey markii uu umaleeyey inay meesha tahay Laanta Afka Soomaaliga ee uu shaqaalaha ku xad-gudbi jiray sida dad badan ay idaacadaha ka caddeeyeen? Yaa madaxweyne ka noqon doona #Soomaaliya ma khaa’inul waddan kale oo been iyo huuhaa u sheega #Shacabka #Soomaaliyeed sida Madaxweynaha xilka Soomaaliya ku fashilmay Mudane Maxamed Cabdillahi Farmaajo “Been-Hawaas” mise khaa’inul waddan Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bahkhti-Raam-Sade” oo shirkaddihii shidaalka ee meesha keenay ay ogaadeen inuusan waxba u qaban karin oo lacag iyo dhac ku hayey hantidda guud ee Ummadda Soomaaliyeed? 

Ha wiqleyso!  

Nairobi 13ka Luulyo 2020 Ciidamada la dagaalanka argagixisada ee Kenya ayaa howl-galo ay xalay fiidkii ka sameeyen magaalad Eldoret kusoo qabtay rag ku howlanaa qarax aan ilaa hadda noociisa la aqoonsan.

Ciidamada ayaa gacanta kusoo dhigay labo ruux iyo walxo loo adeegsado qaraxyada, iyada oo isla markiiba loo dhaadhiciyay xarunta CID-da.

Raggan ay ciidamadu gacanta kusoo dhigeen ayaa lagu kala magacaaba Maxamed Axmed Bashiir, oo 59-sano jir ah iyo Nasanga Ibrahim oo isaguna 68-jir ajnabi ah, sida uu sheegay Taliska Hay’adda dambi-baaristu.

Taliska ayaa sidoo kale xusay in labadoodaba lagu bilaabay baaritaano ku aadan walxaha ay wadeen iyo waxyaabaha ay damacsanayeen, iyagoo ku jira xabsi sharci ah, waa sida uu hadalka u dhigaye.

Walxaha lagu soo qabtay ragaasi ayaa waxa kamid ahaa: Fusuuyadda loo adeegsado qaraxa, fiilooyinka lagu rakibo iyo baaruud, iyada oo dhamaantood ay la wareegen ciidamadu.

Kenya ayaa marar badan wajahda falal amni daro oo uga yimaada kooxaha argagixisada, xili uu dhawaan Mareykanku ka digay weeraro ay Al-Shabaab ku beegsan karto xarumo waaweyn oo ku yaala caasimada dalkaasi ee Nairobi.

Muqdisho 13ka Luulyo 2020 Dowladda Shiinaha ayaa dhoolatus ciidan oo balaadhan ka sameeysay meel aan wax badan u jirin badda Soomaaliya, gaar ahaan gobollada waqooyi ee Somaliland, xili ay taagan tahay xiisada ka dhalatay xiriirka cusub ee Taiwan.

Shiinaha ayaa toddobaadkii hore dhoollatus milateri ka sameeyay gacanka cadmeed oo aan ka fogeyn biyaha Somaliland ee Badda-cas, Sida uu dhawaan baahiyay Telefishanka dowladda Shiinaha ee CCTV.

Saddex markab oo kuwa dagaalka ah ee dowladda Shiinaha ayaa dhoolatuskaasi lagu sameeyay, iyada oo ay bar-bar socdeen tababar ay ku tijaabinayeen cududdooda ay kaga hortagi karaan khataraha amniga iyo gudashada waajibaadkooda hawl-gallada milateri ee kala gedisan.

Dhoolatuska Millateriga Shiinaha ayaa loo arkaa mid hanjabaad nooc cusub ah oo ku socota Somaliland oo uu rumeysan yahay inay qeyb ka noqoneysa kala goynta dhul weynihiisa, wallow aysan labada arrin si rasmi ah iskula xiriirin dowladda Shiinuhu.

Sidoo kale waxa dadka ka faallooda arrimaha diblumaasiyadda ay dhoollatuska Shiinaha ku macneeyen fal uu ku muujinayo cadhadiisa iyo diidmada xiriirka cusub ee Taiwan iyo Somaliland.

Shiinaha ayaa si adag uga horyimid xiriirka ay Somaliland la sameysatay Taiwan, oo uu aaminsan yahay inay tahay Jasiirad ka tirsan dhul weynihiisa, halka ay iyadu ku doodeyso inay tahay dal madax-banaan.

Xiisada ka dhalatay xiriirkaasi ayaa u muuqata mid kasii dareysa, maadama oo Shiinaha iyo Soomaaliya ay si wada-jir ah u wadaan qorshayaal ka dhan ah xiriirkaasi iyo kuwa diblumaasiyadeed ee Somaliland iyo Taiwan, oo labadoodu kala sheegtan.

Muqdisho 13ka Luulyo 2020 Wasiirka waxbarashada xukuumadda Soomaaliya, Mudane Cabdullahi Goodax Barre oo wareysi siiyey VOA ayaa markale ku dhawaaqay in dowladda dhexe aysan shahaado siin doonin Ardayda Imtixaanka ku gashay Puntland.

Goodax Barre ayaa shaaciyey in ardayda aan-gelin imtixaanka qaran ee ay qaadeyso wasaaraddiisu aysan ku laheyn wax shahaado ah, sida uu hadalka u dhigay.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in Puntland aysan u diyaar saneyn inay dadkeeda wax la qeybsato, si la mid ah dowlad goboleedyada kale.

“Puntland uma diyaarsana in ay Ardayda ka qaadaan Imtixaanka Shahaadiga ee Dowladda Federaalka, Arrintaas ulama jeedno in aan diidanahay u madax banaanida qaadista Imtixaanka, balse waa isku mid guud ahaan Ardayda oo aan bixinta Deeqaha ku qiimeynayo kala sareynta, Sidee ayaan u qiimeynaa Arday aan Imtixaan ka qaadin”? ayuu yiri Wasiir Goodax Barre

Wasiirka waxbarashada oo sii hadlayey ayaa sheegay in waalidiinta iyo ardayda Soomaaliyeed ay ku qanacsan yihiin go’aanka dowladda dhexe, balse ay kaliya ka soo horjeedaan madaxda Puntland, isaga oo shaaciyey inay ku doodayaan arrimo aan jirin.

“Waalidka iyo Ardayda waxa aan hubaa in ay ku qanacsan yihiin go’aanka Dowladda dhexe, madaxda Puntland waxaa muuqata in aysan u diyaarsaneen wax ka qaybsiga Walaalahood Soomaaliyeed, waxa ay ku doodayaan in duruusta ay qaataan ay ka duwan yihiin Ardayda kale”. ayuu markale yiri Cabdullaahi Goodax Barre.

Waa sanadkii labaad oo uu khilaaf dhinaca waxbarashada, gaar ahaan qaadista imtixaanaadka uu soo gala dhex-galayo dowladda federaalka iyo Puntland oo haatan isku haya dhanka siyaasadda, gaar ahaan doorashooyinka, waxaana 2019-kii xiisada dhinaca waxbarashada ku baxay xildhibaanno, Senataro iyo Wasiiro oo xaliyey arrintaasi.

Maamulka Dowladda Galmudug 13ka Luulyo 2020 Shirkii Wada-tashiga ee Dowladaha Xubnaha ka ah Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa laga soo saaray war-murtiyeed ka kooban shan qodob, oo ku saabsan xaaladda siyaasadeed ee dalka.

Qodobka ugu muhiimsan ee war-murtiyeedka madax goboleedyada dalka ayaa ah inay shaaciyeen in dalka aysan dhici karin doorasho hal qof iyo hal cod ah oo wakhtigeedii ku dhacda, sidaas darteed waxayna ku baaqeen in la helo hab kale.

Waxay sidoo kale ku baaqeen in Madaxweynaha Dowladda Federaalka ah iyo Ra’iisal Wasaaraha iyo Madaxweynayaasha Dowladaha Xubnaha ka ah ay shir wada-tashi ah isugu yimaadaan si ay uga wada arrinsadaan tubta farsamo ee qabsoomidda doorashada Dalka ee 2020/2021. Hoos ka aqriso qoraalka oo dhameystiran

WAR-MURTIYEED

Shirkii Wada-tashiga ee Dowladaha Xubnaha ka ah Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa laga soo saaray war-murtiyeed ka kooban shan qodob, oo ku saabsan xaaladda siyaasadeed ee dalka.

Qodobka ugu muhiimsan ee war-murtiyeedka madax goboleedyada dalka ayaa ah inay shaaciyeen in dalka aysan dhici karin doorasho hal qof iyo hal cod ah oo wakhtigeedii ku dhacda, sidaas darteed waxayna ku baaqeen in la helo hab kale.

Waxay sidoo kale ku baaqeen in Madaxweynaha Dowladda Federaalka ah iyo Ra’iisal Wasaaraha iyo Madaxweynayaasha Dowladaha Xubnaha ka ah ay shir wada-tashi ah isugu yimaadaan si ay uga wada arrinsadaan tubta farsamo ee qabsoomidda doorashada Dalka ee 2020/2021. Hoos ka aqriso qoraalka oo dhameystiran

Muqdisho 13ka Luulyo 2020 Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa fasaxday in kabadan 300 oo askari kuwaas oo tababar ku qaatay degmada Baardheere ee gobalka Gedo.

Ciidankan ayaa loo tababaray in Al-Shabaab ay ka saaraan degmooyin muhiim ah oo ka tirsan Jubada Dhexe waxaana la sheegay in lakala diray.

Xog ay heshay Caasimada Online ayaa sheegeysa in ciidankaan oo aan la siinin hub balse inta kale loo dhameystiray loo sheegay in guryahooda ay ku laabtaan haddana aysan awoodin dowladda in ay ka faalo qaado.

Inkastoo aysan mushaar qaadan jirin hadane waxay heli jireen raashin iyo ka warqab kale iyagoo sidoo kale ku jiray xero lagu ogyahay. Lama oga sababta arintaan ka dambeysay hase yeeshee qaar kamid ah saraakiishii tababarka madax ka ahaa ayaa sheegay in markii horaba ujeedo la’aan iyo ku dulminta maamulka Axmed Madoobe loo aas aasay hadana ay arrimahaasi dhamaad yihiin.

Saraakiil amni ayaa Caasimada Online u sheegay in ay qalad weyn tahay in 300 oo dhallinyaro ah islamarkaana tababar qaba duurka lagu sii daayo. Waxay walaac ka muujiyeen in cadowga ka faa’ideysto

Galmudug 13ka Luulyo 2020 Madaxda maamul goboleedyada xubnaha ka ah dowladda Federaalka ee Soomaaliya ayaa xalay saqdii dhexe war-murtiyeed ay kasoo saareen shirkoodii Dhuusamareeb ku sheegay in maadaama dalku aanay xilligan ka dhici karin doorasho “qof iyo cod ah” loo baahan yahay in ay dhacdo doorasho taladeedu loo dhan yahay “nooc ahaanna ku dhici karta muddo xiliyeedka harsan”.

Hogaamiyayaasha ayaa sido kale ku martiqaaday Madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo Ra’iisal wasaare Xasan Cali Kheyre inay kasoo qeybgalaan kulanka labaad ee ka dhici doona Dhuusamareeb, kaasoo aanay shaacin xilliga uu qabsoomi doono.

Labada mas’uul ayaan welika hadlin waxa ay ka yeelayaan martiqaadka loo fidiyay.

Prof Afyare Cabdi Cilmi oo ka faallooda arimaha Soomaaliya ayaa sheegay in doorashada dadban ay noqon karto mid u dhaw tii 2016 ee baarlamaanka hadda jooga lagu soo xulay balse la badiyay tirada dadka codeynaya.

Jubbada Hoose13ka Luulyo 2020 Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya dagaal u dhexeeyey ciidamada dowlad goboleedka Jubbaland iyo Al-Shabaab oo saacadihii la soo dhaafay ka dhacay qeybo ka mid ah gobolka Jubbada Hoose ee koonfurta Soomaaliya.

Dagaalka oo ahaa mid culus ayaa ka dhacay deegaanka Buulo-Gaduud oo 35 KM u jira magaallo xeebeedka Kismaayo ee xarunta maamulkaasi, wuxuuna yimid kadib markii weerar dhabo gal ah oo loo adeegsaday qarax miino lagu qaaday ciidamo ka tirsan kuwa daraawiishta Jubbaland oo ku socdaalayey halkaasi.

Wararka ayaa sheegaya in qaraxa kadib uu iska hor imaad toos ah oo u dhexeeyey labada dhinac uu ka dhacay deegaankaasi, kaas oo muddo saacado ah socday.

Al-Shabaab oo war ka soo saartay weerarkaas ayaa sheegatay in qaraxa koowaad ee ay la’eegatay ciidamada Jubbaland ay ku dishay ugu yaraan illaa 10 askari, kuna dhaawacday tiro kale oo intaasi ka badan, sida ay hadalka u dhigtay.

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 12ka Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Meeqo qarax ayaa ka dhacay #Muqdisho? Ma #Qatar baa soo wada mar seddexaad inay lacag u bixiso Doorashadda Madaxweynaha Soomaaliya 2021? Yaa khaa’inul waddan ah oo maanta asagoo waxba qaban xilka ka dagi doona? Ma iscasili doonaa fashilka ku yimid Madaxweyne Mudane Farmaako “Been-Hawaas”? Mise waxuu shaqada ka eryi/cayrin doonaa fashilka ku yimid khaa’inul waddan Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”? Yaa madaxweyne xalaal ah ka noqon doona Soomaaliya 2021? Yaa dalka Soomaaliya ka dhigay waddanka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa la hor-casili rabaa Farmaajo mise Kheyre? Ha wiqleyso!  

Algeria 12ka Luulyo 2020 Dowladda Algeria ayaa markale Soomaaliya u geftay, iyada oo wasiir ka tirsan xukuumadda dalkaasi uu tusaale xun u soo qaadatay, xilli uu ka hadlayey colaadda ka taagan dalka Liibiya.

Wasiirka arrimaha dibadda ee dalkaasi, Sabri Boukadoum oo la hadlayey wariyeyaasha ayaa sheegaya inuu dhinacyada ku dagaalamaya Liibiya uga digay in dalkooda uu noqdo sida Soomaaliyada cusub oo kale, sida uu hadalka u dhigay.

Sabri Boukadoum ayaa u muuqdo mid muujinaya in haatan xaaladda Liibiya ay ka wanaagsan tahay, tan Soomaaliya.

“Waxaan ka digeynaa in dagaal-wakiileedka uu Libya ka dhigo Soomaaliyada cusub,” ayuu wariyeyaasha u sheegay wasiirka arrimaha dibadda ee Algeria.

Algeria oo dhacda waqooyiga Afrika ayaa horey ugu geftay Soomaaliya, waxaana dhowaan madaxweynaha wadankaasi Abdimajid Tebun uu tilmaamay xilli uu ka hadlayey xaaladda Syria in ay noqon doonto mid ka daran Soomaaliya, hadii aan heshiis dhab ah laga gaarin dagaallada muddada dheer ka socda gudaha dalkaasi.

“Xaaladda Libya waxay noqon kartaa mid ka darran sidii dalka Syria, haddii aan la gaarin heshiis nabadeed iyo xabad joojin….waxaan ka baqayaa in qabiil waliba uu is hubeeyo, kadibna ay xaaladdu la mid noqoto sida Soomaaliya oo kale,” ayuu yiri isaga oo warramayeyTV-ga Faransiiska laga leeyahay ee France 24.

Si kastaba ha’ahaatee ma’ahan dalkan oo kaliya wadamada tusaalaha xun u soo qaatay Soomaaliya, waxaana jira dalal kale oo horey ugu gafay Soomaaliya, sida Uganda iyo Mareykanka oo marar badan madaxweynayaashooda ay tusaalooyin aan wanaagsaneyn u soo qaateen dalkeena.

Nairobi 12ka Luulyo 2020 Ganacsatada qaadka  Kenya ayaa sheegay inay ku hungoobeen dariiq toos ah oo xagga cirka ah oo ganacsigooda isaga gudbi lahaa Nairobi iyo Hargaysa si ay halkaas u geeyaan Qaadkii dowladda Soomaaliya ay joojisay.Ganacstadu waxay sheegeen in ay ka heleen oggolaansho Maamulka Duulista Rayidka ah ee Somaliland, balse diyaaradii ugu horeysay oo dhawaan isku dayday inay Qaad geyso Hargeysa ayaa amar kasoo baxay dowladda Soomaaliya loogu diiday inay cago dhigato gegida Hargeysa.

Gudoomiyaha Ganacsatada Nyambene Miraa (Nyamita) Kimathi Munjuri ayaa sheegay inay lumiyeen ilaa $ 80,000 kadib markii ay khasaare xoogan ay kala kulmeen badeecadii qaadka ee loo safriyay Somaliland.

Ganacsatada reer Kenya waxay  cadaalad daro ku tilmaameen in qaadka ka yimaada Itoobiya loo ogolaaday Soomaaliya, koodana loo diiday.

Muqdisho 12ka Luulyo 2020 Shirkii lagu wada hadal siinayay dowladda federaalka Soomaaliya iyo maamulka Somaliland ayaa mar kale dib u dhac uu ku yimid, iyadoo la filayay inuu shalay oo 11-ka bisha July aheyd dib loo billaabo.

Wararka laga helaayo dalka Jabuuti ayaa sheegaya in codsi ka yimid dowladda federaalka dartii uu u baaqday shirkaasi, waxayna codsatay in muddo toddobaad ah lagu kordhiyo balanta danbe.

Dowladda Jabuuti ayaa ku wargelisay maamulka Somaliland in uu shirka dib u dhac ku yimid, waxaana baaqday wafdigii Somaliland ugu qeybgali lahaa shirkaasi oo gelinkii danbe ee Sabtidii u qorsheysneyd inay u duulaan Jabuuti.

Lama oga sababta dowladda federaalka u codsatay in dib loo dhigo shirkaasi mudo todobaad ah, hase ahaatee waxaa dowladda xiligaan ku furan culeysyo siyaasadeed oo kaga imaanaya mucaaradka iyo madaxda maamulada gobolada oo ka mideysan in doorashada dalka ay ku dhacdo xiligii loogu talagalay.

Dowladda Soomaaliya iyo maamulka Somaliland ayaa hore u kala saxiixday heshiis hordhac ah, inkasta oo uu u muuqday mid aan wax badan ka duwaneyn kuwii dowladihii hore, balse majiro ilaa hadda qodobo si rasmi ah uga fulay oo aan aheyn ‘isku socodka dadka’.

Muqdisho 12ka Luulyo 2020 Maxkamadda ciidamada qalabka sida ayaa la horkeenay eedeysanihii ugu mayalka iyo hadalka adkaa ee ka tirsanaa ururka Al-Shabaab, kaasoo doonayay inuu isku miidaamiyo bar kontorool oo laga galo garoonka diyaaraddaha Aadan Cadde.

Saciid Biriq Maxamuud Cabdi ayaa sheegay in qorshahiisa uu ahaa inuu jahanamo u diro wixii goobtaasi ku sugnaa waa sida uu hadalka u yiri, balse nasiib daro uu gaarigii uu waday u qarxi waayay, halkaasina ay ku dhaawaceen ciidamadii amniga ee goobta ku sugnaa.

Saciid oo hadaladiisa ay aad u adkaayeen kana muuqdeen mayal adagnimada kooxdii uu ka tirsanaa, hase ahaatee qareenadii u doodayay ayaa ku dooday in maskaxiyan uu caafimaad qabaa, laakiin waxaa taasi ka diiday weer ilaaliyaha maxkamadda ciidamada oo sheegay in eedeysane Saciid uu weli jibeysan yahay, maskaxdiisana ay ka buuxaan fikirkii lagu soo shabby.

Maamulka Dowladda Puntland 12ka Luulyo 2020 Madaxweynihii hore ee dowlad goboleedka Puntland, Maxamed Cabdi Xaashi ayaa xalay ku geeriyooday magaalada Nairobi ee xarunta dalka Kenya.

Marxuumka oo maalmahan xanuunsanaa ayaa xalay ku dhintay isbitaal gaar ah oo ku yaalla Nairobi, sida ay xaqiijiyeen qaar ka mid ah ehelladiisa.

Maxamed Cabdi Xaashi ayaa ka mid ah aas-aasayaashii Puntland oo ah maamul goboleedkii ugu horreeyey ee dalka ka aas-aasmay.

Sidoo kale wuxuu soo noqday madaxweyne ku xigeenkii ugu horreeyey ee maamulkaasi sanadihii 1998 illaa 2004-tii.

Waxa kale oo uu soo noqday madaxweynihii 2-aad ee Puntland, isaga oo si KMG ah xilka u hayey muddo kooban oo ku siman illaa lix bilood.

Dhanka kale madaxweyne Siciid Cabdullaahi Deni oo war ka soo saaray geerida marxuumka ayaa tacsi u diray ehelladiisa iyo dhammaan Puntland.

Sidoo kale wuxuu marxuumka alle uga baryey inuu ka wraaabiyo Jannadiisa Firdowso.

Halkan hoose ka aqriso:

Innaa Lillaahi Wa Innaa Ileyhi Raajicuun

Madaxweynaha Puntland Mudane Siciid Cabdullaahi Deni oo ku hadlaya magaciisa, kan Golelayaasha Dowladda iyo kan Shacabka Puntland ayaa ka tacsiyeeyey geerida Alle ha u naxariistee Madaxweynihii hore ee Dowladda Puntland Maxamed Cabdi Xaashi oo ku geeriyooday Magaaladda Nairobi ee dalka Kenya.

Alle ha u naxariistee Madaxweynihii hore ee Puntland Marxuum Maxamed Cabdi Xaashi wuxuu ka mid ahaa Aasaasayaashii kasoo shaqeeyay dhismaha Dowladda Puntland, sidoo kale waxaa uu soo noqday Madaxweyne Ku-xigeenkii ugu horeeyay ee Puntland.

Ugu dambayn, Madaxweynaha Puntland Mudane Siciid Cabdullaahi Deni waxa uu uga tacsiyaynayaa geerida marxuumka shacabka Soomaaliyeed, gaar ahaan Puntland, eheladii, asxaabtii, qaraabadii iyo qoyskii uu ka baxay, waxaana uu Alle uga baryayaa marxuumka inuu dembigiisa dhaafo, su’aasha qabriga u sakhiro, kuna abaalmariyo Jannatul Fardawsa.

-DHAMMAAD-

Maamulka Dowladda Somaliland 12ka Luulyo 2020 Wasiirka arrimaha dibedda Somaliland, Yaasiin Faratoon ayaa markale si adag uga hadlay diidmada ay kala hor-yimaadeen dowladdaha Soomaaliya iyo Shiinaha ee ku aadan xiriirka cusub ee Taiwan.

Wasiirka ayaa sheegay in Somaliland ay tahay dal madax-banaan oo cid kale u dabo fadhiisaneyn danihiisa siyaasadeed, isla markaana si xor ah xiriiro diblumaasiyadeed ula sameysan karto wadamada caalamka.

Somaliland oo ku dooda inay ka go’day dowladda Soomaaliya, ayaa weli kusii dhagan madax-banaanida ay ku doodo in ka badan 29-sanno, wallow aysan u helin aqoonsi caalami ah.

Wasiir Faratoon ayaa is hortaaga Shiinaha iyo Soomaaliya ee xiriirkaasi ku macneeyay ‘wax aan u oolin’, maadama ay qeyb ka tahay dadaalada ay Somaliland ku baadi-goobeyso ictiraafka.

Faratoon ayaa carabka ku adkeeyay in Somaliland ay si xor ah xiriir iyo heshiisyo ula gali karto dal kasta oo ay ka dhex aragto danteeda, isla markaana guul uga soo hoyn kara dadaalada ay ku raadineyso aqoonsiga.

Xiriirka Taiwan iyo Somaliland ayaa dhaliyay hadal hayn badan, iyada oo meel adag iska taageen Shiinaha iyo Soomaaliya oo iyagu aaminsan inay tahay xad-gudub diblumaasiyadeed.

Balcad 12ka Luulyo 2020 Ciidamada ammaanka ee dowladda federaalka Soomaaliya ayaa xalay degmada Balcad ee gobolka Shabeellada Dhexe ku qabtay nin looga shakiyey in uu ka tirsanyahay dagaalamayaasha Al-Shabaab.

Kadib howlgallo ay ciidamadu ka sameeyeen gudaha magaalada ayaa waxay ku soo qabteen ninkaas oo watay dharka dumarka, waxayna shaaciyeen saraakiisha ammaanka degmadaas ina baaritaano ay ku socdaan.

Illaa hadda ma cadda sababta ninkaas ku kaliftay in uu xirto dharka dumarka, balse saraakiisha ciidamada ammanka ee ku sugan Balcad ayaa sheegay in si weyn ay ugu tuhmayaan in uu ka tirsanyahay Al-Shabaab, hasa yeeshee ay dib kasoo shaacin doonaan markii ay soo gaba-gaboobaan baaritaanada ay ku wadaan.

Sawirro laga soo qaaday ayaa lagu baahiyey baraha ay bulshadu ku xariirto ayuu kasoo muuqday ninkaas oo lugaha iyo gacmaha ka katiinadeysan.

Degmada Balcad ee gobolka Shabeellada Dhexe ayaa ka mid ah magaalooyinka ay inta badan dagaalamayaasha Al-Shabaab ku qaadaan weerarrada tooska ah, waxaana jirta in laamaha ammaanku ay ku jiraan feejignaan mar walba ah, maadaama ay Al-Shabaab dhowr weerar ku qaaden bilihii lasoo dhaafay.

Maamulka Dowladda Galmudug 12ka Luulyo 2020 Faah faahino dheeraad ah ayaa ka soo baxaya kulan gaar ah oo xalay madaxda maamul goboleedyada dalka ay ku yeesheen gudaha magaalada Dhuusamareeb ee caasimada dowlad goboleedka Soomaaliyeed ee Galmudug.

Kulanka oo ahaa mid xasaasi ahaa ayaa ahaa kan rasmiga ee dowlad goboleedyada, isagoona ahaa miday albaabada u xiran yihiin.

Ilo ku dhow shirkaas ayaa Caasimada Online u sheegay in diirada lagu saaray xaaladda adag ee dalka, gaar ahaan arrimaha doorashooyinka oo ay ka doodeen madaxda ku shirsan magaalada Dhuusamareeb ee xarunta gobolka Galgaduud.

Afhayeenka madaxtooyada Puntland, Jaamac Dabaraani oo xalay saq-dhe la hadlay warbaahinta ayaa ka warbixiyey kulankaasi, wuxuuna tilmaamay in madaxda maamul goboleedyadu ay ka doodeen xaaladda dalka, gaar ahaan marxaladda kala guurka ah

“Shirka Rasmiga ah ayaa ka furmay Magaalada Dhuusamareeb, 11-ka July madaxdu waxa uu u ahaa hadal jeedinta iyo soo bandhigista khudbadaha ku saabsan xaaladda dalka, waxa ay ka doodi doonaan madaxda xaaladda dalka guud ahaan, gaar ahaan Doorashada iyo kala guurka” ayuu yri Afhayeenka Madaxtooyada dowlad goboleedka Puntland.

Si kastaba ha’ahaatee madaxweynayaasha shanta maamul goboleed ee dalka oo shalay jeediyey khudbado xasaasi ah ayaa waxay ka hadleen arrimaha doorashada ee 2020/21

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 8da Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Ma #Qatar baa sidii Mashruuc aan dowli ahayn u isticmaalaysa Dowladda #Soomaaliya sida uu yiri Bad #Kenya u saxiixe Khaa’inul waddan Cabdiraxmaan Cabdishakuur ? Ma loo sheegay in ka yar 5 bilood inay u hartay Madaxweyne Farmaajo? Iscasili Mudane Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas” Yaa saxufiyiinta sharci-darro ku xira? Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Yaa maanta 4 sanno waxba ku qaban waayey oo raba inuu ku darsado muddo kordhis 2 sanno ah? Yaa noqon doona Guddoomiyaha xilka lagu tuurayo Ma Guddoomiye Mursal mise Guddoomiye Cabdi Xaashi? Yaase runta qarin kara inuu Madaxweyne Mudane Farmaajo ku fashilmay hoggaanka dalka asagoo khaa’inul waddan noqday oo amarkiisa lagu dhiibay Halgamaa G/Sare Cabdikariim Shiikh Muuse “Qalbi-Dhagah”? Yaase maanta diidan inuu ku dhaqmso dastuurkii shalay lagu doortay? Mase ogyahay haddii uu diido inuu ku dhaqmo dastuurkii lagu doortay asaguna ahaan doonin Madaxweyne? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socdaHa wiqleyso! 

Muqdisho  8da Luulyo 2020 Sharci ay dhawaan Golaha Shacabka horgeysay wasaaradda amniga Soomaaliya ayaa waxaa ku jira qodob ay il gaar ah ku haayaan xildhibaanada baarlamaanka Soomaaliya.

Qodobkaan ayaa ah mid baasaboorka Diblomaasiga Soomaaliya loogu diidayo Xildhibaanada, wasiirada iyo saraakiisha kale ee dowladda markii ay ka baxaan liiska shaqaalaha dowladda ay dib ugu soo laaban waayaan kuraasta ay ku fadhiyaan.

Golaha wasiirada Soomaaliya ayaa dhawaan sharcigaan meel mariyay, waxaana socda kulamo gaar gaar ah oo ay ka leeyihiin xildhibaanada baarlamaanka Soomaaliya.

Cabdiwali Sheekh Ibraahim Mudeey, oo ah guddoomiye ku xigeenka koowaad ee Golaha Shacabka ayaa fadhiga Golaha ka hor sheegay in il gaar ah ku eegaan qodobkaan, isagoo u raaciyay in ay ku xisaabtaan in qaarkood aysan soo laaban doonin sharcigaana uu qaban doono haddii aysan hadda iska qaban.

 

Maamulka Galmudug 8da Luulyo 2020 Wasiirka warfaafinta Galmudug ayaa beeniyay in ciidamada sida gaarka ah u tababaran ee Haramcad laga saaray magaalada Dhuusomareeb oo maalinta berito uu ka furmayo shir u dhexeeya madaxda dowlad goboleedyada.

Qaar kamid ah warbaahinta ayaa qortay in Puntland iyo Jubbaland ay dalbadeen in ciidamadaas laga saaro Dhuusomareeb, iyagoo u arka inay yihiin ciidamo halis ku ah ammaankooda loona adeegsan karo inay fuliyaan dano u gaar ah madaxda dowladda federalka.

Wasiirka warfaafinta Galmudug, Axmed Shire Falagle ayaa sheegay in aysan jirin sabab ciidamada Haramcad looga saaro magaalada Dhuusomareeb. Wuxuu sidoo kale beeniyay in Puntland iyo Jubbaland walaac ka muujiyeen ciidamaddaan.

“Waa dacaayad qaawan oo lagu doonayo in lagu qalqal galiyo shirka iyo qorshaha meesha ka socda,” ayuu yidhi wasiir Falagle.

Wasiir Falagle waxa uu sheegay inay rajo wanaagsan ka qabaan shirka inay kasoo bixidoonaan go’aano siyaasadeed oo iskusoo dhoweeya dowladda federalka iyo dowladdaha xubnaha ka ah.

Madaxweynayaasha dowlad goboleedyada ayaa maanta illaa iyo berito ku wajahan magaalada Dhuusomareeb oo ammaankeeda aad loo adkeeyay. Madaxweynayaasha ayaa laftooda wata ciidamo si gaar ah amnigooda u suga.

Markii ugu dambeysay oo ay madaxweynayaasha dowlad goboleedyadu ku shiraan Dhuusomareeb waxay ahayd September 2018, iyagoo xilligaas ka shiray khilaafkii ka jiray Galmudug dhexdeeda iyagoo dowladda federalka ku eedeeyay inay masuul ka ahayd in Galmudug noqoto labo garab.

Muqdisho 8da Luulyo 2020 Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya khasaaraha ka dhashay qarax goor dhow ka dhacay qeybo ka mid ah magaalada Muqdisho.

Qarax oo ahaa miino ayaa lagu soo warramayaa inuu ka dhacay agagaarka madaxtooyadii hore ee Cabdiqaasim Salaad Xasan oo ku taalla degmada Hodan.

Wararka qaar ayaa sheegaya in qaraxaas lala eegtay ciidamo ka tirsan kuwa Booliska Soomnaaliya oo marayey halkaasi.

Ma cadda khasaaraha ka dhashay qaraxaas oo jugtiisa si weyn looga maqlay xaafadaha qaar ee magaalada Muqdisho. Sidoo kale waxaa goobta gaaray ciidamo ka tirsan kuwa ammaanka Soomaaliya oo xiray aaga uu qaraxu ka dhacay.

Bishii hore ee June 18-keedii ayey aheyd markii qarax noocan oo kale ah uu ka bad-baaday taliye kuxigeenkii hore ee ciidanka Xoogga dalka Soomaaliyeed Jen. Maxamed Cali Bariise, kaas oo lagula eegtay agagaarka meesha uu maanta qaraxa ka dhacay, balse wuxuu khasaare xoogan qaraxaas ka soo gaaray dad shacab ahaa oo la

Carabta 8da Luulyo 2020 Saraakiil derajadoodu sarreyso oo ka tirsan dowladaha Sacuudiga, Masar, iyo wadamo kale oo gacanka ku yaalla, ayaa dhiggooda Israel u ballan-qaaday in aysan qorshaha ugu jirin in ay talaabo ka qaadaan qorsha ay Israel  ku goosaneyso dhulka reer Falastiin, sida uu wariyay wargeys laga leeyahay Israel.

Wadamada Carbeed waxay Israel ugu jawaabi doonaan cambaareyn afka ah oo keliya, ayuu weriyay wargeyska Israel Hayom oo aad ugu dhow Ra’iisul wasaaraha Yahuudda Benjamin Netanyahu, isagoo soo xiganaya ilo-wareed diblomaasiyadeed.

Tallaabo kale oo taas ka dheeri ah waxay Carabta ka imaan kartaa hadii ay dadkoodu caro la kacaan oo ay banan baxaan, ayuu wargeysku qoray.

Ilaa iyo hadda Boqor Cabdalaha Jordan ayaa kasoo horjeestay qorshaha dhul goosiga Israel. Boqortooyadu waxay rumeysantahay in dhul-goosigu uu keeni karo banana-bax rabshadeysan oo khatar ku ah xasiloonida Jordan

Bishii lasoo dhaafay, warbixino ayaa sheegay in kulan qarsoodi ah uu dhexmaray madaxa sirdoonka Israel  iyo hogaanka dhawr wadan oo carbeed.

Madaxa hey’adda sirsoonka Israel ee Mossad, Yossi Cohen waxaa uu la kulmi doonaa hoggaanka carabta si uu u qiimeeyo una yareeyo mucaaradadda qorshaha Israel ay ku goosaneyso dhul weyn oo ka tirsan Daanta Galbeed, sida ay baahiyeen warbaahinta Israel.

Qorshaha Israel  ay ku goosaneyso seddax qeybood meel ka mid ah Daanta Galbeed, waxaa dhabaha u xaaray waxa Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump uu ugu yeero “Heshiiska Qarniga” iyadoo ay jirto cambaareynta caalamka ee talaabada sharci darrada ah.

Qorshuhu waxaa uu soo jiitay cambaareyn caalami ah, Falastiiniyiintuna waxay isku deyayaan in ay taageero ka helaan Yurub, si Israel  loogu cadaadiyo in ay iska deyso mashruucan deegameynta ah.

Jordan iyo Masar waa labada wadan ee carbeed oo xiriir rasmi ah la leh Israel , laakiin wadamadda Gacanka, oo ay ka midyihiin Sucuudiga iyo Imaaraadka, waxay ka digayeen in wadanka la qaadaco, maadaama ay ka dhexeyso arrin ka dhan ah Iran.

 

Muqdisho 8da Luulyo 2020 Hogaamiyaha Xisbiga mucaaradka ah ee Wadajir Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame ayaa dowladda Qatar ku eedeeyay iney xukuumadda hadda jirta ka dhiatay sida koox ay adeegsaneyso.

Cabdiraxmaan Cabdishakuur oo xilal kala duwan kasoo qabtay dowladahii ka horeeyay xukuumadda hadda jirta ayaa wareysi siiyay talafashinka maxaliga ah ee Shabelle wuxuuna aaminsan yahay in dowladda carbeed ay laaluush siiso xukuumadda Farmaajo si looga fushado ujeedooyin gaar ah.

Cabdiraxmaan oo ah xubin adag oo dhanka mucaaradka ah ayaa fahamsan in Qatar aysan wax taariikh ah ku laheyn xiriirada arrimaha dibadda dowladda Soomaaliya.

“Dowladda Qatar waa mid mar walba ka shaqeysa qalalaaso kaliya, waxaana caddeynaya ururada ay la macaamileyso, dowladaha caalamka qaar si ayay u shaqeystaan, qaar xiriirka taraiikhiga ah ayay ku shaqeystaan, qaarna mucaaradka, jabhadaha iyo ururadada ayey la shaqeystaan, waana sababta ay Qatar xafiisyo ugu ogolaatay Taliban, Xamaas, Xisbulah, Aqwaanu Muslimiin; saameyntooda waxay ku raadinayaan in ay taageeraan kooxaha aan xukuumadaha aheyn” ayuu yiri C/raxmaan C/Shakuur. Sidoo kale wuxuu intaas raaciyay in Qatar ay Dowladda Soomaaliya u isticmaaleyso sida koox ay kula dagaallameyso dowlado kale iyadoo lagu colleysiinayo xiriirada ay la leeyahiin.

“Qadar sideedaba dowlad taageerta dowladaha ma aysan ahayn; dowladeeniiyee waxay ka dhigtay none state actor, waxay rabtaa in ay dowladeena u isticmaasho in ay tahay koox dadka iyo dowlado kale lagu dhibaayo oo xiriirkooda lagu xumaynayo, dowladeena haatan waa aalad ay Qadar u isticmaasho in ay dowlado kale ku dhibto”

Dowladda Qatar waxaa lagu eedeeyaa iney bixisay dhamaan dhaqaalahii ay dowladda dhexe u adeegsatay arrimo siyaasadeed oo dalka ka dhacay sida Mooshinkii lagu riday afhayeenkii Golaha Shacabka, Prof Maxamed Cismaan Jawaari, madaxweynayaashii Galmudug iyo Koofur Galbeed iyo

Waxaa intaas dheer in taliyaha Sirdoonka dowladda Soomaaliya Fahad Yaasiin Daahir uu horay ula soo shaqeeyay TV-ga Al-Jazeera ee laga leeyahay Qatar, kaas oo ah furaha isku xira Muqdisho iyo Doha waxeyna dadka siyaasadda la socda sheegaan inuu yahay udub dhexaadka dowladda Farmaajo.

Muqdisho 8da Luulyo 2020 Maxkamadda ciidamada qalabka sida ayaa maanta ku dhawaaqday xukun dil ah oo lagu riday Dable Booliis 24,682 Nuur Daahir Geeddi oo 16-06-2020 degmada Xamarjajab ku dilay, Cumar Xasan Macalin oo 70 jir ahaa.

Guddoomiyaha maxkamadda Ciidamada qalabka sida ayaa Gaashaanle Sare Xasan Cali Nuur Shuute ayaa sheegay in Dable Booliis Nuur Daahir lagu xukumay dil toogasho ah oo ah qisaasta Marxuum Cumar Xasan Macalin.

Eedeysane Nuur Daahir Geeddi ayaa horey u qirtay inuu geystay falka dilka ah ee lagu soo eedeeyey.

Sidoo kale dhageysiga dacwadda ka dhanka ah Nuur ayaa dhacday 5-tii bishaan, iyada oo ay maxkamadda shaacisay in dib ka soo sheegi doonto xukunka ku dhacay Askariga, maadaama la dhageystay xeer ilaalinta iyo qareennada difaacayey eedeysanaha.Allaha u naxariistee marxuumka oo da’ahaa ayaa nolosha qoyskiisa ka maareynayay iibinta sandaqad yar, wuxuuna dilka marxuumka ka dhashay muranka labo kun shillin Soomaali ah oo sigaar kaga iibsanayay, waxaana dilkaasi uu dhaliyey caro dadweyne.

Si kastaba ha’ahaatee maxkamadda ciidamada ayaa inta badan xukuno adag ku rida askarta dilalka bareerka ah ka geysta Muqdisho, iyada oo dhowaan dil toogasho ah ku xukuntay askarigii dadka shacabka ahaa bishii Ramadaan ku dilay agagaarka isgoyska Jubba ee degmada Boondheere, kaas oo isna ay dibad-baxyo waa-weyn ka dhasheen.

Muqdisho 8da Luulyo 2020 Faah faahino dheeri ah ayaa waxaa laga helayaa qarax miino oo maanta Muqdisho lagula eegtay ciidamo ka tirsan kuwa DF Somalia.

Qaraxa oo ka dhacay degmada Hodan, gaar ahaan agagaarka madaxtooyadii hore ee Cabdiqaasi Salaad Xasan ayaa waxaa lala helay gaari ay la socdeen ciidan Boolis ah.

Inta la xaqiijiyey waxaa qaraxaas ku dhintay ugu yaraan illaa labo askari, halka ay ku dhaawacmeen ku dhowaad 5 qof oo kale oo isugu jira askar iyo dad shacab ah.

Sidoo kale waxaa burbur xoogan uu soo gaaray baabuurka la qarxiyey oo ay ku buufsan tahay astaanta ciidamada Booliska Soomaaliyeed.

Illaa iyo hadda ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha laamaha ammaanka oo ku aadan qaraxaasi, balse xaaladda ayaa haatan ah mid degan.

Bishii hore ee June 18-keedii ayey aheyd markii qarax noocan oo kale ah uu ka bad-baaday taliye kuxigeenkii hore ee ciidanka Xoogga dalka Soomaaliyeed Jen. Maxamed Cali Bariise, kaas oo lagula eegtay agagaarka meesha uu maanta qaraxa ka dhacay, balse wuxuu khasaare xoogan qaraxaas ka soo gaaray dad shacab ahaa oo la socday mooto Bajaaj.

 

Muqdisho 8da Luulyo 2020 Marka la eego Internet-ka maanta waa baahida ugu badan ee lagu xakameeyo wax waliba oo la doonayo in horay loosii qaado, sidaas awgeed dalalka caalamka xiligaan waa u fure in ay helaan adeegsigiisa.

Cable (Xarigga) waa waxa sahlaya in dunida la isugu kala gudbiyo Internet-ka oo ah fududeeyaha aaladaha maanta la doonayo in lagu soo bandhigo xog ama lagu gudbiyo waxyaabo kala duwan.

Ma taqaan qiimaha dalalka ay ku kala helaan adeegga internetka?

Kahor inta aan u kala qaadin Carab iyo Cajab, sanadkaan 2020 ee aan kasii siqeyno bartamihiisa waxaa la sameeyay xog uruurin la xiriirta halka Giga Byte qiimaha maanta ay ku kala helaan dalalka caalamka.

Marka hore aan ku hormaro Qaaradda Aasiya, Dalka India ayaa kaalinta sare ee dalalka ugu raqiisan Internet-ka guud ahaan Caalamka soo gashay, waxa ay dadka dalkaas ku helaan lacag aad u jaban marka la eego wadamada kale.

India qiimaha lacagta Internet-ka celcelis ahaan Halkii Gigabyte waa $0.09 waana lacag aad u jaban oo qof waliba u saaragelineysa in uu helo Internet Xawaare sare leh oo ay ugu baahi beeli karaan danahooda gaarka ah.

Israel (Yuhuudda) ayaa Booska labaad soo gashay, adeegga internet-ka Halkii GB (Gigabyte) waxaa uga baxdo $0.11, halka dalka Kyrgyzstan ee dhaca bartamaha Aasiya lacagta ku baxdo GB-gii ay dhan tahay $0.21.

Shabakadda Arabi21.com ee Masar ka diiwaangashan ayaa dabagal dheeraad ah ku sameysay qiimaha Internet-ka dalalka kala duwan ee Caalamka, waxa ay dul istaagtay wadamada lacagta sare ku hela iyo kuwo jaban.

Soomaaliya halkee ayay kasoo gashay qiimeyntaan?

Soomaaliya waxa ay kamid noqotay dalalka qiimaha jaban ku hela Internet-ka, waxa ay ka sare martay Dowlado carbeed oo ka dhaqaale iyo Xasilooni wanaagsan dalka xiligaan.

Celceliska qiimaha halka Gigabyte ee Soomaaliya $0.5 (Nus Doollar), halka Yemen oo xuduud bad ah la wadaagto, kuna dhegan Boqortooyada Sacuudiga Internter-ka adeegsidiiga ay ku bixiyaan lacag intaas ka badan.

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 7da Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Iscasili Mudane Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas” Maxay ka shiftay Hay’adda Ilaalinta Xuquuqda Aadamaha ee HRW? Yaa waddanniyiinta u dhiibay cadowga soo jireenka ah? Yaa saxufiyiinta sharci-darro ku xira? Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Yaa maanta 4 sanno waxba ku qaban waayey oo raba inuu ku darsado muddo kordhis 2 sanno ah? Yaa noqon doona Guddoomiyaha xilka lagu tuurayo Ma Guddoomiye Mursal mise Guddoomiye Cabdi Xaashi? Yaase runta qarin kara inuu Madaxweyne Mudane Farmaajo ku fashilmay hoggaanka dalka asagoo khaa’inul waddan noqday oo amarkiisa lagu dhiibay Halgamaa G/Sare Cabdikariim Shiikh Muuse “Qalbi-Dhagah”? Yaase maanta diidan inuu ku dhaqmso dastuurkii shalay lagu doortay? Mase ogyahay haddii uu diido inuu ku dhaqmo dastuurkii lagu doortay asaguna ahaan doonin Madaxweyne? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socdaHa wiqleyso! 

https://www.hrw.org/news/2020/07/06/baseless-charges-against-prominent-somali-journalist

Muqdisho 7da Luulyo 2020 Warbixin ka soo baxday hay’adda u dooda xuquuqda aadanaha ee Human Rights Watch ayaa waxaa looga hadlay xoriyadda saxaafadda Somalia, gaar ahaan marxaladda ay xiligan ku shaqeeyaan suxufiyiinta Soomaaliyeed.

Human Rights Watch ayaa ku eedeysay dowladda federaalka ah ee Soomaaliya inay wali ay sii wado caburinta ay ku heyso warbaahinta madaxa banaan.

Warbixinta oo ka soo baxday guddiga hay’adda u qaabilsan arrimaha afrika ayaa waxaa sidoo kale lagu sheegay in tallaabooyinka ugu dambeeyey ee ay qaaday dowladda federaalka Somalia ay muujinayaan inay ka soo horjeedaan saxaafadda madaxa banaan.

“Eedeyntu waxay xadgudub ku tahay waajibaadka Soomaaliya ee ku xusan heshiisyada xuquuqda aadanaha ee gobolka iyo kuwa caalamiga ah ee ilaaliya xuquuqda dadku ay ku dhaleeceeyaan masuuliyiinta dowladda iyo hay’adaha dowladda. Sida guddiga Afrika ee Xuquuqda Aadanaha iyo Xuquuqda Dadka uu caddeeyay, kuwa “u qaata doorka shacabka aad loo arki karo waa inay la kulmaan heer naqdin ka badan kan muwaadiniinta gaarka loo leeyahay; haddii kale doodda guud waa la baabi’in karaa gebi ahaanba. ” ayaa lagu yiri warbixinta kasoo baxday Hay’adda Human Rights watch. Sidoo kale waxaa warbixinta lagu soo qaaday kiiska wariye Cabdicasiis Axmed Gurbiye oo maanta la horgeynayo maxkamadda gobolka Banaadir, si loo guda galo dacwaddii ay 14-kii bishii April ee sanadkan 2020-ka ku soo oogtay Villa Soomaaliya.

Qoraalka hay’adda ayaa waxaa lagu yiri  “Maamulka waa inay si dhakhso leh u tuuraan dacwadaha loo haysto Cabdicasiis ayna cadeeyaan in faallooyinka xasaasiga ah ay tahay soo dhaweynta bulshada dimoqraadiga ah. Iyada oo Soomaaliya ay isu diyaarineyso geeddi-socodka doorashada, dowladdu waa in ay muujisaa in saxaafadda madax-bannaan ay ka muhiimsan tahay sidii hore.”

Si kastaba ha’ahaatee warbixinta ayaa ku soo aadaya, iyadoo madaxwaynaha Somalia Maxamed Cabdullahi Farmaajo bishii May maalinta xoriyadda saxaafadda uu sheegay in dowladdiisa ay ka go’an tahay sidii uga hortagi lahaa dambiyada laga galo wariyeyaasha

Muqdisho 7da Luulyo 2020 Qaramada Midoobay ayaa Isniintii ku dhawaaqday in ugu yaraan 3.5 milyan oo qof la saadaalinaayo inay ku dhici doonaan qalalaase ama amni darrada degdegga ah ee cunta yarida ee ka jirta dalka Soomaaliya inta u dhaxaysa bilaha Juun illaa Sebtember.

Xafiiska Qaramada Midoobay ee Isuduwidda Arrimaha Bani’aadamnimada (OCHA) ayaa sheegay in ku dhawaad ​​hal milyan oo carruur ah oo dheeraad ah la saadaaliyay inay nafaqo-xumo hayso.

“Qiyaastii 2.6 milyan oo qof ayaa ku sii jiri doona barokacayaal, ku dhawaad ​​hal milyan oo caruur ah oo dhigta iskuulada ayaa looga bixiyay sababo ka dhashay  COVID-19” OCHA ayaa ku sheegtay warbixinteedii ugu dambaysay ee samafalka.

Qaramada Midoobay waxay sheegtay in illaa iyo bishii Maarso 16keedii kadib markii kiiska ugu horreeyay ee COVID-19 lagu xaqiijiyay Muqdisho, khatarta seddexda ah ee fayraska, daadadka iyo ayaxa ayaa la shaaciyay qalalaasaha bani’aadanimo ee daba dheeraaday ee Soomaaliya.

Ad by Valueimpression

Waxay sheegtay in qalalaasaha inta badan ay ka dhasheen jahwareer cimilda ah, sanado colaado hubaysan, saboolnimo baahsan ee muddada fog ku jiray in 5.2 milyan oo qof ay gargaar bani’aadamnimo u baahan yihiin sanadkaan 2020.

Sida laga soo xigtay OCHA, roobabkii Gu’ga ee bilihii Abriil-Juunyo ayaa la helay, laakiin saameynta fatahaadda ayaa ah kuwo dhibaato abuuray.

Waxay sheegtay in qiyaastii 1.2 milyan oo qof ay saameeyeen fatahaado ka dhacay 32 degmo oo ku baahsan Soomaaliya, iyadoo ku dhawaad ​​nus milyan ay ka barakaceen guryahooda.

“In kasta oo inta badan barokacayaashu ay ku noqdeen deegaanadoodii, waxay u baahan yihiin caawimaad si ay noloshooda dib ugu dhisaan. Intaa waxaa dheer, in badan oo kamid ah waxay halis ugu jiraan in markale ay saameyn ku yeeshaan marka roobabkii Deyrta ay biloowdaan Oktoobar” ayaa lagu yiri warbixinta OCHA.

Sida laga soo xigtay OCHA, shaqaalaha bani’aadamnimada ayaa sidoo kale ka walaacsan in roobabka soo socda ay ka sii dari karaan cudurada ka dhasha biyaha, gaar ahaan shuban biyoodka iyo daacuunka.

Hay’adda Qaramada Midoobay ayaa sheegtay in ilaa iyo 16-kii Maarso, la diiwaan geliyay 3,000 kiis oo CVID-19, taasoo sii xumaynaysa dhibaatada hore u jirtay, carqaladayseysana horumarkii dhaqan-dhaqaale iyo in saameyn ku yeeshay hab-nololeedkii gaar ahaan dadka dakhligoodu hooseeyo iyo qoysaska ku tiirsan xawaaladaha laga soo qaado qaraabada ku nool dibadda.

Waxay sheegtay in fayrasku uu sidoo kale hoos u dhigay raadka banii’aadminnimada ee gudaha dalka iyada oo ay jiraan shaqaale ka shaqeeya deegaanno xaddidan iyo kuwo guryaha shaqooyinka ka qabta.

In kasta oo xannibaadaha la soo rogay, ayay yiraahdeen Qaramada Midoobay, shaqaalaha arrimaha bini’aadminnimada ayaa ku guuleystey inay sare u qaadaan wax ka qabashada cawaaqib-xumada bini’aadannimo ee masiibada iyo taageerada ay siiyaan dowladda iyo waddamada xubnaha ka ah si loo yareeyo faafitaanka iyo saameynta fayraska COVID-19.

Nairobi 7da Luulyo 2020 Ganacsatada beeraleyda qaadka ee Kenya ayaa qeyla dhaan ka muujiyay khasaare xoogan oo kasoo gaaray xayiraada ay dowladda federaalka Somalia kusoo rogtay duulimaadyada ka yimaada dalka Kenya sababo la xiriira badqabka caafimaad ee shacabka inta ay xaalada COVID-19 kasoo hagaageyso

Ganacsatada gobolka Miraa ee kasoo go’a qaadka loo soo dhoofiyo Somalia ayaa fariin ay saxaafadda u mariyeen madaxweynaha Kenya Uhuru Kenyatta waxay u sheegeen in keydkii ay haysteen uu ka dhamaaday, wax ay cunnaana aysan heysan.

Sidaasi darteed waxay ka codsadeen inuu xiriir deg deg ah uu la sameeyo madaxweynaha Somalia Maxamed C/llaahi Farmaajo si loo furo duuliyaadyada, xayiraadana laga qaado ganacsigooda.

Beeraleyda ka soo jeeda Nyambene ee Gobolka Meru, waxay aad uga soo go’a beerahooda qaadka Soomaaliya loo dhoofiyo ee nooca loo yaqaan  Grade iyo Kiza iyo noocyo kala duwan oo si gaar ah loogu talagalay suuqa Soomaaliya.

Maamulka Dowladda Puntland 7da Luulyo 2020 Madaxweynaha maamul goboleedka Puntland, Saciid C/llaahi Deni ayaa weerar afka ah ku qaaday guddoomiyaha golaha shacabka Maxamed Mursal Sheekh Cabdiraxmaan, wuxuuna wax lala yaabo ku tilmaamay in guddoomiye Mursal yiraahdo wax shaqo ah kuma laha golaha Aqalka sare kamana hadli karaan sharciga doorashada.

“Waxaa la yaab leh in guddoonka baarlamaanka federaalka uu si cad u yiraahdo shaqada ku saabsan arrimaha doorashooyinka aqalka sare waxba kuma leh, anaga ixsaan u sameyn jirnay u yeeri jirnay, waa hadal duuban oo jiro, waxaan ka xumahay guddoomiye Mursal oo saaxiibkey ah, fahamka noocaasi ah in maskaxdiisa ku jirto iyo in dad kale leeyahay garan maayo,” ayuu yiri madaxweynaha Puntland.

Wuxuu sheegay in baarlamaanka Somalia inuu yahay labo aqal oo is kor joogteynaayo, kuwaasoo xeerarka marka la ansixiyo aqalka hoose uu u gudbiyo aqalka sare, isagoo carabka ku dhuftay in dhaqankaasi inay ka arkeen madaxweyne Maxamed Farmaajo.  Saciid Deni ayaa soo hadal qaaday tallaabadii uu guddoomiyaha aqalka sare Cabdi Xaashi ugu soo dhex muuqan waayay munaasabadihii lagu xusayay maalmaha xorriyada, isagoo sheegay in lagu casuumi waayay Cabdi Xaashi, tallaabadaasi oo uu sheegay inay abuureyso  arrin aan wanaagsan oo bulshada Soomaaliyeed ku abuuri karto kalsooni daro.

Wuxuu ugu baaqay in tallaabooyinka la qaadayo ay mas’uuliyiinta ka fiirsadaan hadii khalad uu ka dhex dhacana ay ka towbad keenaan oo kasoo laabtaan.

Muqdisho 7da Luulyo 2020 Ciidamada dowladda federaalka Soomaaliya iyo kuwa maamulka Galmudug ayaa lagu soo warramayaa inay saaka si weyn u adkeeyeen ammaanka magaalada Dhuusamareeb ee xarunta gobolka Galgaduud.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa sheegaya in saaka ciidamo dheeraad ah la soo dhoobay waddooyinka magaaladaasi, kuwaas oo dhaq-dhaqaaqyo ka bilaabay magaaladaasi.

Sidoo kale ciidamada ayaa baaraya gaadiidka kala duwan ee isaga kala gooshaya halkaasi, si loo hubiyo amniga iyo deganaashaha.

Ujeedka ayaa ah sidii loo adkeyn lahaa amniga Dhuusamareen oo 9-ka bishaan ay shir gaar ah ku yeelan doonaan madaxda dowlad goboleedyada oo ka arrinsadn doono xaaladda dalka. Madaxweynaha Galmudug oo shirkaasi martigeliyey ayaa sidoo kale dib ugu laabtay caasimadda mamaulkaasi, wuxuuna la kulmay saraakiisha ammaanka oo uu kala hadlay, sidii loo xoojin lahaa nabad-gelyada, looguna diyaar garoobi lahaa shirkaasi.

Waxaa sidoo kale la filayaa in wafuud kala duwan ay saacadaha soo socda gaaraan Dhuusamareeb, si ay qeyb uga noqdaay dadaalada socda diyaar garowga intaba.

Shirka oo ah mid xasaasi ah ayaa waxaa ka qeyb-galaya shanta madaxweyne maamul goboleed ee dalka, iyaga oo ka wada hadlaya amniga, doorashada iyo xaaladda dalka.

Muqdisho 7da Luulyo 2020 Dowladda Soomaaliya ayaa ku celisay inay ka go’an tahay dhowrista madax-banaanida midnimada iyo sharafta dhuleed ee Shiinaha, xilli Taiwan oo ka tirsan Shiinaha ay xiriir diblomaasiyadeed la sameysatay maamulka Somaliland.

Wasiirka Arrimaha Dibedda Soomaaliya Axmed Ciise Cawad, oo qadka online-ka uga qeyb-galay shirka Madasha Iskaashiga Shiinaha iyo Carabta, ayaa sheegay in Soomaaliya ay Shiinaha ay leeyihiin xiriir taariikhi ah oo qoto-dheer, kaasi oo ku salaysan xushmad iyo wada faa’iideysi laba dhinac.

“Taariikhda casirga ah, Soomaaliya waxay ka mid ahayd dalalkii ugu horreeyey ee Bariga Afrika ee xiriir diblomaasiyadeed la yeeshay Shiinaha. Waxaan xaqiijineynaa inaan xushmeyno midnimada qaran, madax-banaanida iyo sharafta dhuleed ee Shiinaha,” ayuu yiri.

Wasiirka ayaa sidoo kale sheegay in Soomaaliya ay aqoonsan tahay in Taiwan ay ka mid tahay Shiinaha.“Waxaan xaqiijineynaa in Taiwan ay si aan la diidi karin ay uga mid tahay dhulka Shiinaha, waxaana naga go’an ilaalinta mabda’a ah hal China, anaga oo diideynaa madax-banaani doonka Taiwan nooc kasta oo ay ku timaado iyo inay xiriir rasmi ah la yeelato dhinac kasta,” ayuu yiri.

Hadalkiisa ayaa imanaya ayada oo sidoo kale shalay, afhayeenka wasaaradda arrimaha dibedda Shiinaha, Zhao Lijian, uu shalay shir jaraa’id oo uu ku qabtay caasimadda Beijing, ku sheegay in Shiinaha ay si xooggan uga soo horjeedaan sameynta hey’ado rasmi ah ama nooc kasta oo is-weydaarsi rasmi ah oo u dhexeeya mas’uuliyiinta Taiwan iyo Somaliland.

Zhao ayaa sidoo kale farriin ammaan ah usoo jeediyey tallaabada ay qaaday dowladda Soomaaliya ee ay ku diiday ficillada Somaliland iyo Taiwan.

“Waxaan ogaanay oo aan ku qanacsanahay in dowladda Soomaaliya ay dib u xaqiijisay u hoggaansamida mabda’ Midnimada Shiinaha ayna ku dhalleeceysay Taiwan inay carqaladeyneyso madax-bannaanida, sharafta, iyo qaranimada Soomaaliya. Adduunka waxaa jira hal China, Taiwan-na waa qeyb aan laga doodi karin oo ka mid ah Shiinaha. Mabda’ hal China waa mid si caalami ay aqooonsan yihiin xiriirada iyo is afgarashada caalamiga ah,” ayuu yiri Zhao Lijian.

Muqdisho 7da Luulyo 2020 Warar dheeraad ah ayaa ka soo baxaya qarax ciidamo ka tirsan kuwa AMISOM saacadihii la soo dhaafay lagula eegtay duleedka magaalada Muqdisho, kaas oo geystay khasaare isugu jira dhimasho iyo dhaawac.

Wararka ayaa sheegaya in qaraxa oo ahaa miino ciidamadaasi lala eegtay xilli ay marayeen deegaanka Ceelasha Biyaha ee gobolka Shabeelaha Hoose.

Qaraxa ayaa la sheegay inuu qabsaday mid ka mid ah gaadiidka kolonyada ah oo ay wateen ciidamadaasi, sida ay sheegeen dad goobjoogaal ah.

Dhinaca kale Al-Shabaab oo sheegatay mas’uuliyadda qaraxaas ayaa shaaciyey inay ku dishay ugu yaraan illaa afar askari ka tirsanaa ciidamada AMISOM, sidoo kalena ay ku dhaawacday tiro kale, sida ay ku baahisay baraha bulshada ee Internet-ka. Weli ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay taliska ciidamada Midowga Afrika ee AMISOM oo ku aadan qaraxaasi iyo khasaaraha ka soo gaaray.

Inta badan ciidamada dowladda iyo kuwa AMISOM ayaa weeraro dhab-gal ah kala kulma Al-Shabaab, xilliyada ay isaga kala gooshayaan koonfuta iyo bartamaha Soomaaliya

Muqdisho 7da Luulyo 2020 Australia ayaa bandow habeen iyo maalin ah kusoo rogtay qeybo katirsan magaalada ugu weyn dalkaas ee Melbourne oo ayku  nool yihiin Soomaalida badan oo qaxooti ah.

Sagaal dhismo oo ku yaal Flemington iyo Waqooyiga Melbourne oo ay ku nool yihiin in ka badan 3,000 oo Soomaali ah ayaa xiran tan iyo Sabtidii iyadoo la isku dayayo in hoos loo dhigo faafitaanka coronavirus.

Dadka ayaa awoodin inay guryahooda ka baxaan, waxayna ka cabanayaan inay helaan sahayda daruuriga ah, inkastoo dowladdu ay sheegtay in boqolaal xirmooyin cunno ah iyo qalabka daryeelka carruurta loo qaybiyey.

Sababta loogusoo rogay bandowga ayaa lagu sheegay kadib markii dowladda loo gudbiyay in xaafaddaas uu aad ugusoo badanayo faafitaanka cudurka Coronavirus oo dalka Australia dib ugusoo labo kacleeyay.

Dowladdu waxay sheegtay in ugu yaraan 53 kiis laga helay guriyaal dowladeed oo katirsan dhismayaasha bandowga lagusoo rogay ee Soomaalidu degen tahay.

Soomaalida ayaa aad uga cabanaysa iyadoo aan lagusoo wargalin bandowgaan una diyaar garoobin in albaabada loo laabay xaafadooda. Waxay kaloo sheegayaan in dadku ay wadaagayaan waxyaabaha ay haystaan taasoo keeni karta in cudurku si xun ugu faafo Soomaalida dhexdeeda.

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 6da Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Iscasili Mudane Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas” Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Yaa maanta 4 sanno waxba ku qaban waayey oo raba inuu ku darsado muddo kordhis 2 sanno ah? Yaa noqon doona Guddoomiyaha xilka lagu tuurayo Ma Guddoomiye Mursal mise Guddoomiye Cabdi Xaashi? Yaase runta qarin kara inuu Madaxweyne Mudane Farmaajo ku fashilmay hoggaanka dalka asagoo khaa’inul waddan noqday oo amarkiisa lagu dhiibay Halgamaa G/Sare Cabdikariim Shiikh Muuse “Qalbi-Dhagah”? Yaase maanta diidan inuu ku dhaqmso dastuurkii shalay lagu doortay? Mase ogyahay haddii uu diido inuu ku dhaqmo dastuurkii lagu doortay asaguna ahaan doonin Madaxweyne? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socdaHa wiqleyso! 

https://www.transparency.org/en/countries/somalia

Muqdisho 6da Luulyo 2020 Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdulaahi Farmaajo oo wadahadal la yeeshay safiirka Shiinaha ee Soomaaliya Qin Jian, ayaa diiradda saaray ixtiraamka madax-bannaanida iyo dowladnimada labada dal. Intii kulanku socday, labada dhinac waxay adkeeyeen muhiimadda xoojinta xiriirka taariikhiga ah ee ka dhexeeya labada dal iyo dadkooda.

Farmaajo ayaa soo dhoweeyay taageerada Shiinaha ee midnimada iyo dowladnimada Soomaaliya, wuxuuna ballanqaaday Soomaaliya inay ixtiraamidoonto madax-bannaanideeda iyo dowladnimadeeda dhul.

“Labada dhinac waxay adkeeyeen aragtida wadajirka ah ee ixtiraamka midnimada iyo wadajirka dhuleed,” ayuu Farmaajo ku yiri hadal uu soo saaray fiidnimadii Sabtida.

Safiirka China Qin wuxuu mar kale xaqiijiyey ballan-qaadyada dowladda Shiinaha ee ah inay ixtiraamayso madax-bannaanida iyo midnimada Soomaaliya.

Maamulka Somaliland ayaa dhawaan sheegay inay Taiwan u aqoonsan yiiin dal ahaan, iyagoo ugu tagay dalkooda islamarkaana u wada hadlay labo dowladdood oo yeelanaya xidhiidh cusub oo taariikhi ah.

Tallaabada Somaliland waxay ka caraysiisay dowladda China oo safaaraddeeda Soomaaliya ay soo saartay bayaan kooban oo ay ku cambaaraynayso arintaas.

Muqdisho 6da Luulyo 2020 Midowga Yurub ayaa sheegay inay dayuurado samafal bini aadamnimo oo ka yimid magaalada Brindisi ee dalka Talyaaniga, ay sahay bani’aadamnimo iyo mid caafimaad ku wareejiyeen wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah, ururada bulshada rayidka ah ee Talyaaniga iyo NGO caalami ah. Midowga Yurub wuxuu sheegay Laba duullimaad oo kale oo Soomaaliya ku wajahan ay maalmaha soo socda ka ambabixi doonaan Brindisi, iyagoo wada gargaar dheeri ah, taasoo wadarta guud ka dhigaysa 42 tan.

Janez Lenarčič, Wakiilka Maareynta Dhibaatooyinka, ayaa yiri: “Howlgalkan Samafalka EU wuxuu ku taageeri doonaa jawaabta coronavirus-ka ee Soomaaliya. Intaa waxaa dheer, hay’adaha samafalka in ay qaadaan saadyo ay ugu baahan yihiin in lagu xoojiyo mashaariicda ay ka wadaan degaannadii dhowaan ay daadadku ku dhufteen ee Soomaaliya. Iyada oo la eegayo sida degdegga ah ee baahiyaha loo qabo.

Maalgalintan Midowga Yurub waxay gacan ka geysaneysaa xoojinta nidaamka caafimaadka, taageeridda dhaqaalaha xilliyadan adag, tababarka shaqaalaha caafimaadka iyo xoojinta nidaamyada taageerada bulshada.

Midowga Yurub wuxuu hadda shaaciyay € 5.85 milyan oo ah barnaamij horumarineed si kor loogu qaado u diyaargarowga coronavirus, wax ka qabashada, iyo yareynta dadka gudaha ku barokacay (IDPs) iyo dadka ku nool xaaladaha ugu nugul ee Muqdisho.

Barnaamijkan ayaa lagu salayn doonaa shaqada hore iyo kuwa socda ee xallinta xalalka waara ee hoos yimaadda Sanduuqa EU Trust ee Afrika kaasoo taageeraya maamulada magaalooyinka inay u fidiyaan adeegyada aasaasiga ah ee dadka Gudaha Ku Barokacay.

Muqdisho 6da Luulyo 2020 Kulankii gaarka ahaa ee dhex maray guddoonka golaha shacabka baarlamanka Somalia iyo madaxda Madasha Xisbiyada Qaran ayaa looga hadlay arrimo xasaasi ah, xaalada siyaasadeed ee murugsan iyo marxalada kala guurka ee dalku xiligaan ku sugan yahay.

Kulankaan oo ahaa mid albaabada u xirnaa ayaa waxaa dhinaca guddoonka baarlamaanka hoggaaminayay Maxamed Mursan Sheekh Cabdiraxmaan, ayna wehlinayeen ku-xigeenadiisa C/weli Muudeey halka madasha xisbiyada kulanka ku madalayay Xasan Sheekh Maxamuud iyo Sheekh Sharif Sheekh Axmed.

War kasoo baxay Madasha Xisbiyada Qaran ayaa lagu sheegay in kulanka uu ahaa dalab ka yimid guddoonka baarlamaanka, waxaana warbixin ku saabsan xaalada dalka iyo arrimaha doorashooyinka looga dhageystay guddoomiyaha baarlamaanka iyo kuxigeenkiisa.

Sida ay sheegtay Madasha, waxyaabaha sida gaarka ah looga hadlay waxaa kamid ahaa baahida loo qabo inay waqtigooda ku dhacaan doorashooyinka, ayna noqdaan doorashooyin laga wada tashaday loo dhan yahay, keeni kara nabad iyo horumar loogana gudbi karo xaaladda adag ee dalku uu ku jiro, isla markaana ay jirto mabaadii guud iyo dammaanad lagu xaqiijinayo arrintaas, in wada hadallada la sii wado si’ is faham buuxa looga gaaro arrimaha doorashooyinka, sidaasoo kale waxaa laga hadlay dhinacyada muhiimka u ah doorashooyinka in dadaal xooggan le geliyo sidii loogu qancin lahaa oo loogu waajihi lahaa doorashooyinka aragti mideysan oo dhalin karta kalsooni, sharciyad iyo taageerada shacabka.

“Si gaar ah waxaan uga doodeng kulanka baahida loo qabo in doorashooyinka waqtigooda ay ku dhacaan, ayna noqdaan kuwa laga wada tashaday oo loo dhan yahay, keeni kara nabad iyo horumar, loogana gudbi karo xaaladda adag ee dalku uu ku jiro maanta, isla markaana ay jirto mabaadii guud iyo damaanad lagu xaqiijinayo dhammaan qabsoomidda howlahaas baaxadda leh oo ay noo muuqato in madaxda dowladdu aysan daacad ka ahayn,” ayuu yiri Shariif Sheekh Axmed.

Guddoonka baarlamaanka ayaa sheegay in la hakiyay nidaamkii doorashada ee guddoomiye Xaliimo Yareey usoo bandhigtay baarlamaanka, kasoo qeexayay hababka ugu fudud ee doorasho ku qabsoomi karto.

Sidoo kale, waxay labada dhinac garwaaqsadeen in si buuxda looga wada shaqeeyo arrimaha doorashooyinka lana geliyo dadaal xoogan oo lagu qancin karo cid kasta in doorasho lagu mideysan yahay inay dalka ugu dhacdo si nabadgelyo iyo xasilooni ay ku jirto, lana sii wado kulamada dhinacyada muhiim u ah arrimahaan taagan.

Ugu danbeyntii madaxda xisbiyada qaran ayaa ku adkeeyay guddoonka baarlamaanka in aan qarsoodi laga dhigin habka doorashooyinka loo marayo, ayna noqdaan dariiq sax ah iyadoo loo marayo dastuurka KMG ee dalka u yaal xiligaan.

Warar soo baxaaya ayaa sheegaya in kulankaan ay codsadeen guddoonka baarlamaanka inuu ka mid madaxweyne Farmaajo oo guddoomiye Mursal iyo Muudeey ka dalbaday inay la kulmaan Sheekh Shariif iyo Xasan Sheekh oo maalmahaan noqday culeyska siyaasadeed ee Farmaajo saaran.

Muqdisho 6da Luulyo 2020 Waxaa wali taagan dood adag oo u dhaxeysa Ururka Haweenka Qaranka iyo Guddiga Shaqaalaha Rayidka Soomaaliyeed taas oo todobaadkaan gaartay dagaal gacan ka hadal ah, sida ay noo xaqiijiyeen dad goob joog u ahaa.

Labadaan urur oo isla dagan dhismaha Guriga Hooyooyinka ayaa dooddooda waxay soo taagneyd mudooyinkii ugu dambeeyay oo ka soo billaabata markii Guddiga Shaqaalaha la dejiyay dhismaha Hooyooyinka.

Maalmo ka hor ayaa xubno madax ah oo ka kala tirsan labada hay’adood waxay ku doodeen boor ay guddiga Shaqaalaha Rayidka Soomaaliyeed damacsanaayeen in ay ku dhagsadaan guriga, waxaana arrintaasi ka soo hor jeestay Batuulo Axmed Gabale oo ah guddoomiyaha Haweenka Qaranka Soomaaliyeed.

Dhinacyadan ayaa waxaa dhaxmaray dood adag halka qaarkood ay sameeyeen gacan qaad inkastoo markii dambe la kala qabtay. Ilo wareedyo ayaa Caasimada Online u sheegay in Ururka Haweenka ay wali diidan yihiin in Guddigan Dhismaha uu dagan yahay ee Hooyooyinka ku dhagsadaan boor halka wali guddiga shaqaalaha ay ku doodaan arintaasi. Guddiga Shaqaalaha Rayidka ayaa ku doodaya in iyagoo fulinaya amar ka soo baxay Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliyeed oo ah in boorar ay dhagsadaan xafiisyada hay’adaha dowladda ay dhagsan doonaan boor halka Ururka Haweenku ay ku doodayaan in ay raadsadaan xarun ay leeyihiin ama kiro ah oo ay ku dhagsadaan balse halkaan aysan aheyn xaruntooda loona baahan yahay in ay ka guuraan.

Halkii ay dooda ka taagneed ee la damacsanaa in boorka lagu dhejiyo waxaa hadda mid cusub ku dhagsaday Ururka Haweenka Qaranka Soomaaliyeed maadaama ka hor doodaan uusan guriga Hooyooyinka ku dhaganeen wax boor ah oo labada dhinac ah.

Muqdisho 6da Luulyo 2020 Wakiilada Beesha Caalamka ee daneeya arrimaha Soomaaliya ayaa cadaadis ku haya labada madaxweyne ee maamullada Puntland iyo Jubbaland, sidoo kalana waxey dalab culus gaarsiiyeen gudoomyaha Baarlamaanka Federaalka Maxamed Mursal Sheekh.

Arrintaan ayaa kusoo aadeysa xilli madaxweynaha maamulka Puntland Saciid Cabdullaahi Deni uu diiday ka qeybgalka shirka Madaxda Dowladda Federaalka iyo Maamul Goboleedyada maanta uga furmi lahaa Muqdisho, inkastoo shirka baaqday hadana wali lama oga wakhtiga dib loo qorsheyn doono.

James Swan oo ah wakiilka Qaramada Midoobay u fadhiya Soomaaliya iyo qaar ka mid ah safiirada beesha caalamka ayaa gudoomiyaha golaha shacabka Maxamed Mursal Sheekh ka doonaya inuu dib u dhigo dooda qoraalkii doorashada ay soo jeediyeen guddiga doorashooyinka madaxa banaan.

Ujeedada arrintaan ayaa ah inaan arrintaas laga doodin inta laga heshiinayo arrimmaha cakiran ee u dhaxeeya dowladda iyo maamul goboleedyada.

Mareykanka iyo Midowga Yurub waxey in muddo ah ku cadaadinayeen madaxweyne Farmaajo inuu qabto shir loo wada dhan yahay, sidoo kalana wuxuu aqoonsaday maamulka Axmed Madoobe ee Jubbaland balse waxaa wax walba sii kala fogeeyay matalaadda gobolka Banaadir ee dhawaan la ansixiyay.

Labada maamul ee Puntland iyo Jubbaland ayaa si cad uga soo horjeestay matalaadda gobolka Banaadir, waxeyna kusoo aaday xilli aan wali laga heshiin arrimaha doorashada.

Si kastaba, beesha Caalamka waxey xoogga saareysaa sidii ay madaxweyne Saciid Cabdullaahi Deni uga dhaadhicin laheyd inuu ka qeybgalo shirka kaas oo aan ku qanacsaneyn qorshaha madaxweyne Farmaajo isagoo u arka inuu doonayo muddo kororsi aan geed lagu soo gamban.

Beesha Caalamka waxey dooneysaa in shirka amniga qaranka qabsoomo si looga heshiiyo arrimo badan oo ay ugu weyn tahay doorashada.

Somaliland 6da Luulyo 2020 Somaliland ayaa soo farageliyay dhibaato mudooyinkii u danbeeyay ka taagneyd magaalada Hargeysa, taasoo la xiriirta in xubno ka tirsan xafiiska madaxweynaha Somaliland iyo qoyskiisa ay si sharci daro ah u boobay dhulka laga kiciyay dad shacab.

Cabashada la xiriirta dhulalka laga kiciyay dadka shacabka oo milkiyadooda ah ayaa loo adeegsaday awood dowladeed sida uu ka dhawaajiyay Sheekha caanka ah ee Sheekh Aadan Xaaji Maxamuud “Sheekh Aadan Siiro”, isagoona ugu baaqay Muuse Biixi in uu wax ka qabto dhibaatadaasi ay geysanayaan kuwo magaciisa isticmaalaya.

“Madaxweyne, dhulkii dhibaato badan baa ka taagan iyadoo magacaaga la isticmaalayo ayaa la boobay, 300 qoys ee maatida ah ee labaatanka sanadood deganaa xaafada Buurta Kala jeexan , Madaxweyne adigana waa kugu ceeb, dalkana waa ku ceeb, dadkana waa ku ceeb, arrintaa inaad wax ka qabato ayaanu kugula talinaynaa,” ayuu yiri Sheekh Aadan Siiro.

Wadaadka ayaa soo qaatay xadiiska uu weriyey Al-Imaamu Axmed ee qeexaya xumaanta oo laga aamuso in ummadaasi ay tahay ummad aakhiro iyo adduunba ay u dhamaatay, Qofka xumaan arkaana gacantiisa wax ha ugu qabto. “Haddaad aragto Dulmi dhacaya oo Ummaddii oo ka hadlaysaa aanay jirin, ummaddaasi way u dhamaatay”

Ugu danbeyntii wuxuu sheegay in xukuumadda Somaliland waxyaabaha loo igmaday ee masuuliyadda ay hayaan inay ka mid tahay in qof walba oo Somaliland ah ee illaahey ku abuuray Somaliland inuu helo meel uu dego, wuxuuna ku leeyahay buu yiri dowladda.

Maalmihii u danbeeyay ayaa soo kordhayay muranada dhuleed ee ka taagan Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa oo koox lagu magacabo Heego oo ka tirsan xafiiska Muuse Biixi ay dadka shacabka ah kala wareegayeen dhulalkooda, iyadoo la adeegsanayo awooda maamulka.

Kuwiat 6da Luulyo 2020 Wargeys kasoo baxa dalka Kuwait oo lagu magacaabo Al-Jarida ayaa daabacay in Israa’iil ay weerar Internet-ka ah ku qaday warshad soo saarta Nuclear oo dowladda Iran ay ku leedahay magaaladda Natanz. Dowladda Iran ayaana dhacdadaas waxaba kasoo qaadin, balse qubaradu waxay sheegayaan in Bakhaar xasaasi ah oo qalab badan ku jiro ay waxyeelo soo gaartay.

Ilo-wareed ayaa Wargeyskan aan soo xiganeyno ee Al-Jaridda u sheegay in weerar Internet-ka ah warshaqadda lagu qaaday. Warkaan waxaa uu xiriir la leeyahay weerar hore oo lagu qaaday kaabeyaasha biyaha Isra’iil, kaasi oo lagu edeeyay in ay fulisay dowladda Iran.

Sida uu wargeysku ku waramay howlgalladaan waa kuwo cuuryaamin ah. Qaraxyo ka dhacay Natanz iyo Parchin waxaa lala begsaday Bakhaaro lagu keydinayay gaaska UF6 oo lagu bacriminayay Uranium-ka.

Bishii November sanadkii 2019-kii Iran ayaa shaaca ka qaaday soo saarista gaaska IR-6. Waxayna dowladda Iran soo saaristaas ku horumarisaa magaalada Natanz.

Cali Akbar Salixi oo ah afhayeenka ururka Quwadda Atomic-ga ee Iran ayaa ka hadlay gaaska iyo soo saaristiisa cusub. Wuxuuna sheegay in magaalada Nantz sanadkii 2019-kii ay aheyd meel ay ku yaalaan ku dhawaad 30 Bakhaar oo uu ku keydsanyahay gaaska loo yaqaano IR-6.

Wargeyska Iran ayaa ku dooday in dowladda Iran ay hadda weysay 80% gaaskeeda. “Kani waxaa uu u egyahay weerar Electronic ah oo lagu qaaday isku xirka Internet-ka, kaasi oo ilaaliya haamaha Keydka. Iran waxay u baahantahay laba bilood si ay khasaarahaas uga soo kabsato” ayuu wargeysku qoray.

Muqdisho 6da Luulyo 2020 Xildhibaan Cabdiraxmaan Maxamed Xuseen “Odawaa” ayaa cambaareeyay tallaabadii ciidamo ka tirsan DF ay si sharci daro ah rasaas ugu adeegsadeen inay ku kala eryaan banaanbaxayaal kasoo horjeeday dowladda federaalka, kaasoo ka dhacay taalada Daljirka Dahsoon ee degmada Boondheere.

Xildhibaan C/raxmaan Odawara ayaa sheegay in wax laga xumaado ay tahay in dowladda ay u adeegsato rasaas dad shacab ah oo si nabadgelyo ah ku bannaanbaxay, halka dadweynaha madaxweyne Farmaajo u bannaanbaxa lagu waardiyeeyo tikniko, halka kuwa kasoo horjeeda loo adeegsado rasaas.

Qoraal uu soo dhigay bartiisa Facebook ayuu wuxuu ku yiri “ Suurogal maahan in dadweynaha madaxweyne Farmaajo u soo banaanbaxa in gaadiidka ciidanka lagu waardiyeeyo, kuwa cabashada muujiyana lagu weeraro”.

Wuxuu ku baaqay xildhibaan Odawaa in si dag dag xoriyadooda loogu soo celiyo dadka sida sharci darada ahayd lagu xiray oo uu ka mid yahay Cusmaan Cariif, Gudoomiyihii hore ee dagmada Cabdicasiis, kaasi oo xalay lasii daayey kadib baaqa Odawaa.

Dibad-baxa maanta ayaa la rumeysan yahay inuu ahaa billowga kacdoon baaxad weyn oo ka dhici kara Muqdisho haddii Farmaajo isku dayo inuu xilka korarsado, waxaana jirta cabsi xooggan oo arrintaas ku saabsan oo ay qabto Villa Somalia.

Ammaanka Villa Somalia ayaa aad loo adkeeyey, ayada oo laga feejigan yahay in haddii shacabka kacaan ay suurta-gal tahay inay soo galaan madaxtooyada.

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 5ta Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Iscasili Mudane Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas” Yaa/Kuma ayaa maanta muddo 4 sanno ku dhow waxba ku qaban waayey asagoo Madaxweynaha #Soomaaliya ah 2917-2020 oo warbaahinta ka cayn jiray Madaxweynihii xilka ku wareejiyey Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid”? Maxaa ka jira inay Guddigga Madaxabannaan ee Doorashooyinka #Soomaaliya rabaa inay 3 sanno ugu daraan/kordhiyaan Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” oo xilka ka sii dhammaan rabo? Maxay tahay sababta Guddigga Madaxabannaan ee Doorashooyinka Soomaaliya ay lacago laaluush ah uga qaateen xukuummadda si muddo kordhin loogu sameeyo Madaxweyne Madaxamed Cabdilaahi Farmaajo oo raba in loogu daro 1 sanno iyo 8deed bilood oo kale? Yaa noqon doona Raysal Wasaaraha soo socda? Maxayse weli u wada shaqayn karin labada aqal ee beenta iyo sharci-is-weydaarin ku dhisan? Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Ha wiqleyso! 

Muqdisho 5ta Luulyo 2020 Waxaa markale uu dib u dhac ku yimid shirka amniga qaranka ee dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada, kaas oo la filayey inuu si rasmi ah maanta oo Axad ah 5-ta July uu ka furmo gudaha magaalada Muqdisho.

Shirkaan ayaa waxaa horey u iclaamiyey madaxweynaha jamhuuriyadda federaalka ah ee Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo), balse waxaa diiday oo gabi ahaan qaadacay madaxweynahayaasha maamullada Jubbaland iyo Puntand.

Labadaan maamul ayaa tabasho ka muujiyey shirkaas iyo sida ay wax u wado dowladda, gaar ahaan hanaanka ay u wajaheyso doorashada 2020 illaa 2021-ka.

Sidoo kale Jubbaland iyo Puntland ayaa ku eedeeyey madaxweyme Farmaajo inuu fulin waayey qodobada shirkii dhanka Internet-ka ee ahaa in la joojiyo xeerarka doorashada ee  uu ka doodayo baarlamaanka, inta la’isaga imaanayo shirka amniga qaranka.

Illaa iyo hadda ma jiro hal madaxweyne maamul goboleed oo soo gaaray Muqdisho, xittaa Galmudug, Hirshabelle iyo Koonfur Galbeed oo taageersan dowladda federaalka.

Dhanka kale ma jiro weli war rasmi ah oo ka soo baxay Villa Soomaaliya oo ku aadan dib u dhaca shirkan oo uu qorshuhu ahaa inuu maanta ka furmo gudaha caasimadda.

Waa markii 3-aad oo uu baaqanayo shir uu iclaamiyay Madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo) oo ku casuumay maamul goboleedyada, iyadoo labo jeer oo hore madaxweynuhu ku baaqay shir, balse ay qaadaceen maamul goboleedyada.

Arrintaan iyo is jiid-jiidka u dhexeeya madaxda dowladda dhexe iyo kuwa maamul goboleedyada qaar ayaa dib u sii dhigi kara dadaallada loogu jiro doorashada dalka ka dhaceyso dhamaadka sanadkan, taas oo aan weli la’isku raacin sida loo wajahayo.

Muqdisho 5ta Luulyo 2020 Xildhibaanada Golaha Shacabka ee baarlamaanka Soomaaliya ayaa kulankoodii shalay akhrinta koowaad ku marsiiyey ku noqoshada miisaaniyadda dowladda ee sanadkan 2020-ka. Waxaana golaha ka hor akhriyay Wasiirka Maaliyadda ee Soomaaliya Cabdiraxmaan Ducaale Beyle.

Qaar ka mid ah xildhibaanada ayaa su’aalo ka weydiiyay wasiirka maaliyadda ku noqoshada miisaaniyadda dowladda ee sanadkan. Waxaana qaar ka mid ah su’aalahaasi ay ku saabsanaayeen in dowladdu shaqaale cusub qoraneyso iyo in kale.

Wasiirka Maaliyadda Cabdiraxmaan Ducaalle Beyle ayaa sheegay in hoos u dhac aad u weyn uu ku yimid dhaqaallaha dalka, sidaas dartee aysan saamaxeyn inta Corona jiro in dowladdu qorato shaqaale cusub, maadaama sida uu sheegay maalinba maalinta ka dambeysa uu hoos u sii dhacayo dhaqaalaha dalka.

“Shaqaaluhu inuu dowladda u shaqeeyo horta waajib maaha, shaqa abuurku waa in dhaqaalaha sare loo qaado oo dadku shaqo helaan, waxaan ku rajo weynahay mashaariicda imaaneysa dalka inay sii hordhaan, sanadkan iyo kan soo socda mashaariic badan oo dalka dhan laga hir-gelinayo ayaa imaaneysa, mashaariicdas shaqa abuur ayey keenayaan, hadii Coronavirus naga dhamaadana dowladdu hade shaqaale ayey u baahantahay” ayuu yiri wasiir Beyle.

Wasiirka Maaliyadda ayaa sheegay in muhiimaddu ay tahay in dhaqaalaha dalka un kor loo qaado, si dadku ay shaqa uga helaan dowladda ama hey’adaha kale ee madaxa banaan ee dalka.

Muqdisho 5ta Luulyo 2020 Ciidamada ammaanka Soomaaliya, gaar ahaan kuwa Booliska Soomaaliyeed ayaa maanta kala eryey dad dhigayey dibad-bax oo isugu soo baxay taalada Daljirka Dahsoon oo ku taalla degmada Boondheere ee gobolka Banaadir.

Dibad-baxa ayaa lagu soo warramayaa in looga soo horjeeday dowladda federaalka, gaar ahaan inay muddo kororsi sameysato.

Wararka ayaa sheegaya in dad kooban iyo qaban-qaabiyeyaasha dibad-baxasaas ay rasaas ku kala eryeen ciidamo ka tirsan kuwa amniga oo u tegay halkaasi, si ay uga hortagaan banaabaxaasi oo la sheegay inuu ahaa mid la soo abaabulay.

Sida ay ogaatay Caasimada Online dibad-baxa ayaa hordhac u ahaa mudaharaadyo kale oo ay qorsheynayaan inay dhowaan mucaaraadka ka dhigaan magaalada Muqdisho.

Xaaladda ayaa hadda degan, waxaana weli taalada Daljirka Dahsoon ku sugan ciidamada Booliska oo wata gaadiidka dagaalka.

Magaalada Muqdisho ayaa waxaa haatan ka socda olole siyaasadeed oo aad u xoogan. maadaama lagu guda jiro xilli kala guur ah, waxaana sidoo kale si aad ah la’isugu hayaa arrimaha doorashada dalka ee la filayo in la qabto dhammaadka sanadkan illaa 2021-ka.

Muqdisho 5ta Luulyo 2020 Ciidamada ammaanka ee dowlad goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya ayaa saacadihii la soo dhaafay howl-gallo qorsheysan ka sameeyey qeybo badan oo ka mid ah magaalada Baydhabo ee xarunta gobolka Baay.

Howl-gallada oo ahaa kuwa lagu xaqiijinayey amniga ayaa waxa ay ciidamadu ka sameeyeen deegaanada ku xeeran baraha koontarool ee laga galo magaaladaasi.

Saraakiil ka tirsan laamaha amniga ee Koonfur Galbeed oo la hadlay warbaaahinta ayaa sheegay in baaritaanadaasi lagu soo qab-qabtay tiro dad ah oo u badan dhalinyaro, kuwaas oo looga shakisan yahay inay xiriir la leeyihiin kooxda Al-Shabaab.

Sidoo kale saraakiisha ayaa xusay in haatan dhalinyaradaasi ay ku socdaan baaritaano dheeraad ah, islamaarkaana loo gudbiyey saldhigga Booliska ee magaalada Baydhabo.

Dhaq-dhaqaaqyada ay wadaan ciidamada Koonfur Galbeed ayaa yimid, kadib markii madaxweynaha maamulkaasi uu amray in la xoojiyo amniga magaaladaasi.

Si kastaba ha’ahaatee shalay ayey aheyd markii qarax miino oo Al-Shabaab ay sheegatay uu ka dhacay duleedka Baydhabo, kaas oo geystay khasaare kala duwan.

 

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 2da Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Yaa/Kuma ayaa maanta muddo 4 sanno ku dhow waxba ku qaban waayey asagoo Madaxweynaha #Soomaaliya ah 2917-2020 oo warbaahinta ka cayn jiray Madaxweynihii xilka ku wareejiyey Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid”? Maxaa ka jira inay Guddigga Madaxabannaan ee Doorashooyinka #Soomaaliya rabaa inay 3 sanno ugu daraan/kordhiyaan Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” oo xilka ka sii dhammaan rabo? Maxay tahay sababta Guddigga Madaxabannaan ee Doorashooyinka Soomaaliya ay lacago laaluush ah uga qaateen xukuummadda si muddo kordhin loogu sameeyo Madaxweyne Madaxamed Cabdilaahi Farmaajo oo raba in loogu daro 1 sanno iyo 8deed bilood oo kale? Yaa noqon doona Raysal Wasaaraha soo socda? Maxayse weli u wada shaqayn karin labada aqal ee beenta iyo sharci-is-weydaarin ku dhisan? Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Ha wiqleyso! 

Muqdisho 2da Luulyo 2020 Madaxweynihii hore ee Puntland Cabdiweli Maxamed Cali Gaas, soona noqday ra’iisul wasaarihii DKMG, ayaa ka hadlay xaaladda siyaasadeed ee murugsan, isagoo sheegay in madaxda DFS ay hareer mareen sharcigii iyo heshiisyadii ka dhaxeeyay maamul goboleedyada iyo dowladda dhexe.

Gaas ayaa sheegay in maanta aysan muuqan xal laga agaro arrimaha taagan, gaar ahaan doorashooyinka, xeerarka baarlamaanka federaalka meel mariyay todobaadkii lasoo dhaafay, wuxuuna si qoto dheer ugu hadlay raja xumada laga qabo in dalka doorasho ka dhacdo.

Wuxuu kaloo ka hadlay arrinta gobolka Banaadir ee baarlamaanka meel mariyay in 13 kuraas uu ku yeelanayo aqalka sare, hase ahaatee wuxuu ku tilmaamay xaq aan baadil aheyn maadaama buu yiri aan loo marin wadadii sharciga.

“Waxaa lagu dhawaaqayaa oo cod dheer lagu leeyahay Banaadir waa inay heshaa matelaadeeda, waa sax laakiin waa kelmad xaq ah oo baadil loola jeedo weeye, yaa diidan inay hesho Banaadir matelaadeedii, cid diidan ma jirto, dastuurka wuxuu qorayaa in 18 gobol min seddax, gobol sedaxdiisa waayaya ma gyro, marka waxaa la rabaa in iyadoo dastuurka lagu dhaqmayo la ilaalinaayo in gobol walba wuxuu xaq u lahaa helo, sedbursina aanu laheyn naaqusna aanu laheyn,” ayuu yiri Cabdiweli Gaas.

Wuxuu sheegay in uu aad ugu xun yahay in dadka damiirkooda la kiciyo, lagana dhaadhiciyo in maamul gaar ah ama qabiil gooni ah ka horjeedo xaquuqda gobolka Banaadir, laakiin wax walba ay ka muhiimsan tahay in la ilaaliyo wixii heshiiska lagu yahay ee dastuurka qeexayo.

Tan iyo markii baarlamaanka federaalka ansixiyay xeerarka maamulka gobolka Banaadir uu ku jiro ayaa waxaa diidmo cad ka keenay maamulada Puntland iyo Jubbaland oo siyaasad ahaan ay aad u kala fog yihiin dowladda dhexe ee dalka.

Muqdisho 2da Luulyo 2020 Warar dheeraad ah ayaa ka soo baxaya howl-gallo ciidamada xooga dalka ay ka fuliyeen deegaano ka tirsan gobolka Hiiraan.

Howl-llada oo ahaa kuwa qorsheysan ayaa waxaa fuliyey ciidamada qeybta 27-aad ee xoogga dalka Soomalaiyeed, kuwaas oo ka howl-gala gobolkaasi.

Ciidamada ayaa si gaar ah dhaq-dhaqaaqyadaasi uga sameeya inta u dhexeysa degmooyinka Buulo-Burte iyo Jalalaqsi ee gobolka Hiiraan.

Saraakiil ka tirsan ciidanka dowladda oo ka warbixiyey howl-galladaasi ayaa sheegay inay ku bartilmaameedsadeen goobo ay sheegeen in laga soo abaabulo weerarada dagaalyahanada Al-Shabaab ay ka fuliyeen gobolkaasi oo dhaca bartamaha dalka.

Sidoo kale waxa ay tilmaameen inay gacanta ku soo dhigeen tiro dad ah oo lagu tuhmayo inay ka tirsan yihiin Al-Shabaab, waxaana ku socdo baaritaano dheeraad ah.

Hiiraan ayaa ka mid ah gobollada ay weli ku xoogan yihiin dagaalyahanada kooxda Al-Shabaab, waxaana ay weeraro qorsheysa ka fuliyaan degmooyinka gobolkaasi, sida Beledweyne, iyaga oo beegsaday saldhigyada ciidamada dowladda iyo kuwa Amisom.

Somaliland 2da Luulyo 2020 Somaliland ayaa xukun adag ku riday Nin bilowgii sanadkan gabar ku kufsaday degmada Garbo-dadar ee gobolka Awdal, isla markaana dilay gabartii uu kufsiga u geystay.

Maxkamadda gobolka Awdal ayaa shalay xukun dil toogasho ah ku riday Ninkaasi geystay falka argagaxa ku riday bulsho badan oo ku nool gobolka Awdal.

Ninka ay maanta maxkamaddu ku riday xukunka oo lagu magacaaba Cabdi Siciid Muuse ayuu guddoomiyaha maxkamaddu sheegay inuu falkaasi foosha xun uu kusoo cadaaday, isla markaana ay sidaasi ugu xukumeen dilka.

Cabdiraxmaan Geedi Barre, Guddoomiyaha maxkamadda gobolka Awdal oo maanta warbaahinta ka hor aqriyay xukunka Ninkaasi ayaa sheegay inay dacwadaasi ay soo martay marxalado kala duwan oo horseeday xukunka maanta.

Ehelada marxuumada falkaasi loo geystay ayaa iyaguna sheegay inay ku qanacsan yihiin xukunka maanta, iyagoona garsoorka gobolka ku amaanay hanaanka cadaaliga ah ee ay u mareen dacwadooda.

Cabdi Siciid ayaa marxuumada falkaasi ugu geystay 16-kii Bishii Febraayo ee sanadkaan 2020, iyada oo xiligaasi wixii ka dambeeyay ay wajiyo kala duwan mareysay dacwadiisa, iyada oo ugu dambeyntiina maanta lagu riday xukunkaasi.

Addis Ababa 2da Luulyo 2020 Ra’iisal wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed ayaa idaacadda Fana u sheegay dilkii fannaankii qowmayada Oramada kasoo jeeday ee lagu dilay Addis Ababa habeenkii Isniinta uu ahaa mid si weyn lasoo qorsheeyay.

Dr. Abiy Ahmed ayaa sheegay in kuwa dilay Haacaaluu Hundeessaa ay doonayeen ujeedooyin gaar ah iyo qalalaaso dalka ka dhasha, iyo in ay wax u dhimaan midnimada dadka Itoobiya.

Abiy Ahmed ayaa sheegay in gacanta lagu soo dhigi doono kuwa dilka geystay ee doonaya inay dhibaateeyaan xasiloonida Itoobiya iyo midnimada umadda ka dhaxaysa.

“Itoobiya waxay weyday nolol qaali ah, dilka fannaanku waxen aaminsanahay inay geysteen kuwo wax u dhimaya midnimada iyo nabadda Itoobiya, balse sii xoojin doona si rabitaankooda inuusan meel marin,” ayuu yiri Abiy Ahmed oo sheegay inuu socdo baaritaan buuxo oo lagu soo qabanayo kuwii falkaasi geystay.

Mar uu ka hadlayay rabshadaha iyo dadka ku dhintay dibadbaxyadii ka dhashay dilka fannaanka ayuu sheegay in ”aynu soo bandhigno cabashadeena anagoo ilaalisanayna nabadgelyada isla markaana ka hortageyna dambiyada kale,” ayuu yiri Abiy.

Rabshadaha ka dhashay dilka fannaanka Oromada ayaa waxaa ku dhintay 6 qof halka 80 qof dad ka badan ay ku dhaawacmeen.

Jabuuti 2da Luulyo 2020 Jamhuuriyadda Jabuuti oo si aad ah loogu xasuusto garab istaaga iyo walaalnimada ay u muujisay Soomaaliya aya markale shaacisay inay dooneyso inay xasiliso khilaafka siyaasadeed ee haatan ka jira gudaha dalka.

Safiirka Jabuuti ee Sacuudiga oo u warramay wargeyska Asharq Al-Awsat ayaa sheegay in Soomaaliya ay saameyn ku leedahay ammaanka gobolka Geeska Afrika.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in dowladiisu ka go’an tahay sidii ay dib ugu soo celin lahayd doorkii ay Soomaaliya ku lahayd masraxa siyaasadeed ee  geeska Afrika.

“Yagleelida xasiloonida si lamid ah ammaanka Soomaaliya iyo xadiditaanka qulqulka qaxootiga waxay muhiim u tahay Geeska Afrika maadaama gobolka uu juquraafi ahaan, dhaqan ahaan, dad ahaan iyo dhaqaale ahaan uu isku xiran yahay,” ayuu yiri danjirahu.

Jabuuti oo ah dal daris la ah Soomaaliya ayaa door weyn ku leh dib u dhiska Soomaaliya, iyada oo dowladdii ugu horreysay burburkii kadib lagu soo dhisay Carte.

Sidoo kale Jabuuti ayaa dadaal badan ku bixisay wada-hadallada Soomaaliya iyo Somaliland, iyada oo shirkii ugu dambeeyey dhowaan lagu qbatay gudaha dalkaasi.

Waxa kale oo jirta in ciidamo badan oo qeyb ka ah howl-galka Midowga Afrika ee AMISOM ay ka joogaan gudaha dalka, kuwaas oo ka howlgala gobolka Hiiraan.

Hadalkaan ayaa ku soo aadaya, iyadaa haatan Soomaaliya ay ku jirto xaalad kala guur ah, islamarkaana uu jiro khilaaf siyaasadeed oo ku aadan doorashada 2020/2021-ka.

Addis Ababa 2da Luulyo 2020 Ugu yaraan 8 qof ayaa ku dhimatay qarax ka dhacay magaalada Addis Ababa, sida ay sheegeen booliska.

Booliska ayaa sheegay in tirada dadka ku dhintay qalalaasaha ka dhacay Itoobiya ay haatan gaartay 80 kaddib dilkii loo geystay fanaanka ka caanka ah dalkaas Hachalu Hundesa.

Waxaana lagu soo warramayaa in dibadbaxyaal careysan ay isugu soo baxeen waddooyinka kuwaas oo codsanaya in xabsiga laga soo daayo Jawar Maxamed.

Sidoo kale waxaa laga cabsi qabaa in dibadbaxyadu ay rabshado kale ka dhashaan.

Ciidammada militariga ayaa la geeyay waddooyinka magaalada Addis Ababa, si ay u dejiyaan xaaladda.

Xaaladda Itoobiya ayaa haatan u qasan, waxaana xiisadu ka sii dartay, kadib dilkii loo geystay fanaankii caanka ahaa ee Haacaaluu Hundeesaa oo toogasho lagu khaariyey

Muqdisho 2da Luulyo 2020 Xildhibaan Faarax Sheekh Cabduqaadir oo ka mid ah mudanayaasha Golaha Shacabka ayaa ka hadlay xaaladda guud ee dalka.

Xildhibaanka oo uu warramay Somali Cable TV ayaa sheegay in loo baahan yahay inay wada-hadlaan madaxda dowladda federaalka iyo kuwa dowlad goboleedyada dalka, ka hor doorashooyinka soo socda ee la filayo in la qabto dhamaadnka sanadkan 2020-ka.

Faarax ayaa sidoo kale tilmaamay inay muhiim tahay in xal siyaasadeed la gaaro, si aydoorashooyinkaasi u noqdaan kuwa wada gol ah oo u dhaca si xor iyo xalaal ah.

“Dowlad goboleedyada iyo dowladda federaalka inay wada-hadlaan waa arrin aas aasi u ah xasiloonida dalka iyo jiritaanka qaranimadeena waxyaabaha la isku heysto doorashada waa mid ka mid ah, doodda waxay tahay, haddii wixii la rabay la qaban waayo, waqtigii la rabay lagu qaban waayo waxaynu u baahanahay in aynu tashano”ayuu yiri Xidhibaan  Faarax Sheekh Cabduqaadir.

idoo kale wuxuu soo jeediyey in lala tashao dadka talada wax ku leh, sida siyaasiyiinta, gaar ahaan hoggaanka xisbiyada ka jira dalka.

Si kastaba ha’ahaatee hadalkan ayaa ku soo aadaya, iyada oo dhowaan Puntland iyo Jubbaland oo uu weli khilaaf kala dhexeeyo dowladda federaalka ay qaadaceen ka qeybgalka shirka uu dhowaan iclaamiyey, madaxweyne Maxamed Cabdullaahi  Farmaajo

Soomaaliya waxay maanta u dabaal-dagaysaa Maalinta Xoriyadda 1da Luulyo, 2020 oo ay ku beegan tahay sannad-guuraddii 60naad,

www.wargeyskadalka.com/wararka

 

Soomaaliya waxay maanta u dabaal-dagaysaa Maalinta Xoriyadda 1da Luulyo, 2020 oo ay ku beegan tahay sannad-guuraddii 60naad. Sannad-Guuro Wacan!

WARARKA MAANTA 30ka Juun 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Maxaa ka jira inay Guddigga Madaxabannaan ee Doorashooyinka #Soomaaliya rabaa inay 3 sanno ugu daraan/kordhiyaan Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” oo xilka ka sii dhammaan rabo? Maxay tahay sababta Guddigga Madaxabannaan ee Doorashooyinka Soomaaliya ay lacago laaluush ah uga qaateen xukuummadda si muddo kordhin loogu sameeyo Madaxweyne Madaxamed Cabdilaahi Farmaajo oo raba in loogu daro 1 sanno iyo 8deed bilood oo kale? Yaa noqon doona Raysal Wasaaraha soo socda? Maxayse weli u wada shaqayn karin labada aqal ee beenta iyo sharci-is-weydaarin ku dhisan? Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Ha wiqleyso! 

Muqdisho 30ka Juun 2020 Guddoomiyaha barlamaanka Soomaaliya, Maxamed Mursal Cabdiraxmaan, ayaa sheegay kursiga meel kale loo bedelanayo in ay mustaqbalka keenidoonto in kursigaas beesha iska leh ay lumiso. Guddoomiyaha barlamaanka ayaa xildhibaan kasta uga digay isagoo ka fekeraya sidii uu kusoo laaban lahaa inuu lumiyo kursiga beeshiisa, taasoo ku imaan karta marka uu kursiga geeyo meel beeshiisa looga tiro badan yahay, kadibna kursigaas looga guulaysto, halkaasna ay ku waydo beeshiisa matalaadeedii.

“Ha ogaado qofka maanta doonaya inuu kursigiisa meel kale geysto ama ku xawisho in kursigaas musqbalka ay beeshiisu lumindoonto,” ayuu yidhi guddoomiyaha oo xildhibaanada arintaan uga digayay.

Hadalka guddoomiyaha barlamaanka ayaa yimid, iyadoo uu haatan muran xoogan ka taagan yahay xildhibaano kuraastooda u weeciyay degaano kale.

Xeerka asteynta kuraasta golaha shacabka, ayaa ogolaanaya in xildhibaanada kuraastooda geysan karaan degaan aan ahayn halkii lagu doortay markii hore, balse kursiga lagama saari karo dowlad goboleedka dhexdiisa.

Addis Ababa 30ka Juun 2020 Sida ay qoreen Warbaahinta Itoobiya heesaaga ahna Abwaanka Haacaaluu Hundeessaa oo kasoo jeeday qowmiyadda Oromada ee waddankaas ayaa lagu toogtay caasimadda Addis Ababa .Wuxuu ahaa nin can ku ah heesaha iyo sameyntooda, wuxuuna dowr weyn ku lahaa isbedalkii ka dhacay gudaha dalkaasi Itoobiya, isagoo fankiisa u isticmaalay.

Wuxuu ahaa nin dhalinyaradu ay aad ugu xiranyihiin, lamana oga in dilkiisa uu xiriir la leeyahay galaangalkiisa siyaasadeed iyo taageerada fankiisa uu ku dhex leeyahay dalka ee dhinaca siyaasadda. Sida uu qoray Wargeyska Addis Standard waxaa dhaawac ahaan loo geeayay  Cisbitaalka Tirunesh Beijing halkaas oo uu markii dembe ku dhintay.

Ma jiraan illaa iyo hadda war rasmi ah oo dowladda kasoo baxay oo ku saabsan dilka ninkaasi fannaanka ahaa.

Hargaysa 30ka Juun 2020 Hogaamiyaha xisbi siyaasadeedka UCID Feysal Cali Waraabe ayaa laga xayuubiyay xasaanadda sida ay maanta ku dhawaaqeeen Guddiga joogtada ah ee Golaha Wakiiladda Somaliland.

Guddiga ayaa hogaamiyaha ku eedeeyay inuu jabiyay qodob dastuuri ah kaas oo ka hor imaanaya midnimada iyo wadajirka Somaliland, waxeyna go’aankaan ku shaaciyeen war qoraal ah oo ay soo saareen.

Caasimadda Online ayaa ogaatay in guddiga ay Feysal Cali Waraabe ku eedeeyeen ixtiraam darro uu u muujiyay dastuurka Somaliland, waxeyna guddiga diiwaan-gelinta xisbiyada ogeysiiyeen iney xasaanadda ka qaadaan si dacwad loogu soo oogo.

Guddiga ma carabaabin sabab kale oo ku riixday iney codsigaan gudbiyaan, balse hadalkaan wuxuu kusoo aadayaa xilli hogaamiyaha xisbiga UCID uu meel fagaare ah ku weeraray Baashe Maxamed Faarax oo ah gudoomiyaha golaha wakiilada.

Feysal Cali Waraabe oo lagu yaqaano hadalada xanafta leh ayaa Baashe ku tilmaamay shaqsi aan miisaan ku laheyn Somaliland isla markaana aan qabiilkiisa ka iibin Karin siyaasadda Somaliland.

Si kastaba hadalka Feysal waxaa lagu tilmaamay mid aan habooneyn oo kala qeybinaya bulshada guud ee Somaliland, waxaana loo aqoonsaday inuu galay dambi qaran.

Xisbiga UCID ayaan ka hadlin eedeymaha ay hogaamiyahooda usoo jeediyeen guddiga joogtada ah ee wakiilada Somaliland.

Muqdisho 30ka Juun 2020 Bankiga adduunka oo ka mid ah bangiyada caalamiga ah ee taageera Soomaaliya ayaa markale lacag fara badan u ansixiyey dowladda federaalka, si wax looga qabto dhibaatooyinka adag ee xilligan ka jira dalka.

Lacagtaan oo bankiga adduunka ugu deeqay Soomaaliya oo gaareysa $55 Milyan ayaa waxaa la sheegay in lagu kaabi doono miisaaniyadda dowladda ee sanadkaan 2020-ka.

Ujeedada ayaa ah sidii lacagtaasi wax looga qaban lahaa dhibaatooyinka dhaqaale ee xilligan ka jira ee Soomaaliya ee uu sababay cudurka saf-marka ah ee Coronavirus.

Wasiirka maaliyadda Soomaaliya oo war kooban soo saaray ayaa sheegay in lacagtaasi ay ku kasbadeen maamul wanaag, isaga oo u mahaceliyey bangiga adduunka.

“Waxa aan aad ugu faraxsanahay in Bangiga Aduunka uu ansixiyay in Soomaaliya la siiyo $55 milyan oo ah Caawimaad loogu talagalay kambka Miisaaniyadda iyadoo lagu guda jiro xili adag. Lacagtaan Deeqda ah waxa aan ku mutaysanay Maamul wanaagga Maaliyadda iyo Hufnaanta dhaqaale ee aan ku talaabsanay Sadexdii Sanadood ee la soo dhaafay” ayaa yiri wasiirka maaliyadda dowladda federaalka C/raxmaan Ducaale Beyle.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray inay muhiim tahay in laga fakiro sidii loo kordhin lahaa dakhliga gudaha, iyadoo la kaashanayo shacabka iyo ganacsatada Soomaaliyeed.

“Waxaa muhiim ah in aan ku dadaalno sidii aan dakhliga dalkeena u sii kordhin laheyn anagoo kaashaneyna Shacabka iyo Ganacsatadeena, ilaa iyo inta aan isku filnaasho ka gaaridoono” ayuu hadalkiisa raaciyay wasiir Beyle.

Soomaaliya oo xilligan ku guda jirta marxalad kala guur ah, una diyaar garoobeyso doorashooyin ayaa wajaheysa caqabado badan, sida dhaqaale yari uu sababay xanuunka dunida aafeeyey Covid-19 oo si gaar ah u saameeyey dhammaana ilihii dhaqaalaha dalka oo uu ugu horreeyo garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho.

 

Muqdisho 30ka Juun 2020 Madaxweynaha Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa ugu hambalyeeyey shacabka iyo Goleyaasha DFS guusha taariikhiga ah ee dhanka diblumaasiyadda, kaddib markii dalkeenna loo doortay Guddoominta Golaha Guud ee Qaramada Midoobay.

Madaxweynaha oo uu weheliyo Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah Mudane Axmed Ciise Cawad ayaa Mareegaha Internetka kula xiriiray Madaxa Ergeda Soomaaliyeed ee Qaramada Midoobay Mudane Abuukar Daahir Cismaan oo loo doortay Madaxwayne kuxigeenka Golaha Guud ee Qaramada Midoobey.

Madaxweynaha ayaa tilmaamay in hoggaaminta Soomaaliya ee Golaha Guud ee Qaramada Midoobey ay muujineyso ixtiraam iyo qaddarin caalami ah oo uu kasbaday dalkeennu sanadihii la soo dhaafay, taas oo ku aaddan go’aamadeenna arrimaha dibadda, aragtideenna siyaasadeed iyo in shacabkeenna Soomaaliyeed ay garab taagan yihiin dowladdooda, ayna ka go’an tahay dib u dhiska dalkooda.

“Soomaaliya waxa ay si buuxda ugu soo laabatay fagaareyaasha caalimiga ah, iyadoo ay inaga muuqato firfircooni, hal abuur hoggaamineed, dhexdhexaadnimo, ilaalinta xasilloonida Gobolka iyo ka shaqeynta danaha wadajirka ah ee dhinacyada horumarinta, iskaashiga iyo wax-wada qabsiga.”

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa ku bogaadiyey diblumaasiyiinta Soomaaliyeed sida ay uga go’an tahay soocelinta maqaamkii iyo doorkii hoggaamineed ee dalkeenu uu ku lahaa caalamka, isagoo u rajeeyey Ergeda Soomaaliyeed ee Qaramada Midoobey in ay si mugleh uga soo dhalaalaan masuuliyadda adag ee loo doortay.

Dhankiisa, Danjire Abuukar Daahir Cismaan “Abuukar Baalle” ayaa Madaxweynaha la wadaagay warbixin ku saabsan dadaalka Ergeda Soomaaliya ee Qaramada Midoobey ay ku doonayaan hirgelinta qorshaha iyo hiigsiga Dowladda Federaalka Soomaaliya ee sanadka 2023-ka, kaas oo ah in dalkeenu uu ku guuleysto xubinnimada Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobey oo haatan codsigiisa la gudbiyey.

Soomaaliya 30ka Juun 2020 Soomaaliya ayaa markii ugu horeysay muddo 30 sano ah loo doortay madaxweyne ku xigeenka shirka 75aad ee golaha guud ee Qaramada Midoobay ee fadhigiisu yahay dalka Mareykanka.

Warkan ayaa lagu shaaciyay bogga safaaradda Soomaaliya ee wadanka Mareykanka, waxaana xilkan Soomaaliya ku matelaya safiirka u fadhiya Qaramada Midoobay, Abuukar Cusmaan Baalle.

Xilka madaxweyne ku xigeenka oo markiiba ay qabtaan dalal dhowr ah ayaa dalalka kale ee sanadka Soomaaliya ku wehliya waxaa kamid Cameroon iyo Togo, waxaana matelaad ku yeesha dhammaan shanta qaarad ee adduunka.

Soomaaliya ayaa xilkan horay usoo qabatay dhowr jeer oo kala h sandkii 1963-64 oo uu soo qabtay Dr Xasan Nuur Cilmi, 1979-1980 Cabdirisaaq Xaaji Xuseen/ Axmed Aadan “Qeybe” iyo Sanadkii 1986-87 oo uu soo qabtay Cabdullaahi Cismaan.

Maxay tahay shaqada madaxweyne ku xigeenka shirka golaha guud?

Xilkan oo ah mid wareegta ah ayaa waxaa sanadkiiba qabta dalal lagu qiyaasay 21, kuwaas oo ka shaqeeya ajendaha guddiga shirka golaha guud ee Qaramada midoobay oo sanadkiiba mar la qabto.

Xilka madaxweynaha ama shir guddoonka guddiga ayaa waxaa sidoo kale loo doortay dalka Turkiga.

Sanad walba, guddiga golaha oo ka kooban madaxweynaha iyo ku xigeenadiisa waxay ka arrinsadaan ajendayaasha ay madaxda caalamka uga hadlan shirka golaha loo dhanyahay ee Qaramada Midoobay iyo tallooyin ay usoo jeediyaan golaha guud ee Qaramada Midoobay.

Sida ku cad bogga rasmiga ah ee Qaramad Midoobay, waxaa sanadihii dambe la sii xoojiyay shaqada ay qabtaan gudidga oo uu kamid yahay madaxweyne ku xigeenka, waxaana kamid ah shirarka gaargaarka ah iyo in ay u furan yihiin dhamman dalalka xubnaha ka ah Qaramad Midoobay oo ay la kulmi karaan.

Madaxweyne ku xigenka ayaa leh door soo jeedin, waxaana uu sidoo kale madaxweynaha ka caawiyaa dejinta ajendayaasha dhammaan shirarka iyo hab maamuuska shaqo ee kullanka golaha guud ee Qaramada Midoobay.

Haseyeeshee wax go’an ah kuma lahan waxwalba oo la xiriira arrimaha siyaasadda. Dalka Nigeria ayaa horay usoo qabtay xilka madaxweynaha, waxaana haatan kala wareegay wadanka Turkiga.

Madaxweynaha dowladda federaalka, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo oo ka hadlay arrintan ayaa sheegay in Soomaaliya tallaabadan ay muujineyso ixtiraam iyo qaddarin caalami ah oo Soomaaliya ay kasabatay.

Dhanka kale, danjire Abuukar Daahir Cismaan “Abuukar Baalle” ayaa Madaxweyne Farmaajo u sheegay dedaalo ay ku doonayaan hirgelinta qorshaha iyo hiigsiga Dowladda Federaalka Soomaaliya ee sanadka 2023-ka, kaas oo ah sidii Soomaaliya ay ugu guuleysan lahayd xubinnimada golaha ammaanka ee Qaramada Midoobey oo haatan codsigiisa ay sheegeen in la gudbiyey.

Xigasho: BBC.

Dhusamareen 30ka Juun 2020 Faah faahino dheeraad ah ayaa ka soo baxaya dil uu maanta askari ka tirsan ciidamada ammaanka qof shacab ahaa ugu geystay gudaha magaalada Dhuusamareeb ee caasimada dowlad goboleedka Galmudug.

Dilka oo ka dhacay xaafadda Waabari ee Dhuusamnareeb ayaa waxaa la sheegay inuu ka dambeeyey askari ka tirsan ciidamada Booliska ee magaaladaasi.

Wararka ayaa sheegaya in askariga geystay falkaasi dilka ah uu goobta isaga baxsaday, balse haatan lagu raad-joogo, sida ay sheegeen saraakiisha ammaanka ee Galmudug.

Dad goobjoogayaal ah ayaa sheegay in dilka uu yimid, kadib markii uu muran soo kala dhexgalay askariga iyo Allaha u naxariistee marxuumka geeriyooday.

Sidoo kale waxaa goobta gaaray ciidamo ka tirsan kuwa ammaanka oo weli baadi-goob ugu jira askariga fakaday, si loo horkeeno cadaaladda.

Ma’ahan dilkii ugu horreeyey ee qof shacab ah loogu geystay Dhuusamareeb, tan iyo markii magaaladaasi lagu daabulay ciidamo badan oo laga qaaday magaalada Muqdisho.

Muqdisho 30ka Juun 2020 Xildhibaanada baarlamaanka Jubbaland oo maanta kulan ku yeeshay Kismaayo ayaa aqbalay codsigii madaxweynaha maamulkaasi, Axmed Madoobe ee ahaa in loo dhorhiyo muddada uu ku soo dhisayo golihiisa wasiirada.

Golaha wakiilada Jubbaland ayaa ka guddoomay codsigaasi Axmed Madoobe, iyaga oo ugu daray muddo 90 cisho, si uu ugu soo magacaabo wasiirada cusub ee Jubbaland.

Xildhibaanada kulanka ka qeybgalay oo gaarayey illaa 43 mudane ayaa dhammaan isku raacay in waqti loogu daro madaxweynaha Jubbaland.

Dhinaca kale kulanka baarlamaanka ayaa ah mid sii socdo, waxaana looga hadlayaa arrimo xasaasi ah oo ay ka mid ah yihiin:-

1- Ilaalinta dastuurka dowlada federaalka Ssoomaaliya.

2- kuraasta degaan doorashadooda la badalay oo ay gollaha ka horyimaadeen.

3- waxay sido kale golaha ka hadlayaan shirka amniga qaranka ee uu ku baaqay madaxwayne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo bisha soo socto 5 ilaa 7 ka dhici doono muqdisho iyago gabi ahaanba qaadacay shirkaasi.

Jubbaland ayaa tan markii dib loo doortay Axmed Madoobe wajaheysay caqabado badan oo uga imaanayey dhinaca dowladda dhexe, inkastoo ay hadda u aqoonsatay si KMG ah.

 

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 27ka Juun 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Iscasil Madaxweyne Mudane Farmaajo “Been-Hawaas:  Maxay ka faa’iiday xukuummadda fashilantay heshiiska dhex maray #Galmudug Iyo #Puntland? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii 4raad? Yaa afar sanno ku dhisi karin ciidan maanta? Yaa Madaxweye Mudane Maxamed Cabdillaahi Farmaajo “Been-Hawaas” ka xun oo ka been badan asagoo horay idaacadaha ugu dacaayadeen jiray Madaxweynihii hore Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid/Garguurte” oo khaa’inul waddankii badda Soomaaliya u saxiixay Sanator Cumar Cabdirashiid mar kale u magacaabay Raysal Wasaaraha Soomaaliya asagoo ogaa inuu khaa’inul waddan Cumar Cabdirashiid saxiixay badda Soomaaliya? Mase ma waxay Ummadda Soomaaliyeed wax ka sugaan Madaxweynihii hore Mudane Shiikh Shariif Shiikh Axmed oo khiyaamay Midowgii Maxaakiimta Islaamiga asagoo Madaxweyne ku noqday in si khaldan Baarlamaanka Soomaaliya loogu daro 275 oo kale kadibna uu saxaafadda la soo istaago ma ogeyn saxiixa badda Soomaaliya ee uu saxiixay khaa;inul waddan Senator Cumar Cabdirashiid? 

Muqdisho 27ka Juun 2020 Madaxweunihii hore ee dowlad goboleedka Galmudug, Mudane Axmed Ducaale Geelle (Xaaf) ayaa si adag uga hadlay dagaal beeledyada markale dib uga soo cusboonaaday waqooyiga gobolka Galgaduud.

Xaaf oo qoraal kooban soo dhigay bartiisa Facebook-ga ayaa ku baaqay in deg-deg lagu joojiyo dagaal beeleedyada haatan ka socda deegaanada Xananbuure iyo Qalanqalle.

Sidoo kale wuxuu ka dalbaday odayaasha dhaqanka iyo madaxda Galmudug inay ku baxaan xiisadahaasi, si looga hortago in dagaalladu ay sii socdaan.

Warka ka soo baxay Xaaf ayaa waxaa sidoo kale lagu sheegay in dagaalladaasi ay ku dhinteen dad muhiim ahaa oo lagu dilay si macno darro ah.

“Waxaan ku baaqayaa in sida ugu dhaqsiyaha badan xal looga gaaro dagaallada ka soo cusboonaaday Xananbuure iyo Qalanqale ee Gobolka Galgaduud, Madaxda sare ee Galmudug iyo Odayaasha dhaqan waxgaradka intaba waxaa ugu baaqayaa in ay meel uga soo wada jeestaan sidii uusan u daadan laheyn dhiig dambe. Waxaa nooga baxay dad muhiim ah waxa ay u dhimanayaa waa micno daro wax laga aamusi karana ma ahan waa in talaabo degdeg ah la qaado oo arinta la xaliyo.” ayuu qoraalka ku yiri Xaaf.

Hadalkan ayaa ku soo aadaya, iyadoo saaka dagaal kale uu dib uga qarxay deegaanka Qalanqalle, kaas oo u dhexeeyo laba maleeshiyo beeleed oo wada daga halkaasi.

Muqdisho 27ka Juun 2020 Guddoomiyaha guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka, Xaliimo Ismaaciil Ibraahim (Xaliimo Yarey) ayaa lagu wadaa in maanta ay hortagto xildhibaanada Golaha Shacabka ee baarlamaanka federaalka Soomaaliya.

Xaliimo Yarey ayaa sida uu qorshuhu yahay kulanka baarlamaanka ee maanta ka shaacin doonto laba arrin midood, taas oo la xiriirta doorashada 2020/2021-ka.

Guddoomiyaha guddiga doorashada ayaa ku dhawaaqi doonto xilliga rasmiga ah ee ay dhici doonto doorashada, ama inay cudur daarato, maadaama aysan weli dowladda dhexe iyo dowlad goboleedyada aysanisaga imaan arrimaha doorashooyinka dalka.

Wararka qaar ayaa sheegaya in guddiga doorashada laga dalbaday inay dib u dhigaan warbixintooda, illaa uu ka qabsoomayo kulanka uu iclaamiyey madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo) oo marti-qaad u fidiyey madax goboleedyada dalka.

Dhinaca kale xildhibaanada baarlamaanka Soomaaliya ayaa maanta la filayaa inay dhameystiraan xeerka matalaada gobolka Banaadir oo dood adag ay ka yeesheen.

Sida aan xogta ku helnay waxaa jira xildhibaano ay ku jiraan Wasiiro oo u badan hal beel , kuwaas oo wada oo lole ka dhan ah codeynta Xeerka Mataalada Gobolka Banaadir ee Aqalka Sare.

Arrimahaan ayaa ku soo aadaya, iyadoo weli aysan cadeyn nooca doorasho ee dalka ka dhaceyso, xilli haatan uu sii dhamaanayo muddo xileedka madaxda dowladda Somalia.

Shabelle Hoose 27ka Juun 2020  Faah faahino dheeraad ah ayaa ka soo baxaya howlgallo qorsheysan oo ciidamada Xoogga dalka ay ka sameeyeen Sh/Hoose.

Howlgallada oo ahaa kuwa ballaaran ayaa waxaa si wadajir ah u fuliyey ciidamada sida gaarka ah tababaran ee Kumaandooska Danab iyo kuwa Gorgor oo is-kaashanaya.

Saraakiil ka tirsan kuwa dowladda oo ka warbixiyey howl-galladaasi ayaa sheegay in si gaar ah uga sameeyeen deegaanada Shaam, Yuumbis Nuur-Gare, Buulo-Bashiir, Mubaarak iyo Toora-Tooroow oo dhammaan ka wada tirsan gobolka Shabeelaha Hoose.

Sidoo kale saraakiisha ayaa tilmaamay inay burburiyeen goobo kala duwan oo Al-Shabaab ay ku lahaayeen deegaanadaasi, kadibna ay ka soo furteen saanad ciidan.

Dhanka kale ma jiro illaa iyo hadda wax hadal ah oo ka soo baxay kooxda Al-Shabaab oo la xariira dhaq-dhaqaaqyadaasi.

Muddooyinkii la soo dhaafay ciidamada huwanta ayaa kordhiyey howlgallada milatari ee ay ka wadaan koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya.

Maamulka Dowladda Galmudug 27ka Juun 2020 Madaxweynaha dowlad goboleedka Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor-Qoor) oo warbaahinta ugu warramayey magaalada Gaalkacyo ayaa si adag uga hadlay dagaalka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab.

Qoor-Qoor ayaa sheegay in Galmudug iyo Puntland ay iska kaashan doonaan arrimaha amniga, isaga oo xusay in wax fursad ah aysan sii doonin ururada argagixisada ah.

Sidoo kale wuxuu wacad ku maray in ciidamada ay howlgallo wadaji ka bilaabi doonaan gobolka, wuxuuna wacad ku maray dhammaan  gobolkaasi laga saarayo Al-Shabaab.

Madaxweynaha Galmudug oo hadalkiisa suu wata ayaa intaasi ku daray in kooxdaasi oo sii hurineyso dagaal beeleedyada ay dhibaato xoogan ka wado gobolka.

Valueimpression Placeholder

Hadalkaan ayaa ku soo aadaya, iyada oo shalay madaxweynayaasha maamullada Galmudug iyo Puntland ay kulan xasaasi ah ku yeesheen waqooyiga Gaalkacyo, iyaga oo isku afgartay xoojinta amniga labada maamul oo loo hirgelin doono si ficil ah.

Al-Shabaab ayaa weli heysata deegaano iyo degmooyin ka tirsan Mudug, waxaana sidoo kale weeraro iyo dilal qorsheysan ay ka fulisaa deegaano hoosta Galmudug iyo Puntland.

Maaulka Dowladda Galgaduud 27ka Juun 2020 Wararka laga helayo gobolka Galgaduud ayaa sheegaya in saaka dagaal beeleed uu dib uga qarxay qeybo ka mid ah gobolkaasi.

Dagaalka oo ah mid culus ayaa wuxuu ka socdaa deegaanka Qalanqalle oo ka tirsan gobolka Galgaduud.

Maleeshiyaadka labada dhinac ee diriraya ayaa isku adeegsanaya hubka noocyadiisa kala duwan, waxaana haatan xaaladdu ay tahay mid aad u kacsan.

Sidoo kale wararka ayaa sheegaya in dagaalkan uu daba socdo midkii shalay ka dhacay deegaanka Xananbuure, kaas oo ay ku dhinteen illaa 10 ruux.

Qaar ka mid ah dadka ayaa sheegaya inuu jiro khasaare kala duwan oo ka dhashay dagaalka, balse aan la shaacin karin inta uu la’egyahay.

Dhanka kale madaxweynaha Galmudug oo si adag uga hadlay dagaalkaasi ayaa ciidamada dowladda ku amray inay kala dhexgalaan labada beelood, si loo joojiyo dagaalka.

Galgaduud oo ku yaalla bartamaha Soomaaliya ayaa waxaa inta badan ku soo laa-laabta dagaallo sokeeye oo u dhexeeya maleeshiyaad beeleed ku wada sugan gobolkaasi

Muqdisho27ka Juun 2020 Kooxo hubeysan ayaa lagu soo warramayaa in goor dhow askar ka tirsanaa ciidamada dowladda ay ku dileen gudaha magaalada Muqdisho.

Dilka oo ahaa mid qorsheysan ayaa ka dhacay degmada Kaaraan ee gobolka Banaadir, gaar ahaan agagaarka Masjidka Irshaad, iyadoona lagu toogtay labo askari oo ka tirsanaa ciidamada dowladda, gaar ahaan kuwa qaada canshuuraha ee Minishiibiyada.

Wararka ayaa sheegaya in labadaasi askari la toogtay, xilli ay ku jireen goob lagu gooyo boonada gaadiidka Carro-gediska loo yaqaano.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi ku daraya in raggii ka dambeeyey dilkaasi ay goobta isaga baxsadeen falka kadib.

Ciidamada ammaanka, gaar ahaan kuwa Booliska ayaa markii dambe gaaray goobta, kuwaas oo meydadka askarta ka soo qaaday halkaasi.

Weli ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha amniga iyo maamulka degmada Kaaraan oo ku aadan dhacdadaasi.

Inta badan kooxda Al-Shabaab ayaa dilalka qorsheysan ee ka dhanka ah askarta dowladda ka fulisa caasimada, inkastoo illaa iyo hadda aysan ka hadlin falkaasi.

Galmudug 27ka Juun 2020 Sheekh Maxamed Shaakir Cali Xasan oo ka mid ah hoggaanka Ahlu Sunna Waljamaaca ayaa war ka soo saaray dagaal beeleedyada ka soo cusboonaaday deegaanada Xananbuure iyo Qalanqalle ee waqooyiga gobolka Galgaduud.

Qoraalka ka soo baxay xafiiska Sheekh Shaakir ayaa waxaa ugu horreyn dhinacyada diriraya looga dalbaday inay dagaalka ku joojiyaan, si shuruud la’aan ah.

Sidoo kale waxaa loogu baaqay waxgaradka, culimada iyo odayaasha dhaqanka inay u istaagaan sidii looga hortagi lahaa dagaalladaasi.

Ugu dambeyn Ahlu Sunna ayaa sheegtay in xilligan aan loo baahneyn dagaallo sokeeye, islamarkaana ay muhiim tahay in laga wada shaqeeyo nabadda.

Dagaallada ka socda Galgaduud ayaa waxaa ku dhintay 10 qof, iyadoo ay ku dhaawacmeen tiro kale oo ay ku jiraan dad rayid ah oo aan waxba galabsan.

 

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 26ka Juun 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Iscasil Madaxweyne Mudane Farmaajo “Been-Hawaas:  Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii 4raad? Yaa afar sanno ku dhisi karin ciidan maanta? Yaa Madaxweye Mudane Maxamed Cabdillaahi Farmaajo “Been-Hawaas” ka xun oo ka been badan asagoo horay idaacadaha ugu dacaayadeen jiray Madaxweynihii hore Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid/Garguurte” oo khaa’inul waddankii badda Soomaaliya u saxiixay Sanator Cumar Cabdirashiid mar kale u magacaabay Raysal Wasaaraha Soomaaliya asagoo ogaa inuu khaa’inul waddan Cumar Cabdirashiid saxiixay badda Soomaaliya? Mase ma waxay Ummadda Soomaaliyeed wax ka sugaan Madaxweynihii hore Mudane Shiikh Shariif Shiikh Axmed oo khiyaamay Midowgii Maxaakiimta Islaamiga asagoo Madaxweyne ku noqday in si khaldan Baarlamaanka Soomaaliya loogu daro 275 oo kale kadibna uu saxaafadda la soo istaago ma ogeyn saxiixa badda Soomaaliya ee uu saxiixay khaa;inul waddan Senator Cumar Cabdirashiid? 

Maamulka Dowladda Puntland 26ka Juun 2020 Ciiddamo dhawaan Puntland tababar ugusoo xirtay magaalada Qardho ee gobolka Karkaar, ayaa lagu daabulay gobolka Sool gaar ahaan jiidaha ay isku hor fadhiyaan ciidamada Puntland iyo kuwa Somaliland.

Daabulida ciidamadan ayaa kusoo beegantay maalmo kahor markii wasiiradda warfaafinta Puntland iyo Somaliland ay hawada isku marsiiyeen hadalo colaadeed.

Wasiirka warfaafinta Puntland, Cabdullaahi Cali Xirsi (Timacadde), ayaa sheegay inuu dhacayo dagaal aan la mahdin haddii Somaliland aysan ka bixin gobolka Sool.

Sidoo kale, wasiirka warfaafinta Somaliland saleebaan Koore, ayaa isna sheegay inay Somaliland tilaabo milatari qaadayso haddii Puntland iskudaydo inay soo faro galiso degaanadooda.

Puntland iyo Somaliland ayaa sanadkii 2018, waxay dagaalo culus ku dhexmareen gobolka Sool, kadib markii Puntland laga qabsaday degmada Tukaraq ee gobolka Sool.

Tan iyo waqtigaas weli xiisadaha gobolka Sool ma degin, waxaana ciidamadu isku horfadhiyaan goobahoodii.

Iran 26ka Juun 2020 Dowladda Iran ayaa sheegtay in xiriirka ay la leedahay Imaaraadka uu soo hagaagayo islamarkaana ay diyaar u tahay in ay wada xaajood la gasho Sacuudiga, sidaas waxaa Al-Jazeera u sheegay sarkaal sare oo ka tirsan militariga Iran.

TV-ga ayaa wariyay in Yaxya Safavi oo hogaamiyaha sare ee Iran kala taliya arrimaha militariga uu yiri “xiriirka aan la leenahay Imaaraadka waa uu hagaagay, mowqifka ay Abu Dhabi naga qabtana waa uu is bedelay.”

Waxaa uu sidoo kale yiri: “Waxaan diyaar u nahay in aan wada hadal la galno Sacuudiga iyadoo aan wax shuruud ah lagu xirin haddii ay ogolaadaan.”

Safavi ayaa intas ku daray: “Riyadh waa in ay qirataa in ay ku guul darreysatay dagaalkeeda Yemen ayna qaadataa siyaasad cusub….waxa ka dhacaya Yemen waa qalalaase militari oo aan waxtar lahayn, kaas oo Sacuudigu markii hore ay qaaday.”

Tan iyo bishii March ee sanadkii 2015-kii, Sucuudiga ayaa hogaminayay isbahaysi militari oo duqaymo ka fulinayay Yemen ayna doonayeen in ay ku jabiyaan Xuuiyiinta ay taageerto Iran.

Natiijaduna waxay noqotay, in Qaramadda Midoobay ay uga dhawaaqdo Yemen “xasarad bani’aadanimo tii ugu xumeyd ee dunida” taas oo ugu yaraan 80 boqolkiiba dadka Yemen ay gar-gaar u baahanyihiin.

Turkiga 26ka Juun 2020 Sida ay werisay Daily Sabah, Turkigu waxaa uu xiray afar qofood oo loo heysto in ay u basaasayeen Faransiiska. Afarta qof oo ah muwaadiniin u dhashay dalka Turkiga waxay aruurinayeen warbixin ku saabsan ururrada isbedel diidka iyo urur diimeedyada Turkiga.

Sidoo kale waxay isticmaaleen aqoonsiyo been abuur ah, si ay isugu ekeysiiyaan wakiillada hey’adda sirdoonka Turkiga, sida warka lagu sheegay. Hogaamiyaha kooxda basaaska ah waxaa uu booliiska u sheegay in lagu soo tababaray dalka Faransiiska, kadibna uu seddax qof oo kale u qortay si ay uga caawiyaan howlihiisa basaasnimo.

Warkaan waxaa uu yimid kadib markii uu xumaaday xiriirka u dhexeeya dalalka Turkiga iyo Faransiiska oo ah labo wadan oo ka tirsan xulifadda NATO, markii ay laba meel oo kala duwan ka istaageen xasaradaha dalka Libya. Markii ugu dambeysay, toddobaadkii lasoo dhafay dhacdo ayaa ka dhex-dhacday  maraakiibta dagaalka ee Turkiga iyo Faransiiska, kuwaas oo  ku wada sugan badda Mediterranean-ka.

Faransiisku waxaa ciidamada badda Turkiga ku eedeeyay “in ay ku xad-gudbeen maraakiibta dagaalka Faransiiska ee ka tirsan howlgalka NATO.”  Wasaaradda difaaca Faransiiska waxay maraakiibta dagaalka Turkiga ku eedeysay in ay aad uga gardaranyihiin maraakiibta dagaalka Faransiiska.

Markii markab dagaal oo Faransiisku leeyahay uu isku dayay in uu hubiyo in mid Turkigu leeyahay uu hub u tahriibinayo Libya, lama uusan shaqayn, wuxuuna diiday in uu u sheego meesha uu u socdo, sida ay sheegeen saraakiisha Faransiiska.

Faransiisku waxaa uu sheegay in markabka Turkigu uu damiyay qalabkiisa, isla markaana uu qariyay aqoonsigiisa, Turkiguna waa uu beeniyay eedeynta, waxaana uu sheegay in Faransiisku uu ku qaldanaa in uusan xiriir la sameyn markabka Turkiga.

Dhacdadaan u dhaxeysa dalalka Turkiga iyo Faransiiska waa qaraxii ugu dambeeyay, laakiin xiisadda u dhaxaysa labada dal ma cusba. Tan iyo markii Faransiisku uu si furan u taageeray kooxda YPG,  xiriirka Turkiga iyo Faransiisku  waa uu xumaa.

Kadib faro gelintii uu Turkigu ku sameeyay Liibiya oo ka dambeysay markii uu Turkigu heshiis military la galay Dowladda Qaramadda Midoobay taageerto ee Liibiya, xiriir-xumadda u dhaxaysa Turkiga iyo Faransiiska ayaa ka ksoo ifbaxday Liibiya.

Madaxweynaha dalka Faransiiska Emmanuel Macron ayaa Isniintii sheegay in Faransiisku uusan u dul qaadan doonin faro-gelinta military ee Turkigu ku sameeyay Liibiya. Inkastoo xukuumadda Paris ay doorweyn ku leedahay sii soco shadda qalalaasaha Liibiya, Macron waxaa uu hadalkiisa ku daray in Ankara ay “cayaar halis ah” ku dheeleyso wadanka dagaaladdu la degeen ee Libya.

Ankara deg-deg ayey ugu cambaareysay hadalka Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron, war qoraal ah oo uu soo saaray afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Hami Aksoy. Ayaa lagu yiri “Ereyadda Madaxweynaha Faransiiska keliya waxaa lagu sharixi karaa in uu sababta ku daboolayo iyadoo taageeradda Turkiga ee Dowladda sharciga ee Liibiya ay waafaqsantahay qaraarka Qaramadda Midoobay.”

Turkigu lama uusan yaabin carada Faransiiska, iyadoo Ankara ay bedeshay dhacdooyinkii ka socday Liibiya, iyadoo u maraysa tageeridda Dowladda sharciga ah ee Liibiya. Taageerayaasha Jeneraal Khalifa Hafter, sida Faransiiska, Imaaraadka, Masar iyo Russia ayaa ka niyad jabsan khasarihii Hafter soo gaaray labadii bilood ee lasoo dhaafay.

Jeneraal Khalifa Hafter, keliya kuma guul darreysan gulufkiisa sanad jirsaday ee Tripoli, waxaa uu sidoo kale lumiyay meelo muhiim ahaa oo uu qabsaday sanadkii 2014-kii. Faransiiska waxa uu si gaar ah uga xanaaqay in Dowladda uu Turkigu taageerayo ay isu diyarineyso in ay qabsato Jufra iyo Sirte.

Jufra iyo Sirte aad ayey muhiim ugu yihiin Faransiiska wuxuuna ka aruursadaa Dahabka iyo Uranium-ka, kaasi oo uu ka boobo dalalka Afrika, sida Mali, Chad, Niger iyo sidoo kale Saliida Liibiya ee garoonka Jufra, iyadoo la marsiiyo Sirte loona sii gudbiyo France.

Sida la ogyahay, Faransiisku waa wadanka Liibiya u horseeday qaska. Waxaa intaas dheer xukuumadda Paris waxay Liibiya u direysay kaalmo military oo qarsoodi ah muddo sanado ah – taasna waxaa caddeeyay warbixino badan.

Faransiisku waxaa uu matalayaa in uu doonayo nabadda Liibiya, laakiin xaqiiqdii waa mid ka mid ah kuwa caqabadda hor dhigaya nabada.  Sida uu sheegay howlgalka taageeradda Qaramadda Midoobay ee Liibiya, waxaa magaalada Tarhuna laga helay xabaal wadareed, kadib markii ciidanka dowladdu ay magaaladaas ka xoreeyeen ciidamada Jeneraal Khalifa Hafter.

Muqdisho 26ka Juun 2020 Guddoomiyaha xisbiga amniga iyo cadaaladda, Mudane Yuusuf Xasan Mursal oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada caasimada ah ee Muqdisho ayaa sheegay inay kalsoonidii kala noqdeen guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka qaranka, islamarkaana ay joojiyeen wada shaqeyntii kala dhexeysay.

Yuusuf Xasan ayaa go’aankooda u sababeeyey in guddiga uu ku sifoobay dhex-dhexaad la’aan ku aadan howsha qaran ee loo igmaday.

Sidoo kale waxa uu shaaciyey inuu ku dhex-milmay laanta fulinta oo ah xukuumadda Soomaaliya, sida uu hadalka u dhigay.

Guddoomiyaha xisbiga amniga iyo cadaaladda ayaa ugu baaqay beesha caalamka iyo dalalka daneeyo arrimaha Soomaaliya inay dib u eegis ku sameeyaan dhaqaalaha iyo lacagaha ay siiyaan guddiga doorashooyinka, isaga oo sheegay in guddigaasidhaqaalaha la siiyo lagu bixiyo ku bixiyeen dano gaar ah oo baalmarsan sharciga.

Ugu dambeyn dambeyn wuxuu hoosta ka xariiqay in aan lagu kalsoonaan karin shaqada guddiga doorashooyinka qaranka, islamarkaana aan lagu aamini karin qabashada doorashooyin xor iyo xalaal ah oo ay  ka qabtaan dalka sanadkan 2020 illaa 2021-ka.

Muqdisho 26ka Juun 2020Guddoomiyaha Aqalka Sare ee BFS Cabdi Xaashi Cabdullaahi ayaa Arbacadii soo saaray qoraal uu ku sheegay in xeerarka ay ka doodayaan Golaha Shacabka aheyn kuwii saxda ahaa ee guddiga labada Gole soo diyaariyeen.

War-saxaafadeedka Guddoomiyaha ayaa dab ku sii shiday siyaasadda Soomaaliya oo markii horaba aheyd mid aan laheyn sal fadhiyo iyo xasilooni weyn.

Waxaa jira hal qodob oo mar-qaati u noqonaya cabashada guddoomiyaha Golaha Aqalka Sare, kaas oo ah; doodda baarlamaanka gaar ahaan Golaha Shacabka ayaa waxaa diidan dowlad gobaleedyada dalka waxaana ka muuqato orod iyo boobsiis waana waxa sii xoojinaya qeyla dhaanta guddoomiye Cabdi Xaashi.

Sidoo kale dooda Aqalka Sare ayaa waxaa marqaati u ah doodii madaxweynayaasha dowlad gobaleedyada taas oo aheyd in Madaxweynaha ka codsadeen in marka hore la joojiyo sharciyada baarlamaanka horyaala iyo kuwii laga soo gudbay oo ay qeyb ka yihiin kuwa muranka dhaliyay.

Madaxweyne Farmaajo ayaa dowlad gobaleedyada ka ogolaaday codsigaas inkastoo uusan wali dhaqan gelin. Dalabkaan ayey dowlad gobaleedyadu jeediyeen kulankii ugu dambeeyay ee dhacay Isniintii todobaadkaan.

Puntland iyo Jublanad ayaa labadaba qoraallo ay soo saareen ku sheegeen in dowladda ay ka baxday ballanqaad uu Farmaajo sameeyey Isniintii.

Wararka ayaa sheegaya in la doonayo in dhammaan xeerarkan la ansixiyo ka hor kulanka madaxweynaha iyo madax goboleedyada oo ku beegan 5 ilaa 7 July, taasi oo muujineysa boobsii la rabo in wax lagu marsado.

Waxaa sii xumaanaya khilaafka u dhaxeeya labada Gole ee baarlamaanka Soomaaliya waxaana la aaminsan yahay in Villa Somalia ay gadaal ka riixeyso hujuumka ku socdo Guddoomiyaha Golaha Aqalka Sare ee BFS.

 

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 25ka Juun 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Iscasil beenloow! Meeqo Taliye ayuu badalay Madaxweyne MUdane Farmaajo “Been-Hawaas”? Meeqo deeq/yabooh beenaad ayey beesha caalamka u ballanqaaday xukuummadda fashilatay? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii 4raad? Yaa afar sanno ku dhisi karin ciidan maanta? Yaa Madaxweye Mudane Maxamed Cabdillaahi Farmaajo “Been-Hawaas” ka xun oo ka been badan asagoo horay idaacadaha ugu dacaayadeen jiray Madaxweynihii hore Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid/Garguurte” oo khaa’inul waddankii badda Soomaaliya u saxiixay Sanator Cumar Cabdirashiid mar kale u magacaabay Raysal Wasaaraha Soomaaliya asagoo ogaa inuu khaa’inul waddan Cumar Cabdirashiid saxiixay badda Soomaaliya? Mase ma waxay Ummadda Soomaaliyeed wax ka sugaan Madaxweynihii hore Mudane Shiikh Shariif Shiikh Axmed oo khiyaamay Midowgii Maxaakiimta Islaamiga asagoo Madaxweyne ku noqday in si khaldan Baarlamaanka Soomaaliya loogu daro 275 oo kale kadibna uu saxaafadda la soo istaago ma ogeyn saxiixa badda Soomaaliya ee uu saxiixay khaa;inul waddan Senator Cumar Cabdirashiid? 

Maamulka Dowladda Jubbaland 25ka Juun 2020 Jubaland ayaa taageertay qoraalkii kasoo baxay guddoomiyaha Aqalka Sare ee lagu sheegay in xeerka doorashooyinka ee horyaalla golaha shacabka uusan ahayn kii saxda ahaa ee lagu heshiiyey.

“Qaraarka ka soo baxay Guddoomiyaha Aqalka Sare waxa uu ka turjumayaa arrimo masiiri ah oo saameeyn ku leh Dowlad Goboleedyada ee uu Aqalka Sare wakiilka ka yahay, sidaas darteed, Dowlad Goboleedka Jubaland waxay soo dhoweyneysaa qaraarka maanta uu soo saaray Guddoomiyaha Aqalka Sare, Mudane Cabdi Xaashi Cabdulaahi, ee tix-raaciisu ahaa XG/428/B-10/20,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay Jubaland.

Dowlad Goboleedka Jubaland ee Soomaaliya ayaa dalbatay in Golaha Shacabka ee Fedaraalka uu hakiyo aqriska, ka doodista iyo u codeynta dhamaan xeerarka ku xusan warqadda uu soo saaray Guddoomiyaha Aqalka Sare iyo xeer walba oo saameyn ku leh hannaanka doorashada heer federaal ee 2020/2021.

Waxay sidoo kale dalbatay in Golaha Shacabka Aanu gudbin xeerarka doorashada iyo xeer kasta oo saamaynaya arrimaha masiiriga ah inta laga galayo wada-tashi u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Dowladaha Xubnaha ka ah

Jubaland ayaa shaacisay inaysan aqbali doonin, qeybna ka noqon doonin fulinta sharci ama xeer doorasho kasta oo ka soo baxa Golaha Shacabka oo aan ku iman wada tashi iyo xal siyaasadeed oo ay wada gaaraan Dowladda Federaalka Soomaaliya, Dowladaha Xubnaha ka ah, iyo Saamileyda Siyaasadda Qaranka. 

Maamulka Dowladda Puntland 25ka Juun 2020 Puntland ayaa qoraal ay kasoo saartay walaac uga muujisay xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan arrimo doorashooyinka waxaana ay ka degtay inay qaadi doonto tallaabo kasta oo dastuurkeeda uu u ogolaanayo.

Puntland ayaa mar kale ku celisay in qaadacday sharciga doorashada ee uu Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaliya saxiixay 20-kii Febraayo, kaasi oo ay sheegtay inuusan waaqasanayn dastuurka dalka.

“Dawladda Puntland waxay ka walaacsan tahay inaan la tix-gelin is-afgardkii lagu gaaray kulankii maqal-aragga ahaa (Zoom) ee ay yeesheen Madaxda Dawladda Federaalka iyo Madaxda Dawladaha Xubinta ka ah DF oo dhacay 22 Juun, 2020; kaasoo ahaa in la joojiyo doodda Golaha Shacabka ee la xariirta sharciga doorashada,” ayaa sidoo kale lagu yiri qoraalka kasoo baxay Puntland.

Puntland ayaa ka digtay in Shuruucda waddanka lagu saleeyo damac-gaar ah iyo rabitaanka Madaxda dalka; iyadoo loo marayo habraacyo aan waafaqsanayn dastuurka ku-meel gaarka ah, laguna dhiiranayo been-abuur iyo isdaba-marin sida ku cad warqadda Guddoomiyaha Aqalka Sare.

Puntland ayaa sheegtay inay bogaadineyso dadaallada uu hormuudka u yahay Guddoonka Aqalka Sare ee DF, kaas oo ka shaqeeyey in Madaxda dowladda DF iyo Madaxda Dowladdaha xubinta ka ah DF ay isugu yimaadan shir wadatshi oo lagu Iafagurayo arrimaha doorashooyinka 2020/21.

Qoraalka ayaa ugu dambeyn lagu yiri “Dawladda Puntland waxaa ka go’an inay qaadato go’aan kasta oo uu u ogalaanayo dastuurkeedu, islamarkaasna ku xusnaa Go’aannadii ka soo baxay sharweynihii wada-tashaga Puntland ee 15 -17kii bishii Maarso 2020 ka dhacay magaalada Garowe, haddii ay adkaato xal u helidda arrimaha siyaasadeed ee murugsan ee wada-tashigooda loo ballanshan yahay, isla markaasna ay ka waantoobi waayaan madaxda Dowladda Federaalka maroorsiga talada ayaaha dalka iyo hareermaridda Dastuurka. “

Jubbaland Hoose 25ka Juun 2020 Ciidamada kumaandooska militeriga Soomaaliya ee Danab ayaa howlgallo ay ka fuliyeen gobolka Jubbada Hoose waxay Al-Shabaab uga saareen deegaano dhowr ah, waxayna saraakiisha hoggaamineysa ciidankaas soo bandhigeen tirada dagaalamayaal ay ka dileen Al-Shabaab.

Gaashaanle Xasan Aadan Ciraaqi waa Taliyaha ururka 5-aad, guutada 16-aad ciidamada Danab ee xoogga dalka, waxa uu Idaacadda Ciidamadda Qalabka Sida u sheegay in howlgalkaas ay Al-Shabaab uga dileen illaa lix xubnood oo ka tirsanaa dagaalamayaashooda.

Sidoo kale Taliyuhu waxa uu sheegay inay Al-Shabaab kala wareegeen deegaano dhowr ah oo hoos taga degmooyinka Kismaayo iyo Jamaame ee gobolka Jubbada Hoose.

Deegaanada ay la wareegeen ciidamadu ayaa waxaa ka mid ah Xawaaljiri, Bernasey, Yaaqbishaar iyo Cusbo, kuwaas oo dhamaantood ay horay u maamulayeen Al-Shabaab

Muqdisho 25ka Juun 2020 Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa ku casuumay Madaxweyneyaasha Dowlad Goboleedyada iyo Guddoomiyaha Gobolka Banaadir in ay kasoo qeyb galaan Shirka Golaha Amniga Qaranka oo ka dhici doona magaalada Muqdisho.

Shirkan oo qabsoomaya inta u dhaxaysa 5-8 Luulyo, 2020 ayaa ajandihiisu yahay sidii wadatashiyo ballaaran looga yeelan lahaa doorashooyinka dalka, arrimaha amniga, dagaalka ka dhanka ah kooxaha argixisada, dhammeystirka dib u eegista dastuurka iyo horumarinta dhaqaalaha dalka.

Casuumadda madaxweynaha ayaa imaneysa dhowr maalmood kadib markii madaxda dowladda iyo madax goboleedyada ay shir horudhac ahaa ku yeesheen aaladda muuqaalka ee Zoom, kaasi oo looga tashanayey qabsoomidda shirkan.

“Dowladda Federaalka Soomaaliya (DFS) waxa ay adkaynaysaa muhiimadda shirkan, maadaama uu dhammeystir u yahay guulaha siyaasadeed, amni iyo dhaqaale ee ay wadajirka u xaqiijiyeen shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed, waxa uuna shirku jihaynayaa geeddi socodka dimuqraadiyeed ee dalkeenna,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay Villa Somalia.

Muqdisho 25ka Juun 2020 Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya dila uu askari ka tirsan ciidamada dowladda ka geystay qeybo ka mid ah magaalada Muqdisho.

Dilkan oo loo geystay gabar dhalinyaro aheyd ayaa ka dhacay agagaarka Warshaddii hore ee Caanaha oo ku taalla degmada Hodan ee gobolka Banaadir.

Marxuumadda ayaa waxaa lagu magacaabi jiray, Xamadi Cabdulllaahi, sida ay Caasimada Online u sheegeen dad goobjoogayaal ah.

Dilkeeda ayaa yimid, kadib markii askariga uu rasaas ku furay mooto Bajaaj ay saarneyd Allaha u naxariisteen marxuumad Xamdi oo xilligaas mareysay halkaasi. Wararka ayaa sheegaya inuu baxsaday askarigii ka dambeeyey falkaasi toogashada ah, lamana oga sababta rasmiga ah ee ka dambeysa dhacdadaasi.

Sidoo kale ma jiro weli wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha laamaha amniga Soomaaliya oo ku aadan dilkaasi.

Inta badan ciidamada dowladda ee ku sugan Muqdisho ayaa dilal ka dhan ah rayidka ka geysta gudaha caasimada.

Muqdisho 25ka Juun 2020 Wasiirka arrimaha dibadda Soomaaliya, Axmed Ciise Cawad oo wareysi gaar ah siiyey BBC-da ayaa ka hadlay sababta ay Soomaaliya u diiday qaraarkii  ka soo baxay Jaamacadda Carabta, islamarkaana ay ula safatay Itoobiya.

Cawad ayaa sheegay in dowladda federaalka ay qaadatay go’aankaasi, iyada oo eegeyso danaha gaarka ah ee darisnimada iyo saaxibtinimada labada dal.

Wasiirka ayaa xusay in wixii dhibaato ah ee soo gaara Itoobiya ay sidoo kale soo gaarayaan Soomaaliya, ayna dalkeena dan ugu jirin khilaafka ka dhexeeya dalalkaasi.

“Itoobiya daris baan la nahay, saaxiib baan la nahay, sidaas darteedna wixii dhibaato ah oo Itoobiya gaara annagana wuu nasoo gaarayaa. Masarna saaxiib ayaan la nahay, marka Soomaaliya dan uguma jirto khilaaf dalalkaas dhex mara.” ayuu yiri Mr. Cawad.Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in mowqifka ay qaadatay dowladdda federaalka ay la qabeen dalal badan oo ay ka mid yihiin Jabuuti iyo Qatar.

“Annaga mowqifkeennu – oo ah nala qabeen dalkalka aan walaalaha nahay ee Jabuuti iyo Qadar -wuxuu ahaa in khilaafka ku saabsan biyo xireenka ay dhiseyso Itoobiya oo ay isku waafaqi la’ yihiin Masaarida iyo Suudaan in lagu dhammeeyo wadahadal. Qaraarka ay Masar soo bandhigtay wuxuu dhigayay in Itoobiya aysan buuxin karin biyo xireenka ilaa laga heshiiyo. Dowladda Itoobiyana heshiis wey oggoshahay laakiin waxay diiddan tahay in waqti looga dilo wadahadal dheeraanaya,” ayuu hadalkiisa sii raaciyey wasiirku.

Muddooyinkii la soo dhaafay ayaa waxaa sii xoogeysanayey xiriirka Soomaaliya ay la leedahay wadamada gobolka sida Itoobiya iyo Eritrea, waxaana dhowrkii sano ee lasoo dhaafay u socday wada-hadallo saddex geesood ah ay yeelanayeen madaxda dalalkaasi.

 

 

https://www.youtube.com/watch?v=COAmvEEyqx4&feature=push-prem-sub&attr_tag=ajjQ0W_sm4dONCbb%3A6&fbclid=IwAR3AKi76m-tL_hVeM8dGGz0spEVz1ySvA84rA_uUNjJljChgdwTwSTPuK_Y

WARARKA MAANTA 24ka Juun 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Yaa magaca #Soomaaliya muddo 29 sanno lacag ku dhacayey oo si xisaabi xil-ma leh ugu qaraabanayey #Soomaaliya aan ka ahayn Bandigag Adduunka, Qaramadda Midooway Iyo Hay’addaha Caalmaiga? Xagge/halkee mareen $ 900 ee Dowladda Maraykanka u ballanqaaday #Soomaaliya? Xaggee/halkee martay 100kii imilyan ee Midowga Yurub “European Union” b ballanqaaday #Soomaaliya? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii 4raad? Yaa afar sanno ku dhisi karin ciidan maanta? Yaa Madaxweye Mudane Maxamed Cabdillaahi Farmaajo “Been-Hawaas” ka xun oo ka been badan asagoo horay idaacadaha ugu dacaayadeen jiray Madaxweynihii hore Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid/Garguurte” oo khaa’inul waddankii badda Soomaaliya u saxiixay Sanator Cumar Cabdirashiid mar kale u magacaabay Raysal Wasaaraha Soomaaliya asagoo ogaa inuu khaa’inul waddan Cumar Cabdirashiid saxiixay badda Soomaaliya? Mase ma waxay Ummadda Soomaaliyeed wax ka sugaan Madaxweynihii hore Mudane Shiikh Shariif Shiikh Axmed oo khiyaamay Midowgii Maxaakiimta Islaamiga asagoo Madaxweyne ku noqday in si khaldan Baarlamaanka Soomaaliya loogu daro 275 oo kale kadibna uu saxaafadda la soo istaago ma ogeyn saxiixa badda Soomaaliya ee uu saxiixay khaa;inul waddan Senator Cumar Cabdirashiid? 

Muqdisho 24ka Juun 2020 Waxaa isa soo taraya cabashooyinka ay qabaan ganacsatada Suuqa Bakaaraha ee magaalada Muqdisho, cabashadaas oo ku saabsan dhac si joogto ah looga geesto gudaha Suuqa.

Qaar kamid ah ganacsatada ayaa Caasimada Online u sheegay in ay dhib badan ku qabaan dhaca oo si weyn ugu sii fidaya suuqa Bakaaraha dhamaantiis.

“Qeybta daawada ayaa ku suganahay waxaan dhib ku qabnaa rag ku libis dareeska ciidanka oo dhac noo geesta,” ayuu yiri mid ka mid ah goob joogayaasha suuqa.

Ganacsata suuqa Bakaaraha ayaa sheegay in kaliya suuq qeybya daawada ka jirin dhibaatada waxeyna hay’adaha ammaanka ka dalbadeen in si deg deg ah wax looga qabto

Maalmihii ugu dambeeyay ayaa magaalada Muqdisho waxaa aad ugu soo badanaya cabashada dadweynaha taas oo ku saabsan dhaca iyo dilalka oo sii kordhaya.

Habeenii Axadda, Allah ha u naxatiistee Cabduqaadir Cabdullaahi Goosaar, oo ahaa wiil dhalinyaro ah islamarkaana dhawaan dhameestay heerka koowaad ee waxbarashada Jaamacadda, ayaa lagu dilay Muqdisho.

Marxuumka ayaa dilkiisa waxaa ka dambeeyay koox hubeysan oo damacsanaa in ay ka dhacaan Mooto nuuca Feykoonka ah, kuwaas uu ka diiday inuu ku wareejiyo furaha mootada, sida ay noo sheegeen dad ku sugnaa goobtii lagu dilay oo ka tirsan degmada Yaaqshiid.

Muqdisho 24ka Juun 2020 Warar lagu kalsoon yahay oo ay heshay Caasimada Online ayaa sheegaya inuu fashilmay shirkii uu ku baaqay guddoomiyaha Aqalka Sare ee loo qaban lahaa madaxda dowladda federaalka iyo madax goboleedyada.

Guddoomiyaha Aqalka Sare Cabdi Xaashi Cabdullaahi ayaa 12kii bisan la magaabay guddiga isku keenista madaxda dowladda federaalka iyo dowladda goboleedyada, kaasi oo ka shaqeyn lahaa qabsoomidda shirka looga arrinsanayo hannaanka lagu geli doono doorashooyinka qaranka ee 2020/2021, si loo helo hab iyo hannaan raalli la isaga yahay oo doorashada lagu galo.

Si kastaba, ilo-wareedyo ka tirsan Villa Somalia ayaa Caasimada Online u sheegay in shirkaas uu fashiliyey shirkii uu madaxweynaha go’aansaday inuu isugu yeeray madax goboleedyada.

“Warqaddii madaxweynaha ku casuumay madax goboleedyada ayaa meesha ka saartay qorshihii Cabdi Xaashi, madaxweynaha ma dooneyn inuu Aqalka Sare siiyo awood ay ku hagaan waxa uu sameynayo,” waxaa sidaas yiri sarkaal ka tirsan Villa Somalia oo la hadlay Caasimada Online.

Shirkaasi ayaa kulankiisii hordhaca ahaa uu dhacay Isniintii, ayada oo la filayo inuu xigo kulan kale oo weyn.

Sidoo kale, maamul gobaleedyada Galmudug iyo Koonfur Galbeed aysan ilaa hadda ka jawaabin baaqii Golaha Aqalka Sare ee ku aadanaa qabsoomida shirka khilaafka dowladda iyo maamul gobaleedyada dalka, kadib markii ay Villa Somalia, oo ay ku xiran yihiin ay ka dalbatay inaysan ka hadal.

Xukuumadda Soomaaliya ayaan sidoo kale ilaa hadda ka hadlin baaqa guddoonka Aqalka Sare mana jirto wax dadaal ah oo ay wado islamarkaana ku saabsan ka qeybgalka shirkaasi looga hadlayo khilaafka iyo doorashada Soomaaliya.

Cabdi Xaashi Cabdullaahi ayaa ku baaqay in ka hor 25-ka bisha uu qabsoomo shirka arimaha doorashada taasi oo ku beegan berri, waxaana muuqata inuu sidaas meesha uga baxay.

Muqdisho 24ka Juun 2020 Dowladda Soomaaliya ayaa diiday inay taageerro qaraar kasoo baxay Jaamacadda Carabta, oo lagu taageeri lahaa mowqifka Masar ee ku aaddan biyo-xireenka ay Itoobiya ka sameyneyso webiga Nile.

Qaraarka kasoo baxay Jaamacadda Carabta ayaa ugu baaqay Itoobiya inay dib u dhigto buuxinta biyo-xireenka, illaa inta ay arrintaas heshiis buuxa kala gaareyso dowladaha Masar iyo Sudan oo walaac ka qaba.

Waxay ugu baaqday dhammaan dhinacyada inay ka fogaadaan qaadista ficillo sii xumeyn kara xaaladda, islamarkaana Addis Ababa aysan buuxin biyo-xireenka, ayada oo aanay heshiis la gaarin dalalka uu webiga maro.

Qaraarka Jaamacadda Carabta oo ay soo gudbisay Masar islamarkaana ay ansixiyeen wasiirada arrimaha dibedda, marka laga reebo Soomaaliya iyo Jabuuti, ayaa waxaa lagu meel-mariyey qaab shir muuqaalka internet-ka ah oo ay codsatay Qaahira.

Wasiirka arrimaha dibedda Soomaaliya Axmed Ciise Cawad oo hadal ka jeediyey shirka ayaa ku baaqay in saddexda dal ee ay xiisadda webiga ka dhaxeyso ay miiska wada-hadalka ku dhameeyaan khilaafkooda.

“Sida aan ognahay webiga Nile waxa uu nolol u yahay Masar iyo Sudan, wuxuu sidoo kale arrin horumar u yahay dadka Ethiopia-da aan saaxiibka nahay, sidaas darteed waxaan ugu baaqeynaa Masar, Sudan iyo Ethiopia inay xiisadda yareeyaan oo ay dhammaan arrimaha taagan ku xalliyaan miiska wada-hadalka, islamarkaana gaaraan heshiis u wada faa’iideynaya Masar, Sudan iyo Ethiopia,” ayuu yiri Cawad.

Cawad ayaa ku baaqay in la dhiso guddi ka kooban dalalka Sacuudiga, Cuman, Soomaaliya iyo Jabuuti oo xal u helo khilaafka ka dhaxeeya saddexda dal.

Ethiopia ayaa sheegtay inay bisha July billaabi doonto buuxinta biyo-xireenka. Masar ayaa rumeysan in haddii qaar ka mid ah biyaha Nile loo leexiyo biyo-xireenka ay yareyn doonto biyaha soo gaara, maadaama webiga uu yahay isha ay Masar ka hesho 90% biyaheeda.

Muqdisho 24ka Juun 2020 Dowladda Mareykanka ayaa u muuqata in dhinac kale u leexisay xifaaltanka siyaasadeed ee kala dhaxeyay Turkiga, xili ay si rasmi ah ugala wareegtay dhex-dhexaadinta wada-hadalada Soomaaliya iyo Somaliland.

Mareykanka ayaa gebi ahaanba la wareegay doorkii Turkiga ee wada-hadaladaasi oo uu garwadeen ka ahaa muddo ku siman 8-sanadood.

Dowladda Turkiga ayaa wax loolan ah kula galin dar-darta waayihii dambe soo if-baxday ee uu Mareykanku ku rabay inuu ku hanto dhex-dhexaadinta wada-hadaladaasi oo todobaadkii tagay ka furmay dalka Jabuuti.

Turkiga ayaa si dad-ban uga baxay wada-hadaladaasi, iyada oo uu ergaygii gaar ahaa ee ay u magacowday wada-hadaladaasi uu dib uga gurtay xilkaasi, iyada oo aan si cad loo ogeyn sababta iyo inay ka wada socdaan madaxda u sareysa dalkiisa. Olgan Bekar, oo ahaa ergaygii gaarka ahaa ee Turkiga u qaabilsanaa wada-hadalada Soomaaliya iyo Somaliland, ayaa dhawaan bartiisa twitterka ka tir-tiray xilkaasi uu ku magacowna, iyada oo ay hore ugu xusneed bartiisaasi ka hor fara-gelinta Mareykanka.

Shabelle Hoose 24ka Juun 2020 Wararka laga helayo gobolka Shabeelaha Hoose ayaa sheegaya in saacadihii la soo dhaafay ciidamada dowladda Soomaaliya ay howlgallo ballaaran ka sameeyeen deegaano hoostaga magaalada Marka ee xarunta gobolkaasi.

Howlgallada oo ahaa kuwa qorsheysan ayaa waxaa fuliyey ciidamada sida gaarka u tababar ee Danab iyo kuwa Gorgor oo maalmo ka hor gaaray deegaanada Jilib Marko iyo Gandershe.

Saraakiisha hoggaaminaysay howlgalladaasi ayaa sheegay inay gacanta ku dhigeen tiro dad ah oo u badan dhalinyaro, kuwaas oo lala xiriirinayo kooxda Al-Shabaab.

Sidoo kale saraakiisha ayaa sheegayaan inay haatan taggaasi ku socdaan baaritaano dheeraad ah, islamarkaana ay dib ka faahin faahin natiijada saxda ee baaritaanadooda.

Gobolka Sh/ Hoose oo ay weli ku xoogan yihiin dagaalyahanada Al-Shabaab ayaa waxaa ka socda dhaq dhaqaaqyo milatari oo ciidamada huwanta ay ka wadaan gobolkaasi.

Muqdisho 24ka Juun 2020 Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa u magacaabay Sarreeye Guuto Cabdixamiid Maxamed Dirir oo hore u ahaa Taliyaha Ciidanka Lugta/Dhulka ee Ciidanka Xoogga Dalka inuu noqdo Taliyaha cusub ee Ciidanka Badda.

Waxaa isla wareegto kale loogu magacaabay inuu noqdo Taliyaha Ciidanka Lugta/Dhulka ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed Sarreeye Guuto Cabaas Amiin Cali oo isaguna hore u ahaa Taliyaha Ciidanka Badda.

Madaxweyne Farmaajo ayaa taliyeyaasha xilalka loo kala wareejiyay la wadaagay kalsoonida uu ku qabo howl gudashadooda iyo in ay yihiin saraakiil sii xoojinaya kaalintooda ku aaddan dadaallada dib u dhiska ciidanka, waxa uuna u rajeeyey in Eebe uu u fududeeyo gudashada howlaha muhiimka ah ee horyaalla.

Wareegtooyinka Madaxweynaha oo salka ku haya dadaallada joogtada ah ee sare u qaadista amniga iyo dib u habaynta Ciidamada Qalabka sida ayaa soo baxday Talaado, taariikhduna ay ku beegnayd 23ka, Juun 2020, waxa ayna ku dhaqan gelayaan faafinta rasmiga ah.

 

Bandhiga Adduunla 24ka Juun 2020 Bangiga adduunka oo ka mid ah bangiyada caalamiga ah ee taageera Soomaaliya ayaa markale lacag fara badan u ansixiyey dowladda federaalka, si wax looga qabto dhibaatooyinka adag ee xilligan ka jira dalka.

Lacagtaan oo bangiga adduunka ugu deeqay Soomaaliya oo gaareysa $55 Milyan ayaa waxaa la sheegay in lagu kaabi doono miisaaniyadda dowladda ee sanadkaan 2020-ka.

Ujeedada ayaa ah sidii lacagtaasi wax looga qaban lahaa dhibaatooyinka dhaqaale ee xilligan ka jira ee Soomaaliya ee uu sababay cudurka saf-marka ah ee Coronavirus.

Wasiirka maaliyadda Soomaaliya oo war kooban soo saaray ayaa sheegay in lacagtaasi ay ku kasbadeen maamul wanaag, isaga oo u mahaceliyey bangiga adduunka.

“Waxa aan aad ugu faraxsanahay in Bangiga Aduunka uu ansixiyay in Soomaaliya la siiyo $55 milyan oo ah Caawimaad loogu talagalay kambka Miisaaniyadda iyadoo lagu guda jiro xili adag. Lacagtaan Deeqda ah waxa aan ku mutaysanay Maamul wanaagga Maaliyadda iyo Hufnaanta dhaqaale ee aan ku talaabsanay Sadexdii Sanadood ee la soo dhaafay” ayaa yiri wasiirka maaliyadda dowladda federaalka C/raxmaan Ducaale Beyle.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray inay muhiim tahay in laga fakiro sidii loo kordhin lahaa dakhliga gudaha, iyadoo la kaashanayo shacabka iyo ganacsatada Soomaaliyeed.

“Waxaa muhiim ah in aan ku dadaalno sidii aan dakhliga dalkeena u sii kordhin laheyn anagoo kaashaneyna Shacabka iyo Ganacsatadeena, ilaa iyo inta aan isku filnaasho ka gaaridoono” ayuu hadalkiisa raaciyay wasiir Beyle.

Soomaaliya oo xilligan ku guda jirta marxalad kala guur ah, una diyaar garoobeyso doorashooyin ayaa wajaheysa caqabado badan, sida dhaqaale yari uu sababay xanuunka dunida aafeeyey Covid-19 oo si gaar ah u saameeyey dhammaana ilihii dhaqaalaha dalka oo uu ugu horreeyo garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho

https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/06/23/world-bank-approves-55-million-to-sustain-somalias-reforms-and-fiscal-response-to-multiple-crises?cid=SHR_SitesShareFB_EN_EXT&fbclid=IwAR30wOs2dW0U9YzDTx5dzbcphnEykWSS4Ew2cl28OmYs0eZbJLb1De9bz_I

WARARKA MAANTA 23ka Juun 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii 4raad? Yaa afar sanno ku dhisi karin ciidan maanta? Yaa Madaxweye Mudane Maxamed Cabdillaahi Farmaajo “Been-Hawaas” ka xun oo ka been badan asagoo horay idaacadaha ugu dacaayadeen jiray Madaxweynihii hore Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid/Garguurte” oo khaa’inul waddankii badda Soomaaliya u saxiixay Sanator Cumar Cabdirashiid mar kale u magacaabay Raysal Wasaaraha Soomaaliya asagoo ogaa inuu khaa’inul waddan Cumar Cabdirashiid saxiixay badda Soomaaliya? Mase ma waxay Ummadda Soomaaliyeed wax ka sugaan Madaxweynihii hore Mudane Shiikh Shariif Shiikh Axmed oo khiyaamay Midowgii Maxaakiimta Islaamiga asagoo Madaxweyne ku noqday in si khaldan Baarlamaanka Soomaaliya loogu daro 275 oo kale kadibna uu saxaafadda la soo istaago ma ogeyn saxiixa badda Soomaaliya ee uu saxiixay khaa;inul waddan Senator Cumar Cabdirashiid? 

Muqdisho 23ka Juun 2020 Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya khasaaraha ka dhashay qarax is-miidiin ahaa oo goor dhow ka dhacay qeybo ka mid ah Muqdisho.

Qaraxa oo ahaa mid aad u xoogan, islamarkaana jugtiisa laga maqlay qeybo badan oo ka mid ah caasimada ayaa waxaa lagu soo warramayaa inuu ka dhacay afaafka hore ee xerada tababarka Turk-Som oo ku taalla degmada Wadajir ee gobolka Banaadir.

Wararka ayaa sheegaya in qaraxa lala bartilmaameedsaday saraakiil cusub oo tababar loo qaadayey, iyadoona la soo wariyey inuu fuliyey qof naftiis halige ah.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi ku daraya in la toogtay is-miidaamiyaha ka hor inta uusan dhex-gelin dhalinyaro saf ku jiray oo leyli saraakiil loo diyaarinayay.

Khasaare kala duwan ayaa ka dhashay qaraxaan, sida ay soo sheegayaan dad gooobjoogayaal ah, balse weli ma cadda inta uu la’egyahay.

Xaaladda ayaa haatan aad u kacsan, waxaana socda gurmad loo fidinayo dadka ay waxyeelada ka soo gaartay qaraxaasi.

Qaramadda Midoway 23ka Juun 2020Golaha ammaanka ee Qaramada Midoobey ayaa markale muddo kordhin hor leh u sameeyey xafiiska UNSOM ee Soomaaliya, kaas oo xilligaan dhinacyo kala duwan ka taageero dowladda federaalka ah ee Soomaaliya.

Bayaan ka soo baxay golaha ayaa waxaa lagu sheegay in UNSOM ay howsha ay sii wadi doonto illaa inta laga gaarayo 31-ka bisha August.

Sidoo kale waxaa UNSOM loogu baaqay inay xoojiso howlaheeda Soomaaliya, iyada oo ka fulineyo Muqdisho iyo dhammaan magaallo madaxda dowlad goboleedyada dalka.

Golaha ammaanka ayaa sidoo kale bayaanka ay soo saareen waxaa lagu sheegay inay ka go’an tahay QM in door weyn ka qaadato doorashada Soomaaliya 2020 illaa 2021-ka.

UNSOM ayaa Soomaaliya ka howl bilowday sanadkii 2013-kii, waxaana dowladda Soomaaliya ay ka taageertaa nabadda, dib u heshiisiinta, dib u eegista Dastuurka iyo qaban-qaabada doorasho iyo taakuleynta ciidanka qalabka sida ee Soomaaliya.

Si kastaba ha’ahaatee muddo kordinta cusub ee loo sameeyey xafiiska siyaasadda Qaramada Midoobay ee Soomaaliya ayaa ku soo aadaya, iyadoo dalka uu ku jiro marxalad kala guur ah, islamarkaana la qorsheynayo in dhammaadka sanadkaan la’aado doorashada madaxweynaha iyo mida baarlamaanka oo dusha ay kala socon doonaan Qaramada Midoobay, xubnaha beesha caalamka iyo dalalka daneeya arrimaha Somalia.

 

Muqdisho 23ka Juun 2020 Xog dheeraad ah ayaa kasoo baxaysa kulankii maanta dhanka muuqaalka aaladda Zoom-ka ku dhex-maray madaxda dowladda federaalka iyo kuwa maamul goboleedyada iyo gobolka Banaadir.

Shirkan oo ay kasoo qeyb galeen madaxweyne Farmaajo, ra’iisul wasaare Kheyre iyo dhammaan madaxweynayaasha dowlad goboleedyada iyo duqa Muqdisho ayaa lagu heshiiyey in shirka rasmiga ah ee amniga qaranka uu degdeg u qabsoomo, iyada oo madaxweyne Farmaajo uu go’aaminayo goobta iyo wakhtiga shirka.

Ilo-wareedyo lagu kalsoon yahay oo ku sugan Villa Somalia ayaa Caasimada Online u sheegay in kulankii maanta lagu gaaray go’aan weyn oo la xiriira dhaq-dhaqaaqyada siyaasadeed ee ka socda Muqdisho, gaar ahaan baarlamanka.

Sida aan xogta ku helnay, madaxweynaha iyo ra’iisul wasaaraha ayaa aqbalay dalab ka yimid madax goboleedyada oo ahaa in la joojiyo dhaq-dhaqaaqyada ay wadaan baarlamanka ee la xiriira ansixinta sharciga dhameystirka xeerarka doorashooyinka.

Sharcigan ayaa dhowaan soo dhameystiray afar qodob oo ka dhinnaa kuwaas oo kala ah; qoondada haweenka, deegaameynta kuraasta baarlamanka, matalaadda gobolka Banaadir ee Aqalka Sare, iyo hanaanka doorasho ee xildhibaanada gobollada waqooyi.

Maamul goboleedyada badankood ayaa ka horyimid qodobada ku jira sharcigan, oo ay sheegeen inaan lagala tashan, waxayna dowladda ka dalbadeen inaan la ansixin inta uu ka dhacayo kulanka weyn ee dowladda iyo dowlad goboleedyada, kaasi oo ay doonayaan inay go’aan uga gaaraan qodobadan.

Codsigan ayaa madaxweynaha iyo ra’iisul wasaaraha ku aqbaleen kulankii maanta.

Xogta aan helnay ayaa sidoo kale sheegeysa in guddoonka labada aqal ee baarlamanka, ay ka warhayaan go’aankan, ayna diyaar u yihiin inay hakiyaan sharcigan, si xal dhameystiran loo gaaro.

Muqdisho 23ka Juun 2020 Sanadihii dhowaa, magaalada Muqdisho waxay dhib weyn ku qabtay qaraxyada iyo dilalka ay gaystaan kooxda Al-Shabaab, waxaana aad u yaraaday falalka amni darro oo ay gaystaan burcadda.

Hase yeeshee, toddobaadyadii waxaa ayaa waxaa dib usoo cusboonaaday dhacdooyin mani-darro oo ay gaysanayaan kooxo burcad hubeysan ah, kuwaas oo qaarkood xitaa dilaya qofka ay dhacayaan.

Allah ha u naxatiistee Cabduqaadir Cabdullaahi Goosaar, oo ahaa wiil dhalinyaro ah islamarkaana dhawaan dhameestay heerka koowaad ee waxbarashada Jaamacadda, ayaa xalay lagu dilay Muqdisho.

Marxuumka ayaa dilkiisa waxaa ka dambeeyay koox hubeysan oo damacsanaa in ay ka dhacaan Mooto nuuca Feykoonka ah, kuwaas uu ka diiday inuu ku wareejiyo furaha mootada sida ay noo sheegeen dad ku sugnaa goobtii lagu dilay oo ka tirsan degmada Yaaqshiid.

Kaliya Cabduqaadir looma dilin dhaca gaadiidka hase yeeshee waxaa jira dhowr qof oo kale oo lagu dilay Muqdisho maalmihii tagay, kuwaas oo la damacsanaa in laga dhaco gaadiid iyo agabyo kale oo ay wateen.

Dhaca gaadiidka ayaa aad ugu soo badanaya Muqdisho waxaana habeen iyo maalin magaalada laga diiwaan geliyaa dhaca gaadiidka.

Sidoo kale xaafadaha ayaa dadweynaha loo galaa waxaana laga soo furtaa moobeellada, Dahabka, Computerada iyo agabyada kale. Kooxaha dhaca geysanayo ayaa lagu sheegay in ay yihiin ciidamo ka tirsan kuwa dowaldda halka warar kale ay sheegayaan in ay yihiin rag hubeysan oo dhar caadi ah wata, mararka qaarna soo xirta dhar ciidan.

Afhayeenka ciidanka booliska Soomaaliyeed ayaa warbaahinta qaar xalay u sheegay in ay wadaan baaritaanno arintaan la xariira islamarkaana ay wax ka qaban doonaan cabashada dadweynaha.

Muqdisho 23ka Juun 2020 Guddoomiyihii aqlabiyadda baarlamaanka dalka Kenya Aadan Barre Ducaale oo maanta xilkii laga qaaday ayaa ka hadalay sida uu u arko xil ka qaadista lagu sameeyay, waxuuna sheegay in hatan uu ka degay culeys weyn, isla markaana uu diiradda saarayo ka shaqeynta danaha shacabka soo doortay.

Aadan Barre ayaa xilkaas soo hayey toddobadii sano ee la soo dhaafay, waxaana xilkaas looga xayuubiyey kulan ay maanta yeesheen madaxda xisbiga talada dalka Kenya haya ee Jubilee, kaas oo uu shir guddoominayey madaxweyne Uhuru Kenyatta.

“Wallaahi, waxaan eersaday ma garanayo, madaxweynaha waa uu i amaanay, in aan shaqadeyda kasoo baxay waa uu qiray, koley waa la ogaan doonaa sababta, laakiin hadda waxaan ahay nin shaqadii loo dhiibay kasoo baxay” ayuu yiri Aadan Barre oo la hadlay Idaacadda BBC-da.

Isaga oo sii hadlayey ayuu yiri, “Waxaa weeye qaddar Ilaahey, culeys weyn ayaa iga dhacay maanta, weli waxaan ahay xildhibaankii dadkii sharafta badnaa ee Gaarisa, marka hadda waxaan u shaqeynayaa shacabkeyga oo aan xoogeyga iyo waqtigeyga ayaan siin rabaa.”

Xisbiga Jubilee ee talada haya ayaa u muuqaday mid si weyn u kala qeybsamay bilihii lasoo dhaafay, iyagoo u kala go’ay laba garab oo kala taageersan madaxweyne Uhuru Kenyatta iyo garab kale oo teegeersan ku xigeenkiisa Wiliam Ruto.

Kala jabka xisbiga ayaa timid kadib markii madaxweyne Uhuru Kenyatta uu heshiis uusan qeyb ka ahayn ku xigeenkiisa Wiliam Ruto uu la galay hoggaamiyaha Mucaaradka Raila Odinga, taas oo uu ka carooday Wiliam.

“Waxaan matalayay umadda Muslimiinta, waxaan matalayay umadda Soomaalida ah. Shaqsi ahaan aniga uma arkeyn in kursiga mid aan anigu leeyahay, wuxuu ahaa kursi ay umadda Muslimiinta iyo umadda Soomaalida ku faanayeen” ayuu yiri Aaadan Barre.

Dr. Cabdiwahaab Sheekh Cabdisamad oo ka faallooda arrimaha gobolka ayaa isna BBC-da u sheegay in Aadan Barre Ducaale lagu xamanayay in uu ka ag dhaw yahay Madaxweyne ku-xigeenka Kenya William Ruto, sidaa darteedna madaxweynahunu uu go’aansaday in uu xilka ka qaado cid kasta oo aan daacad u aheyn garabkiisa.

Sacuudiga 23ka Juun 2020Dowladda Sacuudiga ayaa ku dhowaaqday inay tiro dad ah oo kooban sanadkan loo ogolaan doono Xajka oo billaabanaya dhammaadka bisha July, sababo la xiriira cudurka Coronavirus.

Wasaraadda Xajka Sacuudiga ayaa sheegtay in kaliya dadka degan gudah Sacuudiga, dhalashadii ay doonaan ha haystaan’e, loo ogolaan doono inay sanadkan xajiyaan. Ma jiri doonto cid sanadkan ka imaneysa dibedda.

“Go’aankan waxaa loo qaatay in la xaqiijiyo in Xajka loo guto si nabdoon ayada oo la eegayo caafimaadka dadweynaha,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay Wasaaradda Xajka.

Dowladdu ma shaacin tirada rasmiga ah ee dadka ka qeyb gali doono xajka sanadkan. Sanadkii tegay waxaa Xajka gutay dad gaaraya 2.6 milyan oo qof.

Go’aankan ayaa yimid kadib toddobaadyo la isla dhex-marayey in Xajka sanadkan gebigiisba laga yaabo in la baajiyo, ama loo ogolaado tiro kooban oo matalaad un ah.

Xajka ayaa waxaa Sacuudiga kasoo gala dhaqaale badan ayada oo sanad kasta uu soo xareeyo lacag gaareysa 6 bilyan oo dollar.

Sacuudi Carabiya marna ma joojin Xajka muddo 90 sano ah, tan iyo markii dalkaas la aas-aasay.

Dalal dhowr ah ayaa goor hore sii sheegay inaysan cidna Xajka u diri doonin sanadkan, waxaana ka mid ah Malaysia iyo Indonesia oo marka la isku geeyo sanad kasta dira rubac milyan qof.

Muqdisho 23ka Juun 2020 Taliyihii hore ee NISA Cabdullaahi Maxamed Cali Sanbalooshe ayaa faallo uu ku qoray wargeyska The National Interest ee Mareykana waxa uu si kulul ugu weeraray madaxweyne Farmaajo, dowladda Qatar iyo hay’adda NISA iyo Fahad Yaasiin.

Sanbalooshe ayaa sheegay in Farmaajo oo adeegsanaya lacagta Qatar iyo hay’adda sirdoonka ee NISA uu meel xun dalka gaarsiiyey muddadii uu xilka hayey.

Waxa uu sheegay in isaga oo taageero ka helaya Qatar, uu Farmaajo baabi’iyey nidaamkii federaalka dalka. “Qatar waxay Farmaajo siisay taageero maaliyadeed iyo mid farsamo oo kuwa Farmaajo daacad u ah madax looga dhigay qaar ka mid ah maamul goboleedyada sida Koonfur Galbeed iyo Galmudug,” ayuu yiri.

Qoraalka Sanbalooshe ayaa intaas ku daray in Farmaajo iyo Qatar ay sidoo kale ka shaqeeyeen sidii loo wiiqi lahaa nidaamkii isla xisaabtanka ee dowladda, ayada oo baarlamanka uu noqday mid u taagan un in wixii la doono laga saxiixdo kadib markii meesha laga saaray afhayeenkii hore Maxamed Sheekh Cusmaan Jawaari.

Sanbalooshe ayaa ka digay in Farmaajo uu hadda isku dayayo inuu si sharci-darro ah xukunka kusii joogo.

“Ayada oo muddo xileedka Farmaajo uu sii dhamaanayo, wuxuu garowsaday inuu noqday sun. Kuwii xulufada la ahaa mar, oo uu ku jiro ra’iisul wasaare Kheyre ayaa ka tegaya, halka mucaaradkiisana ay isu abaabulayaan inay kursiga ka tuuraan,” ayuu Sanbalooshe ku qoray wargeyska The National Interest.

“Nasiib darro, naf la caarinimada ah inuu ka dheeraado guul-darro bahdil ah ayaa ku hoggaamin karta inuu ku shubto doorashada dhaceysa, ama uu si aan dastuuri ah muddo xileedka u dheereysto, isaga oo abuuraya xaalad deg deg ah oo uu alifay.”

Sanbalooshe waxa uu intaas ku daray in Farmaajo uu isku dayayo inuu noqdo Siyaasa Barre-ha cusub, qorshahaas oo aan dhici karin balse ay suurta-galin karto lacagta Qatar.

“Soomaalida marnaba ma ogolaan doonto taas, hase yeeshee saameynta iyo lacagta Qatar ayaa suurta-galnimada taas ka dhigtay mid la hamiyo oo suurta-gal ah,” ayuu yiri.

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 21ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxuu Madaxweynaha Dalka Maraykanka Mudane Donaland Trump ku sheegay inay #Soomaaliya  ka jirin Dowlad, Boolis, sharci Iyo kala dembeyn? Iscasili Mudane Madaxweune Farmaajo “Been-Hawaas”  wax dhaqaallo oo aad Maraykanka ka helaysaan ma jirto ee Beenloow Falalaloow wakhtigaaga waxuu ku soo dhammaaday been iyo huuhaa@ Yaa magaca #Soomaaliya lacago ku dhaco? Maxay dowladda fashilantay ee Nabad Iyo Nolo; “Nabar Iyo Naxdin” uga hadli karin arrinta badda #Soomaaliya ee ay #Kenya mar-kasta dib u dhigayso dacwada Maxkammadda Caalamiga ee ICJ? Yaa mpqpm dppma Guddoomiyaha Aqalka Sare ee soo socda? Ma run baa inuu Taliyaha Booliska iska-casili rabo fashilka ku habsaday xxukuummadda wiiqantay ee uu hoggaaminaayo khaa;inul waddan Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”?  Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Meeqo lacag ah ayaa laga xaday qasnada dowladda? Yaa qaata qandaraasyada lagu duudsiiyo xuquuqda iyo maqaamka #Muqdisho?  Ha wiqleyso! 

Maraykanka  21ka Juun 2020 Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump oo jeediyey khudbad dheer ayaa weerar afka ah ku qaaday Xildhibaan Ilhaan Cumar oo ka tirsan Golaha Kongareeska dalkaasi, isagoona sidoo kale u gefay Soomaaliya.

Trump oo taageerayaashiisa kula hadlayey magaalada Tulsa ee gobolka Oklahoma ayaa sheegay in Ilhaan ay dooneyso inay Mareykanka ka dhigto dalka ay ka soo qaxday oo kale ee Soomaaliya

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in Soomaaliya aysan ka jirin wax dowlad ah iyo kala dambeyn, sida uu hadalka u dhigay.

Madaxweynaha Mareykanka ayaa xusay in Soomaaliya aysan laheyn ciidamo dhisan, sida Boolis iyo Nabad Sugid, isaga oo tilmaamay in kaliya uu ka jiro amar la’aan iyo jahwareer.

“Ilhaan Cumar waxaa ay dooneysaa inay Mareykanka ka dhigto dalka ay ka timid ee Soomaaliya oo kale oo aysan ka jirin wax dowlad ah, boolis ka ma jiro, nabad kama jirto, balse waxaa kaliya ka jira amar la’aan iyo jahwareer , waxayna noo tilmameysaa halka uu dalkeena u socon lahaa, Waxaan leenahay Maya…Maya.” ayuu yiri Madaxweyne Trump.

Ugu dambeyn wuxuu ku eedeeyey Ilhaan Cumar inay u dagaaalameyso inay galangal xoogan ku yeelato dowladda Joe Biden oo ah Murashax xisbiga dimuqraadiga ee xilka madaxtinimada kula tartami doono Trump.

Si kastaba ha’ahaatee ma’ahan markii ugu horreysay ee uu Trump ku dhawaaqo hadal xanaf leh oo ka dhan ah Soomaaliys, isagoo ku weerarayo Ilhaan Cumar oo asalkeedu yahay Soomaali, balse haatan ka tirsan Kongareeska Mareykanka.

Naanukja Galmudug 21ka Juun 2020 Wasiirka dekadaha iyo kalluumeysiga dowlad goboleedka Galmudug xildhibaan Saabir Nuur Shuuriye ayaa sheegay in Galmudug ay haatan ka go’an tahay in sida ugu dhaqsiyaha badan loogu qalab qaato dhismaha dekadda magaalada Hobyo ee gobolka Mudug.

Madaxweynaha Galmudug Axmed Cabdi Kaariye Qoor Qoor ayaa daahfuray mashruuc lagu dhisayo dekadda Hobyo, iyadoo munaasabadii lagu daahfurayey ay kasoo qeyb galeen xubno ka tirsan labada Aqal ee baarlamaanka federaalka, mas’uuliyiin ka tirsan maamulka Galmudug, siyaasiyiin kale, odayaal dhaqan, iyo bulshada qeybeheeda kala duwan.

Guddoomiyaha golaha hoggaaminta beelaha Habargidir Prof. Shirwac ayaa munaasabaddaas ka sheegay in beeshiisu ay bixineyso 50 milyan oo dollar, inta kalena laga rabo inay bixiyaan beelaha kale ee Galmudug, waxaana dhismaha dekedda wajiga koowaad lagu qeymeeyay 90 milyan oo dollar.

Wasiirka dekadaha iyo kalluumeysiga Galmudug oo wareysi siiyey Idaacadda Goobjoog ee maagalada Muqdisho ayaa carabka ku adkeeyay in dekadda lagu dhisayo isku tashi ay sameynayaan bushada reer Galmudug, waxaana uu intaas ku daray in mashruuca lagu dhisayo ay hormuud u yihiin ganacsatada ka soo jeeda Galmudug.

”Waxaan Galmudug iyo wasaarad ahaan ugu bishaareynay umadda Galmudug, hadda in loosoo diyaar garoobay si isku tashi ah dadka reer Galmudug ah oo aan aaminsannahay dhaqaalaha ugu badan ee dadka Soomaaliyeed marka la xisaabiyo Soomaalida, maamul goboleedyada ugu dhaqaalo badan yihiin Galmudug, in si  iskutashi ah ay ku dhistaan, waana aaminsannahay in ay sameyn karaan.

“Arrintaas ayaana xafladdeenna aan ka sheegnay, iskama aanan sheegin, wadahadal ganacsatada reer Galmudug aan yeelanay iyo wasaarad ahaan ayaan go’aannadaas isla qaadanay, wixii hadda ka dambeeya, waxaan rajeynaynaa inaan ficil u badalno,” ayuu yiri wasiir Saabir.

Wasiirka oo sii hadlayey ayaa yiri “Runtii reer Galmudug iyo umadda Soomaaliyeed ee hammineysa in dekaddaan ay dhisanto weligood waa ay jeclaayeen inay maalgaliyaa  oo ay helaan jaanis ay ku maalgelin karaan, laakiin ma aysan helin hoggaankii saxda ahaa ee maaligalinta ay sameyn lahaayeen u ballan qaadi lahaa mid ammaan ka helayso in aysan dhibaato uga soo noqon.”

“Annaga dowlad ahaan Galmudug waxaan u ballan qaaday si sharciyad ah inaan ganacsata siin doonno Decomenti sharci ah oo dowladda Galmudug ah, oo hanaankeeda sharci lawada marsiiyo, oo waxdhibaato ah aysan uga imaaneynin, oo amnigii aan ka shaqeyno aan ballan qaadnay,” ayuu yiri wasiir Saabir.

Dhanka kale wasiirka ayaa ka hadlay qorsha mustaqbalka fog ee dekedda ay ka damcsan yihiin ” Dekadda hamigygu maahan, dekedaha dalka Soomaaliya maanta ku yalla, ka wasaarad ahaan waxaan qoryeynay, qorshahaha aan ka hadlaayo waa qorshe qaadanaayo ilaa 10 sano, oo qeyba ay maalin noqoto, qeybta  ugu horeyso ay noqoto qeyb kaafin karta dadka reer Galmudug.”

“Dadka deegaannada ku hareereysan ee maamul goboleedyada dariska lawada ah, aan dhisno labada sano ee soo socota deked kaafin karta oo ku filan iyo dowladda deriska, sida Itoobiya oo kale oo aan xaduud dheer la leenahay, haddii aan nahay dowlad goboleedka Galmudug nahay” ayuu yiri hadalkiisa kusoo gaba gabeeyay wasiirka dekadaha iyo kalluumeysiga Galmudug Saabir Nuur Shuuriye.

 

Dhusamareeb 21ka Juun 2020 Faah fàahino dheeraad ah ayaa ka soo baxaya khasaaraha ka dhashay weerar is-miidaamin ahaa oo kooxda Al-Shabab saaka aroortii hore ay ku qaaday saldhig ciidanka dowladda ay ku leeyihiin gobolka Mudug.

Weerarka oo ahaa mid qorsheysan ayaa waxaa lagu ekeeyey saldhigga ciidmada qeybta 21-aad ay ku leehiin deegaanka Bacaadweyn ee gobolkaasi.

Saraakiil ka tirsan ciidamada dowladda oo ka hadlay weerarkaasi ayaa sheegay inay ka hortageen, islamarkaana ay qarxiyeen gaari nooca ay Soomaalida u taqaaano Leyla Calaawi oo laga soo buuxiyey wayaabaha qarxa.

Sidoo kale waxa ay tilmaameen inay halkaasi ku dhinteen raggii saarnaa gaariga ee weerarka qaaday.

Saraakiisha ka hadashay weerarkaasi ayaa dhankooda xaqiijiyey in weerarkan looga dilay illaa laba askari oo ka tirsanaa ciidamada dowladda.

Weli ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay dhanka Al-Shabaab, balse xaaladda ayaa haatan ah mid degan.

 

Turkiga Iyo Imaaraadka  21ka Juun 2020  Howlgaladda mataanaha ah ee Turkigu ku duqaynayo kooxda argagixisada Kurdiyiinta ee PKK ayaa todobaadkaan soo jiitay dareenka dadka indha-indheeya xaaladda Ciraaq.

Waxay u nuuqataa in talaabada Ankara ay ku soo aaday kadib markii Imaaraadka Cabtu uu taageero dhaqaale siiyay kooxdan gooni u goosadka ah, taasi oo muujineysa cabsi ah in dagaal qarsoon uu Imaaraadka iyo Turkiga ku dhex maro Ciraaq.

Billowgii weerarada Turkiga ee PKK

Turkigu waxaa uu labo howlgal todobaadkaan ka bilaabay woqooyiga Ciraaq, kuwaas oo ka dhan ah maleeshiyaadka Kurdiyiinta, howlgaladdu waxay sababeen in xukuumadda Baqdaad ay si adag u diido ficilka militare ee Ankara ee ka dhanka ah ururka PKK oo ku dhuumanaya gobolka buuraleyda Ciraaq.

Wasaaradda difaaca ee Turkiga ayaa sheegtay in ay bur-burisay in ka badan 500 oo bartilmaameedyo PKK ah 36 saacadood ee ugu horreysay howlgalka.

Weli ma kala saarin in maleeshiyaadka Kurdiyiinta ay beegsadeen, ama keydka raasta, ama meelo kale oo ay kooxdu heysteen.

Taleefishinka dowladda ee TRT ayaa weriyey in ciidamada Turkish-ka ay burburiyeen ugu yaraan 81 gobood oo ay ku dhuumaaleysan jiraan PKK iyo meelo hubka loo soo mariyo.

Lacag ka timid Imaaraadka Carabta

Go’aanka uu Turkigu ku bilaabay howlgalka waxaa uu yimid kadib markii ay soo baxeen warar sheegaya in Imaaraadka Carabta uu raadinayo in uu taageero ololaha gooni u goosadka PKK ee ka dhanka ah Turkiga, kaasi oo socday ku dhawaad 40 sano islamarkaana galaaftay nolosha 40,000 oo qof.

Laanta Afka Carabiga ee wargeyska Al-Arabi Aljadiid ayaa werisay in ilo-wareed ka tirsan Dowladda Gobolka Kurdiyiinya ee fadhigeedu yahay Erbil u sheegay in ay ogaadeen lacago badan oo Imaaraadka Carabtu siiyay PKK.

Ilo-wareedku waxaa uu sheegay in Dowladda Gobolka Kurdiyiinta ay weydiisatay in caddeyn ogolaansho laga keeno masuuliyiinta lacagta kasoo diray Imaaraadka iyo akoonada bangiyadda.

Sarlot Cali, oo ka tirsan siyaasiyiinta Kurdishka ayaa sheegay in xiriirka lacagta ee ka dhaxeeya Kurdiyiinta mucaaradka ku ah Turkiga iyo Imaaraadka uu socdo afar sano, kaasi oo soo mara ururadda bulshadda iyo howlgaladda gar-gaarka ee dadka barakacay.

Kuwa uu dagaalku saameeyay waxaa la dejiyay goboladda kala duwan ee Ciraaq ee Kurdistan, gaar ahaan xuduudda u dhaxaysa Turkiga iyo Iran, halkaas oo dhaq-dhaqaaqa Kurdiyiintu ay ka howlgalaan.

Loolanka Turkiga iyo Imaaraadka

Imaaraadka iyo Turkiga waxay isku haystan kuna muransanyihiin dhinacyo badan oo gobolka ah, waxaa ugu dambeeyay Liibiya oo xukuumadda Ankara ay taageereyso Dowladda Caalamku aqoonsanyahay, halka Abu Dhabi ay malaayiin lacag ah ku taageereyso General Khaliifa Xaftar oo dhawaan looga adkaaday Tripoli.

Imaaraadka waxaa uu sidoo kale ka careysanyahay taageeradda Turkigu uu siiyo Qatar oo uu geeyay militari si uu uga difaaco isbahaysigii gacanka carbeed ee ay hogaaminayeen Imaaraadka iyo Sacuudiga.

Sidaas darteed layaab malahan in Imaaraadku raadiyo xasilooni daradda Turkiga isagoo taageeraya PKK. Si kastaba, talaabadaas waxay khatar ku tahay in Abu Dhabi lagu calaamadiyo maalgelinta argagixisada PKK oo Turkiga, Maraykanka iyo Midowga Europe ay u aqoonsanyihiin urur argagixiso.

Xitaa iyadoo ay caawimaad ka helayaan Imaaraadk Carabta, PKK ma awoodaan in ay xasilooni darro ku abuuraan Turkiga. Ku dhawaad 40 sano oo colaad ah ayaa muujisay in ay xadidan tahay awoodda PKK ay u leeyihiin in ay qasaan Turkiga, inkastoo ay weli yihiin khatar maxali ah.

Taas bedalkeeda, Turkigu wuxuu sii wadi doonaa barnaamijkiisa mudda dheer ee uu heshiiska kula jiro Dowlada Gobolka Kurdiyiinta kuwaas oo si hoose u ogolaaday howlgalkii militari ee Ankara kasokoow kalsooni daradii xukuumada Baghdad.

 

Muqdisho 21ka Juun 2020  Kadib markii dhawaan la shaaciyey liis ay ku qoranyihiin deegaan doorashooyinka kuraasta xildhibaanada baarlamaanka Soomaaliya oo uu soo diyaariyey guddiga wadajirka ah ee labada Aqal ee baarlamaanka federaalka, ayaa waxaa soo baxay cabasho la xariirta in liiskaas lagu soo qoray kuraas loo wareejiyey degmooyin aysan deegaan doorashadoodu aheyn.

Xildhibaan Xasan Cabdi Ismaaciil (Xasan Yare) oo deegaan doorashadiisu tahay Jubbaland, gaar ahaan gobolka Jubbada Hoose ayaa sheegay in illaa afar kursi oo beeshiisu ay leedahay liiskaas loogu soo qoray in laga soo doorto gobol kale.

Xildhibaanada golaha shacabka ayaa shalay ka doodayey xeerka qoondada haweenka, waxuuna Xildhibaan Xasan Yare doodaas kusoo bandhigay cabasho ay beeshiisu qabto, taas oo ah in afar kursi oo haween ay ku metelaan beeshiisa deegaan kale loo wareejiyey.

“Beesha aan metelo kuraastooda baarlamaanka ee dhowr iyo tobanka ah, waxaa ku jirta afar kursi oo dumar ah, afartaas kursi waa la xawilay, oo waxaa loo wareejiyey gobolka kale oo aan laga soo dooran, sida ku qoran liiska uu soo saaray guddiga wadajirka ah,” ayuu yiri xildhibaan Xasan.

Xildhibaanka ayaa sheegay in kuraasta loo wareejiyey gobolka kale laga doortay degmooyinka Badhaadhe, Xagar iyo Afmadow oo ka wada tirsan gobolka Jubbada Hoose, balse hadda gobolka kale la geeyey, in kastoo uusan carabaabin gobolkaas loo wareejiyey.

“Kuraastiiba hadii la tahriibinayo oo barakacayaal laga dhigayo, guddoomiye waxaan qabaa in la joojiyo xawilaada kuraasta, beelo ayaa iska lehe, guddiga soo saaray liiskaasna sumcad darro ayey ku tahay, anagana metelaadeena sharaf darey ku tahay” ayuu yiri Xildhibaan Xasan Yare.

Ugu dambeyntii Xildhibaan Xasan ayaa guddoonka golaha shacabka ka dalbaday in laga hor tago liiska la wareejinayo baraha bulshada oo ay cabashada ka yihiin. “Guddigii soo sameeyey liiskaas ee ku tuntay sumcada kuraasta beelaha qaarna, waxaan soo jeedinayaa raali gelin inay bixiyaan” ayuu yiri Xildhibaan Xasan Cabdi Ismaaciil (Xasan Yare)

Muqdisho 21ka Juun 2020 Wararka aan ka heleyno degmada Wanllaweyn ee gobolka Shabeellada Hoose ayaa sheegaya in caawa la weeraray guriga sarkaal ka tirsan militeriga Soomaaliya uu ku leeyahay degmadaas.

Sarkaalka uu gurigiisa weerarkaas ka dhacay caawa ayaa magaciisa naloogu soo koobay Halac, waxaana la sheegay in gudaha guriga mar qora laga maqlay jugta laba qarax oo waaweyn.

Waxaa lasoo sheegayaa in halkaas uu ka dhashay khasaare badan oo isugu jira dhimasho iyo dhaawac, kaas oo soo gaaray askartii ilaalada u aheyd sarkaalka gurigiisa la weeraray iyo xubno ka tirsan qoyskiisa. Dhimashada ayaa ah saddex halka dhaawucuna yahay saddex kale.

Illaa hadda ma cada waxa loo adeegsaday weerarka caawa ka dhacay guriga sarkaalkaas ka tirsan militeriga Soomaaliya uu ku leeyahay degmada Wanllaweyn, balse dad ka agdhaw halkaas ayaa noo sheegay in gudaha guriga laga maqlay laba jug oo aad u culus, kuwaas oo loo maleynayo qaraxyo.

Dadkii ay dhaawacyadu kasoo gaareen weerarkaas waxaa la sheegay in loo qaaday xarumaha caafimaadka ee degmada Wanllaweyn oo sida dadka ku nool magaalada ay noo sheegeen aan tayo badneyn, waxaana xusid mudan in dhaawacyada daran aysan sahlaneyn in loo qaado meelo kale, sida magaalada Muqdisho, maadaama aysan sahlaneyn si loo marsiiyo wadada oo mar hore weerarrada Al-Shabaab looga go’ay.

Degmada Wanllaweyn ayaa waxaa ka jira dagaal beeleed in mudo ah ka taagnaa, oo bilihii lasoo dhaafay gaaray heer meydadka dadka la iska dilo la gobo, taas oo hey’adaha garsoorka dalku ay ku baxeen, in kastoo ay weli jirto colaadii u dhaxeysay beelihii ku dagaalamay halkaas oo aan weli si dhab ah aan xal looga gaarin khilaafkooda.

Sidoo kale Wanllaweyn waxay ka midtahay magaalooyinka gobolka Shabeellada Hoose ee kaabiga ay ku hayaan Al-Shabaab, isla markaana ay mararka qaar weerarrada ka geystaan, sidoo kale wadooyinka soo gala ayaa u go’doonsan.

 

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 20ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Iscasili Mudane Madaxweune Farmaajo “Been-Hawaas” Yaa magaca #Soomaaliya lacago ku dhaco? Maxay dowladda fashilantay ee Nabad Iyo Nolo; “Nabar Iyo Naxdin” uga hadli karin arrinta badda #Soomaaliya ee ay #Kenya mar-kasta dib u dhigayso dacwada Maxkammadda Caalamiga ee ICJ? Yaa mpqpm dppma Guddoomiyaha Aqalka Sare ee soo socda? Ma run baa inuu Taliyaha Booliska iska-casili rabo fashilka ku habsaday xxukuummadda wiiqantay ee uu hoggaaminaayo khaa;inul waddan Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”?  Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Meeqo lacag ah ayaa laga xaday qasnada dowladda? Yaa qaata qandaraasyada lagu duudsiiyo xuquuqda iyo maqaamka #Muqdisho?  Ha wiqleyso! 

Janaale 20ka Juun 2020 Wararka naga soo gaaraya gobolka Shabeelaha Hoose ayaa sheegaya in xalay weerar madaafiic ah lagu qaaday saldhigyo ciidamada dowladda federaalka Soomaaliya iyo kuwa AMISOM oo ku yaalla deegaanka Janaale ee gobolkaasi.

Weerarka oo ay qaadeen dagaalyano ka tirsan Al-Shabaab ayaa waxaa lala bartilmaameedsaday saldhigyo ciidanka Uganda iyo kuwa milatariga dowladda Somalia ay ku leeyihiin halkaasi, waxaana xigay iska hor imaad dhex-maray labada dhinac.

Ilo deegaanka ah ayaa innoo sheegay in ciidamada AMISOM ay dhankooda ku jawaabeen tiro hoobiyeyaal ah oo qaarkood ku hoobtay duleedka Janaale.

Wararka ayaa sheegaya inuu jiro khasaare dhimasho iyo dhaawacba leh, balse aan la xaqiijin karin inta uu la’egyahay.

Ma jiro weli wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha ciidamada dowladda iyo maamulka gobolka Shabeelaha Hoose oo ku aadan weerarkaasi.

Janaale ayaa ka mid ah magaalooyinkii ugu dambeeyey ee ay la wareegeen ciidamada Xooggan, waxaana inta badan weeraro ku soo qaada dagaalyahanada Al-Shabaab.

Muqdisho 20ka Juun 2020 Xildhibaanada golaha shacabka Soomaaliya ayaa maanta kulan xasaasi ah ku leh xaruntooda Villa Hargeysa ee magaalada Muqdisho.

Kulanka ayaa lagu wadaa inuu furmo saacadaha soo socda ee maanta, waxaana shir guddoomin doono guddoomiyaha golahaasi, Maxamed Mursal Sheekh Cabdiraxmaan, kaas oo dhowaan ka soo laabtay safarkii uu ku tegay dalka Jamhuuriyadda Jabuuti.

Xildhibaanada ayaa kulankooda kaga doodaya xeerka qoondada haweenka oo ka mid ah afarta xeer ee guddiga wadajirka ah loo xil saaray in ay soo diyaariyaan.

Xeerkaan ayaa haddii uu meel-maro, haweenka xildhibaannada ah waxaa kuraastooda u tartami doono dumar kale.

Sidoo kale waxa ay ku doodayaan in ay si saami ah u helaan 30% oo ah qoondada haweenka ay ku leeyihiin dowladda federaalka.

Kalfadhigaan oo ah kii 7-aad ee golaha shacabka ayaa ugu dambeeya muddo xileedka baarlamaanka 10-aad ee dalka, waxaana u dhiman oo kaliya labo bilood iyo bar.

Kenya 20ka Juun 2020 Madaxweyne Uhuru Kenyatta ayaa soo dhoweeyay guushii ay Kenya ka gaartay wareeggii labaad ee codeynta ee doorashadii kursiga aan joogto ahayn ee Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay. Wuxuu ku tilmaamay guusha Kenya inay tahay mid muujineysa waddankiisa iyo saameynta ay ku leedahay jaalliyadaha quruumaha oo ah iskaashi aamin ah oo la isku halleyn karo, sida uu sheegay Uhuru.

Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay waa hay’adda UN ugu awoodda badan ee loo xil saaray ilaalinta nabadda iyo amniga adduunka.

Guushan ayaa Nairobi siineysa fursad ay ku soo noqoto tobanka xubnood ee aan joogtada ahayn, kuwaas oo inta badan la shaqeeya shanta xubnood ee joogtada ah ee Ruushka, Shiinaha, Boqortooyada Ingiriiska, Mareykanka, iyo Faransiiska.

Qaramadda Midooway 20ka Juun 2020 Warbixin uu sii daayay xafiiska Qaramada Midoobay ee Soomaaliya ayaa lagu sheegay in Soomaaliya sannadkii tagay ee 2019 ay ka dhaceen 774 rabshadood oo 244 kamid ah ay yihiin falal kufsi ah. Warbixin uu sii daayay xafiiska Qaramada Midoobay ee Soomaaliya ayaa lagu sheegay in Soomaaliya sannadkii tagay ee 2019 ay ka dhaceen 774 rabshadood oo 244 kamid ah ay yihiin falal kufsi ah. Hay’adda Human Rights Watch ayaa sheegtay in Kufsiga iyo falalka kale ee rabshadaha galmada inta badan aan lasoo sheegin oo aan lagu ciqaabin dalka Soomaaliya, sababta oo ah dumarka loo geysto xadgudubyada ayaa inta badan u arka ceebeyn inay soo bandhigaan.

Bishii Febraayo, Maamul goboleedka Puntland ayaa noqday maamulkii ugu horeeyay ee sharci adag oo dil ah ku fuliya dambiilayaal geystay kufsi wadareed iyo dil loo geystay gabar 12 sano jir ah sanadkii 2019.

James Swan, wakiilka gaarka ah ee U.N. ee Soomaaliya, ayaa ku booriyay hogaamiyaasha dalka iyo dadka deegaanka inay waxbadan qabtaan oo dhageystaan dhibbanayaasha iyo kuwa ka badbaaday qalalaasaha la xiriira galmada.

Sacuudiga 20ka Juun 2020 Wasiirka Maaliyadda Sacuudiga Maxamed Al-Jaddaan ayaa shaaca ka qaaday in dowladdiisu ay soo amaahan doonto 58 billion oo dollar sanadkan. Ku dhawaaqistu waxay tooshka ku shiday deyn codsiga sii badanaya ee dalka iyo su’aalo ku saabsan xaaladda dhaqaale ee xukuumadda Riyadh, gaar ahaan markii Boqortooyadda lagu tilmaamay mid ka mid ah dalalka caalamka ee lagu leeyahay deynta ugu yar.

Sacuudigu waa dalka ugu dhaqaalaha badan dunida carbeed, waana dalka keliya ee carbeed ee ka tirsan G20, waxaa intaas dheer in uu yahay dalka dhoofiya saliidda ugu badan ee caalamka.

Saameynta Gobolka

Barwaaqadda dhaqaale ee Boqortooyadda ayaa soo jiidatay shaqaale shisheeye si ay ugu shaqeeyaan shirkadaha Sacuudiga iyo hey’adaha dowladda. Dhaqaale bur-burka ku yimaada Boqortooyada waxaa uu saameyn doonaa gobolka oo dhan

Xilligan oo lagu jiro xasarado dhaqaale oo caalami ah, kuwaas oo uu sababay cudurka Coronavirus, ayuu Sacuudigu wajahay hoos u dhac weyn oo qiimaha saliidda ah iyo booqashooyinkii diimeed ee Makka iyo Madiina oo istaagay, malaayiin qof ayaa awoodi waayay in ay Sacuudiga u safraan sanadkaan si ay gutaan cibaado diini ah.

Xitaa ka hor inta aysan xasaraduhu soo ifbixin bilihii u dambeeyay, Bangiga Aduunka ayaa muujiyay in deynta dibadda looga leeyahay Sacuudiga ay ahayd $183 billion 2019-kii, taasi oo $151 billion ahayd sanadkii 2018-kii. Tiradaas waxay kordhi doontaa sanadkaan.

Tiradaasi waxay ahaan doontaa mid aan muuqan haddii aan la bar-bardhigin  xilliyadii lasoo dhaafay. Tirada ku kordheysa deynta ayaa ka muhiimsan wadarta guud.

Deynta cirka isku-shareertay

Deynta dalka dibadda looga leeyahay ayaa cirka isku shareertay shantii sano ee lasoo dhaafay, dhamaadka sanadkii 2014-kii, billo yar ka hor inta uusan billaaban dagaalka Yemen, waxay deyntu ka yareyd 12 billion, taasi oo muujineysa in kororku uu kor u kacay in ka badan 1500 boqolkiiba shanti sano ee lasoo dhaafay.

Muddo shan sano ah, keydka lacagta ayaa hoos u dhacay. Warbixino ka yimid maamulka lacagta ayaa muujinaya in hantida kaydka ah ee wadanka lagu qiyaasay $732 billion dhamaadka sanadkii 2014-kii, laakiin waxaa ay hoos u dhacday $449 billion dhamaadka sanadkii 2019-kii. Waxaa kharash isu bedelay $233 billion muddo shan sano ah.

Tirooyinkaasi waxay muujinayaan in shantii sano ee lasoo dhaafay, Sacuudigu uu dibadda ka soo deynsanayay tobanaan billion dollar, sidoo kale waxay tiro lamid ah kala baxaysay hantida kaydka ah.

Dhamaan tirooyinkaasi waxay dib ugu laabanayaan dabayaaqada sanadkii 2019-kii, waa ka hor inta uusan hoos u dhicin qiimaha shidaalka iyo inta uusan dillaacin Coronavirus iyo weliba hoos u dhaca ku yimid ganacsiga iyo isu socodka dunida. Hadaba, halkey lacagtaas oo dhan ka baxday?

Dagaallada qarsoon

Inkasta oo aysan caddeyn meesha saxda ah ee lacagtaas oo dhan lagu agaasimay, isbedelka deg-degga ah waxaa uu dhacay markii la bilaabay dagaalka Yemen sanadkii 2015-kii. Colaadaha kale ee Liibiya iyo Siiriya ayaa sidoo kale ahaa aag dagaal ee qarsoon, oo ay gacanta kula jireen dhowr dal oo Khaliijka ku taalla.

Xukuumadda Riyadh waxay dhowaan ku dhawaaqday gunti-isku-giijis dhaqaale oo ay ku jirto 8 billion oo dowladdu ay ka jareyso hiigsigeeda isbedelka ee 2030-ka, kaasi oo muhiimad u leh dhaxal suge Maxamed bin Salmaan.

Share this:

Jaamacadda Carabta 20ka Juun 2020  Axmed Abuu Al-Qeyd oo ah xoghayaha guud ee Jaamacadda Carabta ayaa ka hadlay arrimo ku aadan xaaladda Soomaaliya, gaar ahaan wada-hadallada dib u bilowday ee dowladda federaalka iyo maamulka Somaaliland.

Al-Qeyd ayaa sheegay inuu ku faraxsan-yahay dadaallada sii amba-qaadida wada-hadalladaasi, isaga oo madaxweynaha dalka Jabuuti, Mudane  Ismaciil Cumar Geelle ku ammaanay martigalinta shirkaasi oo 14-kii bishan ku qabsoomay caasimada Jabuuti.

Sidoo kale wuxuu fariin boggaadin ah u diray madaxweynaha Soomalaiya, Mudane Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo) oo uu ku boggaadiyey dadaalkiisa ku aadan wada-hadallada u dhexeeya Soomaaliya iyo Somaliland.

Xoghayaha guud ee ururka Jaamacadda Carabta ayaa xusay in ay ka qeyb qaadan doonaan taageerada dadaalladaasi iyo ka mira dhalintooda.

Ugu dambeyn xoghayaha ayaa ballan qaaday in ay sidoo kale  ka gacan ka geysan doonaan arrimaha amniga iyo xasiloonida Soomaaliya.

Hadalkaan ayaa ku soo aadaya, iyadoo dhowaan Jabuuti ay isu tageen wufuud ay kala hoggaaminayeen madaxweynaha dowladda federaalka iyo midka Somaliland, kuwaas oo wada-hadadallada labada dhinac dib uga bilaabay dalka Jabuuti, kaas oo laga soo saaray war-murtiyeed, sidoo kalena lagu dhisay guddiya farsamo oo u dhexeeya dhinacyadaasi.

Muqdisho 20ka Juun 2020 Diyaarad jebisay amarkii dowladda federaalka ayaa shalay si sharci darro qaad uga dejisay garoonka diyaaradaha Baraawe, sida ay ilo-wareedyo lagu kalsoon yahay u sheegeen Warbaahinta Dalka.

Dowladda Soomaaliya ayaa bishii March joojisay dhammaan duulimaadyada dalka, taasi oo qeyb ka ahayd dadaallada looga hortagayo faafitaanka cudurka COVID-19.

Qaadkan ayaa ka yimid dalka Kenya, waxaana dhinaca dhulka laga soo geliyey magaalada Dhoobley, ayada oo kadibna diyaarad ay kasoo qaaday Dhoobley kana soo dejisay garoonka Baraawe, halkaasi oo ay kasii qaadeen doomo geeyey magaalooyin kale oo dalka ka mid ah.

Ilo-wareedyada warkan laga soo xigtay ayaa sheegay inaysan ahayn markii ugu horreysay ee qaad laga soo dejiyey garoonka Baraawe, waxaana diyaaradaha qaadka soo gelinaya dalka ay mar walba adeegsanayaan xeelad cusub. Diyaaraddii u dambeysay ee shalay qaadka gaysay Baraawe, ayaa la sheegay inay hawada Soomaaliya kusoo gashay inay waddo howlgal bani’aadannimo balse markii dambe ay beddelatay khadka, kadibna qaadka kasoo qaaday Dhoobley oo baabuur lagu soo geliyey.

Waxaa la rumeysan yahay in diyaardaha samaynaya xadgudubkan ay la shaqeynayaan xubno ka tirsan dowladda federaalka, balse ma cadda kuwa ay yihiin.

Ganacsatada qaadka ayaa la rumeysan yahay inay yihiin kuwa awood badan, islamarkaana saameynta ay ku dhex leeyihiin dowladda iyo lacag badan oo laaluusha ah u adeegsanayaan inay jebiyaan xayiraadda saaran diyaaradaha ee ay soo rogtay dowladda.

Iiraan 20ka Juun 2020 Dowladda Iran ayaa ku dhowaaqday inay taageereyso dowladda Libya ee sidoo kale Turkiga ay taageeraan, taasi oo ay is-hayaan fallaagada uu hogaamiyo dagaal-ooge Khaliifa Xaftar.

Go’aankan ayaa waxaa ku dhowaaqay wasiirka arrimaha dibedda Iran Javad Zarif, oo shir jaraa’id la qabtay wasiirka arrimaha dibedda Turkey Mevlut Cavusoglu, intii lagu guda jiray booqasho uu ku tegay Istanbul.

“Waxaan raadineynaa xal siyaasadeed oo loo helo xasaradda iyo dagaalka Libya,” ayuu yiri Zarif. “Waxaan taageereynaa dowladda sharciga ah ee Libya. Arrinta Libya waxaan kala aragti nahay Turkiga, oo doonaya in lasoo geba-gebeeyo xasaradaha Libya iyo Yemen,” ayuu ku daray.

Taageerada Iran ee dowladda Libya ayaa ka duwan dalka ay xulufada yihiin ee Syria oo taageeraya dagaal-ooge Khaliif Xaftar. Xaftar ayaa waxaa taageera Ruushka oo ay xulufo yihiin Syria, iyo sidoo kale Imaaraadka Carabta iyo Masar.

Dagaalka Syria ayaa toddobaadyadii dhowaa is-beddel weyn uu ku yimid ayada oo maleeshiyada dagaal-ooge Khaliifa Xaftar laga qabsaday magaalooyin badan oo ku yaalla galbeedka Libya.

Guul-darrooyinka gaaray Khaliifa Xaftar ayaa meesha ka saaray damicii iyo duulaankii uu waday 14 bilood, ee uu doonayey inuu ku qabsado caasimadda Libya ee Tripoli

 

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 19ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa runta ka qarin kara Ummadda Soomaaliyeed? Yaa diyaarinaya mooshinka xilka looga tuuri rabo Gudoomiyaha Aqalka Sare Mudane Cabdi Xaashi? Yaa qarxiya Shacabka #Soomaaliyeed? Maxayse loo qarxitaa Shacabka Soomaaliyeed? Yuu u shaqeeyaa Argagixiye Maal-Galiye Fahad Yaasin oo ah Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugida Iyo Sirdoonka Qaranka “NISA”? Maxuuse ka ogaa qaraxyada lagu qabtay asagoo ka hadlaya Safiirka Qatar ee Soomaaliya? Maxay tahay sababta ay u qarxiyaa Shacabka Soomaaliyeed? Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa diidan dalka inay doorasho ka dhacdo qof iyo codkiisa? Yaa diidan maqaamka #Muqdisho?  Ha wiqleyso! 

Walaweyn  19ka Juun 2020 Kufsi, jirdil, toogasho toos ah, barakacin, dhaca dadka iyo cabsi gelin ayaa si joogta ah uga jirta degmada Wanlaweyn ee gobalka Shabeelada Hoose.

Degmadaas waxaa la dagay dagaalada qabiilka, waxaana si xun isugu laaynaya labo kamid ah beelaha waa weyn ee degmada oo mudooyinkii ugu dambeeyay uu dagaal ka dhaxeeyey.

Guddoomiye ku xigeenkii hore ee gobalka Shabeellada Hoose Cabdifitaax Xaaji Cabdulle ayaa warbaahinta u sheegay in Wanlaweyn ay noqotay magaalo marti gelisa xadgudubyada bani’aadinimada iyo tacadiyo ay ka siman yihiin qof kasta oo nool oo degaanka ku sugan, gaar ahaan bulshooyinka ka soo jeeda beelaha dagaalamaya.

“Ku-simihii guddoomiyaha ahna guddoomiye ku-xigeenka ayaa gacantiisa dil iyo dhaawac ugu geestay dad shacab ah, maalin kasta dhiig ayaa ku daada nolasha waa sii adkaaneysaa” ayuu yiri Cabdifataax.

Dowladda Soomaaliya ayaa dhawaan guddi u saartay dagaalkii ka dhacay Wanlaweyn kaas oo lagu gubay maydad caruur, dumarna lagu laayay, hase yeeshee arrinta ayaa u muuqata in ay ku dhamaatay afdaboolan dahab oo aan cidna wax iska weydiinin.

Lama oga sida ay ku dambeyn doonto xaaladda magaalada Wanlaweyn oo ay dadkeedu wajahayaan nolal adag iyadoo ay magaaladaasi si buuxda gacanta ugu haayaan ciidamada dowladda Soomaaliya iyo kuwa maamulka Koonfur Galbeed.

Nairobi 19ka Juun 2020 Kenya shalay ayaa ku guulaysatay kursi aan joogto ahayn oo ka tirsan Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, kadib markii ay codadkii loo baahnaa ka heshay tartankii kala dhexeeyay Jabuuti.

Nairobi ayaa wareegga labaad ee doorashada heshay 129 cod, halka Jabuuti ay heshay 62 cod.

Hogaamiyaha aqlabiyadda ee baarlamaanka Kenya, Adan Barre Ducaale, ayaa sheegay in dalkiisa uu ka shaqeyn doono wanaajinta ammaanka caalamka, gaar ahaan kan gobolka.

Ducaale oo BBC laanta af-Soomaaliga u warramay ayaa sheegay in dalkiisa aanu kursiga u adeegsan doonin khilaafka kala dhexeeya Soomaaliya ee salka ku haya muranka xuduud badeedka labada dal.

“Waxaan u maleynayaa in Soomaaliya ay kamid ahayd dalalkii noo codeeyay markii aan [musharraxa] ka ahayn Midowga Afrika…. Arinta badda waxay hor taallaa maxkamadda caalamiga ah ee ICJ. Soomaaliya waxay ogoshahay maxkamadda waxay go’aamiso, anagana sidoo kale. Dalal walaalo ah ayaan nahay, mana kala go’ayno,” ayuu yiri Adan Barre Ducaale.

Guusha Kenya ayaa ka dhigan in bisha January 2021 ay muddo laba sano ah kamid noqon doonto 15-ka xubnood ee golaha ugu awoodda badan marka laga hadlayo ammaanka iyo xasilloonida caalamka.

Go’aannada ay Kenya ku lug lahaan karto waxaa kamid ah cunaqabateynta, adeegsiga awood milateri si loo ilaaliyo nabadda iyo weliba doorashada xaakimiinta maxkamadda cadaallada adduunka (ICJ).

Loolanka xooggan ee dhexmaray Kenya iyo Jabuuti ayaa daaha ka rogay khilaafka u dhexeeya qaar kamid ah dalalka Bariga Afrika.

Soomaaliya ayaa taageertay hamiga Jabuuti ee kursigaasi, kadib markii uu dalkaasi yar ka horyimid go’aankii Midowga Afrika uu ku taageeray musharraxnimada Kenya.

Soomaaliya iyo Kenya ayaa waxaa ka dhexeeya muran ku aaddan xuduud badeedka labada waddan, kaasoo hadda horyaalla maxkamadda ICJ.

Ethiopia 19ka Juun 2020 Dowladda Itoobiya waxa ay leedahay Ciidamo u badan Militari, kuwaas oo qaarkood ka tallaabay soohdinta dalkaas uu la wadaago wadamo kala duwan si ay u farageliyaan dalalka dariska sida Soomaaliya iyo Suudaan.

Itoobiya waxa ay ka faaiideysaneysaa fursadda ah in ay tahay Hoyga Midowga Afrika, waana halka lagu gaaro go’aamada Ururka, iyada oo aan marti ka ahayn fadhiyada ayay codkeeda ka dhiibataa.

Dadka dalkaas waa 109.2 Milyan oo ruux sida ku cad xog baarista Bangiga Adduunka uu ka sameeyay dalkaas (2018), waana dal sanadba sanadka ka dambeeyo sii kordhinaya awoodda dhanka ciidanka.

Loolanka Itoobiya waa uu ka tallaabay Bariga Afrika, Jamhuuriyadda Carabta Masar oo dhacda Waqooyiga Qaaradda ayay isku heystaan hab maamulka Biyaha Wabiga Nile oo ay labaduba kawada faaiideystaan.

Soomaaliya waxa ay soo galeen marar kala duwan, ciidamada xooggooda waxa ay soo galeen horaantii sanadkii 2006-dii, kolkaas oo ay Koofurta iyo Bartamaha Soomaaliya ku xoogeysteen Midowgii Maxaakiimta.

Sanadkii 2009-kii, ayay isaga baxeen Gudaha Soomaaliya inkasto oo aysan si rasmi ah kaga tallaabin soohdinta, balse markale ayay soo galeen Gobolada dalka ee xiga dhanka Dowladda Federaalka itoobiya.

Waxa dadaal badan u galeen sidii Ciidamada Itoobiya loogu biirin lahaa howlgalka Midowga Afrika ee AMISOM, maadaama dalalka dariska la ah Soomaaliya laga joojiyay iyada oo dhinacyo kala duwan laga eegay.

Intaa kuma aysan harin Dowladda Itoobiya, waxa ay shukaanta u qabatay Hoggaaminta Taliska Ciidamada AMISOM ee Soomaaliya, waxaana xilkaan loo magacaabay Gen. Tigabu Yilma, si hoose waxaa ula shaqeynaya saraakiil u dhalatay dalkiisa.

Itoobiya Soomaaliya waxaa ka joogo Askar tiro ahaan u diiwaangashan Howlgalka Midowga Afrika iyo Qaramada Midoobay, balse waxaa jira Ciidan kale oo aan xirneen Koofida Cagaaran ee Nabad ilaalinta AMISOM.

Howlgalkaan waxaa ku jira Dalalka kala ah Uganda, Burundi, Jabuuti, Kenya iyo Itoobiya waana qaybta Militariga ah ee howlgalka Ururka Midowga Afrika, halka kuwa Booliiska ay ka kala socdaan dalalka Ghana, Kenya, Nigeria, Sierra Leone, Uganda iyo Zambia.

Hamiga Itoobiya ee howlgalka Midowga Afrika ayaa halkiisa ah, oo Dowladda Kenya waxa ay isu kala badalaan Guddoomiyaha iyo Xoghahaya Urur Goboleedka IGAD oo ay ku mideysan yihiin dalalka dhaca Bariga Afrika.

Suudaan ayay dhawaan galeen, waxaana dacwad ka gudbisay Xukuumadda Khartuum, kadib markii ay ka carootay tallaabada Ciidamada Addis Ababa ay sameeyeen, sidoo kale mar waxa ay gudaha u galeen Koofurta Suudaan.

Sanadkii 2002-dii, Ciidamada Militariga Itoobiya waxa ay ka yaraayeen tirada ay haatan yihiin, 18-sano kadib 162,000 oo aan ku jirin kuwa keydka sida ku cad bogga Wasaaradda Gaashaandhigga.

Damaca Itoobiya waa uu kasii tallaabayaa ciidanka Dhulka iyo kuwa cirka, waxa ay tababaray Ciidamada Badda, inkasta oo aysan lahayn Bad, haddana waxa ay xoog lacagba gelineysaa diyaarinta Ciidamada badda oo leh agab ciidan oo ku filan.

$330 Milyan oo doolar ayaa ku baxdo miisaaniyadda Ciidamada, waxaana intaa dheer Lacago kale oo ay ku kala helaan Howlgalada Qaramada Midoobay ee Koofida Buluugga ah iyo kan Midowga Afrika ee Koofida Cagaaran.

Miisaaniyadda sanadkii 2015-kii waa ay kasii badaneysaa marka waayahaan la eego oo waxaa ku kordhay 0.8%, sababtu waa dhalinyarada ku biireysa Ciidamada dalkaas oo il dhaqaale u noqotay Xukuumadda Addis Ababa.

Itoobiya waxa ay isu diyaarineysaa in ay ciidamo gaar ah oo wata maraakiib dagaal ay geyso Badda Cas iyo qayb kamid ah biyaha Caalamiga, taasi waxa ay beertay shaki ku saabsan in ay hoggaanka u qaban doonto ilaalada Xeebaha iyo kuwa biyaha Caalamiga ah.

Mustaqbalka dhaw iyo kan fogba, Dowladda Itoobiya saameyn intee la eg ayay yeelan doonaan Ciidamadeeda?

Xigasho: Radio Mustaqbal

Ethiopia 19ka Juun 2020 Getachew Reda, Afhayeenka ‘Tigray People’s Liberation Front’, kana mid ahaa hogaankii sarre ee dowladdii Melez Zenawi, ayaa si adag uga hor-yimid dhex-dhexaadinta xiligan uu Abiy Axmed ka wado Somaliland iyo Soomaaliya.

Getachew oo u waramayey idaacada VOA laanteeda Amharic-ga ayaa sheegay in xiligan looga muhiimsan-yahay in Abiy Axmed uu ku mashquulo wada-hadaladaasi, maadama uu qalalaase siyaasadeed ka taagan yahay gudaha Itoobiya.

Reda ayaa aaminsan in Ra’iisal wasaare Abiy Axmed uu deg-degayo, isla markaana uu dalalka geeska iyo Itoobiyaba u horseedayo nabad-galyo daro halis galisaneysa amniga dalalkaasi, waa sida uu hadalka u dhigaye.

“Itoobiya waxa Ra’iisal Wasaare ka ah nin aad u deg-degaya oo khatar galinaya nabadda Itoobiya iyo wadamada dariskeeda ah. Waxa ka jira qalalaase siyaasadeed gudaha Itoobiya. Waana taas sababta ay isku casishay Afhayeenka Golaha Federaalka Itoobbiya Keria Ibrahim” ayuu yiri Getachew Reda.

Wuxuuna intaas kusii daray “Abiy Axmed inta aanu dhex-galin Somaliland iyo Somalia waa inuu usoo jeestaa waaqica ka jira gudaha Itoobiya, iyada oo qalaalaasaha ay ku sii fideen gobollada gudaha Itoobiya, taas oo ay sabab u tahay doorashooyinka uu dib u dhigay”.

Ra’iisal wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed ayaa inta badan lagu dhaliila inuu door weyn ka qaato dedaalada wada-hadalada Soomaaliya iyo Somaliland, xili ay dalkiisa ka holcayaan xiisado ka dhashay talaabooyin uu qaaday.

Muqdisho 19ka Juun 2020 Magaalada Muqdisho waxaa ka socda abaabulka isku day mooshin oo ka dhan ah guddoomiyaha Aqalka Sare Cabdi Xaashi Cabdullaahi, kaasi oo gadaal ay ka riixeyso Villa Somalia.

Villa Somalia ayaa ka carrootay markii uu guddoomiyaha Aqalka Sare iclaamiyey shir dhex-mara dowladda Soomaaliya iyo maamul gobaleedyada dalka, inkasta oo madaxtooyada ay markii dambe ogolaatay shirkaas, kadib cadaadis ka yimid beesha caalamka.

Qorshaha mooshinka looga keenayo Cabdi Xaashi ayaa wajahaya caqabado dhowr ah oo aad u adkeynaya in lagu guuleysto, kuwaasi oo durba la dareemayo.

Caqabadda koowaad ayaa ah sidii lagu heli lahaa taageerada senatoro ku filan oo diyaar u ah inay mooshinka qeyb ka noqdaan, ayada oo la rumeysan yahay in saameynta Villa Somalia ee Aqalka Sare ay aad u yar tahay marka loo eego tan golaha shacabka.

Caqabadda labaad, ayaa ah in xitaa haddii ay dhacdo in la helo taageerada loo baahan yahay, aysan cid qabata mooshinka oo guddoomisa, maadaama Cabdi Xaashi uusan qabaneyn mooshin isaga xilka looga qaadayo.

Haddii Cabdi Xaashi uusan qabaneyn, waxaa waajibkaasi uu ku dhacayaa guddoomiye ku-xigeenka koowaad ee Aqalka Sare Abshir Bukhaari, oo Villa Somalia aan la is-tusin. Abshir ayaa ka mid ah siyaasiyiinta sida weyn u diidan siyaasadda Villa Somalia.

Villa Somalia ayaa waxaa ku xiran guddoomiye ku-xigeenka labaad ee Aqalka Sare Mowliid Guhaad, hase yeeshee ayada oo uu joogo Abshir Bukhaari ma qaadi karo wax tallaabo ah, haddii uu qaadana waxa noqoneysa sharci-darro.

Caqabadda ugu dambeysa ayaa ah beesha caalamka, oo aan ogolaaneyn in xilligan kala guurka ah ee muddo xileedka dowladda ka harsan yahay bilo la galo qalaalse siyaasadeed. Waxaa sidoo kale Cabdi Xaashi loo arkaa sharci-dejiyey oday ah oo xal doonaya, maadaama guddoonka Golaha Shacabka ay noqdeen kuwa laga maamulo Villa Somalia.

Haddaba su’aasha ayaa ah, Maxay ayada oo ay jiraan dhowr caqabad oo diiday in xilka laga qaado Cabdi Xaashi, ay haddana Villa Somalia u waddaa isku day mooshin? Senator-ada ayaa rumeysan inay tahay cabsi gelin iyo hanjabaad Cabdi Xaashi loogu sheegayo inuu kusoo darsamo xubnaha laga maamulo madaxtooyada.

Caqabadda labaad, ayaa ah in xitaa haddii ay dhacdo in la helo taageerada loo baahan yahay, aysan cid qabata mooshinka oo guddoomisa, maadaama Cabdi Xaashi uusan qabaneyn mooshin isaga xilka looga qaadayo.

Haddii Cabdi Xaashi uusan qabaneyn, waxaa waajibkaasi uu ku dhacayaa guddoomiye ku-xigeenka koowaad ee Aqalka Sare Abshir Bukhaari, oo Villa Somalia aan la is-tusin. Abshir ayaa ka mid ah siyaasiyiinta sida weyn u diidan siyaasadda Villa Somalia.

Villa Somalia ayaa waxaa ku xiran guddoomiye ku-xigeenka labaad ee Aqalka Sare Mowliid Guhaad, hase yeeshee ayada oo uu joogo Abshir Bukhaari ma qaadi karo wax tallaabo ah, haddii uu qaadana waxa noqoneysa sharci-darro.

Caqabadda ugu dambeysa ayaa ah beesha caalamka, oo aan ogolaaneyn in xilligan kala guurka ah ee muddo xileedka dowladda ka harsan yahay bilo la galo qalaalse siyaasadeed. Waxaa sidoo kale Cabdi Xaashi loo arkaa sharci-dejiyey oday ah oo xal doonaya, maadaama guddoonka Golaha Shacabka ay noqdeen kuwa laga maamulo Villa Somalia.

Haddaba su’aasha ayaa ah, Maxay ayada oo ay jiraan dhowr caqabad oo diiday in xilka laga qaado Cabdi Xaashi, ay haddana Villa Somalia u waddaa isku day mooshin? Senator-ada ayaa rumeysan inay tahay cabsi gelin iyo hanjabaad Cabdi Xaashi loogu sheegayo inuu kusoo darsamo xubnaha laga maamulo madaxtooyada.

Golaha Amaanka 19ka Juun 2020 Kenya ayaa ku guulaysatay kursiga aan joogtada ahayn ee Qaaradda Afrika ee Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay oo ay tartan adag kula gashay dowladda Jabuuti.

Codeyn goor dhaw lasoo gab-gabeeyay ayey Kenya kursigaas uga guuleysatay Jabuuti, waxayna heshay 129-cod, iyadoo laga doonayey inay hesho 128 cod, halka Jabuuti oo la loolameysay ay heshay 62-cod.

Codeynta maanta ayaa ahayd tii labaad, waxayna dalalka Jabuuti iyo Kenya ay shalay isku mari waayeen codeyn loo qaaday, iyadoo maanta mar kale oo balamay sidaasna ay guushu ku raacday Kenya.

Jabuuti ayaa shalay codeyntii dhacday ku heshay 78-cod, halka Kenya ay heshay 113 cod, hase yeeshee midna ma helin tirada codadka lagu soo bixi lahaa oo dhan 128-cod, taasi oo qasabtay in maanta lagu noqdo codeyn kale.

Kursigan aan joogtada ahayn ee qaaradda Afrika ay ku leedahay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, waa markii seddaxaad oo ay Kenya ku guuleysatay. Waxayna kusii fadhi doontaa labada sano ee soo socota, waa 2021-2022-ka.

Kenya ayaa sidoo kale xubin ka ahayd Golaha Ammaanka 1973-74 iyo 1997-98.

Madaxweynaha Jabuuti, Ismaaciil Cumar Geelle ayaa shalay si faah faahsan uga hadlay loolanka kala dhexeeyey Kenya ee ku aadan tartanka ay labada dal ugu jireen kursiga aan joogtada aheyn ee golaha ammaanka, Qaramada Midoobay oo sanadkan ay u tartameen labadaas dal.

Madaxweyme Geelle ayaa sheegay in dowladdiisa ay olole adag u soo gashay helitaanka kursigaasi, si ay ugu matasho guud ahaan qaaradda Afrika. Isagoo tilmaamay, in haddii ay Jabuuti hanato kursigaasi in mudnaanta 1-aad ay siin doonto, sidii looga gudbi lahaa walaaca ay qabaan dalalka qaar ee Afrika.

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 18ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa waalan? Yaa ku fashilmay dalka? Yaa diidan maqaamka #Muqdisho? Maxaad ka ogtahay dalka inuusan lahayn wax Teleefishinka Qaranka oo ay shaqsiyaad leeyihiin Teleefishinka Qaranka #Soomaaliyeed? Maxayse Xukuummadda fashilantay ee Nabad Iyo Nolol “Nabar Iyo Naxdin” u samayn weysay “Teleefishinka Federaalka Soomaaliyeed?  Ma oga miyaa dalka #Soomaaliya waxaa wax lagu doortay dastuurka federaalka ee ku-meel-gaarka ah? Maxayse wax kasta xukuummadda fashilantay ee Nabad Iyo Nolol “Nabar Iyo Naxdin” ugu salayn karin 4.5  jaggooyinka ay ku tagri-fasho hab xidideed? Yaa xil iska casili doona Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Khere “Bakhti-Raam-Sade” ama Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas”?  Maxayse weriyayaasha loo ugaarsanayaa? Yaa amray in la dilo weriyaasha? Ma Soomaali mise shisheeye? 

Ha wiqleyso! 

Minneapolis 18ka Juun 2020 Wada-hadalada guddiyada farsamo ee dowladda federaalka Soomaaliya iyo Somaliland ee ka socday Jabuuti ayaa lasoo geba-gebeeyey ayada oo dhinacyada ay ku heshiiyeen qodobo horudhac ah.

Dowladda federaalka iyo Somaliland ayaa ku heshiiyey shan qodob, kuwaasi oo loo saaray Saddex guddi hoosaadyad oo ka wada shaqayn doono qodobadaasi,.

Qodobada lagu heshiiyey ayaa warbaahinta u akhriyey wasiirka arrimaha dibedda Jabuuti Maxamuud Cali Yuusuf, waxaana ay kala yihiin:-

1 – Sidii loo sii wadi lahaa shirarka mustaqbalka, si qurux badan oo hadaf xanbaarsan

2 – Sidii dib loogu dhisi lahaa kalsoonidii labada dhinac.

3 – Sidii loo meel marin lahaa qodobadii lagu heshiiyey shirarkii hore ee aan la hirgelin sida kaalmooyinka Dhaqaale ee Caalamiga ah iyo Gargaarada Bani’aadannimo, waxaana qodobkaasi loo saaray guddi, kuwaasi oo shiri doona muddo shan iyo toban cisho (15) kadib ah, kuna shiri doona Jabuuti.

4 – Waxaa ay labada dhincba soo saareen guddi ka wada xaajoon doona Arrimaha Hawada, kuwaasi oo muddo shan iyo toban cisho gudahood ah ku shiri doona Jabuuti.

5 – Waxaa ay labada dhinacba soo saareen guddi saddexaad oo ka wada shaqayn doona Arrimaha nabad-gelyada.

Waxaa sidoo kale la magacaabay guddiga guud ee farsamado ee wada-hadallada oo heer wasiiro ah, waxaynaa 45-cisho ka dib ku kulmi doonaan Jabuuti si u qiimeeyaan wax qabadka guddi hoosaadyada.

Dowladda federaalka waxaa heshiiska u saxiixay wasiirka arrimaha gudahga Cabdi Maxamed Sabriye, halka Somaliland uu u saxiixay Yaasiin Xaaji Maxamuud Faratoon oo ugu magacaaban wasiirka arrimaha dibedda.

Minneapolis 18ka Juun 2020 Wararka aan ka heleyno waqooyiga magaalada Hargeysa ee Somaliland, gaar ahaan deegaan lagu magacaabo Xeero ayaa sheegaya in halkaas lagu arkay meydad lagu gubay deegaanka.

Dadka deegaanka ayaa sheegay in halkaas lagu gubay meydadka dad ajaaniib ah uu u geeriyooday xanuunka CIVID-19, kuwaas oo laga keenay meelo ka baxsan deegaanka.

Dadka ku nool deegaanka Xeero ayaa guddiga xakameynta iyo ka hortagga xanuunka COVID-19, si adag ugu dhaleeceeyay inay ku guul dareysteen wax ka qabshada arintaas oo sheegeen inay khatar deegaanka.

Halka lagu gubay meydadkaas ayaa ah dog xilliyada roobka ay bihu maraan, kuwaas oo gudaha u gala magaalada caasimadda ah ee Hargeysa, sida ay sheegeen dadka deegaankaas oo warbaahinta la hadlay.

Muuqaalo laga soo duubay goobta lagu gubay dadkaas ayaa muujinaya haraadiga meydadka, welina si rasmi ah looma oga dhalasha ahaan halka ay kasoo jeedaan dadkaas la sheegay in meydkooda lagu gubay duleedka Hargeysa, kadib markii ay u dhinteen xanuunka Coronavirus.

Wasaaradda caafimaadka Somaliland ayaa illaa hadda ka jawaabin cabashada dadka deegaanka Xeero oo qaarkood sheegay in lacago kummaan dollar ah lagu kala qaatay in meydadkaas lagu gubo deegaanka

Minneapolis 18ka Juun 2020 Xildhibaan Maxamed Cumar Dalxa oo hadal ka jeediyey kulankii xildhibaanada golaha shacabka oo ajendeyaashiisa uu ku jiray sharciga Nootaayooyinka, ayaa dood ka keenay da’da looga baahanyahay qofka marqaatiga noqonaya oo sharcigaas ku qoran.

Xildhibaan Dalxa ayaa sheegay in diinta Islaamku ay qabto in qofka muslimka ah uu ku qaan gaaro 15-sano, balse sharciyadeena ay ku qorantahay in qofku ku qaan gaarayo 18-sano jir.

“Waxaa la yiri markhaatiga waa in da’diisu gaartaa 18 sano, taasina waxay ka hor imaaneysa diinta islaamka, anaga diinteena Islaamka waxay qoreysaa in 15 sano qofku ku qaan gaarayo, waana halka ay qofka uga bilaabaneyso in dembi loo qoro, inta ka horeysa waa saqiir, anaga in gaalada naloo raaco maaha” ayuu yiri Xildhibaan  Dalxa.

Xildhibaan Dalxa ayaa isaga oo kaftamayey su’aal geliyay hees uu horay u sameeyay isagu, taas oo uu ku amaanayey gabar 15-sano jir ah.

“Markaa leedihiin 18 sano ma anigaa rabtaan heestii shan ka roon in la igu qabsado oo gabar 15 jir ah aan ku amaanayey, marka maahan in la rogo wixii ay diinta Islaamku qabtay oo la yiraahdo 18-sano wixii ka yar waa saqiir waa qalad, xataa lama guursan karey qabaan, anagana gabdhaheenu 13-14 sano ayey ku qaan gaaraan” ayuu hadalkiisa sii raaciyey xildhibaan Maxamed Cumar Dalxa.

Addis Ababa 18ka Juun 2020 Xiisadda u dhaxaysa Amxaaradda iyo Tigrayga, oo ah labada gobol ee ugu awoodda badan Ethiopia, ayaa sii kordheysa kadib markii wadanku uu doorashooyinkii u dhigay sanadka dambe, sida ay sheegtay Hey’adda Caalamiga ah ee Xasaradaha, International Crisis Group (ICG).

Gobolka Waqooyi ee Tigrayga oo ku dhawaad 30 sano dalka xukumayay ayaa waxaa gees u riixay Dowladda Federalka ah ee fadhigeedu yahay magaaladda Addis Ababa, taasi oo kordhisay khatarta ah in uu dagaal militari ka dhaco waqooyiga. Labada gobol waxay wadaagaan xuduud waxayna isku khilaafsan yihiin xilliga la qabanayo doorashooyinka federalka.

Tartanka u dhaxeeya qowmiyadaha Ethiopia iyo xisbiyadda siyaasadda oo batay ayaa calaamad u noqday Dowladda Ra’iisul wasaare Abiy Axmed, sababtoo ah waxaa uu damaanad qaaday xoriyad weyn oo bulsho iyo mid siyaasadeed.

Laakiin, warbixinta hey’adda caalamiga ah ee xasaradaha waxay sheegeysaa in muranka u dhaxeeya Amxaaradda iyo Tigrayga uu yahay kii ugu qaraaraa oo ay hurisay qowmiyanimadda labada gobol.

William Davison, oo ah taxliiliye sare oo kooxda xasaradaha u qaabilsan Ethiopia, ayaa sheegay in muwaadiniinta Amxaaradu ay rumeysan yihiin in goobo muhiim ah oo ay ku jiraan Wolqait iyo Raya ay goosteen Tigraygu markii la sameynayay qariiradda federalka Ethiopia, horraantii sagaashamaadkii.

“Dhibaatadda muddo tobanaan sano ah ayey jirtay,” ayuu yiri Davison. “Waxay qaraxday oo ay sii xoogeysatay intii ay socdeen mudaharaadyadii dowladda looga soo horjeeday ee 2016 ilaa 2018.  Dhibaatadu ma aysan dhamaan waxayna isku qastay danaha Ethiopia ee gobolka.”

Iyadoo ay xiisaddu sii xoogeysatay, xisbiga Tigrayga ee ah xisbul xaakimkii hore ayaa ku goodiyay in ay qabsanayaan doorashooyinkooda gaarka ah.

Qorsha doorashadda ayaa siyaasiyiinta Tigrayga iyo Amxaaradda ku hogaamiyay in ay meel adag kala istaagaan, sida lagu sheegay warbixinta oo soo xiganeysa hadalkii uu dhowaan sheegay Ra’iisul Wasaaraha Ethiopia Abiy Axmed, oo ahaa in ficil xumo walba oo dhexmarta labada gobol ay dhaawici doonto dadka iyo dalka.

Davison waxaa uu tilmaamay in xiriirka u dhaxeeya xisbiga Tigrayga iyo Dowladda Federalka Ethiopia uu sii xumaanayo.

“Dadku waa in ay tanaasul raadiyaan waxaana u baahanahay cimilo siyaasadeed si aan tanaasul u raadino,” ayuu yiri Davison.

“Laakiin waxaan fahmayaa, nasiib-darro in aanan taas heysan..waa ay adkaan doontaa in wax horumar ah laga sameeyo muranka dhulka ee u dhexeeya Amxaarada iyo Tigrayga. Sidaas darteed, dhibaatadu waa ay sii qasmeysaa mana dhamaaneyso, waxaana kasii daran xiriirka Tigraygu la sameysteen xubno Dowladda ka tirsan iyo dhibka kala dhaxeeya Amxaarada in uu isu badeli karo mid dhiig ku daato.”

Saraakiil badan oo ka tirsan Amxaaradda iyo Tigrayga oo uu ku jiro Madaxweyne ku-xigenka gobolka Tigrayga Fanta Mandefro ayaa diiday inay ka jawaabaan si wax looga weydiiyo khilaafka goboladda u dhexeeya.

Laakiin, Dessalegn Chanie Dagnew oo ah Guddoomiyaha dhaq-dhaqaaqa mucaaradka ah ee Amxaaradda ayaa sheegay in qariiradda Ethiopia oo lagu saleeyay dhul-qowmiyadeed ay tahay sababta khilaafka, mana ahan Amxaaradda iyo Tigrayga keliya ee sidoo kale gobollo badan ayuu khilaafku ka jiraa.

“Waxaan dhihi lahaa fowdadu waxay ka dhacday melo badan kuma koobna keliya Amxaaradda iyo Tigrayga,” yuu yiri Dessalegn. “Laakiin haddana ma filayo in uu jiri doono isku dhac.”

Si loo yareeyo xiisadda, Kooxda Caalamiga ee Xasaradaha waxay ku taliyeen in guddiga xuduudaha qaranka uu fududeeyo wada xaajoodka isagoo ka warbixinaya dhulka lagu tartamayo ee labada gobol.

Minneapolis 18ka Juun 2020 Madaxa Wada-xaajoodka ganacsi ee Soomaaliya uga wakiilka ahayd Ururka Ganacsiga Adduunka ee WTO Maryan Hassan ayaa is-casishay ayada oo saraakiil sare oo ka tirsan dowladda ku eedeysay inay si joogto ah u wiiqeen.

Maryan ayaa waxaa shan sano kahor magacaabay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, waana aqoonyahan xirfadle ah oo aad loo ixtiraamo.

Qoraal ay soo dhigtay twitter-ka ayay Maryan ku tiri “Waxaan caawa is-casilaadeyda u gudbiyey madaxweyne Farmaajo. Sharaf weyn ayay ii ahayd inaan dalkayga ku matalo WTO, aniga oo ah madaxa wada-xaajoodikii ugu horreeyey ee ganacsi ee Soomaaliya.”

“Inkasta oo aan haystay taageerada buuxda ee madaxweynaha, haddana si joogto ah ayaa la ii wiiqay. Waxaan ahay xirfadle, maahi siyaasi. Hoos ayaan u dhigay madaxayga, waxaan gudanayey shaqadayda. Nasiib darro, saraakiil sare ayaa toddobaadkii tegay baabi’iyey horumaradii aan sameynay, taasi oo horseeday qalalaase diblomaasiyadadeed.”

Jubbaland 18ka Juun 2020 Mas’uulyiinta Culumada Ahlu-Suna Waljamaca ee magaalada Kismaayo ayaa ka cabanaya xadgudub ay sheegeen in Wasaaradda Cadaaladda Maamulka Jubaland ay ku hayso masaajidyada iyo xarumaha diinta lagu barto ee ay gacanta ku hayaan.

Cabashadan ayaa ku aadan dhwor Masaajid oo ay maamuli jireen Ahlu-Sunna oo, sida ay kooxdan ay sheegtay, ay wasaaradda u ballanqaaday dayactir balse kadib ay ku wareejisay dhinacyo kale.

Macalin Barre Maxamed oo kamid ah culimada Ahlu Sunna ee ka cabanayo Wasaaradda Cadaaladda Jubbaland ayaa sheegay inuu la kulmay wasiirka Cadaaladda Maxamed Aw Yuusuf, islamarkaana uu ballamo badan uga baxay isagoo adeegsanayo awoodda Wasaaradda sida uu hadalka u dhigay

Macalin Barre oo la hadlay Idaacadda VOA ayaa xusay in wasaaradda ay uga baxday ballan aheyd in loo dayactiro masaajidda iyo goobaha lagu barto diinta Islaamka Balse wuxuu sheegay in qandaraasyadii loo wareejiyey goobo kale.

Sheekh Cali Cabdullaahi Xuseen oo kamid ah culimada Ahlu  Sunna ayaa isna VOA u sheegay in Wasaaradda Cadaaladda Jubbaland ay xirtay dhawr masjid iyo xarumo lagu baranayey Diinta Islaamka oo ay iyagu gacanta ku hayeen.

Dhanka kale, Mas’uulyiinta Wasaarada Cadaaladda Jubaland, oo la hadlay VOA, ayaa beeniyey eedeynta ka timid Ahlu-Sunna Waljamaaca.

Agaasimnaha Wasaarada Cadaaladda Jubbaland Cabdullaahi Maxamuud Ibraahim ayaa gebi ahaanba wax kama jiraan ku tilmaamay eedeynta kasoo yeertay culumada Ahlu Sunna ee Kismaayo, wuxuuna sheegay inay Ahlu Sunna gacanta ku heyso inta badan masaajidda Kismaayo.

Masaajida uu muranka ka taagan yahay ayaa waxaa kamid ah Masaajidka khudbiga Jabarti ee xaafadda dalcadda iyo Masjidka  Al-Raxma ee Xaafadda  Shaqaalaha ku yaalo.

Addis Abab 18ka Juun 2020 Taliye ku-xigeenka ciidamada Itoobiya ayaa sheegay in dalkiisa uu is-difaaci doono, islamarkaana aanu marnaba wada-xaajood ka geli doonin madax-banaanidiisa ku aadan biyo-xireenka webiga Nile ee abuuray xiisadda kala dhaxeysa Masar.

“Masaarida iyo dunida inteeda kale si wanaagsan ayay u ogyihiin, sida aan u dagaal galno marka uu yimaado,” ayuu Jeneral Birhanu Jula ku yiri wareysi uu siiyey wargeyska ay dowladda leedahay ee Addis Zeman.

Birhanu ayaa hoggaamiyayaasha Masar ku eedeeyey inay “beddeleen sheekada” biyo-xireenka ugu weyn Africa ee Itoobiya ay sameysay.

Waxa uu Masar ku eedeeyey inay hubkeeda u adeegsatay “inay ugu hanjabto dalalka kale inaysan u dhowaan biyaha la wada leeyahay ee webiga Nile”, wuxuuna intaas ku daray in waddada kaliya ee horey loogu socon karo ay tahay in la wada shaqeeyo.

Hadalka Jeneralka ayaa ka duwan midka ra’iisul wasaaraha dalkaas Abiy Ahmed oo horraantii toddobaadkan xildhibaanada dalkaas u sheegay in diblomaasiyadda ay tahay inay xudun u noqoto sidii loo xalin lahaa murankan.

“Ma dooneyno inaan dhaawacno cid kale, balse sidoo kale aad ayay u adkaan doontaa inaan aqbalno sheekada ah in aynan mudneyn inaan helno koronto,” ayuu yiri Abiy Ahmed.

Si kastaba, wada-hadallada u dhaxeeya Itoobiya, Masar iyo Sudan ayaa u muuqda kuwa aan meelna u socon.

Wasiirka arrimaha dibedda Itoobiya Gedu Andargachew ayaa shalay Masar ku eedeeyey inay caqabad ku tahay wada-hadallada saddex geesoodka ah ee ku aaddan biyo-xireenka.

“Mowqifka madax adeegga ah ee Masar ayaa caqabad ku aha wada-hadallada socda,” ayuu yiri isaga oo weriyayaasha uga warbixinayey halka ay illaa iyo hadda marayaan wada-hadallada.

Wada-hadallada ayaa Isniintii galay maalintii shanaad, waxaana diiradda lagu saarayaa sida loo buuxinayo biyo-xireenka iyo sida uu u howlgali doono.

Itoobiya ayaa sheegtay in biyo-xireenka – oo noqo doona warshadda ugu weyn Afrika ee koronto ka dhalisa biyaha – uu muhiim u yahay dhaqaalaheeda. Hase yeeshee Masar ayaa ka cabsi qabta in mashruucan uu waxyeeleyn karo webigan oo 90% soo saara biyaha laga cabo dalkaas.

 

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 16ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa qasbaya in xoog lagu soo xero geliyo Maamulka Dowladda Somaliland? Yaa dalka #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan Madaxweyne Mudane Farmaajo “Been-Hawaas” ha iscasilo? Ma shalay ayuu waalnaa mise maanta ayuu waalan yahay! Madaxweyne Mudane Farmaajo, 4 sanno way dhammaan rabtaa ee maxaad wax ugu qaban weysay Ummadda Soomaaliyeed waa adigii ku aflaagaadaynayey Madaxweynihii xilka kugu wareejiye ee hore Madaxweyne Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Garguurte” oo asagaba dhulkii dadweynaha qaar uu dhaco iyo qaar uu siiyo Midowga Yurub iyo shirkaddo calooshood u shaqaystayaal wada ah siiyey taasoo xitaa aysan ka dhex shaqeyn doonin shaqaallo Soomaali ah sida ku xusnaa heshiiska Midowga Yurub ee dhulka lagu siiyey? Yaa shacabka Soomaaliyeed been iyo wax aan jirin u sheegi kara? Wax xil iyo muddo kororsi ah laguugu daro ma jiri doonto ee iscali! Ha wiqleyso! 

Minneapolis 16ka Juun 2020 Xildhibaannad Ilhan Omar oo ka tirsan Koongareeska Mareykanka ayaa barta ay ku leedahay twitter-ka waxa ay ku shaacisay galabtii Isniinta inuu aabeheed Nuur Cumar Maxamed uu u geeriyooday. Ilhan ayaa caddeysay aabeheed inuu u dhintay cudurka dunida aafeeyay ee Covid-19. “Ma jiraan ereyo aan ku qeexi karo qiimaha aabahey uu iigu fadhiyay”, ayay ku soo qortay barteeda twitter-ka. 

Huam Rights Watch  16ka Juun 2020 Hay’adda xuquuqda Aadanaha ee Human rights watch ayaa warbixin ay soo saartay ku sheegtay in Ciidamada Mareykanka ay ku guul daraysteen in ay baaraan weeraro lagu dilay dad shacab ah intii udhexaysay February iyo May.

Hay’ada Human Rights Watch ma helin wax cadeyn ah oo muujinaya bartilmaamed militari oo ka dhan ah kooxda Al-Shabab. Taliska Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) ama dowladda Soomaaliya midna lagama helin in ay la xiriireen xubnaha qoyska si ay u baaraan weerarada ama u qiimeeyaan sheegashadooda ah in wax laga qabto.

“Militariga Mareykanka waa inay hubiyaan in baaritaanada ay ku hayaan dadka rayidka ah lagu diley laguna dhaawacay howlgalada militariga Mareykanka ee ka socda Soomaaliya ay yihiin kuwa buuxa, eex ah, oo daahfuran,” ayaa lagu yidhi warbixinta hay’adda.

Laetitia Bader, agaasimaha Geeska Afrika ee Hay’adda Xuquuqda Aadanaha ee Human Rights Watch ayaa yidhi. “Milatariga Maraykanka si dhab ah ugama baadhin laba weerar oo cirka ah oo dhawaan ka dhacay gudaha Soomaaliya kaas oo lagu laayay laguna dhaawacay dad rayid ah.

Intii u dhaxeysay Febraayo iyo May, Human Rights Watch waxay khadka taleefanka ku wareysatay 14 qof, oo ay ku jiraan ehelada dadkii lagu dilay weeraradii Febraayo iyo Maarso – oo afar ka mid ah ay goobta booqdeen waxayna qiimeeyeen macluumaadka dadweynaha ee la heli karo ee ku saabsan duqeynta.

Baaritaannadii ay sameysay Human Rights Watch waxaa lagu ogaadey in 7 qof oo rayid ah la dilay 3 kalena la dhaawacay oo aan la helin caddeyn muujineysa inay xiriir la leeyihiin Al-shabaab. Human Rights Watch ma aysan awoodin inay aqoonsato bartilmaameedyada weeraradan, oo ka dhacay dhulka ay gacanta ku hayso Al-Shabab.

Human Rights Watch waxay sheegtay Fiidnimadii 2-dii Febraayo, duqeymo ka dhacday guri ku yaal Jilib, oo ku taal gobolka Jubbada Dhexe, in ay ku dhimatay haweeney u dhaxaysa 18 iyo 20 jir isla markaana dhaawacday labadeeda gabdhood iyo ayeeydeed. Hay’addu waxay tilmaamtay in Mid ka mid ah gabdhaha, oo ah 14 jir, iyo ayeeyada, qiyaastii ah 70 jir, uu soo gaadhay dhaawacyo culus.

 

AFRICOM ayaa soo saartay bayaan ay ku qirayaan in ciidamada Mareykanka ay duqeyn maalintaas ka fuliyeen agagaarka Jilib ayna soo wariyeen in mid ka mid ah “argagixisada la dilay. Qiimeynta bilowga ah ee AFRICOM waxay soo gabagabeysey inaysan jirin waxyeelo soo gaartay shacabka.

Muqdisho 16ka Juun 2020 Beesha Caalamka ayaa soo dhaweysay soo-jeedintii Madaxweyne Maxamed Cabdullahi Maxamed ‘Farmaajo’ ee 14kii Juun ee ku saabsanayd qabsoobidda  shir dhexmara Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo dhammaan Madaxweynayaasha shanta Dowlad Goboleed ee Xubnaha ka ah Dowladda Federaalka ah iyo Guddoomiyaha Gobolka Banaadir, iyadoo shir gogol-xaar ah uu si hordhac ah ugu qabsoomi doono khadka internetka [aaladda la iska arko].

Waxay ugu baaqday madaxda Soomaaliyeed inay ka faa’iideystaan fursaddan si ay ugu heshiiyaan wadiiqada horay loogu amba-qaadayo arrimaha hortabinta u leh qaranka, oo ay ku jiraan doorashooyinka, si loogu daneeyo dhamaan dadka Soomaaliyeed.

“Waxaan boorinaynaa in si dhakho leh loo abaabulo, si dib-u-dhac la’aan ah, kulamadan Khadka internetka lagu qabanayo iyo kuwa u dhacaya sida fool-ka-foolka ah, ee lagu dhaqaaqay manta,” ayaa lagu yidhi bayaanka.

Beesha caalamka waxay soo dhoweysay  dadaalada joogtada ah ee loo galay wadahadalka, dib-u-heshiisiinta iyo isu-tanaasulka ka dhexeeya madaxda siyaasadeed. Waxay sidoo kale soo dhaweyneysay baadi-goobka loogu jiro in xal laga gaaro khilaafaadka siyaasadeed iyadoo aanay rabshado dhicin, lana adeegsanayo garashada xaaladda jirta iyo u-wada-dhamaansho, oo ay ku jirto Jubaland.

“Waxaan rajaynaynaa in aan marqaati ka noqono horumar dardar-gelin leh oo laga gaaro arrimaha mudnaanta iyo hortabinta u leh qaranka iyadoo loo marayo iskaashi dib loosoo cusbooneysiiyo oo dhexmara Soomaaliya madaxdeeda, waxaana diyaar u nahay in aan taageerno dadaallada lagu horumarinayo siyaasad loo dhanyahay iyo in la ilaaliyo midnimada dalka,” ayaa ugu dambayn lagu yidhi qoraalka.

Muqdisho 16ka Juun 2020 Madaxweyne Farmaajo oo galabta dib ugu soo laabtay dalka, kadib shirkii wadahadallada dowladda federaalka iyo Somaliland ee uu uga qeyb galay dalka Jabuuti ayaa la kulmay siyaasiyiinta dowladda federaalka ku metela Somaliland.

Siyaasiyiintan oo uu hoggaaminayay Ra’iisul wasaare ku xigeenka Mahdi Maxamed Guuleed, qebna ka ahaayeen guddoomiyaha maxkamadda sare Baashe Yuusuf Axmed, Wasiirka Maaliyadda, Cabdiraxmaan Ducaale Beyle, Wasiir Iidaan iyo iyo masuuliyiin kale.

Xubnahan ayaa Madaxweynaha aad ugu dhaliilay, isla markaana kulankaas ku weydiiyey sababta uusan uga qeyb gelin wadahadallada, maadaama ay iyagu metelaan Somaliland, kulankana looga hadlayo masiirka gobollada ay ka soo jeedaan.

Mas’uul kulankaas ka qeyb galay ayaa Caasimada Online u sheegay in mas’uuliyiintu shaki geliyeen inay madaxweynaha taageeri doonaan doorasahda soo fool leh, “Madaxweyne markaad go’aansatay inaad kaligaa ka taliso masiirka ummadda aan matalno, ayaad ka tashatay in ka badan 70-cod ee waa inoo doorshada,” sidaas waxa goobta uga celceliyay dhowr masuul, taas oo uu ula jeedo qoondada beesha Direed ay ku leedahay labada Aqal ee baarlamaanka Soomaaliya.

Madaxweynaha ayaa isku dayay inuu mas’uuliyiinta ku qanciyo in wadahadallada furmay ay ahaayeen kuwa lagu qasbay, balse aaneyn jiri doonin wax go’aamo ah oo ka soo bixi doono, waxa uu intaas raaciyay in kaliya laga wada hadlayo mashaariicda gargaarka oo aaney jiri doonin wax intaas dhaafsiisan.

Madaxweyne Farmaajo ayaa ballan qaaday in go’aamada soo baxa ay talo ku yeelan doonaan, isla markaana waxaa lagu ballamay kulan kale oo maalinta berri ah ka dhacaya madaxtooyada.

Madaxweyne Farmaajo iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa dalka dib ugu soo laabtay gabal dhacii galabta, waxaana wafdiga Madaxweyne Farmaajo ee wadahadalkaas ku metelayey dowladda federaalka qeyb  ka ahaa Ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre oo haatan ku haray dalka Jabuuti.

Ra’iisul Wasaare Kheyre ayaa kor-joogteyn doona wadahadallada ay sii amba qaadayaan guddiyada ka kala socda Soomaaliya iyo Somaliland oo shalay labada dhinac ay ku heshiiyeen in la sameeyo.

Muqdisho 16ka Juun 2020 Waxaan saakay ka aqriyay barta facebook uu ku leeyahay TV qaranka Soomaliyeed oo leh calaamadda buluuga ah ee muujinaysa in uu yahay kan saxda ah warbixin lagu faafiyay shalay.

Warbixintaas ayaa looga hadlayay in Maxkamdda Ciidama qalbka sida saraakiil ka tirsan ay goob-joog ka noqdeen heshiis ay kala saxiixdeen beelo uu dagaal ku dhexmaray deegaanno ka tirsan Hiiraan.

Run ahaanti waa soo dhawaynaynaa waana bogaadinaynaa tilaabadaas laakiin arinta mudan in lays dultaago waxa ay tahay qodobo ka mid ah heshiiskaas waxa uu ka soo horjeeda shareecad islaamka, dastuurka KMG iyo xeerka ciqaabta Soomaaliyeed ee 1962.

Qodobkaas oo ah midka 2-aad ee heshiiska waxa uu u qoranyahay sidaan soo socota:

“Haddii uu fakado danbiiluhu waxaa la xirayaa aabihiis, hooyadiis, adeeryaalkiis iyo walaalihiis, waxaana la moora duugi doonaa xoolahdooda iyo xoolahiisa”.

Dhab ahanatii qodobkaan waxa uu ka soo horejeeda shareecada islaamka:

Allaah quraanka waxa uu ku yiri aayada 38-aad ee suurada Al-najmi

‎”ولا تزر وازرة وزر أخري”

Oo macnaheedu yahay “Danbi qof galay looma ciqaabi karo qof kale”.

Dhanka kale Dastuurka KMG ayaa ku caddeeyay qodobka 35-aad faqradiisa 12-aad in mas’uuliyadda ciqaabta at tahay mid shakhsi ah, waxa uuna u qoran yahay sidan

“Masuuliyadda ciqaabtu waa shakhsi, qofna looma ciqaabi karo, fal-dambiyeed uu galay qof kale”.

Dhanka kale sidee qof loogu ciqaabyaa fal aanu isagu sameeyn innaga oo og marka qof la ciqaabayo in ay qasab tahay in la sugo in faldanbiyeed dhacay, eedaysanuhuna yahay cidda gashay falka, si waafaqsan qodobka 163 Xeerka habka ciqaabta. Kadibna Maxkamadi ka gaartay go’aan kama danbays ah si waafaqsan sharciga.

Hadaba labada dhinac ee heshiiska noocaas ah wada gaaray, qolooyinka goob-joogga ka ahaa oo ay ka mid yihiin saraakiil matalayay Maxkamadda ciidamada qalabka sida” oo ah cidda la rabo in ay dhaqan galiso sharciga iyo warbaahinta qaranka ee baahisay xogta sidaas ah waxaan u soo jeedinayaa in ay qaldkaas iska saxaan sida ugu dhaqsiyaha badan.

 

Jabuuti 16ka Juun 2020 Dalka Jabuuti waxaa shalay si rasmi ah uga furmay shirkii ay lahaayeen guddiyada farsamada ee labada dhinac ee dowladda federaalka iyo Somaliland ku matalaya wadahadallada.

Furitaanka shirka waxaa joogay saddexda madaxweyne ee Jabuuti, Soomaaliya iyo Somaliland. Intaas kadib ayaa la sheegay inay shir wada galeen guddiyada farsamada, iyadoo wadahadallada u fududaynayo wasiirka arrimaha dibedda ee Jabuuti Maxamuud Cali Yuusuf.

Wada-hadallada ayaa socon doona illaa waqti aan la cayimin, oo ah in ama heshiis lagu gaaro ama lagu kala tago. Si kastaba, Caasimada Online ayaa heshay magacyada xubnaha dowladda federaalka Soomaaliya iyo Somaliland uga jira guddiga. Hoos ka aqriso

Magacyada xubnaha guddiga farsamo ee dowladda federaalka

1 – Cabdi Maxamed Sabriye, Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Federaalka,

2 – Cabdirashid Maxamed Axmed Wasiirka Batroolka iyo Kheyraadka

3 – Xuseen Cabdi Cilmi Wasiir Ku-Xigeenka Arrimaha Dastuurka

4 – Maxamed Dahir Afrax guddoomiyaha Guddiga Madaxa Banaan ee Fulinta iyo Dib-u-eegista Dastuurka

5 – Dr. Suleymaan Maxamed Maxamuud, Xeer llaaliyaha Guud ee Qaranka

6 – Maryan Cariif Qaasim, Xildhibaan

7 – Balal Maxamed Cusmaan, La-taliyaha Sare iyo Wakiilka Madaxweynaha ee Arrimaha Geeska Africa

Magacyada xubnaha guddiga farsamo ee Somaliland

 

1 – Yaasin Xaaji Maxamuud Faratoon, Waslirka Arrimaha Dibadda

2 – Maxamuud Xasan Saajin, Waslirka Ganacsiga iyo Dalxiiska

3 – Saciid  Sulub Maxamed, Wasiirka Xanaanada Xoolaha iyo Kaluumaysiga

4 – Dr. Sacad All Shire, Wasiirka Horumainta Maaliyadda

5 – Dr. Edna Adan Ismaaciil, Ergayga Somaliland ee wada-hadallada

6 – Danjire Cabdifatax Saciid Axmed, Safiirka Somaliland u fadhlya Jabuuti

7 – Mubarik Ismaaciil Taani, Xoghayaha Madaxweynaha Somaliland

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 14ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxuu yahay shirka ka dhici doona #Djibouti ee Dowladda Nabar Iyo Naxdin Iyo Maamulka Dowladda #Somaliland? Iscasili Madaxweyne Mudane Farmaajo waad ku fashilantay hogganka iyo siyaasadda dalka!! Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa diidan maqaamka #Muqdisho? Yaa diiday in dalka dastuurkiisa la dhammeystiro? Yaa 4 sanno oo xil madaxweynenimo ku mashquulay burburinta Maamul #Somaliland State, #Jubbaland State Iyo Puntland State? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Somaliland 14ka Juun 2020 Madaxweynaha Maamulka Somaliland, Muuse Biixi Cabdi ayaa maanta looga digay inuu marnaba ka tanaasulo qadiyada gooni goosaadka ah ee Somaliland ay 29-ka sanno ka badan u weyday ictiraafka.

Xisbiga Waddani ayaa ka digay in marnaba lagu gor-gortamo madax-banaanida ay ku doodo Somaliland, xili ay socdaan qorshayaal lagu rabo in wada-hadaladaasi kasoo baxaan midnimada Soomaaliya.

Guddoomiye kuxigeenka koowaad ee xisbiga mucaaridka ah ee Waddani, Cabdirisaaq Khaliif ayaa sheegay in xisbigooda uu si buuxda u taageersan-yahay kulanka Farmaajo iyo Muuse Biixi ku dhex-maraya Jabuuti, balse uusan aqbaleyn in laga tanaasulo qaranimada Somaliland.

Cabdirisaaq Khaliif ayaa aaminsan in kulanka Jabuuti ay uga faa’iideysato sidii ay qadiyadeeda ugu soo bandhigi laheyd miiskaasi oo ay goob joog ka tahay beesha caalamku.

Digniinta Waddani ayaa kusoo aadaysa xili uu socdo qorshe lagu rabo in dib loogu soo celiyo midnimadii Soomaaliya, kaasi oo la sheegay inay dabada ka riixayaan Ra’iisal wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed iyo Safiirka Mareykanka ee Soomaaliya.

Somaliland ayaa muddo ka badan 29-sanno ku dooda inay ka go’day Soomaaliya, walow aysan beesha caalamka ka helin aqoonsi buuxa oo loogu ictiraafo dal madax-banaan.

Kulanka Farmaajo iyo Muuse Biixi ayaa lagu wadaa inuu maalinta berri ah ka furmo dalka Jabuuti, sida uu shaaciyay Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle, iyada oo uu qeyb ka yahay Ra’iisal wasaare Abiy Axmed oo isagu door weyn ka ciyaaray dib u furista wada-hadalada.

Cumaan14ka Juun 2020 Safiirka Soomaaliya ee dalka Cuman Cabdiweli Cali Axmed (Jaylaani), ayaa is-hortaag ku sameeyey diyaarad ay soo kiraysteen Soomaali muddo ku xannibneyd dalka Cuman, oo doonayey inay dalka kusoo laabtaan, sida ay muujinayaan dokumentiyo ay heshay Caasimada Online iyo xog ay nala adaageen qaar ka mid ah dadka xayiran.

Diyaaradda oo qorshuhu ahaa inay Cuman kasoo baxdo 11-kii bishan June ayaa lagu joojiyey warqad uu safiirka soo saaray 10-kii bishan oo loo diray shirkadda Salam Air, oo dadka Soomaaliyeed ay diyaarad khaas ah ka kireysteen, si ay ugu soo qaaddo Boosaaso.

Sidee wax u dhaceen?

Dad ka badan 60 qof oo Soomaali ah, oo ay ka mid yihiin dad da’ ah, haween iyo caruur,  ayaa muddo ku xayirnaa dalka Cuman, kadib markii duulimaadayada caalamiga ah loo joojiyey sababo la xiriira cudurka COVID-19.

Kadib ku dhowaad saddex bilood oo ay sugayeen in duulimaadyada dib loo furo, waxay ugu dambeyn go’aansadeen inay kireystaan diyaarad gaar ah, waxayna la heshiiyeen shirkadda diyaaradaha Salam Air ee dalka Cuman, oo u diyaarisay duuliimaad soo bixi lahaa 11-ka June, oo dadkan keeni lahaa magaalada Boosaaso, maadaama badankood ay yihiin reer Puntland.

Waxaa intaas xigay in shacabka ay iska ururiyeen lacag gaaraysa 15,000 oo Riyaalka Cuman ah, una dhiganta ku dhowaad 40,000 oo dollar, taasi oo ganacsato ka wakil ah ay ku shubeen akoonka shirkadda Salam Air ay ku leedahay Bankiga Muscat, sida ku cad rasiidka caddeynta lacag biixnta, oo ay heshay Caasimada Online.

Jabuuti 14ka Juun 2020 Madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle ayaa si rasmi ah uga hadlay kulanka la filayo inay dalkiisa ku yeeshaan madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi.

Madaxweyne Geelle oo qoraal kooban soo dhigay bartiisa twitter-ka, ayaa sheegay in kulanka uu dhici doono berri, islamarkaana uu sidoo kale qeyb ka noqon doono ra’iisul wasaare Itoobiya Abiy Ahmed.

“Berri, waxaan dalka Jabuuti ku guddoomin doonaa kulanka madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo madaxweyne Muuse Biixi Cabdi, si aan horey ugu sii wado dadaallada dhex-dhexaadinta labada hoggaamiye. Waxaan sidoo kale ku casuumay ra’iisul wasaare Abiy Ahmed inuu ka qeyb-galo wada-hadallada,” ayuu yiri madaxweyne Geelle.

Madaxweyne Geelle ma bixin wax faah-faahin ah oo intaas dheer oo ku saabsan wada-hadallada. Si kastaba, xog aan helnay ayaa sheegeysa in wada-hadallada ay gadaal ka riixayso dowladda Mareykanka, waxaana sidoo kale qeyb ka ah Midowga Yurub.

Waxybaaha la filayo in kulanka ay kasoo baxaan ama heshiis looga gaaro, ayaa waxaa ka mid ah in dowladda federaalka ay dib u fasaxdo qeybo ka mid deeqdii beesha caalamka ay usoo marin jirtay Somaliland, oo muddo xayirneyd.

Soomaaliya iyo Somaliland ayaa dhowaanahan waxaa u socday wada-hadallo hoose, sida uu kulankii Golaha Ammaanka ka sheegay ergeyga QM James Swan oo xaqiijiyey in labada dhinac ay leeyihiin xiriir joogto ah.

“Marka ay noqoto xiriirka Soomaaliya iyo Somaliland, waxaa na dhiiri-gelinaya in wada-hadallo heer sare ay socdaan, islamarkaana labada dhinac ay muujiyeen inay ka go’an tahay inay joogteeyaan xiriirka ayna sii raadiyaan wada-xaajoodyo dheeraad ah,” ayuu yiri James Swan.

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 13ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Iscasili Madaxweyne Mudane Farmaajo waad ku fashilantay hogganka iyo siyaasadda dalka!! Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa diidan maqaamka #Muqdisho? Yaa diiday in dalka dastuurkiisa la dhammeystiro? Yaa 4 sanno oo xil madaxweynenimo ku mashquulay burburinta Maamul #Somaliland State, #Jubbaland State Iyo Puntland State? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Ethiopia 13ka Juun 2020 Xisbiyada mucaaradka dalka Ethiopia ayaa ka soo horjeestay go’aankii Golaha aqalka sare ee 10-kii Juun ugu kordhiyeen muddada xil haynta Xisbiga Talada hay, sababo la xidhiidha walaaca Covid19.

Qoraal ay sii daayeen OLF, OFC iyo ONLF waxay si wada jir ah u cambaareeyeen go’aan doorashada dib loogu dhigay waxayna ka digayaan in Itoobiya ay galayso marxalad keeni doonta qalalaase siyaasadeed oo qatar ah.

“Waxaan jeclaan lahayn inaan sheegno welwelkeenna ah in kacdoonno ballaaran oo rabshado isu beddeli kara ay kicin karaan, waxaa sidoo kale adkaan doonta in la xakameeyo,”ayaa lagu yidhi qoraalka wadajirka ah.

Jabhadda Waddaniga Xoreynta Ogaadeenya (JWXO) waxay muujisay sida ay uga walaacsan tahay go’aanka Golaha Shacbiga ee ah in dib loo dhigo doorashada 2020 iyo kordhinta waajibaadka dowladda iyo hay’adaheeda oo ka baxsan waxa dastuurka uu ogolyahay.

“Annaga oo ka walaacsan nabadgelyada dadweynaha, Si kastaba ha noqotee, waxaan aaminsanahay in muddo-kordhin kasta oo loo sameeyo xukuumadaha xilligan jira inay ahayd in lagu maro hanaan loo wada dhan yahay iyo wadatashi taasoo dhalisa is afgarad siyaasadeed halkii laga gaari lahaa go’aan mideysan oo hal xisbi ay ku xukuntay baarlamaanka laba geesood ah,” ayaa lagu yidhi qoraalka ONLF.

ONLF ayaa ugu yeertay dowladda inay wada hadal deg deg ah oo dhameystiran la yeelato dhammaan kooxaha mucaaradka.

Muqdisho 13ka Juun 2020 Madasha xisbiyada qaran oo soo saartay war qoraal ah ayaa taageertay guddigii uu xalay guddoomiyaha Aqal Sare Cabdi Xaashi C/laahi u magacaabay dhex- dhexaadinta dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada.

Qoraalka ka soo baxay madasha ayaa waxaa ugu horreyn lagu soo dhoweeyey dadaallada uu wado guddoomiyaha Golaha Aqalka Sare.

Sidoo kale madasha xisbiyada qaran ayaa sheegtay inay taageereyso dadaallada socda ee lagu doonayo in la isugu keeno madaxda dowladda iyo kuwa maamullada dalka.

Maamulka Dowladda Hirshabelle 13ka Juun 2020 Madaxweynaha dowlad goboleedka HirShabelle, Mudane Maxamed Cabdi Waare ayaa xil ka qaadis ku sameeyey wasiiro ka tirsanaa golihiisa, isagoona kuwa cusub magacaabay, kadib wareegto ka soo baxday xafiiskiisa.

Qoraalkan ayaa waxaa lagu sheegay in xil ka qaadis lagu sameeyey wasiir ku xigeenka wasaaradda amniga maamulkaasi, Mudane Gelle Isaaq, iyadoona xilkaasi loo mgacaabay Mudane Xasan Maxamed Cilmi.

Sidoo kale waxaa wareegtada lagu sheegay in isna xilkii laga qaaday Luqmaan Haji Baarqab oo ahaa wasiiru dowlaha wasaaradda maaliyadda iyo horumarinta dhaqaalaha HirShabelle, waxaana lagu bedalay, Mudane Yuusuf Sheekj Xasan Macalin.

Sababta xilka looga qaaday wasiiradaasi ayaa waxaa lagu sheegay inay tahay baahi loo qabo IN LA dardar-geliyo howlaha shaqo ee wasaaradaha amniga iyo maaliyadda ee maamulkaasi.

HirShabelle oo haatan la daala dhaceysa dhibaatooyin adag oo amniga iyo dhaqaalaha ay ugu daran yihiin ayaa waxaa lagu eedeeyaa madaxdeeda in ay ku mashquulsan yihiin arrimo gaar ahaaneed, iyaga oo inta badan sameeya xilka qaadis iyo magacaabis deg-deg ah.

Muqdisho 13ka Juun 2020 Maxkamadda gobolka Banaadir ayaa maanta bilowday dhageysiga dacwad lagu soo oogay xubno ka tirsan wasaaradda caafimaadka oo loo heysto eedeymo musuq-maasuq ah, kuwaas oo dhowaan xabsiga la dhigay.

Xubnaha dacwadooda la dhageysanayo ayaa gaaraya illaa 10 ruux, kuwaas oo ay ku jiraan agaasimeyaal waaxeedyo iyo agaasimaha guud ee wasaaradda.

Dhammaan xubnahan ayaa xeer ilaalinta dalka waxa ay ku soo eedeysay lunsashada xoolo dadweyne, gaar ahaan markii uu bilowga ahaa cudurka faafa ee Coronavirus.

Dr. Suleymaan Maxamed Maxamuud oo ah xeer ilaaliyaha guud ee Qaranka ayaa horey u sheegay in isagoo kaashanayo xafiiska Hanti dhowraha guud ay soo qabteen 20 qof oo lagu helay musuq-maasuq ka dhacay howlaha caafimaadka ee Wasaaradda Caafimaadka Xukuumadda Soomaaliya, kadibna lugaha la galay wasaarado kale.

Arrintan ayaa ku soo aadeysa, iyadoo suuqyada magaalada Muqdisho lagu arkay, iyada oo lakala iibsanayo agabkii loogu tala-galay ka hortaga cuduka Covid-19 ee loogu deeqay dowladda federaaka ah ee Soomaaliya, kadib la musuq-maasuqay qalabkaasi.

Si kastaba ha’aheetee inta badan kiisaska la xiriira musuqa ayaa ku soo dhamaada wada-hadal iyo in la sii daayo xubnaha lagu helay, iyadoo aan la shaacin halka uu ku

Dowladda Farmaajo Iyo Dowladda Biixi 13ka Juun 2020 Waxaa lagu wadaa in todobaadkan gudihiisa ay dib u bilowdaan wada-hadalladii u dhexeeyey madaxda dowladda federaalka ah ee Soomaaliya iyo kuwa maamulka Somaliland, kuwaas oo hakad ku jiray afartii sano ee u dambeysay.

Wada-hadallada ayaa ka dhacaya dalka Jamhuuriyadda Jabuuti, halkaas oo ay isugu tagayaan wafuud ka kala socoto labada dhinac ee Soomaaliya iyo Somaliland.

Sida ay horey u baahisay Caasimada Online madaxweynaha Soomaaliya iyo wafdi ka tirsan dowladda federaalka ayaa saacadaha soo socda ku wajahan dalka Jabuuti, waxaana socdaalkaasi Madaxweyne Farmaajo ku wehlinaya, Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xasan Cali Khayre, guddoomiyaha golaha shacabka ee BF Maxamed Mursal Sheekh Cabdiraxmaan, sida ay xaqiijiyeen ilo lagu kalsoon yahay.

Sidoo kale waxaa Somaliland shirkaasi uga qeyb-gali doono wafdi culus oo uu hoggaaminayo madaxweynaha maamulkaasi, Mudane Muuse Biixi Cabdi.

Haddaba yaa garwadeen ka ah isu-keenida iyo wada-hadallada labadada dhinac?

Inkastoo ay Jabuuti isugu tegayaan, islamarkaana ay marti-qaatay madaxda Muqdisho iyo Hargeysa ayaa hadane waxaa jira gacma kale oo door weyn ku leh wada-hadallada labada dhinac oo muddo fog laga soo dhaqeynayey.

Sida ay wararku sheegayaan waxaa wada-hadalladaasi dib loo bilaabayo markale gadaal ka riixaya Mareykanka, Midowga Yurub iyo dowladaha deriska sida Itoobiya iyo Jabuuti.

Haddii uu qabsoomo kulankan ayaa wuxuu noqonayaa is-aragii labaad ee Farmaajo iyo Muuuse Biixi, kuwaas oo horey ugu kulmay magaalada Addis Ababa.

Arrimahaan oo idil ayaa ku soo beegmaya, xilli madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo furitaankii kalfadhiga 7-aad ee labada Aqal uu ka sheegay inuu soo dhaweynayo in din loo bilaabo wada-hadallada u dhexeeya Soomaaliya iyo Somaliland.

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 7da Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxuu yahay kalunka dhex maray Guddoomiye Mudane Mursal, Madaxweyne hore Mudane Xassan Shiikh Iyo Madaxweyne Mudane Shiikh Shariif?  Maxay Golaha Labada Aqal ugu fooriyeen Madaxweyne Mudane Maxamed baarlamaanka dhexdiisa? Yaa diidan maqaamka #Muqdisho? Yaa diiday in dalka dastuurkiisa la dhammeystiro? Yaa dalka #Soomaaliya ka dhigay waddanka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Maamulka Dowladda Hirshabelle 7da Juun 2020 Waxaa maanta magaalada Beledweyne lagu qabtay munaasabad uu madaxweynaha Maamulka Hirshabeelle Maxamed Cabdi Waare ku wareejinayay lacagtii ka timid dowladda federaalka ah ee Soomaaliya iyo Jamhuuriyadda Jabuuti.

Lacagtaas ayaa waxaa loogu tala-galay in wax looga qabto fatahaadda saameynta ba’an ku yeelatay magaalada Beledweyne sanadihii ugu dembeeyay.

Markii uu wareejinayay lacagta ayuu Madaxweyne Maxamed Cabdi Waare waxa uu meesha ka jeediyay hadallo u badan dardaaran iyo in shacabka magaaladaas  ay sameeyaan isku duubni iyo wada-jir si ay guulo badan uga gaaraan waxyaabo badan oo saameyn dhinaca nolosha iyo horumarka ah ku yeeshay.

Lacagtaas oo cadad ahaan gaareysa $1,140,000 {Hal milyan, boqol iyo Afartan kun oo doollar} ayaa waxaa lagu wareejiyay Guddiga xakameynta fataahadaha magaalada Beledweyne.

Magaalada Beledweyne oo ah xarunta ganacsiga ee maamulka Hirshabeelle ayaa waxaa sanadihii ugu dembeeyay saameyn adag ku yeelanayay fatahaad uu sameynayay webiga Shabeelle  xilliga roobabka xooggan ay ka da’aan Soomaaliya .

Muqdisho 7da Juun 2020 Xildhibaan Aamina oo ka tirsan golaha shacab ee baarlamaanka Soomaaliya, isla markaan ka mid aheyd xildhibaanadii shalay mudada kooban carqaladeeyay hadal jeedintii Madaxweyne Farmaajo ee furitaanka kalfadhiga 7-aad ee labada Aqal, ayaa ka hadashay waxa ay ka caroodeen.

Xildhibaanka ayaa sheegtay in madaxweynuhu uu khudbadiisa ku bilaabay si aysan ka filaneyn, isla markaana aysan mas’uuliyadi ka muuqan.

“Madaxweynihii Jamhuuriyadda Federalka Soomaaliya ee maanta u hadlayey sidii ciyaal khudbado uu isku toos-toosistay oo siduu rabo u hadlay, waxaa ka hor-yimid xildhibaanno aan ka mid ahay khudbaddiisii qaabta darneyd,wuxuu nooga baxay faan” ayey tiri Xildhibaan Aamina.

Sidoo kale Xildhibaan Aamina ayaa sheegtay in madaxweynuhu uusanba soo hadal qaadin dhacdadii xanuunka badneyd ee maalmo ka hor ka dhacday deegaanka Gololey, taas oo lagu dilay sideed dhalinyaro Soomaaliyeed ah, oo dhakhaatiir ahaa, iyo dhacdooyin kale oo ay ka sugayeen.

“Waxuusan ka hadlin dhacdadii ugu dambeysay ee sideedii wiil ee dhakhaatiirta ahaa ee lagu dilay Gololey, waxa uu yiri seddaxdii bilood ee u dambeysay labaatan iyo dhowr fal dembiyeed ayaa ka dhacday dalka, waana amni, kama uusan hadlin diyaaraddii lagu soo riday Bardaale, waxaa ku geeriyootay lix qofood, markii laga reebo laba nin oo Kenyaati ahaana kama uusan tacsiyeyn wiilashii Soomaaliyeed eek u dhintay shilkaas.”

“Todobaadyo ka hor Qansaxdheere diyaarad kale ayaa lagu xabadeeyay, kama uusan hadlin, duuliyihii waday diyaaradaas ee soo badbaadiyey markii uu Muqdisho kasoo dejiyay ayaa la jeebeeyey oo la xiray madaxweynuhuna kama hadlin dhacdooyinkaas” ayey hadalkeeda sii raacisay Xildhibaan Aamina.

Qaar ka mid ah xildhibaanada labadda Aqal ee baarlamaanka Soomaaliya ee abaabulay buuqii ka dhanka ahaa madaxweyne Farmaajo ee ka dhacay furitaanka kalfadhigga labaad ayaa ka hadlay sababta ku kaliftay inay tallaabadaas qaadaan.

Xildhibaanadan oo warbaahinta kula hadlay Muqdisho ayaa ku eedeeyay Madaxweyne Farmaajo in uu hareer maray qodobadii laga sugayay in uu ka hadlo, islamarkaana uu ku tuntay dastuurka dalka.

Xildhibaan Xasan Yare oo ka mid ah xildhibaanadaas ayaa yiri “Madaxweynuhu wuxuu ku dhawaaqay in dastuurka la jabiyo oo baarlamaanka la burburiyo. Iyadoo iskool boliisiyo lagu shiri la’yahay amni darada jirta awgeed ayuu leeyahay doorasho ayaa loo dareerayaa.”

Sidoo kale waxyaabaha laga sugayey in Madaxweyne Farmaajo uu uga hadlo khudbadii maanta waxaa ka mid aheyd dacwada badda ee Soomaaliya kala dhaxeysa Kenya, taas oo in badan lagu eedeeyey madaxweynaha in uusan si cad uga hadlin, iyadoo markii seddaxaad dib loo dhigay bishii hore.

Muqdisho 7da Juun 2020 Ciidamada ammaanka Soomaaliya gaar ahaan booliska dambi baarista ee ka tirsan CID ayaa soo xiray maamulaha xarunta caafimaad ee ku taalla degaanka Golaley ee lagala baxay 8 dhaqaatiir ah kadibna la dilay.

Sidoo kale ciidamada ayaa soo qabtay qof kale oo ka tirsan shaqaale hoosaadka xarunta caafimaad waxaana loo soo gudbiyay magaalada Muqdisho sida ay noo sheegeen dad xog ogaal ah.

Agaasimaha xarunta iyo qofkaan kale ee la soo qabtay ayaa la sheegay in saacad wax ka yar ay ka maqnaayeen xarunta markii lala baxayay dhaqaatiirta. Sidoo kale waxaa la sheegay iney joogeen beer ku taalla halka lagu dilay sideeda qof ah ee dhalinyarada ah.

Mas’uuliyiin ka tirsan hay’adaha amaanka ayaa noo sheegay in xog aan is laheyn uu ku hadlay maamulaha Isbitaalka. Sidoo kale waxaa xog ku helnay in dilka ay fuliyeen 5 nin oo ku hubeesnaa AK47, kuwaas oo min hal xabad madaxa uga dhuftay dadka la dilay

Wararka aan ka helnay guddiga baarista ayaa sidoo kale sheegaya in goobta dhaqaatiirta lagu dilay ay tahay goob aysan tagi karin ciidanka dowladda.

“Shan askari iska daaye xataa 5 Cabdi bile ma tagi karto aagga dadkaan lagu dilay, sidoo kale dad qaba tababar casri ah ayaa dilay oo min hal xabad madaxa uga dhuftay,” ayuu yiri sarkaal ka tirsan guddiga baarista wada.

Dhinaca kale Xeer-ilaaliyaha Guud ee Qaranka Garyaqaan Suleebaan Maxamed Maxamuud, ayaa ku biiray guddiga ku howlan baarista kiiskaan waxa uuna tagay degmada Balcad ee gobalka Shabeelada dhexe.

Kiiskii foosha xumaa ee lagu laayay dhaqaatiirta ayaa u muuqda inuu yeeshay weji kale. Sidoo kale cabsi weyn ayaa laga qabaa iney ku lug yeeshaan qaar kamid ah shaqaalaha Isbitaalka, sida warbixinada hordhaca ah ay sheegayaan.

Maamulka Dowladda Galmudug 7da Juun 2020 Wasiirka amniga Galmudug, Axmed Macalin Fiqi oo xalay warbaahinta kula hadlay gudaha magaalada Gaalkacyo ayaa ka warbixiyey howlgallo 24-kii saac ee la soo dhaafay laga sameeyey koonfurta magaaladaasi.

Fiqi ayaa sheegay in howlgallada oo ahaa kuwa qorsheysan lagu soo qabtay qarax miino oo uu tilmaamay in la doonayey in isaga loogu dhajiyo gaariga, si loogu khaarijiyo.

Wasiir Axmed Macalin Fiqi ayaa carabka ku dhuftay in ciidamada ammaanka oo xog ka helay qaraxaasi ay ka hortageen, islamarkaana ay fashiliyeen, sida uu hadalka u dhigay.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in falkaasi uu fulin rabay nin ganacsade ah oo Al-Shabaab xiriir la-lahaa, kaas oo uu magaciisa ku sheegay, Aweys Macalin Maxamed Xasan oo la shaqeynayey nin kale oo lagu magacaabo Maxamed Xasan Faarax oo ku magac dheeraa (Xuseen), kana soo jeedo magaalada Laascaanood ee xarunta gobolka Sool.

Wasiirka amniga Galmudug oo hadakiisa sii wata ayaa xusay in Aweys gacanta lagu dhigay, kadibna ay ka xog wareysteen waxyaabo la xiriira isku dayga dilka ah, halka uu xusay in Maxamed uu la diriray Danab, kuna toogteen shalay Gaalkacyo.

Ugu dambeyn wuxuu hoosta ka xariiqay in howlgalo ballaaran ay ka socdaan koonfurta Gaalkacyo iyo guu ahaan Galmudug, kuwaas oo ujeedkoodu yahay sidii loo burburin lahaa shabakado ku howlan falal amniga iyo dilal ka dhan ah mas’uuliyiinta maamulkaasi.

Muqdisho 7da Juun 2020 Waxaa Maanta Magaalada Muqdisho ee Caasimadda Soomaaliya ka dhacay banaabax looga soo horjeedo in 4.5 lagu qeybiyo xubnaha aqalka sare ku matali doona gobolka Banaadir, iyo la siyaasadeeyo maqaamka gobolka Banaadir.

Dadka banaanbaxa dhigayay oo isugu jiray, Odayaal, Dhalinyaro iyo Haween ayaa isugu soo baxay degmooyin ka tirsan gobolkan Banaadir, waxaana ay dalbanayeen in gobolka Banaadir dadka ku nool ay helaan xaquuqdooda waxaana nasiib darro ay ku tilmaameen in matalaadda gobolka lagu saleeyo hanaanka awood qeybsiga ee 4.5.

Banaanbaxa oo ay ka qeyb galeen dadweyne badan ah ayaa waxaa dadkii ka qeyb-galay ay ay si weyn u dhaliileen hadalkii shalay ka soo yeeray madaxweynaha dowladda federaalka Soomaaliya.

Sidoo kale banaan baxaayasha ayaa codsaday in Maqaamka Gobolka Banaadir laga dhigo mid heer Federaal ah isla markaasna Magaalada la siiyo maqaam la mid ah midka ay heystaan Maamul Goboleedyada dalka ka jiro.

Bnaanbaxayaasha ayaa ku qeylinayey ereyo ay ka mid yihiin (BANAADIR DADKEEDA AYAA LAGALA TASHAN) iyo (AFDUUB YEELI MEYNO) iyo Erayo kale, kuwaas oo lagu diidanaa hanaanka beelaha 4.5.

Mid ka mid odeyaasha soo agaasimay bananbaxa oo saxaafadda kula hadlay goobtii dibadbaxa uu ka socday ayaa sheegay in qodobka 9-aad ee dastuurka ee ka hadlayo magaalo madaxda dalka ee Muqdisho oo dastuurka dalka uu leeyahay ( waxaa go’aan looga gaari doonaa dib-u eegista dastuurka waxaana sharci gaar ah ka soo saari doona labada aqal ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaana uu siweyn u dhaliilay ku saleynta maqaamka 4.5

“Waxaan diidan nahay oo aan ka dagaalamaynaa dulmiga iyo hadalkii ka soo yeeray madaxweynaha oo ahaa in gobolka Banaadir lagu dhaqaayo qoboka 9-aad ee dastuurka, qodobka 9-aad haddii aan lagu dhaqin Jubbaland Banaadir lagu dhaqimaayo, qodobka 9-aad haddii aan Puntland lagu dhaqin Banaadir laguma dhaqaayo, qodobka 9-aad haddii Galmudug lagu dhaqin Banaadir lagu dhaqimaayo, qodobka 9-aad haddii Koonfur Galbeed lagu dhaqin Banaadir lgu dhaqimaayo, gobolka Banaadir laguma qaadan karo Afduub iyo oday Laaluush lasiiyey dadkiisii waa kuwaan oo shalay difaacday maanta iyaga ayaa difaanayo” ayuu yiri nabadoonka ka hadlay goobka dibadbaxa.

Ciidamo ka tirsan kuwa Dowladda Soomaaliya ayaa markii dambe kala eryey banaanbaxayaasha, waxaana la xiray qaar ka tirsan dadka soo baxay halka kuwa kalana la jirdilay.

Waxaa xusid mudan in maamulka Farmaajo uu saaka soo abaabulay dibadbax ay ilaalinayeen ciidamada dowladda kaas oo dartii loo hakiyey isu socodka gaadiidka iyo dadka isla markaana dhaqaale xumo Soo gaarsiiyey dadka ku ganacsada jidka Maka Al-mukarma.

Muqdisho 7da Juun 2020 Afhayeenka ciidamada Booliska Soomaaliyeed, Sadiiq Yuusuf Cali oo u warramay warbaahinta ayaa sheegay in maanta ciidamada ammaanka ay ka hortageen qaraxyo la doonayey in laga fuliyo gudaha magaalada Muqdisho.

Sadiiq ayaa tilmaamay in ciidamada Booliska ay gacanta ku dhigeen labo nin oo watay walxaha qarxa, kuwaas oo uu tilmaamay in la doonayey in lagu dhibaateeyo shacabka.

Afhayeenka Booliska ciidamada Soomaaliyeed ayaa tilmaamay in mid ka mid ah raggaasi lagu qabtay agagaarka isgoyska Ex-Koontarool Afgooye, isaga oo qarax ku dhajinaya gaari uu leeyahay mas’uul dowladeed, walow uusan shaacin magaca mas’uulkaasi.

Sidoo kale wuxuu shaaciyey in nin kale oo xirnaa jaakadda qaraxyada lagu qabtay dhinaca deegaanka Ceelasha Biyaha ee gobolka Shabeelaha Hoose, kadib howlgal ballaaran oo ay halkaasi ka sameeyeen ciidanka dowladda federaalka ah ee Soomaaliya.

Dhamme Sadiiq Yuusuf Cali oo hadalkiisa sii wata ayaa carabka ku dhuftay in qaraxyadaasi la doonayey in lagu carqaladeeyo amniga Muqdisho, gaar ahaan banaan-baxyada maanta ka socda caasimada ee lagu taageerayo hadalkii madaxweyne Farmaajo.

Ugu dambeyn afhayeenka ayaa xusay in saacadaha soo socda ay ay soo bandhigi doonaan raggaasi oo uu tilmaamay in haatan ay ku socdaan baaritaano dheeraad ah.

Amniga Muqdisho ayaa muddooyinkan ahaa mid degan, marka loo eego qaraxyadii horey uga dhici jiray caasimada, inkastoo ay weli ka dhacaan falal u badan dilal qorsheysan.

Muqdisho 7da Juun 2020 War hadda nasoo gaaray ayaa sheegaya in uu kulan u socdo guddoomiyaha golaha shacabka iyo madaxweyneyaashii hore ee Soomaaliya, oo hadda hogaamiya Madasha Xisbiyada Qaran.

Kulanka Maxamed Mursal Cabdiraxmaan oo hoygiisa kula leeyahay Sheekh Shariif iyo Xasan Sheekh, ayaa sida aan xogta ku helnay looga hadlayaa doorashooyinka Soomaaliya iyo sidii ay waqtigooda ugu dhici lahaayeen.

Madaxda Madasha Xisbiyada Qaran ayaa Mursal u gudbin doona mowqifka Madasha ee ku aadan in doorashada waqtigeeda ku dhacdo iyo sida ugu habboon looga gudbi karo marxalada kala guurka ee uu dalku galayo.

Sida ay sheegeen ilo-wareedyo lagu kalsoon yahay, Kulankan ayaa ah mid qorsheysan oo Madaxweyanyaashii hore si gaar gaar ah ula yeelanayaan Guddoonka Labada Gole ee Baarlamaanka, waxaana ay ku hormareen Guddoomiyaha Golaha Shacabka Maxamed Mursal.

Kulanka ayaa imanaya ayada oo uu jiro walaac xooggan iyo warar sheegaya in guddoomiye Mursal uu madaxweyne Farmaajo ka ogolaaday muddo kororsi, kadib cadaadis xooggan oo la saaray.

Muddo kororsiga ay damacsan tahay Villa Somalia ayaan hir-geli karin haddii uusan ogolaan guddoomiye Mursal, waxaana wararku ay sheegayaan in Mursal lagu cabsi geliyey inuu kursigiisa xildhibaannimo weyn doono, haddii uusan aqbalin qorshaha madaxtooyada.

Mursal ayaa waxaa deegaan doorashadiisa ay tahay Koonfur Galbeed, oo uu madaxweyne ka yahay Cabdicasiis Lafta-gareen oo laga maamulo Villa Somalia, islamrkaana aqbali doona dalab kasta oo uga yimaada.

Wararkeena dambe kula soco waxa kasoo baxa kulanka Mursal iyo madaxdii hore, Insha Allah

Qudus 7da Juun 2020 Wargeyska Israel Hayoom ayaa qoray in saddex dal oo Carbeed ay aqbaleen qorshaha Israel ugu daresaneyso dhulka Daanta Galbeed, kaasi oo la filayo inay ku dhaqaaqdo bisha July.

Wargeyska ayaa sheegay in dalalkaas ay kala yihiin Masar, Jordan iyo Sacuudiga, kuwaas oo qorshahan aqbalay si Mareykanka iyo Israel ay gacan uga siiyaan sidii looga hortagi lahaa saameynta Iran ee Bariga Dhexe.

Ilo-wareed Carbeed ayaa u sheegay Israel Hayom in hogaamiyeyaasha Carbeed ay ka wel-welsanyihiin in tallaabo u gaar ah Israel ay gobolka u horseedi karto khilaaf, sidaas darteedna ay ku aqbaleen qorshaheeda.

“Saddexda dal ayaa ka adkaanshaha Iran u arka mid ka muhiimsan qadiyadda Falastiin, waana taas sababta ay ku ogolaadeen qorshaha Israel iyo Mareykanka, maadaama ay labadaas dal ugu baahan yihiin dagaalka Iran,” ayuu yiri il-wareedka. Riyad al-Maliki oo ah wasiirka arrimaha dibadda ee Falastiin ayaa ka falceliyay warbixita uu daabacay wargeyska Israel Hayom, waxaana uu sheegay in warbixintu ay layaab ku noqotay.

“Waxaan si toos ah iyo si aan toos ahayn ula xiriirnay hogaamiyeyaasha carbeed si aan u weydiino cadeyn, laakiin weli kama aanan helin beenin iyo xaqiijin warbixinta ku saabsan midna,” ayuu yiri.

Maliki waxaa uu intaas ku daray in maamulka Falastiiniyiinta uu isku dayayo in uu adeegsado bulshadda caalamka si cadaadis loo saaro Israel, si aysan u dhaqan gelin qorshaheeda oo hadii ay sameyso dunida usoo jiidaya mowjado qalalaase ah, argagixiso, iyo xasilooni darro.

Sida uu sheegay Maliki, “beesha caalamku waa in ay u sheegtaa Israel qorshaheda uu keeni karo cune-qabateyn la saaro Israel. Waxaan dooneynaa in aan ka tagno Israel iyo maamulka Trump.”

Xoghayaha Guud ee Ururka Xoreynta Falastiin Saeb Erekat ayaa sheegay in ay raadin doonaan xaqiijin ku saabsan warka sheegaya in dalal carbeed aysan diidi doonin dhaqan gelinta qorshaha Israel ay madaxbaanida uga sheeganeyso dooxada Jordan iyo qeybo ka mid ah Daanta Galbeed.

Madaxii hore ee wada-xaajoodka ayaa sheegay in uu ku kalsoonyahay in dunida carbeed aysan Israel u ogolaan doonin in ay horay ugu socoto qorshaheeda.

Muqdisho 7da Juun 2020 Taliska ciidamada Booliska Soomaaliya ayaa faahfaahin ka bixiyey qaraxyo ay maanta fashiliyeen ciidamada booliska Soomaaliya ee ka howlgala magaalada caasimadda ah ee Muqdisho, iyadoo ay xusid mudantahay in magaalada ay maanta ka socdeen banaan baxyo nabadeed.

Afhayeenka  ciidamada Booliska Soomaaliya Dhamme Sidiiq Aadan Cali oo warbaahinta kula hadlay magaalada Muqdisho ayaa sheegay in ciidamada booliska Soomaaliya ay maanta qabteen nin doonayay inuu isku  dhex qarxiyo dadweynihii maanata Muqdisho ka dhigayey banaanbaxa nabadeed ee lagu taageerayey in Muqdisho metelaad yeelato.

Afhayeenka ayaa sheegay in ninkaas la qabtay uu xirnaa Jaakadda qaraxda, balse ay ka war heleen ciidamada ammaanka sidaasna lagu fashiliyey qaraxaas, oo hadda ay gacanta ku hayaan.

“Dhagar qabe doonayay inuu maanta isku qarxiyo banaan baxayaasha ayaa ciidamada ammaanku gacanta ku soo dhigeen iyo jaakadii qaraxa aheyd ee uu watay baaritaan ayaana ku socda hada”ayuu yiri Sidiiq Aadan. Afhayeenka ayaa sidoo kale sheegay in isla maanta la qabtay nin kale oo doonayey inuu muwaadin Soomaaliyeed qarax ugu xiro gaarigiisa, kaas oo sida uu sheegay dhaawac fudud uu kasoo gaaray asagii, haatana uu ku jiro gacanta booliska.

Banaanabaxii maanta ee lagu taageerayey hadalkii madaxweynaha ayaa ka dhacay illaa afar goobood oo dadweynuhu ay isigu yimeedeen, kuwaas oo kala ah, isgoysyada Sanco, KM 4, Taalada Daljirka iyo saldhig Galbeed, balse Afhayeenka booliska Soomaaliya ma sheegin goobta sida gaarka ah loogu qabtay ninkaas doonayey in uu is qarxiyo.

Waxaa xusid mudan in banaanbax labaad uu maanta ka dhacay Muqdisho, kaas oo lagu diidanaa in metelaadda Muqdisho lagu qeybisado 4.5, sidoo kalena looga dhiidhinayey xasuuqii Gololey loogu geystay dhalinyaradii dhakhaatiirta aheyd, oo dad badan ay ka caroodeen markii uu madaxweynuhu ku soo hadal aadi waayey khudbadiisii shalay.

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 6da Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa diidan maqaamka #Muqdisho? Yaa diiday in dalka dastuurkiisa la dhammeystiro? Yaa dalka #Soomaaliya ka dhigay waddanka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Minnesota 6da Juun 2020 Mas’uuliyiinta madasha xisbiyada qaran ayaa xalay shir xasaasi ah ka yeeshay arrimaha doorashooyinka ee 2020 illaa 2021-ka.

Shirka oo saacado badan qaatay ayaa waxaa guddoomiyey, Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo ah guddoomiyaha madaashaasi oo ay ku mideysan yihiin qaar ka mid ah axsaabta siyaasadeed ee ka jira dalka, gaar ahaan kuwooda ugu saameyta badan.

Intii uu socday shirka oo ahaa dhinaca internedka ah ayaa waxaa diirada lagu saaray ahmiyada ay leedahay in dalka ay ka dhacdo doorasho la qabto xilligeeda.

Sidoo kale madasha xisbiyada qaran ayaa dalbatay in doorashada la qabanayo ay noqoto mid xor iyo xalaala ah, si looga gaashaanto xasilooni darro siyaasadeed oo timaada.

Valueimpression Placeholder

“Madasha Xisbiyada Qaran oo shir xasaasi ah ka yeelatay xaaladda dalka ayaa isku raacday in lama huraan ay tahay in dalka ay ka dhacdo doorasho xor iyo xalaal ah oo waqtigeeda aan kadib dhicin.” ayaa lagu yiri war qoraal oo ka soo baxay Madasha.

Hadalka ka soo yeeray madasha xisbiyada qaran ayaa ku soo aadayo, iyadoo maanta uu furmayo kalfadhiga todobaad ee labada ee baarlamaanka kaas oo lagu cadeyn doono nooca doorasho ee dalka ka dhaceysa dhammaadka sanadkaan 2020-ka illaa 2021-ka.

Minnesota 6da Juun 2020 Wasiirka Boostada iyo Isgaarsiinta Soomaaliya Cabdi Canshuur Xasan ayaa ka hor-yimid warqad lagu amrayo shirkadaha isgaarsiinta qaranka inay qaataan rukhsadda dowladda, taasi oo kasoo baxday maareeyaha hay’adda Isgaarsiinta qaranka.

Qoraalka wasiir Canshuur ayaa loo diray shirkadaha Hormuud, Somtel, Golis, Telsom iyo Amtel, waxaana wasiirka uu ku wargeliyey in rukhsadaha uu soo saaray Maareeyaha aysan waafaqsaneyn sharciga Isgaarsiinta oo aysan ku dhaqmi karin shirkadaha, sida uu hadalka u dhigay.

Arrintan ayaa banaanka usoo saartay loolan xooggan, oo la rumeysan yahay inuu dhaqaale salka ku hayo, oo u dhaxeeya wasiirka iyo hay’adda isgaarsiinta qaranka.

Hey’adda Isgaarsiinta Qaranka ayaa ku doodaysa inay tahay hay’ad u madax banaan fulinta howlaha loo igmaday oo ay ku bixin karto ogolaanshaha rukhsadaha, waxayna cuskaneysaa qodobka 7aad ee Sharciga Hey’adda Isgaarsiinta Qaranka.

Xubno ka tirsan hay’adda Isgaarsiinta Qaranka oo la hadlay Caasimada Online ayaa sheegay in maareeyuhu ay howshiisa tahay bixinta ogolaanshaha rukhsadaha, wasiirkuna uusan faro-gelin karin.

Waxay sidoo kale ku doodeen in wasiirka shaqo ku laheyn arrimaha rukhsad bixinta, balse uu leeyahay oo kaliya la socosho, laguna war-geliyey arrintan.

Inta badan shirkadaha Isgaarsiinta ayaa u hoggaansamay warqadii ka soo baxday Maareeyaha, iyagoo shubay lacagtii laga rabay ee ogolaanshaha rukhsadaha shaqo.

Minnesota 6da Juun 2020 Wasiirka Boostada iyo Isgaarsiinta Soomaaliya Cabdi Canshuur Xasan ayaa ka hor-yimid warqad lagu amrayo shirkadaha isgaarsiinta qaranka inay qaataan rukhsadda dowladda, taasi oo kasoo baxday maareeyaha hay’adda Isgaarsiinta qaranka.

Qoraalka wasiir Canshuur ayaa loo diray shirkadaha Hormuud, Somtel, Golis, Telsom iyo Amtel, waxaana wasiirka uu ku wargeliyey in rukhsadaha uu soo saaray Maareeyaha aysan waafaqsaneyn sharciga Isgaarsiinta oo aysan ku dhaqmi karin shirkadaha, sida uu hadalka u dhigay.

Arrintan ayaa banaanka usoo saartay loolan xooggan, oo la rumeysan yahay inuu dhaqaale salka ku hayo, oo u dhaxeeya wasiirka iyo hay’adda isgaarsiinta qaranka.

Hey’adda Isgaarsiinta Qaranka ayaa ku doodaysa inay tahay hay’ad u madax banaan fulinta howlaha loo igmaday oo ay ku bixin karto ogolaanshaha rukhsadaha, waxayna cuskaneysaa qodobka 7aad ee Sharciga Hey’adda Isgaarsiinta Qaranka.

Xubno ka tirsan hay’adda Isgaarsiinta Qaranka oo la hadlay Caasimada Online ayaa sheegay in maareeyuhu ay howshiisa tahay bixinta ogolaanshaha rukhsadaha, wasiirkuna uusan faro-gelin karin.

Waxay sidoo kale ku doodeen in wasiirka shaqo ku laheyn arrimaha rukhsad bixinta, balse uu leeyahay oo kaliya la socosho, laguna war-geliyey arrintan.

Inta badan shirkadaha Isgaarsiinta ayaa u hoggaansamay warqadii ka soo baxday Maareeyaha, iyagoo shubay lacagtii laga rabay ee ogolaanshaha rukhsadaha shaqo.

Maraykanka  6da Juun 2020 Taliye xigeenkii hore ee hay’adda Nabad sugidda iyo sirdoonka qaranka Soomaaliya ee NISA Ismaaciil Daahir Cusmaan ayaa ka hadlay arinta muranka badan dhalisay maqaamka Muqdisho, isagoo tilmaamay in hadda la iska hor keenayo dadka reer Muqdisho, iyadoo la siyaasadeynayo.

Sidoo kale Taliye Ismaaciil ayaa sheegay in tirada xubnaha lasoo bandhigay ee la sheegay in gobolka Banaadir uu ku yeelanayo golaha Aqalka Sare ay tahay mid lagu maja xaabinayo maqaamkii gobolka, taas oo uu sheegay inay keeni karto in dalku galo rabshado iyo dagaalo sokeeyo.

”7-da xubnoo ee la sheegayo in Aqalka sare laga siinayo gobolka Banaadir, waa arin la doonayo in lagu majaxaabiyo maqaamkii iyo mataaladdii uu gobolku lahaa, waxayna keenikartaa in dalku galo rabshado iyo dagaalo sokeeyo bulshadana la isaga horkeeno” ayuu yiri.

Ismaaciil Daahir oo u waramay TV-ga Dalsan, isaga oo ku sugan dalka Mareykanka, ayaa  sheegay in aan laga bixi karin dagaalka siyaasadeed ee qabaa’ilada Soomaaliyeed ka dhaxeeya, inta uu qabyo yahay dastuurka dalka, isla markaana lagu dhaqmayo nidaamka 4.5, oo sida uu sheegay sad bursi badan uu ka muuqdo.

“Dastuurka hada dalka lagu dhaqo waa mid ku meel gaar ah oo aan afti loo qaadin,  dowladda hada jirtana waxaa laga rabay inay dhameystirto dastuurkan oo ay qabyada ka bixiso, isla markaana ay wadanka gaarsiiso doorasho qof iyo cod ah labadiiba way ku guul dareysatay, marka si looqariyo guul darrooyinkaas, ayaa la rabaa hada in xasarad siyaasadeed laga dhex abuuro dadka degan gobolka Banaadir” ayuu yiri Ismaaciil Daahir.

Sidoo kale sarkaalkan ayaa madaxda dowaldda federaalka ku eedeeyay in aysan dooneyn ku dhaqanka nidaamka dalku qaatay ee federaalka si ay u gaaraan danahooda siyaasadeed.

“Cabsida ugu badan waxay ka taagantahay in baarlamaanka loo gudbiyo 7-dan kursi ee la sheegay in Aqalka Sare laga siinayo gobolka Banaadir, baarlamaankuna uu ku dhiirado in uu ansixiyo, taas oo keeni karta kacdoon shacab, kaas oo keeni kara in dalku dib ugu laabto rabshado hor leh” ayuu hadalkiisa sii raaciyey.

Ugu dambeyntii Taliye xigeenkii hore ee NISA ayaa baarlamaanka Soomaaliya kula taliyey in aysan ku dhiiran ansixinta qorshahan cusub ee la sheegay in maqaam lagu siinayo gobolka Banaadir, sidoo kale madaxda dowladda ayuu kula taliyey inay ka waan toobaan danaha siyaasadeed ee arintaas ay ka leeyihiin, si looga baaqsado kacdoon iyo rabshado ka dhasha.

Djibouti  6da Juun 2020 Xariga ay dowladda Jabuuti kula kacday Duuliye Fu’aad Yuusuf Cali ayaa waxa door weyn ka qaadatay dowladda Itoobiya, sida uu shaaciyey raadiyaha Faransiiska ee RFI.

RFI ee fadhigeedu yahay caasimada dalka Faransiiska ee Paris ayaa baahisay in dowladda Itoobiya ay u gacan gelisay dowladda Jabuuti Duuliye Fu’aad oo xiligaasi u baxsaday caasimada dalkaasi ee Addis-Ababa, maadama uu ka cabanayey cadaalad daro baahsan oo lagula kacay.

Duuliye Fu’aad ayaa 27-kii bishii Maarso u talaabay dhanka dalka Itoobiya, xiligaasi oo uu wajahayey cadaalad daro baahsan oo uu sheegay inay ka dhex jirtay Milatariga dalka Jabuuti, midaasi oo ku kaliftay inuu ka baxsado dalkiisi hooyo.

Fu’aad ayaa ka tirsanaa ciidamada cirka Jabuuti, muddo ka badan 9-sanno, isagoona muddooyinkii dambe wajahayey cadaalad daro, sida uu ku sheegay muuqaal uu iska soo duubay ka hor inta uu ka firxan Jabuuti.

Itoobiya ayaa Fu’aad kasoo qabatay magaalada Addis-Ababa oo uu xiligaasi ku sugnaa, iyada oo usoo gacan galisay dowladda Jabuuti oo uu hore uga tirsanayey inay kula kacday gabood fal.

Duuliyaha ayaa loo gacan galiyay dowladda Jabuuti, xili uu ku howlanaa gudbinta codsi uu ku dalbanayey magan-galyo, maadama uu caasimada dalka Itoobiya ee Addis-Ababa uu baxsad ku joogay.

Talaabada Itoobiya ay Jabuuti ugu gacan galisay duuliyaha ayaa u muuqata mid ay ku raali-gelinayso dowladda Jabuuti oo kala dhaxeeyo xiriir wanaagsan oo diblumaasiyadeed, iyada oo dhinaca kalena u muuqaneysa mid door weyn ka qaadatay gabood falka ka dhanka ah Fu’aad,

Fu’aad ayaa dhawaan xabsi uu ku jiray oo Suuli dhexdiisa ahaa kasoo duubay muuqaal qiiro leh, midaasi oo sababtay kacdoon shacab oo ka dhan ah dowladda Jabuuti ee uu hogaamiyo madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle.

Saacadihii udambeeyay ayaa waxa magaalada Jabuuti gil-gilay mudaharaadyo xoogan oo looga soo horjeedo xariga duuliyaha, oo isagu hore uga gadooday cadaalad daro uu ka tirsanayey ciidamada, iyada oo dowladuna kasoo saartay hanjabaado ka dhan ah.

 

https://www.youtube.com/watch?v=GSeMg7aKk14&t=14s

WARARKA MAANTA 5ta Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa dalka #Soomaaliya ka dhigay waddanka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

https://www.youtube.com/watch?v=xBYLnMCWqiA&t=5s

Minnesota 5ta Juun 2020 Bil ka hor Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Sheekh Shariif Sheekh Axmed, ayaa warbaahinta u sheegay in suuqyada Muqdisho lagu iibiyo qalab loogu talagalay la-tacaalida Covid-19, kaas oo deeq ahaan loo soo gaarsiiyay Soomaaliya.

Qalabkaan ayaa si weyn loogu arkay suuqyada Muqdisho isagoo lagu kala iibsanayo taas oo muujineysa in musuq maasuq weyn lagu sameeyay gargaarkii loo keenay Soomaaliya, si ay uga taxadirto cudurka safmarka ah ee Covid-19.

Agabyadaan oo ay keeneen dowlado kala duwan oo ay qeyb ka tahay Turkiga ayaa lagu arkayaa suuqyada Muqdisho, waxayna dadka iibinaya kuu sheegayaan in si suuq madow ah ku heleen. Sidoo kale agabyadaan ka kooban qalab nuucyo kala duwan leh oo cudurka loogu talagalay.

Dad badan ayaa aaminsan in musuq maasuqa lagu sameeyay gargaarkii Soomaaliya uu intaan ka badan yahay islamarkaana la boobay hanti badan iyo lacag badan oo wax looga qaban lahaa qatarta cudurkaan safmarka ah Coronavirus.

Wasaaradda caafimaadka Soomaaliya ayaa hore u beenisay in la musuq maasuqay gargaarkii ay heleen balse ay dhici karto in xafiisyada maamulada uu ka baxay ama wax ka qaldameen, taas oo muujineysa in Musuq Maasuq jiro.

Horey ayaa xeer ilaalinta qaranka waxay dacwado ugu soo oogtay saraakiil sare oo ka tirsan wasaaradda caafimaadka oo lagu eedeeyey musuq-maasuq, kuwaas oo hadda sugaya in la maxkamadeeyo.

Minnesota 5ta Juun 2020 Qaar kamid ah shaqaalihii gurmadka ahaa ee ka qeyb qaadanayay la tacaalidda cudurka faafa ee Coronavirus ayaa ka cabanaya xuquuq la’aan muddo bilooyin ah.

Shaqaalahaan oo la soo xariiray Caasimada Online ayaa sheegay in aysan mushaar helin muddo laba bilood ah dadka qaarkoodna ay qaataan bil kasta mushaar loo qoondeeyay.

Shaqaalaha cabanaya oo ka kooban 25 qof ayaa ahaa kuwii qaabilsanaa aaska dadka u dhinta cudurkaan, dhaqidda maydadka, doonidda ama soo qaadida dadka cudurka looga shakiyo ee soo waca Numberka gaaban, halka qaarkoodna ay qaabilsanaayeen in Oksajinka dadka ku xiraan.

Mid kamid ah shaqaalaha cabanaya oo la hadlay Caasimada Online ayaa noo sheegay in dhamaan dadka kale ee ku howlan Covid-19 ay xuquuqdooda qaataan bil kasta balse aysan iyagu helin.

“Waan raadinay waana ka quusanay helidda mushaarkayna sababtoo ah isku tuur tuur ayuu noqday,” sidaas waxaa yiri mid ka mid ah shaqaalaha cabanaya ee nala soo xariiray.

Sidoo kale shaqaalahaan ayaa noo sheegay in markii hore ay qaarkood si lacag la’aan ugu shaqeyn jireen dowladda hoose islamarkaana ay u qaabilsanaayeen arrimaha dayactirka guryaha, dhismaha laamiyada iyo howlaha kale ee la xariira dhismaha ama Fuundninada.

Xariiro aan la sameynay maamulka gobalka Banaadir iyo wasaaradda caafimaadka Soomaaliya ayaa ku guul dareysanay si aan wax uga weydiino eedeymaha loo jeediyay, sababtoo ah kama jawaabin codsigii ahaa inay nala hadlaan.

Minnesota 5ta Juun 2020 Wasaaradda Amniga Galmudug ee uu hoggaamiyo Axmed Macallin Fiqi ayaa war kasoo saartay masjid ku yaalla magaalada Guriceel oo ay xireen ciidamo ka tirsan booliska Soomaaliya, taasi oo ay ku tilmaamtay sharci-darro.

War kasoo baxay wasaaradda ayaa lagu amray ciidanka booliska degaanada Galmudug in aysan ku lugyeelan murannada ku saabsan masaajida.

“Wasaaradda Awqaafta Galmudug oo kaliya ayaa go’aan ka gaari karta in la xiro masjid ama In la furo. Go’aanka lagu xiray masjidka xaafadda Tawfiiq ee Guriceel ku yaalla waa mid hanaanka sharciga hareer marsan,” ayaa lagu yiri qoraalka Wasaaradda Amniga Galmudug.

Warka kasoo baxay wasaaradda ayaa intaasi kusii daray “Arrin kasta oo masaajidda Galmudug ku saabsan waxaa go’aanadeeda loo wakiishay wasaaradda Awqaafta iyo arrimaha Diinta Dawladda Galmduug, waxaa la farayaa hey’adaha amniga In ay ilaaliyaan sharciga kana fogaadaan ku lug-yeelashada muranada masaajidda ku saabsan, islamarkaana ay ilaaliyaan amniga iyo xasilloonida.” Masjidkan ayaa dhawaan dib loo furay ka dib markii magaalooyinka Guriceel iyo Dhuusamareeb ay gacantooda ka baxday Ahlu-Sunna, waxaana xusid mudan in ay horay u xireen ciidanka Ahlu-Sunna.

Minnesota 5ta Juun 2020 Allaha u naxariistee fanaankii weynaa ee Soomaaliyeed Cabdi Tahliil Warsame ayaa xalay ku geeriyooday magaalada Muqdisho, kadib muddo uu ku xanuunsanaa magaalada, sida ay sheegtay dowladda Soomaaliya

Geerida Cabdi Tahliil Warsame ayaa waxaa qoraal uu soo dhigay barta twitter-ka ku xaqiijiyey afhayeenka wasaaradda warfaafinat Soomaaliya Ismaaciil Oronjo.

“Inaa Lilaahi wa inaa Ileyhi raajicuun, waxaa hadda la ii xaqiijiyay in uu magaalada Muqdisho ku geeriyooday Fanaanka caanka ah Cabdi Tahliil Warsame oo muddooyinkii ugu dambeyn ku xanuunsanayay magaalada Muqdisho,” ayuu yiri afhayeenka.

Xaaladda caafimaad ee fannaa Cabdi Tahliil ayaa sii xumaanaysay waayadan danbe, mana jirin daryeel dhammeystiran oo uu ka helay dowladda Soomaaliya.

Cabdi Tahliil Warsame wuxuu safka hore kaga jiray fannaaniinta qiimaha mugga weyn ku dhex leh fanka Soomaalida, heesihii uu ku luuqeeyey waxay kaalimaha ugu sarreeya kaga jiraan dhageysiga keydka suugaanta ee ay isticmaalaan bulshada Soomaalidu.

Cabdi Tahliil Warsame, sida la hubo wuxuu ku dhashay deegaanka Wardheer sannadkii 1952-kii.

Sannadkii 1968-kii fannaanku wuxuu ku luuqeeyey heestiisii labaad ee Onkod, taasoo aad u caan baxday. Heestan oo ilaa maanta kaalmaha hore uga jirta dookha dadweynaha waxaa u dhiibay Abwaan Axmed Saleebaan Bide.

Sannadkii 1971-kii wuxuu ka qeyb galay tartankii heesaha hirgalay waxaana ku weheliyay fannaaniin ay ka mid ahaayeen, Cabdulaahi Cumar Xarago, Cabdi Xasan Dige, Cumar Nuur Cabdule iyo Xasan Aadan Samatar.

Fannaaniintan dhamaantood waxay ku biireen xidigihii kooxdii Hobalada Waabari.

Kooxihii kale ee uu Tahliil la soo shaqeeyey waxaa ka mid ahaa Kooxdii Danan oo uu kamid noqday hogaankii sare ee kooxdaas.

Beledweyne 5ta Juun 2020 Taliyaha ciidamada xoogga dalka Soomaaliyeed Gen. Odowaa Yuusuf Raage ayaa gaaray magaaladaBaladweyne iyadoo ay wehliyaan saraakiil ciidan, waxeyna safar kaga baxeen magaalada Dhuusamareeb.

Warar la helay ayaa sheegaya in taliyaha iyo saraakiisha la socota ay doonayaan iney halkaas ka fuliyaan abaabul dagaal oo ka dhan kooxda Al-Shabaab ee xiriirka la leh Al-Qaacida kuwaas oo kala xira gobolka Hiiraan.

Gen. Odowaa oo ay wehliyaan saraakiil ka tirsan taliska qeybta 27-aad ayaa dhawaan ka qeyb galay kulamo looga arrinsanayay duulaan ka dhan ah Al-Shabaab oo laga sameeyo deegaanada Hirshabelle iyo Galmudug.

Taliyaha waxey u aheyd markii ugu horreysay tan iyo magacaabisitiisii uu tago magaalada Baladweyne, wuxuuna doonayaa inuu sii wado hawlgallada ay ciidanka xoogga dalka ku doonayaan iney dalka kaga xoreeyaan kooxaha argagixisada.

Saldhig ku yaalla magaalada Baladweyne ayaa lagu soo dhaweeyay taliyaha ciidanka XDS, iyadoo saraakiil ka tirsan taliska 27-aad ee ka hawlgala Hirshabelle ay la qaateen kulan ay uga xog wareysanayeen qorshahiisa ciidan.

Qamradda Midooway 5ta Juun 2020 Warbixin cusub oo ay soo saartay Qaramada Midoobay (U.N.) usbuucii la soo dhaafay ayaa muujisay in Taliban ay xidhiidh joogto ah la sameyso al-Qaacida, xilli Taliban heshiis nabad ah la gashay Mareykanka.

Warbixinta ayaa lagu sheegay in ku dhawaad 400 ilaa 600 howl wadeeno hubaysan oo al-Qaacida ah ay ka howlgalaan Afghanistan.

Heshiiskii nabadeed ee 29-kii Febraayo waxaa loo arkayay in Taliban ay ogolaatay inay ka hortagaan al-Qaacidada ka howlgasha Afghanistan si ciidamada Mareykanka ay si tartiib tartiib ah uga baxaan Afgaanistaan.

In kasta oo shuruudihii wada-xaajoodka ay galeen Maraykanka iyo Taliban, haddana labada koox ee xag-jirka ah ayaa lagu soo waramayaa inay isweydaarsadeen dammaanad-qaadyo ku saabsan cilaaqaadkooda taariikhiga ah.

Golaha Amaanka ayaa ka dalbaday Taliban in ay jabiso xiriirkii ay la lahayd al-Qaacida, aqbashana dastuurka Afgaanistaan ayna joojiso rabshadaha.

Warbixinta U.N. waxaa kale oo ay sheegaysaa in Taalibaan iyo al-Qaacida ay qabteen shirarka ilaa 2019 iyo horraantii 2020 si looga wada hadlo tababbarka iyo qorshaynta hawlgallada.

Al-Qaacida waxay muddo dheer ballanqaaday inay daacad u tahay Taalibaan. Bishii Juun 2016, hogaamiyaha al-Qaacida Ayman al-Zawahiri ayaa mar kale xaqiijiyey daacadnimada al-Qaacida isagoo si cad u taageeray hogaamiyaha cusub ee Taliban, Mullah Mawlawi Haibatullah Akhundzada. Intii ay la shaqeynayeen Daalibaan, al-Qaacida waxay sameysay dhowr xero tababar oo Afghanistan ah, oo ay kujiraan dhul beereedka Tarnak, halkaas oo Osama bin Laden lagu eedeeyay inuu kasoo abaabulay weerarkii 9/11.

Bishii February 2020, Mareykanka iyo Talibaan waxay gaareen heshiis horudhac ah oo dalbanaya in la yareeyo rabshadaha ka socda Afganistan. Mareykanku wuxuu ogolaaday inuu ciidamadiisa hoos uga dhigo 13,000 askari, kana dhigo 8,600 saddexda ilaa afarta bilood ee soo socota, iyadoo ciidamada haray ee Mareykanka ay ka baxayaan 14 bilood.

Taliban waxay oggolaadeen inay ka tanaasulaan al-Qaacida isla markaana ay ka hor-istaagaan al-Qaacida iyo kooxaha kale. Waxay sidoo kale ogolaatay inay wadahadal xabbad-joojin joogto ah la gasho xagjiriinta kale ee Afghanistan iyo dawladda Afghanistan.

WARARKA MAANTA 4ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxaad ka ogtihiin in Shacabka Iyo Dowladda Gobalka #Minnesota ay sharciga la tiigsan doona 4tii dembiilei ee dilay Marxuum George Floyd? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Minnesota 4ka Juun 2020 Xeer Ilaaliyaha Guud ee Gobolka Minnesota Keith Ellison ayaa dambi ku soo oogay seddexdii booliis ee goob-googa ka ahaa dilkii George Floyd oo ahaa nin African-American si arxan-darro ah loogu dilay bartamaha magaalada Minneapolis. Mudane Ellison oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada Minneapolis ayaa sheegay in ay hayaan caddeymo muujinaya in seddex shaqsi oo laga eryay booliska magaalada Minneapolis ay qayb ka qaateen dilkii loo geystay Geogrge Floyd.

Seddexdaan qof ee dambiga lagu soo oogay ayaa waxay kala yihiin a Tou Thao, J. Alexander Kueng and Thomas Lane, waxaana lagu soo oogay in kaalmeeyeen oo waliba ay sahleen dilka Mr. George Floyd. Haddii ay ku caddaato dambiga lagu soo eedeeyey, waxay muteysandoonaa xabsi ah 40 sanno. Mudane Ellison ayaa sidoo kale sheegay in arrintaan ay caddaalada u tahay qoyskii George Floyd iyo guud ahaan shacabka ku nool gobolkan Minnesota.

Bishii May 25keedii ayaa George Floyd oo 46 jir ah uu u dhintay dhaawac soo gaaray ka dib markii uu Derek Chauvin oo katirsanaa booliska magaalada Minneapolis jilibkiisa qoorta ka saaray muddo ka badan sagaala daqiiqo oo sababtay in uu u geeriyooda.

Dilkaas ayaa si weyn u gelgelay guud ahaan dalka Markeynka oo si aan horay loo arag looga dareemay. Dilka Mr. Floyd ayaa waxaa laga yaabaa in uu wax-weyn ka beddelidoono xiriirka u dhexeeya booliska dalka Mareynka iyo dadka African-Americaanka ah.

Maamulka Hirshabelle 4ka Juun 2020 Guddiga dowlad goboleedka Hir-Shabeelle u qaabilsan baaritaanka dadkii lagu laayey deegaanka Gololey ee gobolka Shabeellada Dhexe ayaa sheegay in xogo muhiim ah oo ay heleen ay muujinaayaan in la heli karo faahfaahino ku saabsan dadkii ka dambeeyay falkii lagu laayey dhakhaatiirtii deegaanka Gololey.

Wasiirka amniga Hir-Shabeelle Maxamed Cabdiraxmaan Kheyre oo wareysi siiyey Idaacadda Kulmiye ee magalaada Muqdisho kana mid ah xubnaha Hir-Shabeelle u qabilsan baaritaanka dhacdadaas, ayaa sheegay in haatan ay helayaan cadeymo hor dhac ah, isla markaana sida ugu dhaqsiyaha badan ay warbixin dhameystiran u soo saari doonaan.

Wasiir Kheyre oo ka gaabsaday in si dhameystiran uu u soo bandhigo cadeymaha ay heleen illaa hada ee ku xeran dhacdadii lagu laayey dhakhaatiirta, ayaa sheegay in raadad badan ay u muuqdaan hadii uu hada shaaciyana ay dhib u keeni karto baaritaanka socda.

Wasiirka ayaa xaqiijiyey in la hayo gaari Caasi ah, milkiilihii lahaa iyo laba nin oo wadayaal ka ahaa gaariga, kuwaas oo hada loo soo gudbiyey xarunta dembi baarista booliska Soomaaliya ee CID-da ee Muqdisho, si loo baaro.

Wasiirka amniga Hir-Shabeelle waxa uu sheegay in gaarigaas looga shakisanyahay in uu yahay kiin dhakhaatiirta la laayey looga qaaday xaruntii ay ka shaqeynayeen ee deegaanka Gololey.

Sidoo kale Wasiirka ayaa sheegay in dadka loo xiray dhacadaas ee baaritaanadu ku socdaan ay ka mid yihiin qaar ka mid ah shaqaalihii xarunta caafimaad kala shaqeynayey dhalinyarada la laayey, kuwaas oo shaqada ka baxay saacad ka hor inta aan la kaxeysan dhakhaatiirta la dilay.

Qaar ka mid ah shaqaalaha xarunta caafimaadka ee dhakhaatiirtii la dilay ay ka howlgelayeen ayuu cadeeyey in Muqdisho loo soo qaaday si loo baaro, halka kuwo kalena ay ku xiranyihiin saldhigga booliska ee degmada Balcad.

“Dad Soomaaliyeed oo intaas dhan oo la xasuuqay baaritaankoodu dabcan mudo ayuu qaadanayaa, laakiin waxaan rijeyneynaa, in waqti dhaw oo aana hadda cayimi karin aan soo bandhigno warbixin waafi ah oo dadka Soomaaliyeed ay ku qancaan” ayuu yiri wasiirka aminiga Hir-Shabeelle Maxamed Cabdiraxmaan Kheyre.

Ugu dambeyn wasiirka ayaa balan qaaday in baaritaankoodu uu noqon doono mid dhan walba ka dhameystiran,  isla markaana uusan lamid noqon doonin kuwii hore ee natiija la’aanta ku dhamaan jiray.

Muqdusho 4ka Maay 2020 Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow oo ka tirsan golaha shacabka Soomaaliya ayaa ka hadlay arrinta maqaamka gobolka Banaadir, isaga oo guddiyada labada aqal ee baarlamaanka u qaabilsan dhameystirka sharciga doorashooyinka ku dhaliilay 7-dii xubnood ee Aqalka Sare ay uga qoondeeyeen.

Xildhibaan Jeesow ayaa ku tilmaamay guddigaas isku dhafka ah ee ka kala socda Golaha Shacabka iyo Aqalka Sare mid baal maray dastuurka dalka, isla markaana marin habaabinaya dadka Soomaaliyeed.

Xildhibaanka ayaa sheegay in dadka dega gobolka Banaadir ay canshuur bixiyeyaal yihiin, isla markaana aysan sax aheyn dadkan niyadda laga dilo, guddiga soo saaray arintaana waxay ka shaqeeyeen in laga hor yimaado dowladda federaalka oo kacdoon shacab uu dhaco.

“Waxaan leeyahay shacabka degan gobolka Banaadir, waxaas waa wax imaan doona baarlamaanka dheg ha u dhiginina, Muqdisho waa caasimaddii dadka ku noolna ma jirto meel kale oo metelaad ay ku leeyihiin, labayna mid noqonee in Aqalka sare oo dhan la iska dhaafo dhibkiisa, ama in Aqalka Sare loo qeyb sado 4.5, laakiin shacabka Banaadir waxaan leeyahay ha is dejiyeen arintaan baarlamaanka ayey imaan doontaa mana ogolaan doonee.”

“Horta wax la yiraahdo 4.5 oo dastuurka ku qoran ma jiraan, guddiguna laba arimood ayey isku qaldeen, waxaan ay soo bandhigeena waa wax hadhow baarlamaanka imaan doona, laba arimood ee ay isku qaldee waa wax dastuuri ah iyo heshiis is af garad ah, gobolka Banaadir maqaamkiisu waa dastuuri waa khasab in dastuurka lagu qoro, mana aha wax guddi sameyn karo oo go’aan ka gaari karo” ayuu yiri.

Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow ayaa soo bandhigay seddax qodob oo dastuuri ah oo golaha Aqalka Sare ee baarlamaanka Soomaaliya uu ku dhisanyahay, kuwaas oo kala ah:

  • Dastuurku waxa uu qeexayaa in Aqalka Sare in 18-ka gobol ee Soomaaliya, min seddax kursi ay kasoo galaan.
  • Dastuurku waxa uu qeexayaa in min sideed xubnood ay dowlad goboleedyada dalka kasoo galaan Aqalka Sare.
  • Iyo qodobka sedaxaad oo ah in dastuurku waxa uu qeexayo in Aqalka Sare lagu soo dhisi karo hanaan ay dadku ku wada heshiiyaan.

“Markaan sii fiirino qodobka ah wax dadku ku heshiiyaan halagu soo dhiso Aqalka Sare, waa in lagu heshiiyaa waxa uu noqonayo gobolka Banaadir, oo saamileyda siyaasada dalku ay isku waafaqaan gobolka Banaadir ma dowlad goboleedbuu noqonayaa? Mise dowlad goboleed ay ku dhex taalo caasimadda Soomaaliya oo dowladda dhexe ay degantahay, arintaas waa mid  u baahan in si qota dheer looga wada hadlo” ayuu yiri xildhibaan Jeesow.

Xildhibaan Daahir Jeesow ayaa sheegay in guddigii arrimaha dastuurka ee baarlamaankii 9-aad ay soo bandhigeen dhowr arimood oo lagu xalin karay arinta maqaamka gobolka Banaadir, kuwaas oo uu ka xusay in degmo ka mid ah 17-ka degmo ee gobolka Banaadir midkood laga dhigo caasimada Soomaaliya, inta kalena dowlad goboleed ka mid ah dowladaha xubnaha ka ah dowladda federaalka.

“Waxaan qabaa in 54-ta kursi ee Aqalka Sare lagu soo xulo 4.5 sidaasna ay ku soo galaan dadka degan gobolka Banaadir, in 18-ka gobol ee dalka oo gobolka Banaadir uu ku jiro ay min seddax  kursi u qaataan, iyo in loo noqdo sideedii gobo lee dalka sharcigii la sameeyay 1960-kii markii dalku xorriyada qaatay” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Xildhibaan Daahir.

Muqdusho 4ka Maay 2020 Xukuumadda uu hoggaamiyo ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre ayaa sheegtay inay qasab tahay in dowlad goboleedyada dalka lagala tashado qabashada doorashooyinka la filayo inay dalka ka dhacaan.

Arrintan ayaa waxaa looga hadlay kulankii guddi hoosaadka Tubta Siyaasadda loo dhan yahay ee xafiiska Kheyre lagu qabtay laba maalmood ka hor, kaasi oo ay ka qeyb-galeen golaha wasiirada iyo guddiga madax-banaana ee dorashooyinka qaran.

Kulanka ayaa lagu go’aamiyey in baahi degdeg ah loo qabo wada tashi loo dhanyahay oo ay yeeshaan dowladda Federaalka iyo dhammaan dowlad goboleedyada, si loo hirgeliyo doorasho loo dhan yahay oo xilligeeda ku qabsoonta.

Xubnaha guddiga ayaa si wadajir ah hoosta uga xarriiqay muhiimmadda ay leedahay in la helo heshiis siyaasadeed oo gogosha u xaara in loo gudbo arrimaha farsamo ee doorashooyinka, kadibna loo soo bandhigo qorsho cad oo waqtiyeeysan.

Ilo-wareedyo ku dhow xafiiska Kheyre ayaa Caasimada Online u sheegay in ra’iisul wasaraaha uu doonaya inuu casuumo wakiilo ka socda dowlad goboleedyada, si arrintan loogala hadlo.

Ra’iisul Wasaare Xasan Cali Khayre ayaa Shirkii Golaha wasiirrada Khamiistii la soo dhaafay ka shaaciyay in shaqada ugu muhiimsan ee dowladda hortaalla xilligan ay tahay hiegelinta doorashada.

Go’aanka xukuumadda ee ah in doorashada lagala tashado maamul goboleedyada ayaa siyaasad ahaan diidaya fikirka madaxweyne Farmaajo oo qaba in maamul goboleedyada aysan shaqo ku lahayn doorashooyinka oo ay u taallo guddiga doroashooyinka iyo wasaaradda arrimaha gudaha.

Farmaajo ayaa qaba in xildhibaanada iyo senator-da ay maamul goboleedyada wakil uga yihiin dowladda, loona baahneyn in si gaar ah loola macaamilo.

Muqdusho 4ka Maay 2020 Madaxweynaha maamulka Galmudug Axmed Cabdi Kaariye Qoor Qoor oo ku sugan magaalada Gaalkacyo ee gobolka Mudug ayaa hadlay doorka maamulkiisa uga aaddan dhismaha dekedda magaalada Hobyo, oo si weyn ay dad reer Galmudug ay ugu taamaan dhismeheeda.

Qoor Qoor ayaa sheegay in dhismaha dekedda Hobyo ay u qalab qaateen, isla markaana aysan la sugi doonin gacmo shisheeye isku tashina lagu dhisi doono, sida uu sheegay.

“Dekedda dhismeheeda waan ku soconaa, dowlado iyo dad naga taageera waan u baahanahay hadaan heleyno, laakiin ma sugi doono, jeebabkeena ayaan ka dhiseynaa, reer Galmudug-na waa dadka ugu hantida badan dalka wayna isku filanyihiin midnimo, wadajir, towfiiq iyo taley rabeen waana heystaan maanta Hobyo ayaana ka howlgeleynaa” ayuu yiri Madaxweyne Qoor Qoor.

Sidoo kale Qoor Qoor ayaa sheegay in nabadu ay muhiim u tahay horumarka deegaanka, haatanna ay ku dhaqaaqeen in dadka ay ka xareeyaan hubka, isla markaana ay wadaan mideynta awooda dhinacyada hubeysan ee Galmudug, iyaga oo qarameynaya maleeshiyaadka hubeysan ee aan cidna ka amar qaadan.

“Waxaan ognahay meel aysan nabad ka jirin horumar kama jiri karo, sidaas darteed waxaan go’aansanay in aan soo xareyno hubka gacmaha goonida ah ku jira, waxaan mideyneynaa awooda, waxaana mideynta ciidamada Galmudug ku dhalineynaa, kuna ilaalineynaa nabadda deegaanka, waxaan ku hor istaageynaa colaadaha iyo isku dhacyada beelaha ee soo laa-laabtay, waan tababareynaa ciidamada, hada kadibna amar ayey qaadanayaan, wiilal hubeysan oo sida ay u fekeraan u dhaqmaya Galmudug kama sii jiri doonaan” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Muqdusho 4ka Maay 2020 Wasiirro, Xildhibaano iyo Senatarro ka soo jeeda beelaha Hawiye ayuu caawa shir uga socdaa magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya.

Xubnahan caawa ku shirsan Muqdisho ayaa ka arinsanaya maqaamka gobolka Banaadir iyo metelaada 7-da xubnood ah ee la sheegay in laga siinayo Aqalka Sare.

Xubnaha shirka ka qeyb galaya waxaa ka mid ah wasiirka amniga Maxamed Abuukar Islow Ducaale, wasiirka Boostada iyo Isgaarsiinta Cabdi Canshuur, wasiirka Ganacsiga, wasiiru dowlaha Gaadiidka, wasiir ku-xigeenada Dekedaha iyo Dhalinyarada, guddoomiyaha gobolka Banaadir iyo ku xigeenadiisa Howlaha Guud iyo Maaliyadda gobolka Banaadir.

Guddiga wadajirka  ah ee baarlamaanka Soomaaliya u qaabilsan arrimaha dhameystirka sharciga doorashooyinka dalka ayaa todobaadkan shaaciyey in gobolka Banaadir Aqalka Sare looga qoondeeyay todoba kursi oo ku imaanaya nidaamka awood qeybsiga beelaha ee 4.5.

Valueimpression Placeholder

In metelaadda gobolka Banaadir uu ku yeelanayo Aqalka Sare lagu qeybiyo 4.5, ayaa ka dhigan in dhamaan beelaha Soomaaliyeed ay si siman u qeybsan doonaan qoonda uu gobolka Banaadir ka helo kuraasta dowladda federaalka.

Arrintaas ayaa dhalisay inay iska soo daba dhacaan digniino ku aadan in aan la xaqirin dadka reer Muqdisho iyo in aan gobolka Banaadir laga abuurin kacdoon dadweyne.

Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow oo ka mid ah mas’uuliyiinta ka halay arinta maqaamka Muqdisho ayaa guddiga isku dhafka ah ee ka kala socda Golaha Shacabka iyo Aqalka Sare ee gobolka Banaadir u soo qoondeeyay 7-da xubnood ku tilmaamay mid baal maray dastuurka dalka, isla markaana marin habaabinaya dadka Soomaaliyeed.

Xildhibaanka ayaa sheegay in dadka dega gobolka Banaadir ay canshuur bixiyeyaal yihiin, isla markaana aysan sax aheyn in niyadda laga dilo, isla markaana guddiga soo saaray arintaan ay ka shaqeynayaan in laga hor yimaado dowladda federaalka oo kacdoon shacab uu dhaco.

Muqdusho 4ka Maay 2020 Waxaa dhawaan guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka Qaranka loo gudbiyey warqadaha diiwaan-gelinta xisbiga xukuumadda ee Nabad iyo Nolol oo guddoomiye ku-meel gaar ah looga dhigay ra’iisul wasaare ku-xigeenka Mahdi Maxamed Guuleed Khadar.

Wararka soo baxayay ayaa sheegaya in musharaxa Xisbiga Nabad iyo Nolal uu noqon doono Madaxweynaha Soomaaliya islamarkaana uu ka qeyb geli doono tartanka siyaasadeed ee Soomaaliya.

Haddii ay sax tahay arrintaan waxaa loo arkaa in xisbiga lugta saaray wadadii guul darrada, hase yeeshee waxaa jira hal sabab oo kale oo keeni karta wadadii guusha ee Xisbiga.

Siyaasiin badan ayaa aaminsan in hadii musharaxa Xisbiga Nabad iyo Nolal noqdo Kheyre uu xisbigaasi guuleysan karo ama uu kaalmaha ugu horreeyo ka geli doono doorashada Soomaaliya waxaana sababta lagu sheegay in Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya uu kalsooni fiican ka heysto bulshada Soomaaliyeed, gaar ahaan siyaasiinta, bulshada rayidka, iyo odayaasha.

Sidoo kale waxaa la sheegaa inuu kalsooni weyn ka heesto maamulada dalka ka jira islamarkaana uu dhismahooda ku bixiyay xoog badan, sida Galmudug, Koonfur Galbeed iyo xariirka wanaagsan ee kala dhaxeeya HirShabeelle.

Sidoo kale Kheyre waxaa saacidaya dadka uu ka dhashay ee Hawiyo iyo beelaha kale Digil iyo Mirifle, Daarood iyo kuwa kalaba oo tabasho weyn ka qaba Madaxweynaha Soomaaliya.

Haddii Maxamed Cabdullaahi Farmaajo noqdo musharaxa Xisbiga waxay weyn doonaan dhamaan beelaha aan kor ku soo sheegnay codadkooda balse hadii Kheyre noqdo musharaxa Xisbiga waxay si dhib yar ku heli doonaan codadka beelaha aan soo sheegnay iyo kuwa kale.

Farmaajo ayaa waxaa cadaawad iyo dhibaatooyin badan ka tirsanaya beelaha aan soo xusnay oo mid walba uu qalad ka galay.

Tusaale, beelaha Digil iyo Mirifle waxay xusuustaan xasuuqii Baydhaba ee December 2018 oo shacab badan lagu laayey. Hawiyaha ayaa ka carreysan madaxdii hore ee dalka oo garoonka Muqdisho lagu bah-dilay. Ogaadeenka ayaa dareemaya halista dowladda ku hayso Jubaland, halka Puntland ay dowladda ku eedeysay inay caqabad ku noqotay.

Mucaaradka ayaa guul weyn u arka in Farmaajo noqdo musharaxa Xisbiga waxayna aaminsan yihiin in guul darro weyn ay ku dhici doonto Xisbigaasi balse waxay cabsi ka qabaan in Kheyre noqdo musharaxa Xisbiga, taas oo badali karta rajada ay qabaan mucaaradka ama cabsi weyn gelin karta.

Ra’iisul wasaare Kheyre ayaan ilaa hadda qeyb ka ahayn xisbiga Nabad iyo Nolol, mana cadda sababta iyo qorshihiisa siyaasadeed ee mustaqbalka.

http://wargeyskadalka.com/

WARARKA MAANTA 31ka Maay 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa noqon doona Raysal Wasaaraha soo socda? Maxay tahay sababta uu Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu shaqada ka cayriyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”? Goorma ayaa shaqada laga cayrin doonaa aysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”?  Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Muqdusho 31ka Maay 2020 Warar lagu kalsoon yahay oo ay heshay Caasimada Online ayaa sheegaya in dadkii ka badnaa 100-ka qof ee habeen hore dalka dib loogu soo celiyay ay ahaayeen dad ay soo tarxiishay boqoratooyada Sacuudi Carabiya.

In badan oo kamid ah dadkii la soo celiyay oo la hadlay Caasimada Online ayaa sheegay in aysan dowladda Somalia ka caawin inay dalka kusoo noqdaan, balse ay ahaayeen tahriibayaal bilo iyo todobaadyo ku xirnaa dalka Sacuudiga.

Dowladda Somalia ayaa sheegtay in dalka ay ku soo celisay in kabadan 100 qof oo ku xayirnaa dalka Sacuudiga kadib markii uu saameen ku yeeshay Covid-19, hase yeeshee waxaa muuqata in warkaas uu ahaa been abuur ay sameysay dowladda Somalia.

Qaar kamid ah shaqaalaha safaaradda Somalia ee magaalada Jeddah ayaa sheegay in aysan wax xog ah ka heynin dadkii la soo celiyay islamarkaana aan lagu soo wargelin ama aan la soo marsiinin nidaam sax ah oo la mid ah sidii looga soo celiyay dadkii ku xayirnaa dalalka Kenya, Turkiga, iyo India oo ay hadda socoto basle ay kawar heleen oo kaliya in dad badan dalkii lagu celiyay.

Dowladda federaalka Somalia ayaa hore sidaan oo kale lagu eedeeyay iney sheegatay howl aysan qaban, waxaana kamid ah gargaarkii Qaramada Midoobay ay geysay Qardho markii ay daadadka ku dhufteen iyo gargaarkii la gaarsiiyay Kismaayo, kuwaas oo ay Maamulada halkaasi ka jira sheegeen iney deeq uga timid Midowga iyo Qaramada Midoobay

Muqdusho 31ka Maay 2020 Taliyaha ciidanka xoogga dalka S/guuto Odawaa Yuusuf Raage oo caawa shir jaraa’id ku qabtay magaalada Cadaado ee gobolka Galgaduud ayaa ka hadlay falkii lagu xasuuqay dhalinyaradii dhakhaatiirta aheyd ee ka dhacda deegaanka Gololey ee gobolka Shabeellada Dhexe.

Taliye Odawaa ayaa sheegay in dadkaas la laayey aysan wax lug ah ku laheyn ciidanka xoogga dalka, oo haatan eedeynta ugu badan loo jeedinayo, in kastoo ay socdaan baaritaano la xariira sababtii loo dilay iyo cidii dishay dadkaas.

Sidoo kale Taliyaha ciidanka xoogga ayaa Cadaado caawa ka sheegay in taliska militeriga Soomaaliya uu wado baaritaan iyo hawlgal ku aadan dhacdadaas, dibna ay ka shaacin doonaan wixii kasoo baxa baaritaanada socda.

Xubno ka kala tirsan dowladda federaalka, maamulka HirShabeelle, odayaal dhaqan iyo siyaasiyiin kale ayaa gaaray deegaanka Gololey oo falkaasi uu ka dhacay 28-kii bishan, waxaana halkaas ka socda baaritano ku aadan sababtii loo dilay iyo qoladii dishay dadkaas.

Marka laga soo tago in ciidanka xoogga dalka oo iska fogeeyay lagu eedeeyay falkaas dadka lagu dilay, hadana eedeynta xasuuqa dadkaas waxaa kaloo loo jeediyey Al-Shabaab.

Hase yeeshee Al-Shabaab ayaan weli dhankooda wax war ah kasoo saarin dhacdaan. Ma qiran, mana beenin weli eedeynta loo jeediyey ee ku aadan xasuuqa sideed qofood oo xirfadleyaal caafimaad ahaa.

Share this:

Muqdusho 31ka Maay 2020 Warqad kasoo baxday guddiga shaqaalaha rayidka ah ee dowladda, isla markaana lagu socodsiiyay xaasiifyada hantidhowrka, xisaabiyaha guud iyo wasaaradda maaliyadda, ayaa magdhaw lacageed looga dalbaday mid kamid ah shaqaalaha xaafiiska Madaxweynaha.

Yoonis Xasan Xuseen oo ka tirsan shaqaalaha madaxtooyada Soomaaliya, gaar ahaan xaafiiska Madaxweynaha ayuu guddigan ku eedeeyay inuu mushaar ka qaadan jiray laba xaafiis, sidaas darteedna laga rabo magdhaw lacageed.

Qoraalka ayaa lagu sheegay in Yoonis mushaarka uu ka qaadan jiray xaafiiska madaxtooyada uu u wehliyay mid kale oo uu ka qaadan jiray hey’adda qaxootiga barakacyaasha qaranka, taas oo ay ku tilmaameen sharci darro.

Guddiga shaqaalaha rayidka ah ee dowladda ayaa qoraalkan ku sheegay in haatan la go’aamiyey laba qodob oo kala ah.

  • In Yoonis laga joojiyo shaqada xaafiiska madaxtooyada Soomaaliya, si looga fogaado laba mushaar qaadasho kale.
  • Iyo in uu bixiyo lacagtii uu mushaar ahaanta uga qaatay xaafiiska madaxtooyada, taas oo dhan 6,352.8 dollar, (lix kun seddax boqol konton iyo laba dollar iyo sideed sinti).

Ugu dambeyntii waxaa lagu yiri qoraalka guddiga, “Waxaan inla socodsiineynaa in uu bixinaayo lacagta uu ka qaatay xaafiiska madaxtooyada 100%, si loogu shubo khasnadda dowladda.”

 

Maraykanka 31ka Maay 2020 Waxaa kasii daraya rabshadaha ka socda magaalooyin badan oo ka mid ah dalka Mareykanka, kuwaasi oo ka dhashay dilka uu askari caddaan ah u gaystay nin madow ahaa.

Dibad-baxyada ayaa xalay ka socday magaalooyin ay ka mid yihiin Minneapolis, Denver, Chicago, Los Angeles, Seattle, Washington DC, New York, Philadelphia, Pittsburgh, Atlanta, Milwaukee, Louisville, Columbia iyo magaalooyin kale.

Baabuurta booliska ayaa la gubay, waddooyinka waa weyn ayaa la xanibay, daaqadaha dhismooyinka ayaa la burburiyey, waxaana mas’uuliyiinta ay adeesgsanayeeen sunta gaaska ee dadka ka ilmeysiisa iyo xitaa xabadaha caagaha ah, si ay ugu kala eryaan dibad-baxayaasha,

Qaar ka mid ah barasaabyada gobollada ayaa soo kiciyey ciidamada loo yaqaan Ilaalada Qaranka ama National Guard, waxaana Bandow lagu soo rogay dhowr magaalo oo ay ka mid yihiin Atlanta, Louisville, Denver iyo Milwaukee.

Magaalada Seattle ayaa waxaa loo yeeray 200 oo ka mid ah ciidamada Ilaalada Qaranka oo aan hubeysneyn. Magaalada Los Angles ayaa soo rogtay Bandow, hase yeeshee ma adeegsan ciidamada Ilaada Qaranka.

Magaalada caasimadda ah ee Washington Dc, dibad-baxayaasha ayaa waxay isku dhaceen ciidamada ilaalada madaxweynaha ee loo yaqaan Secret Service kadib markii ay isku dayeen inay jebiyaan xeendaabka Aqalka Cad.

Magaalada Chicago, dibad-baxayaasha ayaa ku xoomay dhismaha Trump Tower, halka magaalada Philadelphia, ay dibad-baxayaasha jebiyeen dhisme ku yaalla xarunta lagu xukumo magaalada kadibna ay dab qabadsiiyeen.

Carrada shacabka, gaar ahaan kuwa madow ayaa ka dhalatay markii askari caddaan ah uu inta madaxa dhulka u dhigay, jilib ka saaray luqunta George Floyd oo madow ahaa, ilaa naftu ay ka baxdo.

Askarigaas, oo lagu magacaabo Derek Chauvin, ayaa maalmo kadib la xiray, balse xaaladda ayaa kasii dareysa. Waxaa jira khasaare hantiyeed oo weyn, sida goobo ganacsi oo la bililiqeystay iyo qaar la gubay. Waxaa sidoo kale jira dhimasho iyo dhaawac balse tirada saxda ah ayaan la hubin.

 

http://wargeyskadalka.com/

WARARKA MAANTA 29ka Maay 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxuu yahay mudaaharaadka ka socda #Minnesota? Yaa Argagixisadda AL-Shabaab maalgeliya? Maxuu ninkii Farmaajo shalay lahaa 4 sanno waxba wey ku qaban weysay Dowladdii Madaxweyne Mudane Xassan Shiikh Maxamuud muxuuse Madaxweyne Farmaajo waxuuu ugu qaban waayey maanta oo uu dhammaysan rabo 4 sanno sanno asagoo raba inuu si sharci-darro ugu darsado wakhti kordhin?  Maxuu Madaxweyne Farmaajo u rabaa in la burburiyo #Puntland, #Jubbaland Iyo #Somaliland? Maxuu Madxweyne Dowladda Puntland Mudane Dr. Saciid Cabdilaahi Deni u kashifay burburinta ay xukuummadda fashiltay ku hayso Dowlad Gobaleedyadda dalka ka jira? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Maxay Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas mise Khaa’inul waddan Raysal Wasaare Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” uga hadli la yihiin arrimaha badda Soomaaliya ee ay #Kenya markasta dib u dhig u codsanayso ? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Fahad Yaasiin Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Meeqo Maxaa Madaxweyne ku-xigeenka Dowladda #Puntland Mr. Karaash loogu diiday inuu la hadlo idaacadaha #Puntland Iyo #Soomaaliya si uu u kashifay fashilka siyaasadda Puntland ku habsatay?  Qof qoyskiisa heshiin karin dal ma heshiisiin karaa? Yaa Madaxweyne ka noqon doona #Soomaaliya 2021?  Maxay u fashalintay xukuummad Raysal Wsaare Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” Yaa runta ka qarin Ummadda Soomaaliyeed? Ha wiqleyso! 

Muqdusho 29ka Maay 2020 Hadalladii muranka dhaliyey ee Ergeyga Midowga Afrika ee Soomaaliya ahna madaxa howl-galka Amisom, Francisco Madeira uu kaga hadlay heshiiska dhinacyada Jubaland, markii uu khudbad u jeediyey Golaha Ammaanka, ayaan ku jirin bayaanka rasmiga ah ee Amisom ay shaacisay.

Madeira ayaa dhalleeceyn iyo cambaareyn kala kulmay markii heshiiskii uu Axmed Madoobe la gaaray qaar ka mid ah xubnihii kasoo horjeeday ku qeexay “heshiis hoosaad qabiil.”

“Jublanad, waxaan la soconnaa in isbeddelo ay ka jireen dhowaan, ayada oo hogaamiyaha Jubaland iyo xubnaha mucaaradka beesha Ogaadeen ay gaareen heshiis la isku aqoonsaday waxna lagu wada wadaagay,” ayuu Madeira ku yiri hadal uu ka jeediyey kulankii Golaha Ammaanka ee Arrimaha Soomaaliya.

Si kastaba, sida ay ogaatay Caasimada Online, bayaanka Madeira ee lagu dabaacy website-ka Amisom ayaa waxaa ka maqan hadallada doodda dhaliyey, wuxuuna Jublanad kaga hadlay hal sadar oo kaliya uu ku bogaaday “dib u heshiisiinta”.

Arrintan ayaa dhalisay dhowr su’aal oo Amisom looga baahan yahay inay sharaxaad ka bixiso.

Madeira, ma wuxuu bayaankii uu ka hor aqriyey Golaha Ammaanka gadaal ku daray hadallo ama sadaro aan ka mid ahayn midka uu Midowga Afrika ogaa, mise qeybta uu Jubaland kaga hadlay waxaa bayaanka laga saaray kadib markii doodda  badan ay ka dhalatay?

Madeira ayaa horey loogu eedeeyey inuu faraha la galay siyaasadda arrimaha gudaha Soomaaliya, isaga oo la safan dowladda federaalka, kana soo horjeeda mucaaradka iyo dowlad goboleedyada dalka ee ay is-hayaan.

Axmed Madoobe ayaa 23-kii April waxa uu Nairobi ku heshiiyey Cabdinaasir Seeraar Maax, Cabdirashiid Xidig iyo Daahir Axmed Sheekh oo dhammaantood ay isku beel yihiin, kuwaas oo u aqoonsaday madaxweynaha Jubaland, kana haray sheegashadoodii xilkaas.

 

Muqdisho 29ka Maay 2020 Kulankii Khamiis-laha ahaa ee golaha wasiirrada Soomaaliya waxaa Agaasime cusub iyo ku xigeenkiisa loogu magacaabay hey’adda madaxa banaan ee tirakoobka qaranka, oo ah hay’ad cusub oo dowladda ay sameysay.

Hey’addan oo dhawaan la aas-aasay ayaa agaasimaheeda loo magacaabay Sharma’arke Faarax, iyadoo agaasime ku xigeena loo magacaabay Cabdiraxmaan Cismaan Daahir.

Qoraal kasoo baxay kulankaas ayaa lagu sheegay in Agaasimaha cusub ee Sharma’arke uu horay u ahaa la-taliyaha Ra’iisul wasaaraha ee dhanka dhaqaalaha iyo isku duwaha Qaramada Midoobey .

Sidoo kale waxaa lagu xusay qoraalka in agaasimahan cusub lagu xushay khibrad dheer oo uu leeyahay, waxaana la sheegay in uu kasoo shaqeeyay cilmi baaris xaga dhaqaalaha iyo hormarinta waaxda bulshada oo ay kamid tahay hoggaaminta doorka khubarada farsamada UN, World Bank, DfID iyo USAID.

Sharciga tirakoobka qaranka ayaa la ansixiyay bisha Febraayo ee sanadkan, waxaana lagu maamuli doonaa guddi leh agaasime iyo agaasime guud.

Guddigaas waxa uu ka shaqeyn doonaa hey’addan tirakoobka qaranka, oo sameyn doonta siyaasadaha dalka, sidoo kale dejin doontaa xeerarkeeda gudaha iyo shuruucda tirakoobka iyo sahamin guud oo ka dhici doonta Soomaaliya.

Hey’adda tirakoobka qaranka waajibkeeda koowaad waa soo uruurinta, kala dhig dhigidda, baahinta xogta rasmiga ah ee dhaqaalaha dalka, bulshada, iyo tirakoobka guud ee qaranka.

Ahmiyadeheeda deg deg ah waxaa ka mid ah xoojinta tayada, soo saarista xogta, iyo faafinta tirakoobka dhaqaalaha, oo ay ku jiraan horumarinta wax soo saarka GDP-ku saleysan qiyaasta.

Maamulka Somaliland 29ka Maay 2020 Guddoomiyaha xisbiga mucaaridka ah ee Ucid Eng. Faysal Cali Waraabe oo shalay warbaahinta la hadlay ayaameel ka dhac weyn u geystay beesha Dhulbahante, isagoona ka hadlaykhilaafka Madaxweynaha Puntland iyo Ku-xigeenkiisa.

Faysal Cali Waraabe ayaa si cad ula saftay madaxweyne Deni oo uu khilaaf xoogan kala dhaxeeyo Ku-xigeenkiisa Karaash, oo isagu dhawaan sheegay inaysan salaanta iska qaadin Deni.

Faysal ayaa sheegay in Siyaasiyiinta Dhulbahante ay ‘khaati’ ka taagan-yihiin, isagoona xusay in Guddoomiyaha Golaha wakiilada Somaliland, Baashe oo beeshaasi kasoo jeeda uu hor-taagan yahay qabsoomida doorashooyinka Somaliland.

Faysal ayaa sidoo kale Madaxweyne Deni ugu baaqay inuu gebi ahaanba ka takhaluso Karaash oo xiligan khilaaf ka dhex aloosanyahay, maadama uu awoodiisa ku haysto, waa sida uu hadalka u dhigaye

Guddoomiyaha ayaa ugu dambeyntii soo dhaweeyay Baaqii dhawaan kasoo baxay qaar kamid ah Bulshada reer Somaliland, kuwaasi oo si weyn uga horyimid hogaaminta Muuse Biixi iyo gooni isku taaga Somaliland oo mudda 29-sano ah kadib aan midho dhalin.

Muqdusho 29ka Maay 2020Xukuumadda Soomaaliya ayaa war kasoo saartay xasuuqii deegaanka Gololey ee gobolka Shabeellada Dhexe loogu geystay sideed qofood oo sida la sheegay badankood ahaa xir-fadleyaal caafimaad.

War-saxaafadeed kasoo baxay wasaaradda warfaafinta ayaa lagu sheegay in dowladda Soomaaliya ay aad u cambaareyneyso dhacdadaas xanuunka badan.

“Dowladda Federaalka Soomaaliya waxa ay si adag u cambaarayneysaa ficilka argagaxa leh ee ka dhacay tuulada Gololey oo hoostagta Dagmada Balcad ee Gobalka Shabeellaha Dhexe, kasoo lagu laayay 8 qof oo rayid ah,” ayaa lagu yiri.

Xukuumadda ayaa dhacdadaas ku eedeysay ururka Al-Shabaab, “Ficillada nuucaan oo kale ah oo lagu xasuuqo dadka shacabka ah ee aan waxba galabsan, waxaa ku caan baxay kooxda Al-Shabaab,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Muqdusho 29ka Maay 2020 Xildhibaan Mahad Salaad ayaa madaxda dowladda federaalka ee Soomaaliya ku eedeeyey inay ka aamuseen xasuuqii deegaanka Gololey loogu gaystay sagaal dhallinyaro oo ahaa xirfadleyaal caafimaad.

Mahad Salaad oo qoraal soo dhigay bartiisa facebook ayaa ku sheegay in aamusnaanta madaxda dowladda ee dhacdadan ay muujineyso “heerka naceybka loo qabo dadka ay kasoo jeedaan dhallinyarada”

Mahad oo qoraalkiisa soo raaciyey sawir ayaa yiri “Meydadkan idiin muuqda waa Dhalinyaradii Ciidamada Dowlada Soomaaliya ku xasuuqeen Deegaanka Gololey ee hoostaga Degmada Balcad ee Gobolka Shabeelada Dhaxe. Dhacdadaan foosha xun ilaa hada madaxda dowlada Soomaaliya kama hadlin, dhacdooyin ka yar yar ayayna la qaylo dhaamin jireen, marka adigu iska garo, waa tusaale ku filan in aad fahamto heerka uu gaarsiisan yahay naceybka laguu qabo.”

Waxa uu intaas ku daray: “Soomaalidu waxay ku maahmaahdaa ‘Qof aan waxa soo socda garan waxa joogana ma garto’. Waxaan idiin sheegayaa hadii aan laga dhiidhiyin dhacdadaan foosha xun, gacan ku dhiigleyaashiina la soo qaban, laguna qasqaasin isla deegaankii ay xasuuqa ka gaysteen, caawa halla iga qoro “berri waxaad arki doontaan kuwa aan haybtooda la aqoon iyo calooshood u shaqaysteyaal la idiin soo kiraystay oo darsin-darsin dariiqyada idinkugu laynaya

Qoraal kale ayuu sidoo kale xasuuqaas ku eedeeyey ciidamada dowladda isaga oo yiri “Deegaanka Gololey ee hoostaga Degmada Balcad ee Gobolka Shabeelada Dhaxe ayaa la sheegayaa in Ciidamada Dowlada Soomaaliya ay ka afduubteen 8 qofood dhalinyaro ah oo ka shaqeynayay xarun caafimaad oo halkaas ku taala kadibna ay xasuuqeen.”

“Waan cambaareynaynaa falkaan argagixiso ee ciidamada dowlada ka geysteen deegaanka Gololey waxaanan ku baaqaynaa in si degdeg ah cadaalada loo horkeeno ciidamadii iyo saraakiishii xasuuqaan bini-adamnimada ka baxsan geystay.”

www.wargeyskadalka.com/

WARARKA MAANTA 26ka Maay 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxuu ninkii Farmaajo shalay lahaa 4 sanno waxba wey ku qaban weysay Dowladdii Madaxweyne Mudane Xassan Shiikh Maxamuud muxuuse Madaxweyne Farmaajo waxuuu ugu qaban waayey maanta oo uu dhammaysan rabo 4 sanno sanno asagoo raba inuu si sharci-darro ugu darsado wakhti kordhin?  Maxuu Madaxweyne Farmaajo u rabaa in la burburiyo #Puntland, #Jubbaland Iyo #Somaliland? Maxuu Madxweyne Dowladda Puntland Mudane Dr. Saciid Cabdilaahi Deni u kashifay burburinta ay xukuummadda fashiltay ku hayso Dowlad Gobaleedyadda dalka ka jira? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Maxay Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas mise Khaa’inul waddan Raysal Wasaare Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” uga hadli la yihiin arrimaha badda Soomaaliya ee ay #Kenya markasta dib u dhig u codsanayso ? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Fahad Yaasiin Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Meeqo Maxaa Madaxweyne ku-xigeenka Dowladda #Puntland Mr. Karaash loogu diiday inuu la hadlo idaacadaha #Puntland Iyo #Soomaaliya si uu u kashifay fashilka siyaasadda Puntland ku habsatay?  Qof qoyskiisa heshiin karin dal ma heshiisiin karaa? Yaa Madaxweyne ka noqon doona #Soomaaliya 2021?  Maxay u fashalintay xukuummad Raysal Wsaare Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” Yaa runta ka qarin Ummadda Soomaaliyeed? Ha wiqleyso! 

Maamulka Dowladda Puntland  26ka Maay 2020 

Muqdusho 26ka Maay 2020 Warar dheeraad ah ayaa ka soo baxaya weerar loo adeegsaday Mindi oo xalay saq-dhexe lagu qaaday askari ka tirsan ciidamada Booliska  xilli uu ku sugnaa hoygiisa oo ku yaalla degmada Warta Nabadda ee gobolka Banaadir.

Wararka ayaa sheegaya in ragga weerarka qaaday oo labo ahaa ay abaaro 3:00 habeenimo ay gurigiisa ugu galeen askariga, balse uu iska difaacay, islamarkaana uu toogasho ku dilay mid ka mid ah labadii ruux ee ku hubeysnaa Tooreeyada.

Shucuyb Cabdulle oo ah Aabaha askariga la weeraray oo u warramay Idaacadda Shabelle ee magaalada Muqdisho ayaa sheegay in la damacsanaa in wiilkiisa lagu dilay weerar qorsheysan, balse uu iska difaacay, sida uu hadalka u dhigay.

Sidoo kale Aabe Shuceyb ayaa tilmaamay in haatan ay socdaan baaritaano ay wadaan ciidamada ammaanka oo ku aadan dhacdadaasi.

Lama oga illaa iyo hadda sababta ka dambeysa weerarkaan  iyo u jeedka loo bartilmaameedsaday askarigaasi.

Ma jiro sidoo kale weli wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha ammaanka, balse dhacdadaan ayaa ku soo aadeysa, xilli maalmihii dambe magaalada Muqdisho ay ku soo badanayeen kooxo hubeysan oo xilliyada habeenkii ah dhac ka geysta caasimada.

Muqdusho 26ka Maay 2020  Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya khasaaraha ka dhashay dagaal saaka ka dhacay duleedka degmada Dayniile ee gobolka Banaadir.

Dagaalka oo ahaa mid culus ayaa waxaa lagu soo warramayaa inuu u dhexeeyey ciidamo ka wada tirsan kuwa dowladda Soomaaliya, balse ka kala amar-qaata guddoomiyaha degmada Dayniile iyo midka deegaanka Garasbaaley ee duleedka magaalada Muqdisho.

Wararka ayaa sheegaya in dagaalka uu yimid, kadib markii askar ka tirsan kuwa ilaalada guddoomiyaha degmada Dayniile Maxamed Abuukar (Jacfar) ay tageen bar-koontarool oo ay ku sugnaayeen ciidamada deegaanka Garasbaaley ee ka amar qaata guddoomiyaha deegaankaasi, Cabdiraxmaan Axmed Cali oo loo yaqaano (Garyare).

Inta la xaqiijiyey waxaa dagaalka dhex-mara labada ciidan ku dhintay ugu yaraan illaa saddex askari, iyadoona ay ku dhaawacmeen afar kale.

Lama oga sababta rasmiga ah ee ka dambeysay dagaalkaasi, balse wararka qaar ayaa sheegaya in la’isku hayo arrimo la xiriira dhul ku yaalla halkaasi.

Xaaladda ayaa haatan yare degan, hase’ahaatee ma jiro weli wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha laamaha amniga Soomaaliya oo ku aadan iska hor imaadkaasi

Muqdusho 26ka Maay 2020  Muddo 10 maalmood gudahood waxaa Qaraxyo ka badbaaday Janaraal Cali Xirse Barre (Cali Gaab) oo dhawaan loo magacaabay Hogaanka Caafimaad ee Booliska Soomaaliya, waxaana weeraradaas ka dhashay su’aalo badan.

Janaraal Cali Gaab ayaa shalay gurigiisa ku qaabilay odayaal, siyaasiin iyo saraakiil ciidan oo ka soo jeeda Beesha Habar-gidir waxayna kala hadleen xaaladiisa iyo haddii ay jiraan dad ay is haayaan oo siyaasadda ama ciidamada ku jira.

Jananka ayaa la sheegay in uusan jirin qof uu hadda dagaal kala dhaxeeyo balse ay jiri karaan kuwa badan oo ka xun xilka loo dhiibay. Sidoo kale waxa uu sheegay in saraakiil badan oo booskaan laga badalay ay ka xumaadeen dhismo uu durbo ku bilaabay xarumihii caafimaad ee booliska Soomaaliyeed oo aan muddo dheer la dayactirin.

Sidoo kale Janaraal Cali Gaab ayaa la sheegay in uu aaminsan yahay in Al-Shabaab aysan kali ku aheyn qorshahan balse ay wax ka wadaan kuwa isaga la shaqeeya oo aad ugu dhaw.

Mas’uuliyiintaan ka tirsan Beesha Habar-gidir ayaa Janaraalka ka dalbaday inuu gurigiisa joogo. Sidoo kale waxay u ballan qaadeen in dowladda ay ka dalban doonaan baaritaan dhab ah oo arrintaan lagu sameeyo iyo in Jananka la siiyo gaadiidka aan Xabadda karin, haddii laga waayana ay maalin ku iibin doonaan.

Cali Xirsi Barre oo muddo ka yar laba bil ku magacaaban hogaanka Caafimaadka ee Booliska Soomaaliyeed ayaa durba dhismo iyo dayactir ku bilaabay xarumaha caafimaadka ee booliska, iyadoo sidoo kale hore ugu soo guuleestay hagaajinta iyo daryeelka agoonta booliska Soomaaliyeed.

Dadka yaqaana waxay ku sheegaan nin shaqo, salaad badan, sadaqo badan una jirmaada shaqada uu haayo waana sababta laba jeer aroor hore loo qarxiyay.

Muqdusho 26ka Maay 2020 Shirka joogtada ah ee guddiga xakameynta Covid-19 oo xalay la qabtay ayaa waxaa looga hadlay xaaladihii ugu dambeeyey ee xanuunka.

Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xasan Cali Khayre ayaa shirka guddoomiyey, iyadoona ay ka qeyb-galeen xubnaha guddiga oo u badan golaha wasiirada Soomaaliya.

Intiisa badan waxaa shirkaan diirada lagu saaray hal qodob oo ahaa sidii sare loogu qaadi lahaa awoodda sheybaarka qaranka, si ay u suurto gasho kordginta tirada dadka la baarayo ee gobollada dalka.

“Shirka joogtada ee Guddiga Qaran ee la tacaalidda safmarka #COVID19 oo uu Ra’iisul Waaaare Hassan Ali Khairere guddoomiyay caawa ayaa diiradda lagu saaray sidii sare loogu qaadi lahaa awoodda sheybaarka Qaranka, si ay u suurto gasho kordginta tirada dadka la baarayo ee gobollada dalka.” ayaa lagu qoraal ka soo baxay xafiiska Khayre.

Sidoo kale xubnaha guddiga la tacaalida Coronavirus ayaa soo jeediyey in deg-deg howshaas loo guda galo, si adeegyada sheybaarka loo gaarsiiyo meel badan.

 

Qasaxdheere 26ka Maay 2020 Diyaarad Kenyan ah, oo nambarkeedu yahay 5Y-VVA, ayaa dabley aan la aqoonsan ku rasaaseeyeen, iyadoo ku sugnayd magaalada Qansaxdheere, oo katirsan Gobolka Baay, Isniintii, 25-kii Maajo. Wararka ayaa sheegaya in diyaaradda oo siday agab bini’aadanimo ay dableydu xabbado qabadsiiyeen xilli ay kusii jeeday garoonka diyaaradaha Qansaxdheere ee gobolka Baay ee koonfur galbeed.

Ma jirto cid ay waxyeelo kasoo gaartay falkaan, balse rasaasta ayaa ka muuqatay oogada sare ee diyaarada.

Warbixinno hordhaca ayaa tilmaamaya in ay falkaan Al-Shabaab ku lug lahaayeen, iyagoo doonayay in ay diyaarada soo ridaan. Warar kale ayaa sheegaya in falkaan ku lug leeyihiin ciidamada Ethiopia ee ku sugan gobolka Baay.

Tani waa markii labaad oo wax ka yar bil gudaheed in diyaarad Kenyan ah la weeraro iyadoo ku howlan gaarsiinta gargaarka bani’aadamnimada.

May, 4teedii, ayay ahayd markii diyaarad ay leedahay shirkadda duulimaadyada ee fadhigeedu yahay Kenya, African Express, ay ku burburtay meel u dhow Bardaale oo katirsan gobolka Bay, halkaas oo ay ku dhinteen lixdii qof ee saarnaa diyaaradda.

Sacuudiga 26ka Maay 2020 Dadaallada Sacuudi Carabiya ay ku dooneeyso in ay saameyn ugu yeelato Bariga Dhexe islamarkaana ay noqoto hogaamiyaha Carabta Dunida waxaa cuuryaaminaya Imaaraadka Carabta, sida uu Khabiir arrimaha Bariga Dhexe ku xlee-dheer uu u sheegay TV-ga TRT ee Turkiga.

Tusaale cad waa dagaalka Libya, halkaas Sacuudigu uu si toos ah u taageeray ololihii dhiigu ku daatay ee Khaliifa Xafter uu sanadkii lasoo dhaafay ku doonayay in uu ku qabsado magaaladda Caasimadda ah ee Tripoli.

Si kastaba ha ahaatee, ka sokow dhaqaalaha ay xukuumadda Riyadh ku taageereyso Xafter, Imaaraadka Carabta ayaa kala wareegay ninka awoodda ku leh Libya, sida ay khubaradu sheegayaan.

“Sacuudigu waxaa uu si qarsoon ugu carreysanyahay is-muujinta iyo go’aanq aadashada kaliga ah ee sii kordhaysa ee Imaaraadka Carabta, gaar ahaan arrinta Yemen,” ayuu yiri khabiirka.

Sacuudi Carabiya, Imaaraadka, iyo xulifadooda waxay dagaal militari ku qaadeen Yemen sanadkii 2015-kii iyagoo isku deyaya in ay dib u soo celiyaan xukuumadda Madaxweyne Cabdi Rabbu Mansoor Haadi islamarkaana ay u bur-buriyaan dhaq-dhaqaaqa Xuutiyiinta.

Si kastaba, Shan sano oo dagaalku socday, boqortooyadu ma aysan gaarin wax hadafkeedii ka mid ah, Imaaraadka Carabtuna waxaa uu si tartiib-tartiib ah uga furanayaa xukuumadda Riyadh.

Imaaradka iyo Sacuudigu markii horeba waxay ku loolamayeen gacanta sare ee koofurta Yemen, halkaas oo Imaraadku uu taageero dhaq-dhaqaaqa gooni u goosadka oo doonaya in Koofurtu ay ka madax-banaanaato inta kale ee Yemen.

Bishii April 25-keedii, Golaha Xaaladda Kala-guurka Koofureed ayaa maamul gooni isu tag ah uga dhawaaqay koofurta Yemen, waxayna caasimad ka dhigteen magaaladda Cadan.

Talaabadaasi waxay kicisay loolan siyaasadeed ee oo soo wajahay taageerada Sacuudiga waxayna dhalisay caqabad weyn ee dhinaca diblomaasiyadda ah oo Sacuudiga qabsatay.

Sacuudiga oo la halgamaya awooda xadidan ee militari iyo cadaadiska dhaqaale ee ka dhashay dagaalka, ayaa wada-hadallo qarsoodi ah la furay Xuutiyiinta bilihii lasoo dhaafay, taasi oo muujineysa qirasho ah in dagaalka looga adkaaday.

Duqaymaha cirka ee Sacuudigu ka geystay Yemen waxay sababeen waxa ay Qaramadda Midoobay ku tilmaantay xasarad banii-aadanimo tii ugu xumeyd ee aduunka soo martay waxaana duqaymahaas ku dhintay 100,000 oo qof.

 

Muqdisho 26ka Maay 2020 Website-yo laga jabsaday ee Israel, weeraro internet-ka oo laga soo wariyay Iran iyo dagaalka Twitter-ka ee hogaankooda u dhaxeeya: Cadaawadda u dhaxeysay labadan dal ee si weyn u xifaaltama ayaa ka holcaysa Online-ka.

Falaarihii ugu dambeeyay ee ay is-weydaarsadeen Israel iyo Iran waxay ku beegmeen 20 sano guuradii kasoo wareegtay markii ciidanka Israel ay ka baxeen koourta Lubnaan, taasi oo ay ku khasabeen maleeshiyaadka Iran ay taageerto ee Xisbullah.

Iyadoo Israel ay u dabaal degeeyso markii ay qabsatay qaybta bari ee magaaladda barakeysan ee Qudus sanadkii 1967, Iran waa ay xuseysaa maalinkas waxayna ku xuseysaa Falastiiniyiinta iyo isku xirka muslimiinta iyo sidoo kale Yahuud nacayb.

“Waan taageeri doonaa waana caawin doonaa maamul kasta iyo koox kasta oo la dagaalamaysa rajiimka Yahuudda,” waxaa sidaas Twitter-ka ku qoray hogaamiyaha Iran Ayatollah Ali Khamenei.

Waxaa uu ku baaqay in la difaaco dadka Falastiin iyo in xilka laga tuuro Ra’iisul Wasaaare Benjamin Netanyahu.

Ra’iisul Wasaaraha Israe  ayaa Khamanei Twitter ka ugu jawaabay. “ Waa in uu ogaadaa in rajiim walba oo Israel  ugu goodiya xasuuq uu naga heli doono khatar la mid ah,” yuu qoray Netanyahu.

Weeraro internet-ka ah

Subax kadib markii hogaamiyeyaashu Twitter-ka isku hardiyeen, Israel waxay kusoo kacday weerar Internet-ka ah oo lagu beegsaday website-yo, ganacsi, dowladaha hoose, iyo NGO iyadoo ay la socotay farriin ku qoran luuqadaha Hebrew iyo English oo sheegeysa in “bur-burinta Israel  ay bilaabatay muddo ka hor.”

Weerarkaas waxaa la socday muuqaal muujinaya Caasimadda dhaqaalaha Israel ee Tel Aviv oo gubaneysa waxaana ku dul qornaa “ u diyaar garooba layaab weyn”

Ma jirto faah-faahin laga helay kooxda weerarka sheegatay oo magacooda ku sheegay “Hackers of Saviour”.

Horraantii todobaadkaan, Washington Post ayaa werisay in Israel ay qaaday weerar ka dhan ah dekadda Iran ee Shahid Rajae oo ku taalla marinka Hormuz oo muhiim u ah isu socodka saliidda caalamka.

Weerarkaasi waxaa la aaminsan yahay in uu aargoosi u ahaa weerar lagu qaaday warshadaha biyaha Israel.

Mas’uuliyiinta Israel ma aysan xaqiijin labada weerar midkoodna, hase yeeshee waxay ogolaadeen in tuhunka uu sii jiitamo.

“Canaasiirta Iran waxay noo soo dirayaan unugyo dhan kasta naga qabsada,” waxaa sidaas yiri wasiirka difaaca Israel ee xilka ka degay toddobaadkii tegay Naftali Bennett.

“Waa inaan sare u qaadno cadaadiska diblomaasiyadeed, midka dhaqaale, kan militari iyo midka teknoolaji, islamarkaana ka fal-celinaa dhan kasta,” ayuu yiri.

Maalinkii ku xigay, madaxa ciidamada Israel Aviv Kahovi ayaa yiri “waxaan diyaarineynaa habab kala duwan oo gaar ah iyo xeelado dagaal oo aan maskax ahaan ku dhaawacno cadowga.”

Iran iyo Israel, oo ah labada dal ee isugu neceb bariga dhexe weli kuma dhiirin dagaal hubeysan oo toos ah, waxayse hadda ku dagaalamayaan teknoolajiyadda, labadooduna aad ayay ugu wanaagsan yihiin. 

Soomaaliya ayaa ka mid ah wadamada uu fara ba’an ku hayo cudurka safmarka ah ee Covid-19 ee saameeyey caalamka, waxaana saacadihii ugu dambeeyey dalka laga diiwaan-geliyey illaa 95 qof, taas oo tirada guud ee xaaladaha ka dhigeysa 1,689 ruux.

http://www.wargeyskadalka.com/

WARARKA MAANTA 25ka Maay 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta:  Maxuu Madaxweyne Farmaajo u rabaa in la burburiyo #Puntland, #Jubbaland Iyo #Somaliland? Maxuu Madxweyne Dowladda Puntland Mudane Dr. Saciid Cabdilaahi Deni u kashifay burburinta ay xukuummadda fashiltay ku hayso Dowlad Gobaleedyadda dalka ka jira? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Maxay Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas mise Khaa’inul waddan Raysal Wasaare Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” uga hadli la yihiin arrimaha badda Soomaaliya ee ay #Kenya markasta dib u dhig u codsanayso ? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Fahad Yaasiin Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Meeqo Maxaa Madaxweyne ku-xigeenka Dowladda #Puntland Mr. Karaash loogu diiday inuu la hadlo idaacadaha #Puntland Iyo #Soomaaliya si uu u kashifay fashilka siyaasadda Puntland ku habsatay?  Qof qoyskiisa heshiin karin dal ma heshiisiin karaa? Yaa Madaxweyne ka noqon doona #Soomaaliya 2021?  Maxay u fashalintay xukuummad Raysal Wsaare Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” Yaa runta ka qarin Ummadda Soomaaliyeed? Ha wiqleyso! 

Maamulka Dowladda Puntland  26ka Maay 2020 Madaxweynaha dowlad goboleedka Puntland, Siciid Cabdullahi Deni, ayaa ku eedeeyay dowladda federaalka Soomaaliya inay ku lug leedahay falal sababi kara dagaal ka qarxa gudaha deegaanada Somaliland.

Deni ayaa sidoo kale dowladda dhexe ku eedeyay inay cadaadis ku saareyso Somaliland qorshayaal ay rabto inay wax uga baddelato, kuwaas oo aan u ‘wanaagsanayn daganaashaha Soomaaliya’.

Madaxweyne Deni ayaa ka gaabsaday in uu cadeeyo waxa ay yihiin qorshayaashaas, waxuuna eedeyntan ku wajahan dowladda dhexe, kusoo bandhigay wareysi uu siiyey telefishinka BBC Somali.

”Waxaan maqleynaa inay xukuumadda waxyaabo badan si hoose u waddo, oo ah waxyaabo weliba sababi kara iney dagaallo dhacaan. Waxaa ka mid ah oonu ognahay inay gacan dhaafto maamulka Somaliland oo ay qabaa’ilka toos ula hadleeyso oo ay dadku ka horkeeneyso dowladda Somaliland” ayuu yiri Madaxweyne Deni.

Sidoo kale Deni ayaa sheegay in Puntland ay soo dhaweyneyso heshiis laga gaaro qaddiyadda Somaliland, balse dowladda federaalka ayuu tilmaamay inay wado,  “Qorshe aan la isku raacsanayn oo ay rabto inay Somaliland wax kaga bedelato, kuwaas oo aan la isku afgaranin una wanaagsanayn wada noolashaha” sida uu hadalka u dhigay.

Deni waxa uu ka gaabsaday in uu faahfaahiyo waxa ay qorshayaashaasi yihiin. ”Inaga ma rabno in aan qaadano doorka ay leedahay dowladda federaalka, laakiin waxaan diyaar u nahay inaan qeyb ka ahaano in kastoo aysan jirin wax talo ah oo nala weydiiyay, balse haddii taleedeena loo baahdo doorkeena waan qaadanaynaa,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay madaxweynaha Puntland Saciid Deni.

Dhoobleey 26ka Maay 2020  Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya dagaal u dhexeeyey Al-Shabaab iyo ciidamada daraawiishta Jubbaland oo xalay ka dhacay qeybo ka mid ah magaalada Dhoobley oo ka tirsan gobolka Jubbada Hoose ee K/Soomaaliya.

Dagaalka ayaa yimid, kadib markii xubno ka tirsan Al-Shabaab ay weerar culus ku qaadeen xero ciidanka Jubbaland ay ku leeyihiin agagaarka garoonka diyaaradaha ee magaaladaasi, halkaasi oo uu tababar uga socday ciidamo cusub oo gaaraya 300 oo askari, kuwaas oo aan hubeysneyn, balse loo diyaarinayey howlgallo ka dhan ah Al-Shabaab.

Wararka ayaa sheegaya in inta uu dagaalka socday la’isku adeegsaday hubka noocyadiisa kala duwan, islamarkaana uu jiro khasaare dhimasho iyo dhaawac.

Maxamed Cabdullaahi Koreyd oo ah taliye ku xigeenka ciidamada Jubbaland ee degmada Dhoobleey oo ka warbixiyey dagaalka ayaa guullo ka sheegtay, wuxuuna tilmaamay inay ku dileen labo xubnood oo ka tirsanaa dagaalyanada hubeysan ee kooxda Al-Shabaab.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray inay iska difaaceen weerarka lagu soo qaaday, inkastoo uusan shaacin khasaaraha dhankooda soo gaaray.

Dhinaca kale ma jiro weli wax hadal ah oo ka soo baxay dhanka Al-Shabaab oo ku aadan weerarkaasi iyo dagaalka xigay intaba.

Xaaladda goobihii lagu diriray ayaa saaka degan, waxaana ku sugan ciidamada Jubbaland oo dhaq dhaqaaqyo cusub ka bilaabay halkaasi.

Maamulka Dowladda Somaliland 26ka Maay 2020 Guddoomiyaha xisbiga mucaaridka ah ee Ucid, Eng Faysal Cali Waraabe ayaa ku baaqay in la qabto kulan lagu xisaabinayo xukuumada Somaliland ee uu hogaamiyo Madaxweyne Muuse Biixi.

Guddoomiye Faysal ayaa ugu horeyntii soo dhaweeyay Baaq xasaasi ahaa oo ay dhawaan soo saareen qaar kamid ah dadweynaha reer Somaliland, kaasi oo lagu dhaliilayey xukuumada Bixii iyo gaabis ku yimid dadaaladii baadi-goobka loogu jirey Ictiraafka.

Faysal Cali Waraabe ayaa Baaqaasi ku tilmaamay mid loo baahna oo ay tahay in lagu daro ficil, si looga midho dhaliyo toosinta hogaanka ay saluuga ka muujiyeen.

Sidoo kale waxa uu ku baaqay in la qabto Kulan isla xisaabtan ah, kaasi oo ka qeyb galaan Aqoonyahanka reer Somaliland ee dal iyo dibedba, kaasi oo lagu saleynayo aragti dan guud ah, siduu hadalka u dhigaye.

“Intaaba waan idina La qaba, laakin waxaa loo bahanyahay in ficil lagu daro oo dadkiina dibada jooga aad gudaha dalka timaadaan.  Ka bacadi la abaabula shir xisaabtan oo aragti dan guud leh” ayuu yiri Faysal Cali Waraabe.

Wuxuuna intaas kusii daray “Midkaasi oo uu salkiisuna yahay dhidib u taaga Dawlad waanaag Casri ah oo ku shaqeeysa sharci Iyo cadaalad oo loo wadda dhan yahay”.

Hadalka Faysal Cali Waraabe ayaa kusoo aadaya xili uu gudaha Somaliland ka socdo kacdoon ka dhan ah hogaaminta Muuse Biixi, iyada oo laga deyrinayo hanaanka cadaaladeed ee garsoorka Somaliland.

Kenya 26ka Maay 2020 Dowladda Kenya ayaa codsigii ugu dambeysay ee ay u dirtay maxkamadda caalamiga ah ee cadaaladda ee ICJ ku dalbatay in hakin aan waqti go’an lahayn lagu sameeyo dhageysiga kiiska badda ee kala dhaxeeya Soomaaliya, waxaa sidaas muujinaya warqaddii codsiga ee ay Nairobi dirtay.

Warqadda codsiga oo ku taariikheysan 24-ka April, ayaa Kenya waxay ku dalbatay in kiiska si rasmi ah loo joojiyo sababo la xiriira cudurka Coronavirus.

“Kenya waxa ka codsaneysaa maxkamadda inay hakin aan waqti lahayn ku sameyso sii wadista kiiska, islamarkaana u ogolaato dhinacyada iyo maxkamadda inay waqti cusub ku heshiiyaan marka ururka caafimaadka adduunka ee WHO uu si rasmi ah ugu dhowaaqo inuu dhamaaday cudurka COVID-19,” ayaa lagu yiri warqadda Kenya.

Cudurka COVID-19 ayaa la rumeysan yahay inuu qaadan karo ilaa laba sano in dunida laga cirib-tiro, waxaana taariikh cusub oo kadib laga hadlo ay kiiska dib u dhigi lahayd saddex illaa afar sano.

Si kastaba, inkasta oo maxkamadda ay ogolaatay codsiga dib u dhigis ee kiiska, haddana waxay diiday hakin aan mudeysneyn, waxayna kiiska u goysay in dib loo billaabo bisha March ee 2021.

Dowladda Soomaaliya ayaa dhankeeda isku dayday inay hor-istaagto in kiiska gebigiisba dib loo dhigay ayada oo codsatay in lagu qabto hab muuqaal oo online ah, balse ku guul-darreysatay.

Waa markii saddexaad ee kiiska dib loo dhigo, waxaana dib u dhigistan ugu dambeysay macnaheedu yahay inay suurta-gal tahay in xukuumadda iminka ee Soomaaliya aysan joogin marka kiiska dib u billowdo bisha March ee 2021, sida la qorsheeyey

Muqdisho 26ka Maay 2020 Xildhibaanad Ilhaan Cumar oo ka tirsan golaha aqalka Congreska wadanka Mareykanka ayaa markale gaartay guud siyaasadeed oo aad u weyn, kadib markii ay ku guuleysatay cod bixin loo qabtay hab Online ah.

Ilhaan ayaa maanta guuleysatay wareegga 1-aad ee codbixinta is-reereebka uu xisbigeeda ku xulanayo musharraxa degmada 5-aad ee kursiga ay hadda ku fadhido ku matalaya doorashada Congress-ka ee lagu wado inay dhacdo bisha soo socota ee November .

Codbixinta ayaa socotay muddo 9 cisho ah, waxaana Ilhaan Cumar ay tartanka kaga guuleystay siyaasiga lagu magacaabo Antone Melton oo ah nin madow ah, islamarkana si wayn uga soo horjeeday iyada.

Sida lagu sheegay natiijada xildhibaanada aqalka Congreska ee Ilhaan Cumar ayaa heshay 65.5% codadkii la dhiibtay, halka Antone Melton uu helay 30.9%.

Waa 37 sano jir Ilhaan, waxaana ay taariikh ka sameysay Mareykanka, iyadoo noqotay qofkii ugu horeeeyey oo Soomaali Mareykan ah oo dalkaas ka qabta xil sare.

Sanadkan dhammaadkiisa ayaa lagu wadaa in la qabto doorashada Mareykanka , iyadoona uu sii dhamaanayo waqtiga xil heynta Trump oo ay si weyn isku hayeen muddo xildhinaanad Ilhaan Cumar oo markale u muuqata inay ku soo laaban doonto kursigeeda.

Maamulka Dowladda Puntland 26ka Maay 2020  Allaha u naxariistee waxaa saaka gudaha magaalada Muqdisho ku geeriyooday wasiirkii deegaanka iyo beeraha maamulka Puntland, Marxuum Ismaaciil Diiriye (Gama’diid) oo maalmahaan la xanuunsanaa cudurka faafa ee Coronavirus.

Geerida wasiir Gama’diid ayaa waxaa goor dhow xaqiijiyey qaar ka mid ah ehelladiisa iyo sidoo kale mas’uuliyiin ka tirsan dowlad goboleedlka Soomaaliyeed ee Puntland.

AUN Ismaaciil Diiriye (Gama’diid) ayaa muddooyinkii dambe waxaa lagula taacalayey xaaladdiisa magaalada Muqdisho, kadib markii dhowaan xaalad caafimaad looga soo qaaday magaalada Garoowe oo uu kula dhacay cudurka safmarka ah ee Covid-19.

Sidoo kale waxaa geeridiisa tacsi ka diray xubno ka tirsan Puntland oo uu ka tirsanaa xukuumadeeda. Puntland ayaa ka mid ah deegaanada uu sida daran u sameeyey cudurka faafa ee Coronavirus, kaas oo haatan fara ba’an ku haya guud ahaan dalka Soomaaliya.

Muqdisho 26ka Maay 2020 Guddoomiyihii hore ee barlamaanka Puntland, Cabdixakiin Maxamed Axmed (Dhoobodaareed), ayaa ku eedeeyay madaxweynaha Puntland Siciid Deni inuu masuul ka yahay khilaafka u dhexeeya isaga iyo ku xigeenkiisa. Mr, Dhoobo oo bixiyay wareysi dheer ayaa sheegay in madaxweyne Deni uu kasoo horjeedo in talada Puntland ay wax ku yeeshaan dadka ugu dhow ee la shaqeeya sida madaxweyne ku xigeenka iyo guddoonka barlamaanka.

Waxaa uu sheegay khilaafka isaga iyo Axmed Karaash inuu ka dhashay markii madaxweynuhu uu diiday inuu la tashado ku xigeenkiisa. Wuxuuna tilmaamay inuu kamid ahaa dadkii xalliyay khilaafkaas si uusan bannaanka ugusoo bixin.

“ Madaxweynuhu wuxuu dulmiyay xuquuqdii yarayd ee uu dastuurku siiyay madaxweyne ku xigeenka, oo ah inuu la tashado. Tashigu sidiisaba waa dastuuri khasab ah inuu madaxweynuhu la tashado ku xigeenkiisa,” ayuu yidhi Mr. Dhoobo.”

Guddoomiyihii hore ee barlamaanka ayaa sheegay Puntland in aysan kusii jiri karin in ay talada gacanta ugu jirto madaxweyne Deni iyo kooxdiisa oo kaliya, isagoo intaas ku daray in loo baahan yahay in dastuurku sareeyo.

Cabdixakiin Dhoobo daareed, ayaa xilka looga tuuray mooshinka uu qabsoomidiisu dhiig ku daatay todobadii bishii November ee sanadkii hore kadib markii ay is khilaafeen isaga iyo madaxweyne Deni.

Maalmo kadibna waxaa laga xayuubiyay xubintii barlamaanimo.

WARARKA MAANTA 24ka Maay 2020 Sir Culus!
Su;aalaha Maanta: Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Maxay Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas mise Khaa’inul waddan Raysal Wasaare Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” uga hadli la yihiin arrimaha badda Soomaaliya ee ay #Kenya markasta dib u dhig u codsanayso ? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Fahad Yaasiin Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Meeqo Maxaa Madaxweyne ku-xigeenka Dowladda #Puntland Mr. Karaash loogu diiday inuu la hadlo idaacadaha #Puntland Iyo #Soomaaliya si uu u kashifay fashilka siyaasadda Puntland ku habsatay? Qof qoyskiisa heshiin karin dal ma heshiisiin karaa? Yaa Madaxweyne ka noqon doona #Soomaaliya 2021? Maxay u fashalintay xukuummad Raysal Wsaare Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” Yaa runta ka qarin Ummadda Soomaaliyeed? Ha wiqleyso!
Muqdisho 24ka Maay 2020 Degmada Waaberi ee gobolka Banaadir waxaa saakay mar kale qarax lagula beegsaday gaari uu watay Janeraal Cali Barre Xersi (Cali Gaab) oo ah Taliyaha hoggaanka caafimaadka ee ciidanka booliska Soomaaliyeed.
Inta la xaqiijiyay laba qofood oo shacab ah ayaa ku dhaawacantay qaraxaas, waxaana ka badbaaday bartilmaameedkiisii oo ahaa Jeneraal Cali Gaab, balse gaarigii uu watay ayaa waxaa soo gaaray burbur xoog leh, sida ay noo xaqiijiyeen dad goobjoogayaal ah.
Qaraxaas waxaa la sheegay in uu ahaa miino la dhigay wadada dhenaceeda, waxuuna si gaar ah uga dhacay xaafadda Afisiyooni ee degmada Waaberi.
Jeneraal Cali Gaab ayaa ah Taliyaha hoggaanka caafimaadka ee ciidanka Booliska Soomaaliya, sidoo kale waa Taliyaha xarunta barbaarinta agoonta ciidanka Booliska Soomaaliyeed.
Todobaadii hore sidaan ayaa kale qarax loola beegsaday gaariga Jeneraal Cali Gaab, xlligaas oo uu marayey inta u dhaxeysa isbitaalada Banaadir iyo Madiina.
Jeneraalka ayaan xilligaas la socon gaariga, waxaana qaraxaas oo isana ahaa miino la dhigay wadada dhinaceeda ku dhintay hal askari oo ka tirsanaa ilaalada Cali Gaab, halka seddax kalena ay ku dhaawacmeen, mas’uuliyadda qaraxaasna waxaa sheegtay Al-Shabaab.
Muqdisho 24ka Maay 2020 Faah-faahin dheeraad ah ayaa kasoo baxeysa dagaal xooggan oo maanta Koonfurta magaalada Gaalkacyo ku dhex-maray ciidamada Danab iyo maleeshiyo beeleed gadoodsan.
Ugu yaraan 4 qof ayaa la xaqiijiyey inay ku dhinteen dagaalka, ayada oo dad ku dhow 10 kalena ay ku dhaawacmeen, sida ay sheegeen goobjoogeyaal iyo ilo-caafimaad.
Xog ay heshay Caasimada Online ayaa sheegeysa in dagaalka uu billowday kadib markii maleeshiyo beeleedka ay ka carroodeen nin ganacsade ku beel ah, oo ciidamada Danab ay gurigiisa kala baxeen habeen hore.
Maleeshiyo beeleedka gadoodsan ayaa kadib waxay saaka hareereeyeen xarunta ay ciidamada Danab ku leeyihiin magaalada, waxaana kadib saacado ay is hor-fadhiyeen billowday dagaal dhex-maray
Illaa iyo hadda ma jirto wax war ah oo kasoo baxay ciidanka Danab iyo maleeshiyada, waxaana lagu soo warramayaa in xaaladda ay iminka degan tahay.
Ciidamada Danab ayaa bilihii dhowaa kordhiyey joogitaankooda iyo howl-gallada ay ka fuliyaan gobolka Mudug, halkaasi oo dad badan laga soo xiray kadib markii guryahooda loogu galay.
Ninka ganacsadaha ah ee laga xiray Koonfurta Gaalkacyo ayaan la ogeyn sababta loo xiray iyo tuhunka soo galay.
Nairobi 24ka Maay 2020 Sheekh Maxamed Shaakir Cali oo ka mid ah hoggaanka sare ee Ahlu Sunna Waljamaaca ayaa isagoo ka hadlayey magaalada Nairobi ee caasimada dalka soo hadal qaaday arrimo ku aadan dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.
Shaakir ayaa ugu baaqay dadka Soomaaliyeed inay u midoobaan, sidii looga adkaan lahaa kooxda Al-Shabaab oo weli dagaal ka wada gudaha dalka.
Sidoo kale wuxuu si gaar ah ugu booriyey reer Galmdug inay isku tashadaan, islamarkaana ay xoojiyaan amnigooda, iyaga oo meel uga soo jeesanaya Al-Shabaab.
Madaxii hore ee xkuumadda Galmudug oo hadalkiisa sii wata ayaa shaaca ka qaaday in dagaalyahanada Al-Shabaab ay dhibaato ku yihiin guud ahaan dalka, islamarkaana ay ka soo horjeedaan horumarka Soomaaliya, sida uu hadalka u dhigay
Ahlu Sunna ayaa waxaa lagu xasuustaa dagaalkii adkaa ee ay Al-Shabaab kula gashay qeybo ka mid ah Muqdisho iyo gobollada dhexe ee dalka, gaar ahaan Galgaduud.
Hadalkaan ayaase ku soo aadaya, iyadoo weli degmooyin iyo deegaano ka mid ah gobollada Galgaduud iyo Mudug ay gacanta ku heyso kooxda Al-Shabaab
Muqdisho 24ka Maay 2020 Madaxweynaha Maamulka Hirshabeelle Maxamed Cabdi Waare ayaa waxaa uu dowladda Soomaaliya ka codsatay in loo soo jeesto wax ka qabashada arrimaha fataahadda ka taagan magaalada Beledweyne ee xarunta Gobolka Hiiraan oo ay hadda ka barakaceen qoysas badan.
Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa wal-wal ka muujiyey, sida loo maamulayo qalabka loogu tala-galay ka hortagga Covid-19 ee loogu deeqay dowladda federaalka Soomaaliya.
Sheekh Shariif ayaa sheegay in qalabkaasi aan loo adeegsan, sidii loogu tala-galay, islamarkaana lagu arkayo suuqyada, iyada oo la iibinayo, sida uu hadalka u dhigay.
“Waxa aan la soconaa in qalab badan oo dowlado kala duwan ay keeneen waxaa muuqata in aan loo adeegsan sidii loogu talagalay, waxaa kale oo naloo sheegay in suuqa lagu arkay, arrimahaas ma fiicno, amaanada in sida loo keenay loo guto ayaa la rabaa.” ayuu yiri Madaxweynihii hore ee dowladdii KMG aheyd Shariif Sheekh Axmed.
Dhinaca kale wuxuu soo hadal qaaday isbitaalka Martiini oo lagu daaweeyo dadka uu soo rito cudurka safmarka ah ee Corona, wuxuuna tilmaamay in dad badan ay daryeel xumu ugu geeriyoodeen isbitaalkaas oo uu xusay in xaaladdiisu ay liidato.
Sidoo kale wuxuu ku baaqay in la’is kaashado, islamarkaana meel looga soo wada-jeeso dagaalka lagula jiro Covid-19.
“Waxa aan la soconaa Isbitaalka Martiini in dad badan xannaano xumo ugu dhinteen, xaaladdiisu aad u liitado, mas’uuliyad in aynu isi-saarno ayaa loo baahan yahay, dadkii wax usoo bartay in ay maalin waliba ka fikiraan dhaqaale waa ceyb”. ayuu markale yiri.
Hadalkaan ayaa ku soo aadaya, iyadoo dhowaan dowladda federaalka Soomaaliya ay xabsiga dhigtay agaasimayaal waaxeedyo iyo kuwa guud oo ka tirsan wasaaradda caafimaadka, kuwaas oo lagu eedeeyey inay ku kaceen fala xiriira musuq-maasuq iyo wax is-dabamarin.
Maamulka Dowladda Puntland 24ka Maay 2020 Waxaa soo shaac baxay khilaaf maalmahanba la hadal hayay inuu u dhexeeyo madaxweynaha Puntland, Siciid Cabdullahi Deni iyo ku-xigeenkiisa Axmed Cilmi Cismaan (Axmed Karaash).
Khilaafkooda ayaa salka ku haya kala lahaanshiyaha awoodaha maamul ee labada mas’uul.
Karaash ayaa ku eedeeyay Deni in aanu kala tashan magacaabis uu dhawaan sameeyay oo isugu jirta taliyeyaal ciidan iyo wasiirro.
Madaxweyne kuxigeenka oo waraysi gaar ah siiyay BBC laanta Af-Soomaaliga ayaa intaa ku daray in khilaafkooda uu gaaray heer aysan hadda saalanta iska qaadin labadan mas’uul oo ku wada shaqeeya dhismaha madaxtooyada Garowe.
Khilaafka labada nin ayaa bannaanka yimid kadib markii 14-kii bishan May uu madaxweyne kuxigeenka kasoo horjeestay magacaabista taliyaha iyo taliye kuxigeenka madaxtooyada Puntland oo uu magacaabay madaxweyne Deni.
Mudane Karaash ayaa sheegay in aan lagala tashan magacaabistaasi.
“Waxaan qoonsaday [magacaabista] taliyaha madaxtooyada. Madaxtooyadu waa meel naga dhaxaysa oo aan u wada shaqo tagno, wada joogno, wada maamulno. Madaxweynuhu markuu wiilkiisa keensaday, wiilkii aan anigu keenayna uu meeshii ka eryay, marka dee meel la isku haleyn karaba ma ah,” ayuu BBC-da u sheegay Axmed Karaash.
Xafiiska madaxweyne Siciid Cabdullahi Deni oo aan u bandhignay eedeymaha loo jeediyay ayaa ka gaabsaday inuu ka hadlo.
Balse waraysi uu maalin ka hor madaxweyne Deni siiyay telefishinka BBC Somali ayaa waxa uu ku sheegay in asagu uu leeyahay go’aanka magacaabista xilalka.
“Nidaamka dastuurka ah ayaa waxa uu na farayaa marka la magacaabayo golaha wasiirrada iyo waxyaabaha la midka ah in laga wadatashado oo aan talo weydiiyo, laakin go’aanka uu madaxweynuhu leeyahay,” ayuu yiri Siciid Cabdullahi Deni.
Khilaafkooda
Isfahan waaga labada mas’uul ayaa meel adag gaaray kadib markii 22-kii bishan uu madaxweyne Siciid Cabdullahi Deni magacaabay wasiirro iyo wasiirro kuxigeen, kuwaasoo uu sheegay inuu kala tashaday madaxweyne kuxigeenka.
Axmed Karaash ayaa beeniyay in lagala tashaday magacaabista wasiiraddaasi.
“Ma dhicin [wadatashi], marxalad aan ka wada tashanno markaa ma jirin…..war dee annagaan salaanta iska qaadin, miyaan wada tashan karnaa,” ayuu yiri Axmed Karaash.
Wasiirrada cusub ee uu magacaabistooda diiday Axmed Karaash waxaa kamid ah rag horay ugala tartamay kursiga madaxweyne kuxigeenka ee Puntland.
Mar la weydiiyay waxa uu hadda yeelayo ayaa madaxweyne kuxigeenka waxa uu ku jawaabay in si odaynimo ah uu hawsha kusii wadi doono, isagoo ilaalinaya dastuurka iyo sharciga.
Deni iyo Karaash ayaa ku guuleystay doorashadii baarlamaanka Puntland ka dhacday 8-dii January 2019.
Ma aha markii ugu horreysay ee labada mas’uul ee ugu sarreeya Puntland ay isku khilaafaan hannaanka awood wadaaga labadooda xafiis, iyadoo madaxweyne iyo kuxigeenkii hore ay isku khilaafeen arimo ku aaddan go’aannada masiiriga ah ee maamulkaasi.
 
SNTV Teleefishinka Qaranka SNTV SNTV Live Somali Cable News Horn Cable News Somali Digital News Somali Gazette Somali Magazine Somali Bulletin somalinewspaper.com Somali Wired News somalimobilenews.net Somali Federal TV Somali Federal News Somali Federal Radio Radio Mogadishu Live Somali Digital Report Somali Digital Media Mogadishu City News Mogadishu City Journal Mogadishu Daily News Mogadishu News Mogadishu Talk Mogadishu Magazine SNTV Online Somali National Television – SNTV Horn Connect TV Mogadishu City Press Wargeyska Muqdisho Caasimadda Muqdisho Wargeyska Maanta
Mogadishu Gazette Mogadishu Bulletin Mogadishu Digital News Mogadishu Digital Media Mogadishu Digital Report Mogadishu Digital Journal Mogadishu City Journal Somali National News Somali National Journal Somali National News Agency Somali National Post Mogadishu Gazette
 
#War #Wararka #News #Info #Information