WARARKA

WARARKA MAANTA 7da Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Iscasili Mudane Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas” Maxay ka shiftay Hay’adda Ilaalinta Xuquuqda Aadamaha ee HRW? Yaa waddanniyiinta u dhiibay cadowga soo jireenka ah? Yaa saxufiyiinta sharci-darro ku xira? Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Yaa maanta 4 sanno waxba ku qaban waayey oo raba inuu ku darsado muddo kordhis 2 sanno ah? Yaa noqon doona Guddoomiyaha xilka lagu tuurayo Ma Guddoomiye Mursal mise Guddoomiye Cabdi Xaashi? Yaase runta qarin kara inuu Madaxweyne Mudane Farmaajo ku fashilmay hoggaanka dalka asagoo khaa’inul waddan noqday oo amarkiisa lagu dhiibay Halgamaa G/Sare Cabdikariim Shiikh Muuse “Qalbi-Dhagah”? Yaase maanta diidan inuu ku dhaqmso dastuurkii shalay lagu doortay? Mase ogyahay haddii uu diido inuu ku dhaqmo dastuurkii lagu doortay asaguna ahaan doonin Madaxweyne? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socdaHa wiqleyso! 

https://www.hrw.org/news/2020/07/06/baseless-charges-against-prominent-somali-journalist

Muqdisho 7da Luulyo 2020 Warbixin ka soo baxday hay’adda u dooda xuquuqda aadanaha ee Human Rights Watch ayaa waxaa looga hadlay xoriyadda saxaafadda Somalia, gaar ahaan marxaladda ay xiligan ku shaqeeyaan suxufiyiinta Soomaaliyeed.

Human Rights Watch ayaa ku eedeysay dowladda federaalka ah ee Soomaaliya inay wali ay sii wado caburinta ay ku heyso warbaahinta madaxa banaan.

Warbixinta oo ka soo baxday guddiga hay’adda u qaabilsan arrimaha afrika ayaa waxaa sidoo kale lagu sheegay in tallaabooyinka ugu dambeeyey ee ay qaaday dowladda federaalka Somalia ay muujinayaan inay ka soo horjeedaan saxaafadda madaxa banaan.

“Eedeyntu waxay xadgudub ku tahay waajibaadka Soomaaliya ee ku xusan heshiisyada xuquuqda aadanaha ee gobolka iyo kuwa caalamiga ah ee ilaaliya xuquuqda dadku ay ku dhaleeceeyaan masuuliyiinta dowladda iyo hay’adaha dowladda. Sida guddiga Afrika ee Xuquuqda Aadanaha iyo Xuquuqda Dadka uu caddeeyay, kuwa “u qaata doorka shacabka aad loo arki karo waa inay la kulmaan heer naqdin ka badan kan muwaadiniinta gaarka loo leeyahay; haddii kale doodda guud waa la baabi’in karaa gebi ahaanba. ” ayaa lagu yiri warbixinta kasoo baxday Hay’adda Human Rights watch. Sidoo kale waxaa warbixinta lagu soo qaaday kiiska wariye Cabdicasiis Axmed Gurbiye oo maanta la horgeynayo maxkamadda gobolka Banaadir, si loo guda galo dacwaddii ay 14-kii bishii April ee sanadkan 2020-ka ku soo oogtay Villa Soomaaliya.

Qoraalka hay’adda ayaa waxaa lagu yiri  “Maamulka waa inay si dhakhso leh u tuuraan dacwadaha loo haysto Cabdicasiis ayna cadeeyaan in faallooyinka xasaasiga ah ay tahay soo dhaweynta bulshada dimoqraadiga ah. Iyada oo Soomaaliya ay isu diyaarineyso geeddi-socodka doorashada, dowladdu waa in ay muujisaa in saxaafadda madax-bannaan ay ka muhiimsan tahay sidii hore.”

Si kastaba ha’ahaatee warbixinta ayaa ku soo aadaya, iyadoo madaxwaynaha Somalia Maxamed Cabdullahi Farmaajo bishii May maalinta xoriyadda saxaafadda uu sheegay in dowladdiisa ay ka go’an tahay sidii uga hortagi lahaa dambiyada laga galo wariyeyaasha

Muqdisho 7da Luulyo 2020 Qaramada Midoobay ayaa Isniintii ku dhawaaqday in ugu yaraan 3.5 milyan oo qof la saadaalinaayo inay ku dhici doonaan qalalaase ama amni darrada degdegga ah ee cunta yarida ee ka jirta dalka Soomaaliya inta u dhaxaysa bilaha Juun illaa Sebtember.

Xafiiska Qaramada Midoobay ee Isuduwidda Arrimaha Bani’aadamnimada (OCHA) ayaa sheegay in ku dhawaad ​​hal milyan oo carruur ah oo dheeraad ah la saadaaliyay inay nafaqo-xumo hayso.

“Qiyaastii 2.6 milyan oo qof ayaa ku sii jiri doona barokacayaal, ku dhawaad ​​hal milyan oo caruur ah oo dhigta iskuulada ayaa looga bixiyay sababo ka dhashay  COVID-19” OCHA ayaa ku sheegtay warbixinteedii ugu dambaysay ee samafalka.

Qaramada Midoobay waxay sheegtay in illaa iyo bishii Maarso 16keedii kadib markii kiiska ugu horreeyay ee COVID-19 lagu xaqiijiyay Muqdisho, khatarta seddexda ah ee fayraska, daadadka iyo ayaxa ayaa la shaaciyay qalalaasaha bani’aadanimo ee daba dheeraaday ee Soomaaliya.

Ad by Valueimpression

Waxay sheegtay in qalalaasaha inta badan ay ka dhasheen jahwareer cimilda ah, sanado colaado hubaysan, saboolnimo baahsan ee muddada fog ku jiray in 5.2 milyan oo qof ay gargaar bani’aadamnimo u baahan yihiin sanadkaan 2020.

Sida laga soo xigtay OCHA, roobabkii Gu’ga ee bilihii Abriil-Juunyo ayaa la helay, laakiin saameynta fatahaadda ayaa ah kuwo dhibaato abuuray.

Waxay sheegtay in qiyaastii 1.2 milyan oo qof ay saameeyeen fatahaado ka dhacay 32 degmo oo ku baahsan Soomaaliya, iyadoo ku dhawaad ​​nus milyan ay ka barakaceen guryahooda.

“In kasta oo inta badan barokacayaashu ay ku noqdeen deegaanadoodii, waxay u baahan yihiin caawimaad si ay noloshooda dib ugu dhisaan. Intaa waxaa dheer, in badan oo kamid ah waxay halis ugu jiraan in markale ay saameyn ku yeeshaan marka roobabkii Deyrta ay biloowdaan Oktoobar” ayaa lagu yiri warbixinta OCHA.

Sida laga soo xigtay OCHA, shaqaalaha bani’aadamnimada ayaa sidoo kale ka walaacsan in roobabka soo socda ay ka sii dari karaan cudurada ka dhasha biyaha, gaar ahaan shuban biyoodka iyo daacuunka.

Hay’adda Qaramada Midoobay ayaa sheegtay in ilaa iyo 16-kii Maarso, la diiwaan geliyay 3,000 kiis oo CVID-19, taasoo sii xumaynaysa dhibaatada hore u jirtay, carqaladayseysana horumarkii dhaqan-dhaqaale iyo in saameyn ku yeeshay hab-nololeedkii gaar ahaan dadka dakhligoodu hooseeyo iyo qoysaska ku tiirsan xawaaladaha laga soo qaado qaraabada ku nool dibadda.

Waxay sheegtay in fayrasku uu sidoo kale hoos u dhigay raadka banii’aadminnimada ee gudaha dalka iyada oo ay jiraan shaqaale ka shaqeeya deegaanno xaddidan iyo kuwo guryaha shaqooyinka ka qabta.

In kasta oo xannibaadaha la soo rogay, ayay yiraahdeen Qaramada Midoobay, shaqaalaha arrimaha bini’aadminnimada ayaa ku guuleystey inay sare u qaadaan wax ka qabashada cawaaqib-xumada bini’aadannimo ee masiibada iyo taageerada ay siiyaan dowladda iyo waddamada xubnaha ka ah si loo yareeyo faafitaanka iyo saameynta fayraska COVID-19.

Nairobi 7da Luulyo 2020 Ganacsatada beeraleyda qaadka ee Kenya ayaa qeyla dhaan ka muujiyay khasaare xoogan oo kasoo gaaray xayiraada ay dowladda federaalka Somalia kusoo rogtay duulimaadyada ka yimaada dalka Kenya sababo la xiriira badqabka caafimaad ee shacabka inta ay xaalada COVID-19 kasoo hagaageyso

Ganacsatada gobolka Miraa ee kasoo go’a qaadka loo soo dhoofiyo Somalia ayaa fariin ay saxaafadda u mariyeen madaxweynaha Kenya Uhuru Kenyatta waxay u sheegeen in keydkii ay haysteen uu ka dhamaaday, wax ay cunnaana aysan heysan.

Sidaasi darteed waxay ka codsadeen inuu xiriir deg deg ah uu la sameeyo madaxweynaha Somalia Maxamed C/llaahi Farmaajo si loo furo duuliyaadyada, xayiraadana laga qaado ganacsigooda.

Beeraleyda ka soo jeeda Nyambene ee Gobolka Meru, waxay aad uga soo go’a beerahooda qaadka Soomaaliya loo dhoofiyo ee nooca loo yaqaan  Grade iyo Kiza iyo noocyo kala duwan oo si gaar ah loogu talagalay suuqa Soomaaliya.

Maamulka Dowladda Puntland 7da Luulyo 2020 Madaxweynaha maamul goboleedka Puntland, Saciid C/llaahi Deni ayaa weerar afka ah ku qaaday guddoomiyaha golaha shacabka Maxamed Mursal Sheekh Cabdiraxmaan, wuxuuna wax lala yaabo ku tilmaamay in guddoomiye Mursal yiraahdo wax shaqo ah kuma laha golaha Aqalka sare kamana hadli karaan sharciga doorashada.

“Waxaa la yaab leh in guddoonka baarlamaanka federaalka uu si cad u yiraahdo shaqada ku saabsan arrimaha doorashooyinka aqalka sare waxba kuma leh, anaga ixsaan u sameyn jirnay u yeeri jirnay, waa hadal duuban oo jiro, waxaan ka xumahay guddoomiye Mursal oo saaxiibkey ah, fahamka noocaasi ah in maskaxdiisa ku jirto iyo in dad kale leeyahay garan maayo,” ayuu yiri madaxweynaha Puntland.

Wuxuu sheegay in baarlamaanka Somalia inuu yahay labo aqal oo is kor joogteynaayo, kuwaasoo xeerarka marka la ansixiyo aqalka hoose uu u gudbiyo aqalka sare, isagoo carabka ku dhuftay in dhaqankaasi inay ka arkeen madaxweyne Maxamed Farmaajo.  Saciid Deni ayaa soo hadal qaaday tallaabadii uu guddoomiyaha aqalka sare Cabdi Xaashi ugu soo dhex muuqan waayay munaasabadihii lagu xusayay maalmaha xorriyada, isagoo sheegay in lagu casuumi waayay Cabdi Xaashi, tallaabadaasi oo uu sheegay inay abuureyso  arrin aan wanaagsan oo bulshada Soomaaliyeed ku abuuri karto kalsooni daro.

Wuxuu ugu baaqay in tallaabooyinka la qaadayo ay mas’uuliyiinta ka fiirsadaan hadii khalad uu ka dhex dhacana ay ka towbad keenaan oo kasoo laabtaan.

Muqdisho 7da Luulyo 2020 Ciidamada dowladda federaalka Soomaaliya iyo kuwa maamulka Galmudug ayaa lagu soo warramayaa inay saaka si weyn u adkeeyeen ammaanka magaalada Dhuusamareeb ee xarunta gobolka Galgaduud.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa sheegaya in saaka ciidamo dheeraad ah la soo dhoobay waddooyinka magaaladaasi, kuwaas oo dhaq-dhaqaaqyo ka bilaabay magaaladaasi.

Sidoo kale ciidamada ayaa baaraya gaadiidka kala duwan ee isaga kala gooshaya halkaasi, si loo hubiyo amniga iyo deganaashaha.

Ujeedka ayaa ah sidii loo adkeyn lahaa amniga Dhuusamareen oo 9-ka bishaan ay shir gaar ah ku yeelan doonaan madaxda dowlad goboleedyada oo ka arrinsadn doono xaaladda dalka. Madaxweynaha Galmudug oo shirkaasi martigeliyey ayaa sidoo kale dib ugu laabtay caasimadda mamaulkaasi, wuxuuna la kulmay saraakiisha ammaanka oo uu kala hadlay, sidii loo xoojin lahaa nabad-gelyada, looguna diyaar garoobi lahaa shirkaasi.

Waxaa sidoo kale la filayaa in wafuud kala duwan ay saacadaha soo socda gaaraan Dhuusamareeb, si ay qeyb uga noqdaay dadaalada socda diyaar garowga intaba.

Shirka oo ah mid xasaasi ah ayaa waxaa ka qeyb-galaya shanta madaxweyne maamul goboleed ee dalka, iyaga oo ka wada hadlaya amniga, doorashada iyo xaaladda dalka.

Muqdisho 7da Luulyo 2020 Dowladda Soomaaliya ayaa ku celisay inay ka go’an tahay dhowrista madax-banaanida midnimada iyo sharafta dhuleed ee Shiinaha, xilli Taiwan oo ka tirsan Shiinaha ay xiriir diblomaasiyadeed la sameysatay maamulka Somaliland.

Wasiirka Arrimaha Dibedda Soomaaliya Axmed Ciise Cawad, oo qadka online-ka uga qeyb-galay shirka Madasha Iskaashiga Shiinaha iyo Carabta, ayaa sheegay in Soomaaliya ay Shiinaha ay leeyihiin xiriir taariikhi ah oo qoto-dheer, kaasi oo ku salaysan xushmad iyo wada faa’iideysi laba dhinac.

“Taariikhda casirga ah, Soomaaliya waxay ka mid ahayd dalalkii ugu horreeyey ee Bariga Afrika ee xiriir diblomaasiyadeed la yeeshay Shiinaha. Waxaan xaqiijineynaa inaan xushmeyno midnimada qaran, madax-banaanida iyo sharafta dhuleed ee Shiinaha,” ayuu yiri.

Wasiirka ayaa sidoo kale sheegay in Soomaaliya ay aqoonsan tahay in Taiwan ay ka mid tahay Shiinaha.“Waxaan xaqiijineynaa in Taiwan ay si aan la diidi karin ay uga mid tahay dhulka Shiinaha, waxaana naga go’an ilaalinta mabda’a ah hal China, anaga oo diideynaa madax-banaani doonka Taiwan nooc kasta oo ay ku timaado iyo inay xiriir rasmi ah la yeelato dhinac kasta,” ayuu yiri.

Hadalkiisa ayaa imanaya ayada oo sidoo kale shalay, afhayeenka wasaaradda arrimaha dibedda Shiinaha, Zhao Lijian, uu shalay shir jaraa’id oo uu ku qabtay caasimadda Beijing, ku sheegay in Shiinaha ay si xooggan uga soo horjeedaan sameynta hey’ado rasmi ah ama nooc kasta oo is-weydaarsi rasmi ah oo u dhexeeya mas’uuliyiinta Taiwan iyo Somaliland.

Zhao ayaa sidoo kale farriin ammaan ah usoo jeediyey tallaabada ay qaaday dowladda Soomaaliya ee ay ku diiday ficillada Somaliland iyo Taiwan.

“Waxaan ogaanay oo aan ku qanacsanahay in dowladda Soomaaliya ay dib u xaqiijisay u hoggaansamida mabda’ Midnimada Shiinaha ayna ku dhalleeceysay Taiwan inay carqaladeyneyso madax-bannaanida, sharafta, iyo qaranimada Soomaaliya. Adduunka waxaa jira hal China, Taiwan-na waa qeyb aan laga doodi karin oo ka mid ah Shiinaha. Mabda’ hal China waa mid si caalami ay aqooonsan yihiin xiriirada iyo is afgarashada caalamiga ah,” ayuu yiri Zhao Lijian.

Muqdisho 7da Luulyo 2020 Warar dheeraad ah ayaa ka soo baxaya qarax ciidamo ka tirsan kuwa AMISOM saacadihii la soo dhaafay lagula eegtay duleedka magaalada Muqdisho, kaas oo geystay khasaare isugu jira dhimasho iyo dhaawac.

Wararka ayaa sheegaya in qaraxa oo ahaa miino ciidamadaasi lala eegtay xilli ay marayeen deegaanka Ceelasha Biyaha ee gobolka Shabeelaha Hoose.

Qaraxa ayaa la sheegay inuu qabsaday mid ka mid ah gaadiidka kolonyada ah oo ay wateen ciidamadaasi, sida ay sheegeen dad goobjoogaal ah.

Dhinaca kale Al-Shabaab oo sheegatay mas’uuliyadda qaraxaas ayaa shaaciyey inay ku dishay ugu yaraan illaa afar askari ka tirsanaa ciidamada AMISOM, sidoo kalena ay ku dhaawacday tiro kale, sida ay ku baahisay baraha bulshada ee Internet-ka. Weli ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay taliska ciidamada Midowga Afrika ee AMISOM oo ku aadan qaraxaasi iyo khasaaraha ka soo gaaray.

Inta badan ciidamada dowladda iyo kuwa AMISOM ayaa weeraro dhab-gal ah kala kulma Al-Shabaab, xilliyada ay isaga kala gooshayaan koonfuta iyo bartamaha Soomaaliya

Muqdisho 7da Luulyo 2020 Australia ayaa bandow habeen iyo maalin ah kusoo rogtay qeybo katirsan magaalada ugu weyn dalkaas ee Melbourne oo ayku  nool yihiin Soomaalida badan oo qaxooti ah.

Sagaal dhismo oo ku yaal Flemington iyo Waqooyiga Melbourne oo ay ku nool yihiin in ka badan 3,000 oo Soomaali ah ayaa xiran tan iyo Sabtidii iyadoo la isku dayayo in hoos loo dhigo faafitaanka coronavirus.

Dadka ayaa awoodin inay guryahooda ka baxaan, waxayna ka cabanayaan inay helaan sahayda daruuriga ah, inkastoo dowladdu ay sheegtay in boqolaal xirmooyin cunno ah iyo qalabka daryeelka carruurta loo qaybiyey.

Sababta loogusoo rogay bandowga ayaa lagu sheegay kadib markii dowladda loo gudbiyay in xaafaddaas uu aad ugusoo badanayo faafitaanka cudurka Coronavirus oo dalka Australia dib ugusoo labo kacleeyay.

Dowladdu waxay sheegtay in ugu yaraan 53 kiis laga helay guriyaal dowladeed oo katirsan dhismayaasha bandowga lagusoo rogay ee Soomaalidu degen tahay.

Soomaalida ayaa aad uga cabanaysa iyadoo aan lagusoo wargalin bandowgaan una diyaar garoobin in albaabada loo laabay xaafadooda. Waxay kaloo sheegayaan in dadku ay wadaagayaan waxyaabaha ay haystaan taasoo keeni karta in cudurku si xun ugu faafo Soomaalida dhexdeeda.

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 6da Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Iscasili Mudane Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas” Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Yaa maanta 4 sanno waxba ku qaban waayey oo raba inuu ku darsado muddo kordhis 2 sanno ah? Yaa noqon doona Guddoomiyaha xilka lagu tuurayo Ma Guddoomiye Mursal mise Guddoomiye Cabdi Xaashi? Yaase runta qarin kara inuu Madaxweyne Mudane Farmaajo ku fashilmay hoggaanka dalka asagoo khaa’inul waddan noqday oo amarkiisa lagu dhiibay Halgamaa G/Sare Cabdikariim Shiikh Muuse “Qalbi-Dhagah”? Yaase maanta diidan inuu ku dhaqmso dastuurkii shalay lagu doortay? Mase ogyahay haddii uu diido inuu ku dhaqmo dastuurkii lagu doortay asaguna ahaan doonin Madaxweyne? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socdaHa wiqleyso! 

https://www.transparency.org/en/countries/somalia

Muqdisho 6da Luulyo 2020 Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdulaahi Farmaajo oo wadahadal la yeeshay safiirka Shiinaha ee Soomaaliya Qin Jian, ayaa diiradda saaray ixtiraamka madax-bannaanida iyo dowladnimada labada dal. Intii kulanku socday, labada dhinac waxay adkeeyeen muhiimadda xoojinta xiriirka taariikhiga ah ee ka dhexeeya labada dal iyo dadkooda.

Farmaajo ayaa soo dhoweeyay taageerada Shiinaha ee midnimada iyo dowladnimada Soomaaliya, wuxuuna ballanqaaday Soomaaliya inay ixtiraamidoonto madax-bannaanideeda iyo dowladnimadeeda dhul.

“Labada dhinac waxay adkeeyeen aragtida wadajirka ah ee ixtiraamka midnimada iyo wadajirka dhuleed,” ayuu Farmaajo ku yiri hadal uu soo saaray fiidnimadii Sabtida.

Safiirka China Qin wuxuu mar kale xaqiijiyey ballan-qaadyada dowladda Shiinaha ee ah inay ixtiraamayso madax-bannaanida iyo midnimada Soomaaliya.

Maamulka Somaliland ayaa dhawaan sheegay inay Taiwan u aqoonsan yiiin dal ahaan, iyagoo ugu tagay dalkooda islamarkaana u wada hadlay labo dowladdood oo yeelanaya xidhiidh cusub oo taariikhi ah.

Tallaabada Somaliland waxay ka caraysiisay dowladda China oo safaaraddeeda Soomaaliya ay soo saartay bayaan kooban oo ay ku cambaaraynayso arintaas.

Muqdisho 6da Luulyo 2020 Midowga Yurub ayaa sheegay inay dayuurado samafal bini aadamnimo oo ka yimid magaalada Brindisi ee dalka Talyaaniga, ay sahay bani’aadamnimo iyo mid caafimaad ku wareejiyeen wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah, ururada bulshada rayidka ah ee Talyaaniga iyo NGO caalami ah. Midowga Yurub wuxuu sheegay Laba duullimaad oo kale oo Soomaaliya ku wajahan ay maalmaha soo socda ka ambabixi doonaan Brindisi, iyagoo wada gargaar dheeri ah, taasoo wadarta guud ka dhigaysa 42 tan.

Janez Lenarčič, Wakiilka Maareynta Dhibaatooyinka, ayaa yiri: “Howlgalkan Samafalka EU wuxuu ku taageeri doonaa jawaabta coronavirus-ka ee Soomaaliya. Intaa waxaa dheer, hay’adaha samafalka in ay qaadaan saadyo ay ugu baahan yihiin in lagu xoojiyo mashaariicda ay ka wadaan degaannadii dhowaan ay daadadku ku dhufteen ee Soomaaliya. Iyada oo la eegayo sida degdegga ah ee baahiyaha loo qabo.

Maalgalintan Midowga Yurub waxay gacan ka geysaneysaa xoojinta nidaamka caafimaadka, taageeridda dhaqaalaha xilliyadan adag, tababarka shaqaalaha caafimaadka iyo xoojinta nidaamyada taageerada bulshada.

Midowga Yurub wuxuu hadda shaaciyay € 5.85 milyan oo ah barnaamij horumarineed si kor loogu qaado u diyaargarowga coronavirus, wax ka qabashada, iyo yareynta dadka gudaha ku barokacay (IDPs) iyo dadka ku nool xaaladaha ugu nugul ee Muqdisho.

Barnaamijkan ayaa lagu salayn doonaa shaqada hore iyo kuwa socda ee xallinta xalalka waara ee hoos yimaadda Sanduuqa EU Trust ee Afrika kaasoo taageeraya maamulada magaalooyinka inay u fidiyaan adeegyada aasaasiga ah ee dadka Gudaha Ku Barokacay.

Muqdisho 6da Luulyo 2020 Kulankii gaarka ahaa ee dhex maray guddoonka golaha shacabka baarlamanka Somalia iyo madaxda Madasha Xisbiyada Qaran ayaa looga hadlay arrimo xasaasi ah, xaalada siyaasadeed ee murugsan iyo marxalada kala guurka ee dalku xiligaan ku sugan yahay.

Kulankaan oo ahaa mid albaabada u xirnaa ayaa waxaa dhinaca guddoonka baarlamaanka hoggaaminayay Maxamed Mursan Sheekh Cabdiraxmaan, ayna wehlinayeen ku-xigeenadiisa C/weli Muudeey halka madasha xisbiyada kulanka ku madalayay Xasan Sheekh Maxamuud iyo Sheekh Sharif Sheekh Axmed.

War kasoo baxay Madasha Xisbiyada Qaran ayaa lagu sheegay in kulanka uu ahaa dalab ka yimid guddoonka baarlamaanka, waxaana warbixin ku saabsan xaalada dalka iyo arrimaha doorashooyinka looga dhageystay guddoomiyaha baarlamaanka iyo kuxigeenkiisa.

Sida ay sheegtay Madasha, waxyaabaha sida gaarka ah looga hadlay waxaa kamid ahaa baahida loo qabo inay waqtigooda ku dhacaan doorashooyinka, ayna noqdaan doorashooyin laga wada tashaday loo dhan yahay, keeni kara nabad iyo horumar loogana gudbi karo xaaladda adag ee dalku uu ku jiro, isla markaana ay jirto mabaadii guud iyo dammaanad lagu xaqiijinayo arrintaas, in wada hadallada la sii wado si’ is faham buuxa looga gaaro arrimaha doorashooyinka, sidaasoo kale waxaa laga hadlay dhinacyada muhiimka u ah doorashooyinka in dadaal xooggan le geliyo sidii loogu qancin lahaa oo loogu waajihi lahaa doorashooyinka aragti mideysan oo dhalin karta kalsooni, sharciyad iyo taageerada shacabka.

“Si gaar ah waxaan uga doodeng kulanka baahida loo qabo in doorashooyinka waqtigooda ay ku dhacaan, ayna noqdaan kuwa laga wada tashaday oo loo dhan yahay, keeni kara nabad iyo horumar, loogana gudbi karo xaaladda adag ee dalku uu ku jiro maanta, isla markaana ay jirto mabaadii guud iyo damaanad lagu xaqiijinayo dhammaan qabsoomidda howlahaas baaxadda leh oo ay noo muuqato in madaxda dowladdu aysan daacad ka ahayn,” ayuu yiri Shariif Sheekh Axmed.

Guddoonka baarlamaanka ayaa sheegay in la hakiyay nidaamkii doorashada ee guddoomiye Xaliimo Yareey usoo bandhigtay baarlamaanka, kasoo qeexayay hababka ugu fudud ee doorasho ku qabsoomi karto.

Sidoo kale, waxay labada dhinac garwaaqsadeen in si buuxda looga wada shaqeeyo arrimaha doorashooyinka lana geliyo dadaal xoogan oo lagu qancin karo cid kasta in doorasho lagu mideysan yahay inay dalka ugu dhacdo si nabadgelyo iyo xasilooni ay ku jirto, lana sii wado kulamada dhinacyada muhiim u ah arrimahaan taagan.

Ugu danbeyntii madaxda xisbiyada qaran ayaa ku adkeeyay guddoonka baarlamaanka in aan qarsoodi laga dhigin habka doorashooyinka loo marayo, ayna noqdaan dariiq sax ah iyadoo loo marayo dastuurka KMG ee dalka u yaal xiligaan.

Warar soo baxaaya ayaa sheegaya in kulankaan ay codsadeen guddoonka baarlamaanka inuu ka mid madaxweyne Farmaajo oo guddoomiye Mursal iyo Muudeey ka dalbaday inay la kulmaan Sheekh Shariif iyo Xasan Sheekh oo maalmahaan noqday culeyska siyaasadeed ee Farmaajo saaran.

Muqdisho 6da Luulyo 2020 Waxaa wali taagan dood adag oo u dhaxeysa Ururka Haweenka Qaranka iyo Guddiga Shaqaalaha Rayidka Soomaaliyeed taas oo todobaadkaan gaartay dagaal gacan ka hadal ah, sida ay noo xaqiijiyeen dad goob joog u ahaa.

Labadaan urur oo isla dagan dhismaha Guriga Hooyooyinka ayaa dooddooda waxay soo taagneyd mudooyinkii ugu dambeeyay oo ka soo billaabata markii Guddiga Shaqaalaha la dejiyay dhismaha Hooyooyinka.

Maalmo ka hor ayaa xubno madax ah oo ka kala tirsan labada hay’adood waxay ku doodeen boor ay guddiga Shaqaalaha Rayidka Soomaaliyeed damacsanaayeen in ay ku dhagsadaan guriga, waxaana arrintaasi ka soo hor jeestay Batuulo Axmed Gabale oo ah guddoomiyaha Haweenka Qaranka Soomaaliyeed.

Dhinacyadan ayaa waxaa dhaxmaray dood adag halka qaarkood ay sameeyeen gacan qaad inkastoo markii dambe la kala qabtay. Ilo wareedyo ayaa Caasimada Online u sheegay in Ururka Haweenka ay wali diidan yihiin in Guddigan Dhismaha uu dagan yahay ee Hooyooyinka ku dhagsadaan boor halka wali guddiga shaqaalaha ay ku doodaan arintaasi. Guddiga Shaqaalaha Rayidka ayaa ku doodaya in iyagoo fulinaya amar ka soo baxay Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliyeed oo ah in boorar ay dhagsadaan xafiisyada hay’adaha dowladda ay dhagsan doonaan boor halka Ururka Haweenku ay ku doodayaan in ay raadsadaan xarun ay leeyihiin ama kiro ah oo ay ku dhagsadaan balse halkaan aysan aheyn xaruntooda loona baahan yahay in ay ka guuraan.

Halkii ay dooda ka taagneed ee la damacsanaa in boorka lagu dhejiyo waxaa hadda mid cusub ku dhagsaday Ururka Haweenka Qaranka Soomaaliyeed maadaama ka hor doodaan uusan guriga Hooyooyinka ku dhaganeen wax boor ah oo labada dhinac ah.

Muqdisho 6da Luulyo 2020 Wakiilada Beesha Caalamka ee daneeya arrimaha Soomaaliya ayaa cadaadis ku haya labada madaxweyne ee maamullada Puntland iyo Jubbaland, sidoo kalana waxey dalab culus gaarsiiyeen gudoomyaha Baarlamaanka Federaalka Maxamed Mursal Sheekh.

Arrintaan ayaa kusoo aadeysa xilli madaxweynaha maamulka Puntland Saciid Cabdullaahi Deni uu diiday ka qeybgalka shirka Madaxda Dowladda Federaalka iyo Maamul Goboleedyada maanta uga furmi lahaa Muqdisho, inkastoo shirka baaqday hadana wali lama oga wakhtiga dib loo qorsheyn doono.

James Swan oo ah wakiilka Qaramada Midoobay u fadhiya Soomaaliya iyo qaar ka mid ah safiirada beesha caalamka ayaa gudoomiyaha golaha shacabka Maxamed Mursal Sheekh ka doonaya inuu dib u dhigo dooda qoraalkii doorashada ay soo jeediyeen guddiga doorashooyinka madaxa banaan.

Ujeedada arrintaan ayaa ah inaan arrintaas laga doodin inta laga heshiinayo arrimmaha cakiran ee u dhaxeeya dowladda iyo maamul goboleedyada.

Mareykanka iyo Midowga Yurub waxey in muddo ah ku cadaadinayeen madaxweyne Farmaajo inuu qabto shir loo wada dhan yahay, sidoo kalana wuxuu aqoonsaday maamulka Axmed Madoobe ee Jubbaland balse waxaa wax walba sii kala fogeeyay matalaadda gobolka Banaadir ee dhawaan la ansixiyay.

Labada maamul ee Puntland iyo Jubbaland ayaa si cad uga soo horjeestay matalaadda gobolka Banaadir, waxeyna kusoo aaday xilli aan wali laga heshiin arrimaha doorashada.

Si kastaba, beesha Caalamka waxey xoogga saareysaa sidii ay madaxweyne Saciid Cabdullaahi Deni uga dhaadhicin laheyd inuu ka qeybgalo shirka kaas oo aan ku qanacsaneyn qorshaha madaxweyne Farmaajo isagoo u arka inuu doonayo muddo kororsi aan geed lagu soo gamban.

Beesha Caalamka waxey dooneysaa in shirka amniga qaranka qabsoomo si looga heshiiyo arrimo badan oo ay ugu weyn tahay doorashada.

Somaliland 6da Luulyo 2020 Somaliland ayaa soo farageliyay dhibaato mudooyinkii u danbeeyay ka taagneyd magaalada Hargeysa, taasoo la xiriirta in xubno ka tirsan xafiiska madaxweynaha Somaliland iyo qoyskiisa ay si sharci daro ah u boobay dhulka laga kiciyay dad shacab.

Cabashada la xiriirta dhulalka laga kiciyay dadka shacabka oo milkiyadooda ah ayaa loo adeegsaday awood dowladeed sida uu ka dhawaajiyay Sheekha caanka ah ee Sheekh Aadan Xaaji Maxamuud “Sheekh Aadan Siiro”, isagoona ugu baaqay Muuse Biixi in uu wax ka qabto dhibaatadaasi ay geysanayaan kuwo magaciisa isticmaalaya.

“Madaxweyne, dhulkii dhibaato badan baa ka taagan iyadoo magacaaga la isticmaalayo ayaa la boobay, 300 qoys ee maatida ah ee labaatanka sanadood deganaa xaafada Buurta Kala jeexan , Madaxweyne adigana waa kugu ceeb, dalkana waa ku ceeb, dadkana waa ku ceeb, arrintaa inaad wax ka qabato ayaanu kugula talinaynaa,” ayuu yiri Sheekh Aadan Siiro.

Wadaadka ayaa soo qaatay xadiiska uu weriyey Al-Imaamu Axmed ee qeexaya xumaanta oo laga aamuso in ummadaasi ay tahay ummad aakhiro iyo adduunba ay u dhamaatay, Qofka xumaan arkaana gacantiisa wax ha ugu qabto. “Haddaad aragto Dulmi dhacaya oo Ummaddii oo ka hadlaysaa aanay jirin, ummaddaasi way u dhamaatay”

Ugu danbeyntii wuxuu sheegay in xukuumadda Somaliland waxyaabaha loo igmaday ee masuuliyadda ay hayaan inay ka mid tahay in qof walba oo Somaliland ah ee illaahey ku abuuray Somaliland inuu helo meel uu dego, wuxuuna ku leeyahay buu yiri dowladda.

Maalmihii u danbeeyay ayaa soo kordhayay muranada dhuleed ee ka taagan Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa oo koox lagu magacabo Heego oo ka tirsan xafiiska Muuse Biixi ay dadka shacabka ah kala wareegayeen dhulalkooda, iyadoo la adeegsanayo awooda maamulka.

Kuwiat 6da Luulyo 2020 Wargeys kasoo baxa dalka Kuwait oo lagu magacaabo Al-Jarida ayaa daabacay in Israa’iil ay weerar Internet-ka ah ku qaday warshad soo saarta Nuclear oo dowladda Iran ay ku leedahay magaaladda Natanz. Dowladda Iran ayaana dhacdadaas waxaba kasoo qaadin, balse qubaradu waxay sheegayaan in Bakhaar xasaasi ah oo qalab badan ku jiro ay waxyeelo soo gaartay.

Ilo-wareed ayaa Wargeyskan aan soo xiganeyno ee Al-Jaridda u sheegay in weerar Internet-ka ah warshaqadda lagu qaaday. Warkaan waxaa uu xiriir la leeyahay weerar hore oo lagu qaaday kaabeyaasha biyaha Isra’iil, kaasi oo lagu edeeyay in ay fulisay dowladda Iran.

Sida uu wargeysku ku waramay howlgalladaan waa kuwo cuuryaamin ah. Qaraxyo ka dhacay Natanz iyo Parchin waxaa lala begsaday Bakhaaro lagu keydinayay gaaska UF6 oo lagu bacriminayay Uranium-ka.

Bishii November sanadkii 2019-kii Iran ayaa shaaca ka qaaday soo saarista gaaska IR-6. Waxayna dowladda Iran soo saaristaas ku horumarisaa magaalada Natanz.

Cali Akbar Salixi oo ah afhayeenka ururka Quwadda Atomic-ga ee Iran ayaa ka hadlay gaaska iyo soo saaristiisa cusub. Wuxuuna sheegay in magaalada Nantz sanadkii 2019-kii ay aheyd meel ay ku yaalaan ku dhawaad 30 Bakhaar oo uu ku keydsanyahay gaaska loo yaqaano IR-6.

Wargeyska Iran ayaa ku dooday in dowladda Iran ay hadda weysay 80% gaaskeeda. “Kani waxaa uu u egyahay weerar Electronic ah oo lagu qaaday isku xirka Internet-ka, kaasi oo ilaaliya haamaha Keydka. Iran waxay u baahantahay laba bilood si ay khasaarahaas uga soo kabsato” ayuu wargeysku qoray.

Muqdisho 6da Luulyo 2020 Xildhibaan Cabdiraxmaan Maxamed Xuseen “Odawaa” ayaa cambaareeyay tallaabadii ciidamo ka tirsan DF ay si sharci daro ah rasaas ugu adeegsadeen inay ku kala eryaan banaanbaxayaal kasoo horjeeday dowladda federaalka, kaasoo ka dhacay taalada Daljirka Dahsoon ee degmada Boondheere.

Xildhibaan C/raxmaan Odawara ayaa sheegay in wax laga xumaado ay tahay in dowladda ay u adeegsato rasaas dad shacab ah oo si nabadgelyo ah ku bannaanbaxay, halka dadweynaha madaxweyne Farmaajo u bannaanbaxa lagu waardiyeeyo tikniko, halka kuwa kasoo horjeeda loo adeegsado rasaas.

Qoraal uu soo dhigay bartiisa Facebook ayuu wuxuu ku yiri “ Suurogal maahan in dadweynaha madaxweyne Farmaajo u soo banaanbaxa in gaadiidka ciidanka lagu waardiyeeyo, kuwa cabashada muujiyana lagu weeraro”.

Wuxuu ku baaqay xildhibaan Odawaa in si dag dag xoriyadooda loogu soo celiyo dadka sida sharci darada ahayd lagu xiray oo uu ka mid yahay Cusmaan Cariif, Gudoomiyihii hore ee dagmada Cabdicasiis, kaasi oo xalay lasii daayey kadib baaqa Odawaa.

Dibad-baxa maanta ayaa la rumeysan yahay inuu ahaa billowga kacdoon baaxad weyn oo ka dhici kara Muqdisho haddii Farmaajo isku dayo inuu xilka korarsado, waxaana jirta cabsi xooggan oo arrintaas ku saabsan oo ay qabto Villa Somalia.

Ammaanka Villa Somalia ayaa aad loo adkeeyey, ayada oo laga feejigan yahay in haddii shacabka kacaan ay suurta-gal tahay inay soo galaan madaxtooyada.

 

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 5ta Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Iscasili Mudane Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas” Yaa/Kuma ayaa maanta muddo 4 sanno ku dhow waxba ku qaban waayey asagoo Madaxweynaha #Soomaaliya ah 2917-2020 oo warbaahinta ka cayn jiray Madaxweynihii xilka ku wareejiyey Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid”? Maxaa ka jira inay Guddigga Madaxabannaan ee Doorashooyinka #Soomaaliya rabaa inay 3 sanno ugu daraan/kordhiyaan Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” oo xilka ka sii dhammaan rabo? Maxay tahay sababta Guddigga Madaxabannaan ee Doorashooyinka Soomaaliya ay lacago laaluush ah uga qaateen xukuummadda si muddo kordhin loogu sameeyo Madaxweyne Madaxamed Cabdilaahi Farmaajo oo raba in loogu daro 1 sanno iyo 8deed bilood oo kale? Yaa noqon doona Raysal Wasaaraha soo socda? Maxayse weli u wada shaqayn karin labada aqal ee beenta iyo sharci-is-weydaarin ku dhisan? Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Ha wiqleyso! 

Muqdisho 5ta Luulyo 2020 Waxaa markale uu dib u dhac ku yimid shirka amniga qaranka ee dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada, kaas oo la filayey inuu si rasmi ah maanta oo Axad ah 5-ta July uu ka furmo gudaha magaalada Muqdisho.

Shirkaan ayaa waxaa horey u iclaamiyey madaxweynaha jamhuuriyadda federaalka ah ee Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo), balse waxaa diiday oo gabi ahaan qaadacay madaxweynahayaasha maamullada Jubbaland iyo Puntand.

Labadaan maamul ayaa tabasho ka muujiyey shirkaas iyo sida ay wax u wado dowladda, gaar ahaan hanaanka ay u wajaheyso doorashada 2020 illaa 2021-ka.

Sidoo kale Jubbaland iyo Puntland ayaa ku eedeeyey madaxweyme Farmaajo inuu fulin waayey qodobada shirkii dhanka Internet-ka ee ahaa in la joojiyo xeerarka doorashada ee  uu ka doodayo baarlamaanka, inta la’isaga imaanayo shirka amniga qaranka.

Illaa iyo hadda ma jiro hal madaxweyne maamul goboleed oo soo gaaray Muqdisho, xittaa Galmudug, Hirshabelle iyo Koonfur Galbeed oo taageersan dowladda federaalka.

Dhanka kale ma jiro weli war rasmi ah oo ka soo baxay Villa Soomaaliya oo ku aadan dib u dhaca shirkan oo uu qorshuhu ahaa inuu maanta ka furmo gudaha caasimadda.

Waa markii 3-aad oo uu baaqanayo shir uu iclaamiyay Madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo) oo ku casuumay maamul goboleedyada, iyadoo labo jeer oo hore madaxweynuhu ku baaqay shir, balse ay qaadaceen maamul goboleedyada.

Arrintaan iyo is jiid-jiidka u dhexeeya madaxda dowladda dhexe iyo kuwa maamul goboleedyada qaar ayaa dib u sii dhigi kara dadaallada loogu jiro doorashada dalka ka dhaceyso dhamaadka sanadkan, taas oo aan weli la’isku raacin sida loo wajahayo.

Muqdisho 5ta Luulyo 2020 Xildhibaanada Golaha Shacabka ee baarlamaanka Soomaaliya ayaa kulankoodii shalay akhrinta koowaad ku marsiiyey ku noqoshada miisaaniyadda dowladda ee sanadkan 2020-ka. Waxaana golaha ka hor akhriyay Wasiirka Maaliyadda ee Soomaaliya Cabdiraxmaan Ducaale Beyle.

Qaar ka mid ah xildhibaanada ayaa su’aalo ka weydiiyay wasiirka maaliyadda ku noqoshada miisaaniyadda dowladda ee sanadkan. Waxaana qaar ka mid ah su’aalahaasi ay ku saabsanaayeen in dowladdu shaqaale cusub qoraneyso iyo in kale.

Wasiirka Maaliyadda Cabdiraxmaan Ducaalle Beyle ayaa sheegay in hoos u dhac aad u weyn uu ku yimid dhaqaallaha dalka, sidaas dartee aysan saamaxeyn inta Corona jiro in dowladdu qorato shaqaale cusub, maadaama sida uu sheegay maalinba maalinta ka dambeysa uu hoos u sii dhacayo dhaqaalaha dalka.

“Shaqaaluhu inuu dowladda u shaqeeyo horta waajib maaha, shaqa abuurku waa in dhaqaalaha sare loo qaado oo dadku shaqo helaan, waxaan ku rajo weynahay mashaariicda imaaneysa dalka inay sii hordhaan, sanadkan iyo kan soo socda mashaariic badan oo dalka dhan laga hir-gelinayo ayaa imaaneysa, mashaariicdas shaqa abuur ayey keenayaan, hadii Coronavirus naga dhamaadana dowladdu hade shaqaale ayey u baahantahay” ayuu yiri wasiir Beyle.

Wasiirka Maaliyadda ayaa sheegay in muhiimaddu ay tahay in dhaqaalaha dalka un kor loo qaado, si dadku ay shaqa uga helaan dowladda ama hey’adaha kale ee madaxa banaan ee dalka.

Muqdisho 5ta Luulyo 2020 Ciidamada ammaanka Soomaaliya, gaar ahaan kuwa Booliska Soomaaliyeed ayaa maanta kala eryey dad dhigayey dibad-bax oo isugu soo baxay taalada Daljirka Dahsoon oo ku taalla degmada Boondheere ee gobolka Banaadir.

Dibad-baxa ayaa lagu soo warramayaa in looga soo horjeeday dowladda federaalka, gaar ahaan inay muddo kororsi sameysato.

Wararka ayaa sheegaya in dad kooban iyo qaban-qaabiyeyaasha dibad-baxasaas ay rasaas ku kala eryeen ciidamo ka tirsan kuwa amniga oo u tegay halkaasi, si ay uga hortagaan banaabaxaasi oo la sheegay inuu ahaa mid la soo abaabulay.

Sida ay ogaatay Caasimada Online dibad-baxa ayaa hordhac u ahaa mudaharaadyo kale oo ay qorsheynayaan inay dhowaan mucaaraadka ka dhigaan magaalada Muqdisho.

Xaaladda ayaa hadda degan, waxaana weli taalada Daljirka Dahsoon ku sugan ciidamada Booliska oo wata gaadiidka dagaalka.

Magaalada Muqdisho ayaa waxaa haatan ka socda olole siyaasadeed oo aad u xoogan. maadaama lagu guda jiro xilli kala guur ah, waxaana sidoo kale si aad ah la’isugu hayaa arrimaha doorashada dalka ee la filayo in la qabto dhammaadka sanadkan illaa 2021-ka.

Muqdisho 5ta Luulyo 2020 Ciidamada ammaanka ee dowlad goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya ayaa saacadihii la soo dhaafay howl-gallo qorsheysan ka sameeyey qeybo badan oo ka mid ah magaalada Baydhabo ee xarunta gobolka Baay.

Howl-gallada oo ahaa kuwa lagu xaqiijinayey amniga ayaa waxa ay ciidamadu ka sameeyeen deegaanada ku xeeran baraha koontarool ee laga galo magaaladaasi.

Saraakiil ka tirsan laamaha amniga ee Koonfur Galbeed oo la hadlay warbaaahinta ayaa sheegay in baaritaanadaasi lagu soo qab-qabtay tiro dad ah oo u badan dhalinyaro, kuwaas oo looga shakisan yahay inay xiriir la leeyihiin kooxda Al-Shabaab.

Sidoo kale saraakiisha ayaa xusay in haatan dhalinyaradaasi ay ku socdaan baaritaano dheeraad ah, islamaarkaana loo gudbiyey saldhigga Booliska ee magaalada Baydhabo.

Dhaq-dhaqaaqyada ay wadaan ciidamada Koonfur Galbeed ayaa yimid, kadib markii madaxweynaha maamulkaasi uu amray in la xoojiyo amniga magaaladaasi.

Si kastaba ha’ahaatee shalay ayey aheyd markii qarax miino oo Al-Shabaab ay sheegatay uu ka dhacay duleedka Baydhabo, kaas oo geystay khasaare kala duwan.

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 2da Luulyo 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Yaa/Kuma ayaa maanta muddo 4 sanno ku dhow waxba ku qaban waayey asagoo Madaxweynaha #Soomaaliya ah 2917-2020 oo warbaahinta ka cayn jiray Madaxweynihii xilka ku wareejiyey Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid”? Maxaa ka jira inay Guddigga Madaxabannaan ee Doorashooyinka #Soomaaliya rabaa inay 3 sanno ugu daraan/kordhiyaan Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” oo xilka ka sii dhammaan rabo? Maxay tahay sababta Guddigga Madaxabannaan ee Doorashooyinka Soomaaliya ay lacago laaluush ah uga qaateen xukuummadda si muddo kordhin loogu sameeyo Madaxweyne Madaxamed Cabdilaahi Farmaajo oo raba in loogu daro 1 sanno iyo 8deed bilood oo kale? Yaa noqon doona Raysal Wasaaraha soo socda? Maxayse weli u wada shaqayn karin labada aqal ee beenta iyo sharci-is-weydaarin ku dhisan? Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Ha wiqleyso! 

Muqdisho 2da Luulyo 2020 Madaxweynihii hore ee Puntland Cabdiweli Maxamed Cali Gaas, soona noqday ra’iisul wasaarihii DKMG, ayaa ka hadlay xaaladda siyaasadeed ee murugsan, isagoo sheegay in madaxda DFS ay hareer mareen sharcigii iyo heshiisyadii ka dhaxeeyay maamul goboleedyada iyo dowladda dhexe.

Gaas ayaa sheegay in maanta aysan muuqan xal laga agaro arrimaha taagan, gaar ahaan doorashooyinka, xeerarka baarlamaanka federaalka meel mariyay todobaadkii lasoo dhaafay, wuxuuna si qoto dheer ugu hadlay raja xumada laga qabo in dalka doorasho ka dhacdo.

Wuxuu kaloo ka hadlay arrinta gobolka Banaadir ee baarlamaanka meel mariyay in 13 kuraas uu ku yeelanayo aqalka sare, hase ahaatee wuxuu ku tilmaamay xaq aan baadil aheyn maadaama buu yiri aan loo marin wadadii sharciga.

“Waxaa lagu dhawaaqayaa oo cod dheer lagu leeyahay Banaadir waa inay heshaa matelaadeeda, waa sax laakiin waa kelmad xaq ah oo baadil loola jeedo weeye, yaa diidan inay hesho Banaadir matelaadeedii, cid diidan ma jirto, dastuurka wuxuu qorayaa in 18 gobol min seddax, gobol sedaxdiisa waayaya ma gyro, marka waxaa la rabaa in iyadoo dastuurka lagu dhaqmayo la ilaalinaayo in gobol walba wuxuu xaq u lahaa helo, sedbursina aanu laheyn naaqusna aanu laheyn,” ayuu yiri Cabdiweli Gaas.

Wuxuu sheegay in uu aad ugu xun yahay in dadka damiirkooda la kiciyo, lagana dhaadhiciyo in maamul gaar ah ama qabiil gooni ah ka horjeedo xaquuqda gobolka Banaadir, laakiin wax walba ay ka muhiimsan tahay in la ilaaliyo wixii heshiiska lagu yahay ee dastuurka qeexayo.

Tan iyo markii baarlamaanka federaalka ansixiyay xeerarka maamulka gobolka Banaadir uu ku jiro ayaa waxaa diidmo cad ka keenay maamulada Puntland iyo Jubbaland oo siyaasad ahaan ay aad u kala fog yihiin dowladda dhexe ee dalka.

Muqdisho 2da Luulyo 2020 Warar dheeraad ah ayaa ka soo baxaya howl-gallo ciidamada xooga dalka ay ka fuliyeen deegaano ka tirsan gobolka Hiiraan.

Howl-llada oo ahaa kuwa qorsheysan ayaa waxaa fuliyey ciidamada qeybta 27-aad ee xoogga dalka Soomalaiyeed, kuwaas oo ka howl-gala gobolkaasi.

Ciidamada ayaa si gaar ah dhaq-dhaqaaqyadaasi uga sameeya inta u dhexeysa degmooyinka Buulo-Burte iyo Jalalaqsi ee gobolka Hiiraan.

Saraakiil ka tirsan ciidanka dowladda oo ka warbixiyey howl-galladaasi ayaa sheegay inay ku bartilmaameedsadeen goobo ay sheegeen in laga soo abaabulo weerarada dagaalyahanada Al-Shabaab ay ka fuliyeen gobolkaasi oo dhaca bartamaha dalka.

Sidoo kale waxa ay tilmaameen inay gacanta ku soo dhigeen tiro dad ah oo lagu tuhmayo inay ka tirsan yihiin Al-Shabaab, waxaana ku socdo baaritaano dheeraad ah.

Hiiraan ayaa ka mid ah gobollada ay weli ku xoogan yihiin dagaalyahanada kooxda Al-Shabaab, waxaana ay weeraro qorsheysa ka fuliyaan degmooyinka gobolkaasi, sida Beledweyne, iyaga oo beegsaday saldhigyada ciidamada dowladda iyo kuwa Amisom.

Somaliland 2da Luulyo 2020 Somaliland ayaa xukun adag ku riday Nin bilowgii sanadkan gabar ku kufsaday degmada Garbo-dadar ee gobolka Awdal, isla markaana dilay gabartii uu kufsiga u geystay.

Maxkamadda gobolka Awdal ayaa shalay xukun dil toogasho ah ku riday Ninkaasi geystay falka argagaxa ku riday bulsho badan oo ku nool gobolka Awdal.

Ninka ay maanta maxkamaddu ku riday xukunka oo lagu magacaaba Cabdi Siciid Muuse ayuu guddoomiyaha maxkamaddu sheegay inuu falkaasi foosha xun uu kusoo cadaaday, isla markaana ay sidaasi ugu xukumeen dilka.

Cabdiraxmaan Geedi Barre, Guddoomiyaha maxkamadda gobolka Awdal oo maanta warbaahinta ka hor aqriyay xukunka Ninkaasi ayaa sheegay inay dacwadaasi ay soo martay marxalado kala duwan oo horseeday xukunka maanta.

Ehelada marxuumada falkaasi loo geystay ayaa iyaguna sheegay inay ku qanacsan yihiin xukunka maanta, iyagoona garsoorka gobolka ku amaanay hanaanka cadaaliga ah ee ay u mareen dacwadooda.

Cabdi Siciid ayaa marxuumada falkaasi ugu geystay 16-kii Bishii Febraayo ee sanadkaan 2020, iyada oo xiligaasi wixii ka dambeeyay ay wajiyo kala duwan mareysay dacwadiisa, iyada oo ugu dambeyntiina maanta lagu riday xukunkaasi.

Addis Ababa 2da Luulyo 2020 Ra’iisal wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed ayaa idaacadda Fana u sheegay dilkii fannaankii qowmayada Oramada kasoo jeeday ee lagu dilay Addis Ababa habeenkii Isniinta uu ahaa mid si weyn lasoo qorsheeyay.

Dr. Abiy Ahmed ayaa sheegay in kuwa dilay Haacaaluu Hundeessaa ay doonayeen ujeedooyin gaar ah iyo qalalaaso dalka ka dhasha, iyo in ay wax u dhimaan midnimada dadka Itoobiya.

Abiy Ahmed ayaa sheegay in gacanta lagu soo dhigi doono kuwa dilka geystay ee doonaya inay dhibaateeyaan xasiloonida Itoobiya iyo midnimada umadda ka dhaxaysa.

“Itoobiya waxay weyday nolol qaali ah, dilka fannaanku waxen aaminsanahay inay geysteen kuwo wax u dhimaya midnimada iyo nabadda Itoobiya, balse sii xoojin doona si rabitaankooda inuusan meel marin,” ayuu yiri Abiy Ahmed oo sheegay inuu socdo baaritaan buuxo oo lagu soo qabanayo kuwii falkaasi geystay.

Mar uu ka hadlayay rabshadaha iyo dadka ku dhintay dibadbaxyadii ka dhashay dilka fannaanka ayuu sheegay in ”aynu soo bandhigno cabashadeena anagoo ilaalisanayna nabadgelyada isla markaana ka hortageyna dambiyada kale,” ayuu yiri Abiy.

Rabshadaha ka dhashay dilka fannaanka Oromada ayaa waxaa ku dhintay 6 qof halka 80 qof dad ka badan ay ku dhaawacmeen.

Jabuuti 2da Luulyo 2020 Jamhuuriyadda Jabuuti oo si aad ah loogu xasuusto garab istaaga iyo walaalnimada ay u muujisay Soomaaliya aya markale shaacisay inay dooneyso inay xasiliso khilaafka siyaasadeed ee haatan ka jira gudaha dalka.

Safiirka Jabuuti ee Sacuudiga oo u warramay wargeyska Asharq Al-Awsat ayaa sheegay in Soomaaliya ay saameyn ku leedahay ammaanka gobolka Geeska Afrika.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in dowladiisu ka go’an tahay sidii ay dib ugu soo celin lahayd doorkii ay Soomaaliya ku lahayd masraxa siyaasadeed ee  geeska Afrika.

“Yagleelida xasiloonida si lamid ah ammaanka Soomaaliya iyo xadiditaanka qulqulka qaxootiga waxay muhiim u tahay Geeska Afrika maadaama gobolka uu juquraafi ahaan, dhaqan ahaan, dad ahaan iyo dhaqaale ahaan uu isku xiran yahay,” ayuu yiri danjirahu.

Jabuuti oo ah dal daris la ah Soomaaliya ayaa door weyn ku leh dib u dhiska Soomaaliya, iyada oo dowladdii ugu horreysay burburkii kadib lagu soo dhisay Carte.

Sidoo kale Jabuuti ayaa dadaal badan ku bixisay wada-hadallada Soomaaliya iyo Somaliland, iyada oo shirkii ugu dambeeyey dhowaan lagu qbatay gudaha dalkaasi.

Waxa kale oo jirta in ciidamo badan oo qeyb ka ah howl-galka Midowga Afrika ee AMISOM ay ka joogaan gudaha dalka, kuwaas oo ka howlgala gobolka Hiiraan.

Hadalkaan ayaa ku soo aadaya, iyadaa haatan Soomaaliya ay ku jirto xaalad kala guur ah, islamarkaana uu jiro khilaaf siyaasadeed oo ku aadan doorashada 2020/2021-ka.

Addis Ababa 2da Luulyo 2020 Ugu yaraan 8 qof ayaa ku dhimatay qarax ka dhacay magaalada Addis Ababa, sida ay sheegeen booliska.

Booliska ayaa sheegay in tirada dadka ku dhintay qalalaasaha ka dhacay Itoobiya ay haatan gaartay 80 kaddib dilkii loo geystay fanaanka ka caanka ah dalkaas Hachalu Hundesa.

Waxaana lagu soo warramayaa in dibadbaxyaal careysan ay isugu soo baxeen waddooyinka kuwaas oo codsanaya in xabsiga laga soo daayo Jawar Maxamed.

Sidoo kale waxaa laga cabsi qabaa in dibadbaxyadu ay rabshado kale ka dhashaan.

Ciidammada militariga ayaa la geeyay waddooyinka magaalada Addis Ababa, si ay u dejiyaan xaaladda.

Xaaladda Itoobiya ayaa haatan u qasan, waxaana xiisadu ka sii dartay, kadib dilkii loo geystay fanaankii caanka ahaa ee Haacaaluu Hundeesaa oo toogasho lagu khaariyey

Muqdisho 2da Luulyo 2020 Xildhibaan Faarax Sheekh Cabduqaadir oo ka mid ah mudanayaasha Golaha Shacabka ayaa ka hadlay xaaladda guud ee dalka.

Xildhibaanka oo uu warramay Somali Cable TV ayaa sheegay in loo baahan yahay inay wada-hadlaan madaxda dowladda federaalka iyo kuwa dowlad goboleedyada dalka, ka hor doorashooyinka soo socda ee la filayo in la qabto dhamaadnka sanadkan 2020-ka.

Faarax ayaa sidoo kale tilmaamay inay muhiim tahay in xal siyaasadeed la gaaro, si aydoorashooyinkaasi u noqdaan kuwa wada gol ah oo u dhaca si xor iyo xalaal ah.

“Dowlad goboleedyada iyo dowladda federaalka inay wada-hadlaan waa arrin aas aasi u ah xasiloonida dalka iyo jiritaanka qaranimadeena waxyaabaha la isku heysto doorashada waa mid ka mid ah, doodda waxay tahay, haddii wixii la rabay la qaban waayo, waqtigii la rabay lagu qaban waayo waxaynu u baahanahay in aynu tashano”ayuu yiri Xidhibaan  Faarax Sheekh Cabduqaadir.

idoo kale wuxuu soo jeediyey in lala tashao dadka talada wax ku leh, sida siyaasiyiinta, gaar ahaan hoggaanka xisbiyada ka jira dalka.

Si kastaba ha’ahaatee hadalkan ayaa ku soo aadaya, iyada oo dhowaan Puntland iyo Jubbaland oo uu weli khilaaf kala dhexeeyo dowladda federaalka ay qaadaceen ka qeybgalka shirka uu dhowaan iclaamiyey, madaxweyne Maxamed Cabdullaahi  Farmaajo

Soomaaliya waxay maanta u dabaal-dagaysaa Maalinta Xoriyadda 1da Luulyo, 2020 oo ay ku beegan tahay sannad-guuraddii 60naad,

www.wargeyskadalka.com/wararka

Soomaaliya waxay maanta u dabaal-dagaysaa Maalinta Xoriyadda 1da Luulyo, 2020 oo ay ku beegan tahay sannad-guuraddii 60naad. Sannad-Guuro Wacan!

WARARKA MAANTA 30ka Juun 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Maxaa ka jira inay Guddigga Madaxabannaan ee Doorashooyinka #Soomaaliya rabaa inay 3 sanno ugu daraan/kordhiyaan Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” oo xilka ka sii dhammaan rabo? Maxay tahay sababta Guddigga Madaxabannaan ee Doorashooyinka Soomaaliya ay lacago laaluush ah uga qaateen xukuummadda si muddo kordhin loogu sameeyo Madaxweyne Madaxamed Cabdilaahi Farmaajo oo raba in loogu daro 1 sanno iyo 8deed bilood oo kale? Yaa noqon doona Raysal Wasaaraha soo socda? Maxayse weli u wada shaqayn karin labada aqal ee beenta iyo sharci-is-weydaarin ku dhisan? Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Ha wiqleyso! 

Muqdisho 30ka Juun 2020 Guddoomiyaha barlamaanka Soomaaliya, Maxamed Mursal Cabdiraxmaan, ayaa sheegay kursiga meel kale loo bedelanayo in ay mustaqbalka keenidoonto in kursigaas beesha iska leh ay lumiso. Guddoomiyaha barlamaanka ayaa xildhibaan kasta uga digay isagoo ka fekeraya sidii uu kusoo laaban lahaa inuu lumiyo kursiga beeshiisa, taasoo ku imaan karta marka uu kursiga geeyo meel beeshiisa looga tiro badan yahay, kadibna kursigaas looga guulaysto, halkaasna ay ku waydo beeshiisa matalaadeedii.

“Ha ogaado qofka maanta doonaya inuu kursigiisa meel kale geysto ama ku xawisho in kursigaas musqbalka ay beeshiisu lumindoonto,” ayuu yidhi guddoomiyaha oo xildhibaanada arintaan uga digayay.

Hadalka guddoomiyaha barlamaanka ayaa yimid, iyadoo uu haatan muran xoogan ka taagan yahay xildhibaano kuraastooda u weeciyay degaano kale.

Xeerka asteynta kuraasta golaha shacabka, ayaa ogolaanaya in xildhibaanada kuraastooda geysan karaan degaan aan ahayn halkii lagu doortay markii hore, balse kursiga lagama saari karo dowlad goboleedka dhexdiisa.

Addis Ababa 30ka Juun 2020 Sida ay qoreen Warbaahinta Itoobiya heesaaga ahna Abwaanka Haacaaluu Hundeessaa oo kasoo jeeday qowmiyadda Oromada ee waddankaas ayaa lagu toogtay caasimadda Addis Ababa .Wuxuu ahaa nin can ku ah heesaha iyo sameyntooda, wuxuuna dowr weyn ku lahaa isbedalkii ka dhacay gudaha dalkaasi Itoobiya, isagoo fankiisa u isticmaalay.

Wuxuu ahaa nin dhalinyaradu ay aad ugu xiranyihiin, lamana oga in dilkiisa uu xiriir la leeyahay galaangalkiisa siyaasadeed iyo taageerada fankiisa uu ku dhex leeyahay dalka ee dhinaca siyaasadda. Sida uu qoray Wargeyska Addis Standard waxaa dhaawac ahaan loo geeayay  Cisbitaalka Tirunesh Beijing halkaas oo uu markii dembe ku dhintay.

Ma jiraan illaa iyo hadda war rasmi ah oo dowladda kasoo baxay oo ku saabsan dilka ninkaasi fannaanka ahaa.

Hargaysa 30ka Juun 2020 Hogaamiyaha xisbi siyaasadeedka UCID Feysal Cali Waraabe ayaa laga xayuubiyay xasaanadda sida ay maanta ku dhawaaqeeen Guddiga joogtada ah ee Golaha Wakiiladda Somaliland.

Guddiga ayaa hogaamiyaha ku eedeeyay inuu jabiyay qodob dastuuri ah kaas oo ka hor imaanaya midnimada iyo wadajirka Somaliland, waxeyna go’aankaan ku shaaciyeen war qoraal ah oo ay soo saareen.

Caasimadda Online ayaa ogaatay in guddiga ay Feysal Cali Waraabe ku eedeeyeen ixtiraam darro uu u muujiyay dastuurka Somaliland, waxeyna guddiga diiwaan-gelinta xisbiyada ogeysiiyeen iney xasaanadda ka qaadaan si dacwad loogu soo oogo.

Guddiga ma carabaabin sabab kale oo ku riixday iney codsigaan gudbiyaan, balse hadalkaan wuxuu kusoo aadayaa xilli hogaamiyaha xisbiga UCID uu meel fagaare ah ku weeraray Baashe Maxamed Faarax oo ah gudoomiyaha golaha wakiilada.

Feysal Cali Waraabe oo lagu yaqaano hadalada xanafta leh ayaa Baashe ku tilmaamay shaqsi aan miisaan ku laheyn Somaliland isla markaana aan qabiilkiisa ka iibin Karin siyaasadda Somaliland.

Si kastaba hadalka Feysal waxaa lagu tilmaamay mid aan habooneyn oo kala qeybinaya bulshada guud ee Somaliland, waxaana loo aqoonsaday inuu galay dambi qaran.

Xisbiga UCID ayaan ka hadlin eedeymaha ay hogaamiyahooda usoo jeediyeen guddiga joogtada ah ee wakiilada Somaliland.

Muqdisho 30ka Juun 2020 Bankiga adduunka oo ka mid ah bangiyada caalamiga ah ee taageera Soomaaliya ayaa markale lacag fara badan u ansixiyey dowladda federaalka, si wax looga qabto dhibaatooyinka adag ee xilligan ka jira dalka.

Lacagtaan oo bankiga adduunka ugu deeqay Soomaaliya oo gaareysa $55 Milyan ayaa waxaa la sheegay in lagu kaabi doono miisaaniyadda dowladda ee sanadkaan 2020-ka.

Ujeedada ayaa ah sidii lacagtaasi wax looga qaban lahaa dhibaatooyinka dhaqaale ee xilligan ka jira ee Soomaaliya ee uu sababay cudurka saf-marka ah ee Coronavirus.

Wasiirka maaliyadda Soomaaliya oo war kooban soo saaray ayaa sheegay in lacagtaasi ay ku kasbadeen maamul wanaag, isaga oo u mahaceliyey bangiga adduunka.

“Waxa aan aad ugu faraxsanahay in Bangiga Aduunka uu ansixiyay in Soomaaliya la siiyo $55 milyan oo ah Caawimaad loogu talagalay kambka Miisaaniyadda iyadoo lagu guda jiro xili adag. Lacagtaan Deeqda ah waxa aan ku mutaysanay Maamul wanaagga Maaliyadda iyo Hufnaanta dhaqaale ee aan ku talaabsanay Sadexdii Sanadood ee la soo dhaafay” ayaa yiri wasiirka maaliyadda dowladda federaalka C/raxmaan Ducaale Beyle.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray inay muhiim tahay in laga fakiro sidii loo kordhin lahaa dakhliga gudaha, iyadoo la kaashanayo shacabka iyo ganacsatada Soomaaliyeed.

“Waxaa muhiim ah in aan ku dadaalno sidii aan dakhliga dalkeena u sii kordhin laheyn anagoo kaashaneyna Shacabka iyo Ganacsatadeena, ilaa iyo inta aan isku filnaasho ka gaaridoono” ayuu hadalkiisa raaciyay wasiir Beyle.

Soomaaliya oo xilligan ku guda jirta marxalad kala guur ah, una diyaar garoobeyso doorashooyin ayaa wajaheysa caqabado badan, sida dhaqaale yari uu sababay xanuunka dunida aafeeyey Covid-19 oo si gaar ah u saameeyey dhammaana ilihii dhaqaalaha dalka oo uu ugu horreeyo garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho.

 

Muqdisho 30ka Juun 2020 Madaxweynaha Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa ugu hambalyeeyey shacabka iyo Goleyaasha DFS guusha taariikhiga ah ee dhanka diblumaasiyadda, kaddib markii dalkeenna loo doortay Guddoominta Golaha Guud ee Qaramada Midoobay.

Madaxweynaha oo uu weheliyo Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah Mudane Axmed Ciise Cawad ayaa Mareegaha Internetka kula xiriiray Madaxa Ergeda Soomaaliyeed ee Qaramada Midoobay Mudane Abuukar Daahir Cismaan oo loo doortay Madaxwayne kuxigeenka Golaha Guud ee Qaramada Midoobey.

Madaxweynaha ayaa tilmaamay in hoggaaminta Soomaaliya ee Golaha Guud ee Qaramada Midoobey ay muujineyso ixtiraam iyo qaddarin caalami ah oo uu kasbaday dalkeennu sanadihii la soo dhaafay, taas oo ku aaddan go’aamadeenna arrimaha dibadda, aragtideenna siyaasadeed iyo in shacabkeenna Soomaaliyeed ay garab taagan yihiin dowladdooda, ayna ka go’an tahay dib u dhiska dalkooda.

“Soomaaliya waxa ay si buuxda ugu soo laabatay fagaareyaasha caalimiga ah, iyadoo ay inaga muuqato firfircooni, hal abuur hoggaamineed, dhexdhexaadnimo, ilaalinta xasilloonida Gobolka iyo ka shaqeynta danaha wadajirka ah ee dhinacyada horumarinta, iskaashiga iyo wax-wada qabsiga.”

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa ku bogaadiyey diblumaasiyiinta Soomaaliyeed sida ay uga go’an tahay soocelinta maqaamkii iyo doorkii hoggaamineed ee dalkeenu uu ku lahaa caalamka, isagoo u rajeeyey Ergeda Soomaaliyeed ee Qaramada Midoobey in ay si mugleh uga soo dhalaalaan masuuliyadda adag ee loo doortay.

Dhankiisa, Danjire Abuukar Daahir Cismaan “Abuukar Baalle” ayaa Madaxweynaha la wadaagay warbixin ku saabsan dadaalka Ergeda Soomaaliya ee Qaramada Midoobey ay ku doonayaan hirgelinta qorshaha iyo hiigsiga Dowladda Federaalka Soomaaliya ee sanadka 2023-ka, kaas oo ah in dalkeenu uu ku guuleysto xubinnimada Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobey oo haatan codsigiisa la gudbiyey.

Soomaaliya 30ka Juun 2020 Soomaaliya ayaa markii ugu horeysay muddo 30 sano ah loo doortay madaxweyne ku xigeenka shirka 75aad ee golaha guud ee Qaramada Midoobay ee fadhigiisu yahay dalka Mareykanka.

Warkan ayaa lagu shaaciyay bogga safaaradda Soomaaliya ee wadanka Mareykanka, waxaana xilkan Soomaaliya ku matelaya safiirka u fadhiya Qaramada Midoobay, Abuukar Cusmaan Baalle.

Xilka madaxweyne ku xigeenka oo markiiba ay qabtaan dalal dhowr ah ayaa dalalka kale ee sanadka Soomaaliya ku wehliya waxaa kamid Cameroon iyo Togo, waxaana matelaad ku yeesha dhammaan shanta qaarad ee adduunka.

Soomaaliya ayaa xilkan horay usoo qabatay dhowr jeer oo kala h sandkii 1963-64 oo uu soo qabtay Dr Xasan Nuur Cilmi, 1979-1980 Cabdirisaaq Xaaji Xuseen/ Axmed Aadan “Qeybe” iyo Sanadkii 1986-87 oo uu soo qabtay Cabdullaahi Cismaan.

Maxay tahay shaqada madaxweyne ku xigeenka shirka golaha guud?

Xilkan oo ah mid wareegta ah ayaa waxaa sanadkiiba qabta dalal lagu qiyaasay 21, kuwaas oo ka shaqeeya ajendaha guddiga shirka golaha guud ee Qaramada midoobay oo sanadkiiba mar la qabto.

Xilka madaxweynaha ama shir guddoonka guddiga ayaa waxaa sidoo kale loo doortay dalka Turkiga.

Sanad walba, guddiga golaha oo ka kooban madaxweynaha iyo ku xigeenadiisa waxay ka arrinsadaan ajendayaasha ay madaxda caalamka uga hadlan shirka golaha loo dhanyahay ee Qaramada Midoobay iyo tallooyin ay usoo jeediyaan golaha guud ee Qaramada Midoobay.

Sida ku cad bogga rasmiga ah ee Qaramad Midoobay, waxaa sanadihii dambe la sii xoojiyay shaqada ay qabtaan gudidga oo uu kamid yahay madaxweyne ku xigeenka, waxaana kamid ah shirarka gaargaarka ah iyo in ay u furan yihiin dhamman dalalka xubnaha ka ah Qaramad Midoobay oo ay la kulmi karaan.

Madaxweyne ku xigenka ayaa leh door soo jeedin, waxaana uu sidoo kale madaxweynaha ka caawiyaa dejinta ajendayaasha dhammaan shirarka iyo hab maamuuska shaqo ee kullanka golaha guud ee Qaramada Midoobay.

Haseyeeshee wax go’an ah kuma lahan waxwalba oo la xiriira arrimaha siyaasadda. Dalka Nigeria ayaa horay usoo qabtay xilka madaxweynaha, waxaana haatan kala wareegay wadanka Turkiga.

Madaxweynaha dowladda federaalka, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo oo ka hadlay arrintan ayaa sheegay in Soomaaliya tallaabadan ay muujineyso ixtiraam iyo qaddarin caalami ah oo Soomaaliya ay kasabatay.

Dhanka kale, danjire Abuukar Daahir Cismaan “Abuukar Baalle” ayaa Madaxweyne Farmaajo u sheegay dedaalo ay ku doonayaan hirgelinta qorshaha iyo hiigsiga Dowladda Federaalka Soomaaliya ee sanadka 2023-ka, kaas oo ah sidii Soomaaliya ay ugu guuleysan lahayd xubinnimada golaha ammaanka ee Qaramada Midoobey oo haatan codsigiisa ay sheegeen in la gudbiyey.

Xigasho: BBC.

Dhusamareen 30ka Juun 2020 Faah faahino dheeraad ah ayaa ka soo baxaya dil uu maanta askari ka tirsan ciidamada ammaanka qof shacab ahaa ugu geystay gudaha magaalada Dhuusamareeb ee caasimada dowlad goboleedka Galmudug.

Dilka oo ka dhacay xaafadda Waabari ee Dhuusamnareeb ayaa waxaa la sheegay inuu ka dambeeyey askari ka tirsan ciidamada Booliska ee magaaladaasi.

Wararka ayaa sheegaya in askariga geystay falkaasi dilka ah uu goobta isaga baxsaday, balse haatan lagu raad-joogo, sida ay sheegeen saraakiisha ammaanka ee Galmudug.

Dad goobjoogayaal ah ayaa sheegay in dilka uu yimid, kadib markii uu muran soo kala dhexgalay askariga iyo Allaha u naxariistee marxuumka geeriyooday.

Sidoo kale waxaa goobta gaaray ciidamo ka tirsan kuwa ammaanka oo weli baadi-goob ugu jira askariga fakaday, si loo horkeeno cadaaladda.

Ma’ahan dilkii ugu horreeyey ee qof shacab ah loogu geystay Dhuusamareeb, tan iyo markii magaaladaasi lagu daabulay ciidamo badan oo laga qaaday magaalada Muqdisho.

Muqdisho 30ka Juun 2020 Xildhibaanada baarlamaanka Jubbaland oo maanta kulan ku yeeshay Kismaayo ayaa aqbalay codsigii madaxweynaha maamulkaasi, Axmed Madoobe ee ahaa in loo dhorhiyo muddada uu ku soo dhisayo golihiisa wasiirada.

Golaha wakiilada Jubbaland ayaa ka guddoomay codsigaasi Axmed Madoobe, iyaga oo ugu daray muddo 90 cisho, si uu ugu soo magacaabo wasiirada cusub ee Jubbaland.

Xildhibaanada kulanka ka qeybgalay oo gaarayey illaa 43 mudane ayaa dhammaan isku raacay in waqti loogu daro madaxweynaha Jubbaland.

Dhinaca kale kulanka baarlamaanka ayaa ah mid sii socdo, waxaana looga hadlayaa arrimo xasaasi ah oo ay ka mid ah yihiin:-

1- Ilaalinta dastuurka dowlada federaalka Ssoomaaliya.

2- kuraasta degaan doorashadooda la badalay oo ay gollaha ka horyimaadeen.

3- waxay sido kale golaha ka hadlayaan shirka amniga qaranka ee uu ku baaqay madaxwayne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo bisha soo socto 5 ilaa 7 ka dhici doono muqdisho iyago gabi ahaanba qaadacay shirkaasi.

Jubbaland ayaa tan markii dib loo doortay Axmed Madoobe wajaheysay caqabado badan oo uga imaanayey dhinaca dowladda dhexe, inkastoo ay hadda u aqoonsatay si KMG ah.

 

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 27ka Juun 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Iscasil Madaxweyne Mudane Farmaajo “Been-Hawaas:  Maxay ka faa’iiday xukuummadda fashilantay heshiiska dhex maray #Galmudug Iyo #Puntland? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii 4raad? Yaa afar sanno ku dhisi karin ciidan maanta? Yaa Madaxweye Mudane Maxamed Cabdillaahi Farmaajo “Been-Hawaas” ka xun oo ka been badan asagoo horay idaacadaha ugu dacaayadeen jiray Madaxweynihii hore Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid/Garguurte” oo khaa’inul waddankii badda Soomaaliya u saxiixay Sanator Cumar Cabdirashiid mar kale u magacaabay Raysal Wasaaraha Soomaaliya asagoo ogaa inuu khaa’inul waddan Cumar Cabdirashiid saxiixay badda Soomaaliya? Mase ma waxay Ummadda Soomaaliyeed wax ka sugaan Madaxweynihii hore Mudane Shiikh Shariif Shiikh Axmed oo khiyaamay Midowgii Maxaakiimta Islaamiga asagoo Madaxweyne ku noqday in si khaldan Baarlamaanka Soomaaliya loogu daro 275 oo kale kadibna uu saxaafadda la soo istaago ma ogeyn saxiixa badda Soomaaliya ee uu saxiixay khaa;inul waddan Senator Cumar Cabdirashiid? 

Muqdisho 27ka Juun 2020 Madaxweunihii hore ee dowlad goboleedka Galmudug, Mudane Axmed Ducaale Geelle (Xaaf) ayaa si adag uga hadlay dagaal beeledyada markale dib uga soo cusboonaaday waqooyiga gobolka Galgaduud.

Xaaf oo qoraal kooban soo dhigay bartiisa Facebook-ga ayaa ku baaqay in deg-deg lagu joojiyo dagaal beeleedyada haatan ka socda deegaanada Xananbuure iyo Qalanqalle.

Sidoo kale wuxuu ka dalbaday odayaasha dhaqanka iyo madaxda Galmudug inay ku baxaan xiisadahaasi, si looga hortago in dagaalladu ay sii socdaan.

Warka ka soo baxay Xaaf ayaa waxaa sidoo kale lagu sheegay in dagaalladaasi ay ku dhinteen dad muhiim ahaa oo lagu dilay si macno darro ah.

“Waxaan ku baaqayaa in sida ugu dhaqsiyaha badan xal looga gaaro dagaallada ka soo cusboonaaday Xananbuure iyo Qalanqale ee Gobolka Galgaduud, Madaxda sare ee Galmudug iyo Odayaasha dhaqan waxgaradka intaba waxaa ugu baaqayaa in ay meel uga soo wada jeestaan sidii uusan u daadan laheyn dhiig dambe. Waxaa nooga baxay dad muhiim ah waxa ay u dhimanayaa waa micno daro wax laga aamusi karana ma ahan waa in talaabo degdeg ah la qaado oo arinta la xaliyo.” ayuu qoraalka ku yiri Xaaf.

Hadalkan ayaa ku soo aadaya, iyadoo saaka dagaal kale uu dib uga qarxay deegaanka Qalanqalle, kaas oo u dhexeeyo laba maleeshiyo beeleed oo wada daga halkaasi.

Muqdisho 27ka Juun 2020 Guddoomiyaha guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka, Xaliimo Ismaaciil Ibraahim (Xaliimo Yarey) ayaa lagu wadaa in maanta ay hortagto xildhibaanada Golaha Shacabka ee baarlamaanka federaalka Soomaaliya.

Xaliimo Yarey ayaa sida uu qorshuhu yahay kulanka baarlamaanka ee maanta ka shaacin doonto laba arrin midood, taas oo la xiriirta doorashada 2020/2021-ka.

Guddoomiyaha guddiga doorashada ayaa ku dhawaaqi doonto xilliga rasmiga ah ee ay dhici doonto doorashada, ama inay cudur daarato, maadaama aysan weli dowladda dhexe iyo dowlad goboleedyada aysanisaga imaan arrimaha doorashooyinka dalka.

Wararka qaar ayaa sheegaya in guddiga doorashada laga dalbaday inay dib u dhigaan warbixintooda, illaa uu ka qabsoomayo kulanka uu iclaamiyey madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo) oo marti-qaad u fidiyey madax goboleedyada dalka.

Dhinaca kale xildhibaanada baarlamaanka Soomaaliya ayaa maanta la filayaa inay dhameystiraan xeerka matalaada gobolka Banaadir oo dood adag ay ka yeesheen.

Sida aan xogta ku helnay waxaa jira xildhibaano ay ku jiraan Wasiiro oo u badan hal beel , kuwaas oo wada oo lole ka dhan ah codeynta Xeerka Mataalada Gobolka Banaadir ee Aqalka Sare.

Arrimahaan ayaa ku soo aadaya, iyadoo weli aysan cadeyn nooca doorasho ee dalka ka dhaceyso, xilli haatan uu sii dhamaanayo muddo xileedka madaxda dowladda Somalia.

Shabelle Hoose 27ka Juun 2020  Faah faahino dheeraad ah ayaa ka soo baxaya howlgallo qorsheysan oo ciidamada Xoogga dalka ay ka sameeyeen Sh/Hoose.

Howlgallada oo ahaa kuwa ballaaran ayaa waxaa si wadajir ah u fuliyey ciidamada sida gaarka ah tababaran ee Kumaandooska Danab iyo kuwa Gorgor oo is-kaashanaya.

Saraakiil ka tirsan kuwa dowladda oo ka warbixiyey howl-galladaasi ayaa sheegay in si gaar ah uga sameeyeen deegaanada Shaam, Yuumbis Nuur-Gare, Buulo-Bashiir, Mubaarak iyo Toora-Tooroow oo dhammaan ka wada tirsan gobolka Shabeelaha Hoose.

Sidoo kale saraakiisha ayaa tilmaamay inay burburiyeen goobo kala duwan oo Al-Shabaab ay ku lahaayeen deegaanadaasi, kadibna ay ka soo furteen saanad ciidan.

Dhanka kale ma jiro illaa iyo hadda wax hadal ah oo ka soo baxay kooxda Al-Shabaab oo la xariira dhaq-dhaqaaqyadaasi.

Muddooyinkii la soo dhaafay ciidamada huwanta ayaa kordhiyey howlgallada milatari ee ay ka wadaan koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya.

Maamulka Dowladda Galmudug 27ka Juun 2020 Madaxweynaha dowlad goboleedka Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor-Qoor) oo warbaahinta ugu warramayey magaalada Gaalkacyo ayaa si adag uga hadlay dagaalka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab.

Qoor-Qoor ayaa sheegay in Galmudug iyo Puntland ay iska kaashan doonaan arrimaha amniga, isaga oo xusay in wax fursad ah aysan sii doonin ururada argagixisada ah.

Sidoo kale wuxuu wacad ku maray in ciidamada ay howlgallo wadaji ka bilaabi doonaan gobolka, wuxuuna wacad ku maray dhammaan  gobolkaasi laga saarayo Al-Shabaab.

Madaxweynaha Galmudug oo hadalkiisa suu wata ayaa intaasi ku daray in kooxdaasi oo sii hurineyso dagaal beeleedyada ay dhibaato xoogan ka wado gobolka.

Valueimpression Placeholder

Hadalkaan ayaa ku soo aadaya, iyada oo shalay madaxweynayaasha maamullada Galmudug iyo Puntland ay kulan xasaasi ah ku yeesheen waqooyiga Gaalkacyo, iyaga oo isku afgartay xoojinta amniga labada maamul oo loo hirgelin doono si ficil ah.

Al-Shabaab ayaa weli heysata deegaano iyo degmooyin ka tirsan Mudug, waxaana sidoo kale weeraro iyo dilal qorsheysan ay ka fulisaa deegaano hoosta Galmudug iyo Puntland.

Maaulka Dowladda Galgaduud 27ka Juun 2020 Wararka laga helayo gobolka Galgaduud ayaa sheegaya in saaka dagaal beeleed uu dib uga qarxay qeybo ka mid ah gobolkaasi.

Dagaalka oo ah mid culus ayaa wuxuu ka socdaa deegaanka Qalanqalle oo ka tirsan gobolka Galgaduud.

Maleeshiyaadka labada dhinac ee diriraya ayaa isku adeegsanaya hubka noocyadiisa kala duwan, waxaana haatan xaaladdu ay tahay mid aad u kacsan.

Sidoo kale wararka ayaa sheegaya in dagaalkan uu daba socdo midkii shalay ka dhacay deegaanka Xananbuure, kaas oo ay ku dhinteen illaa 10 ruux.

Qaar ka mid ah dadka ayaa sheegaya inuu jiro khasaare kala duwan oo ka dhashay dagaalka, balse aan la shaacin karin inta uu la’egyahay.

Dhanka kale madaxweynaha Galmudug oo si adag uga hadlay dagaalkaasi ayaa ciidamada dowladda ku amray inay kala dhexgalaan labada beelood, si loo joojiyo dagaalka.

Galgaduud oo ku yaalla bartamaha Soomaaliya ayaa waxaa inta badan ku soo laa-laabta dagaallo sokeeye oo u dhexeeya maleeshiyaad beeleed ku wada sugan gobolkaasi

Muqdisho27ka Juun 2020 Kooxo hubeysan ayaa lagu soo warramayaa in goor dhow askar ka tirsanaa ciidamada dowladda ay ku dileen gudaha magaalada Muqdisho.

Dilka oo ahaa mid qorsheysan ayaa ka dhacay degmada Kaaraan ee gobolka Banaadir, gaar ahaan agagaarka Masjidka Irshaad, iyadoona lagu toogtay labo askari oo ka tirsanaa ciidamada dowladda, gaar ahaan kuwa qaada canshuuraha ee Minishiibiyada.

Wararka ayaa sheegaya in labadaasi askari la toogtay, xilli ay ku jireen goob lagu gooyo boonada gaadiidka Carro-gediska loo yaqaano.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi ku daraya in raggii ka dambeeyey dilkaasi ay goobta isaga baxsadeen falka kadib.

Ciidamada ammaanka, gaar ahaan kuwa Booliska ayaa markii dambe gaaray goobta, kuwaas oo meydadka askarta ka soo qaaday halkaasi.

Weli ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha amniga iyo maamulka degmada Kaaraan oo ku aadan dhacdadaasi.

Inta badan kooxda Al-Shabaab ayaa dilalka qorsheysan ee ka dhanka ah askarta dowladda ka fulisa caasimada, inkastoo illaa iyo hadda aysan ka hadlin falkaasi.

Galmudug 27ka Juun 2020 Sheekh Maxamed Shaakir Cali Xasan oo ka mid ah hoggaanka Ahlu Sunna Waljamaaca ayaa war ka soo saaray dagaal beeleedyada ka soo cusboonaaday deegaanada Xananbuure iyo Qalanqalle ee waqooyiga gobolka Galgaduud.

Qoraalka ka soo baxay xafiiska Sheekh Shaakir ayaa waxaa ugu horreyn dhinacyada diriraya looga dalbaday inay dagaalka ku joojiyaan, si shuruud la’aan ah.

Sidoo kale waxaa loogu baaqay waxgaradka, culimada iyo odayaasha dhaqanka inay u istaagaan sidii looga hortagi lahaa dagaalladaasi.

Ugu dambeyn Ahlu Sunna ayaa sheegtay in xilligan aan loo baahneyn dagaallo sokeeye, islamarkaana ay muhiim tahay in laga wada shaqeeyo nabadda.

Dagaallada ka socda Galgaduud ayaa waxaa ku dhintay 10 qof, iyadoo ay ku dhaawacmeen tiro kale oo ay ku jiraan dad rayid ah oo aan waxba galabsan.

 

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 26ka Juun 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Iscasil Madaxweyne Mudane Farmaajo “Been-Hawaas:  Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii 4raad? Yaa afar sanno ku dhisi karin ciidan maanta? Yaa Madaxweye Mudane Maxamed Cabdillaahi Farmaajo “Been-Hawaas” ka xun oo ka been badan asagoo horay idaacadaha ugu dacaayadeen jiray Madaxweynihii hore Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid/Garguurte” oo khaa’inul waddankii badda Soomaaliya u saxiixay Sanator Cumar Cabdirashiid mar kale u magacaabay Raysal Wasaaraha Soomaaliya asagoo ogaa inuu khaa’inul waddan Cumar Cabdirashiid saxiixay badda Soomaaliya? Mase ma waxay Ummadda Soomaaliyeed wax ka sugaan Madaxweynihii hore Mudane Shiikh Shariif Shiikh Axmed oo khiyaamay Midowgii Maxaakiimta Islaamiga asagoo Madaxweyne ku noqday in si khaldan Baarlamaanka Soomaaliya loogu daro 275 oo kale kadibna uu saxaafadda la soo istaago ma ogeyn saxiixa badda Soomaaliya ee uu saxiixay khaa;inul waddan Senator Cumar Cabdirashiid? 

Maamulka Dowladda Puntland 26ka Juun 2020 Ciiddamo dhawaan Puntland tababar ugusoo xirtay magaalada Qardho ee gobolka Karkaar, ayaa lagu daabulay gobolka Sool gaar ahaan jiidaha ay isku hor fadhiyaan ciidamada Puntland iyo kuwa Somaliland.

Daabulida ciidamadan ayaa kusoo beegantay maalmo kahor markii wasiiradda warfaafinta Puntland iyo Somaliland ay hawada isku marsiiyeen hadalo colaadeed.

Wasiirka warfaafinta Puntland, Cabdullaahi Cali Xirsi (Timacadde), ayaa sheegay inuu dhacayo dagaal aan la mahdin haddii Somaliland aysan ka bixin gobolka Sool.

Sidoo kale, wasiirka warfaafinta Somaliland saleebaan Koore, ayaa isna sheegay inay Somaliland tilaabo milatari qaadayso haddii Puntland iskudaydo inay soo faro galiso degaanadooda.

Puntland iyo Somaliland ayaa sanadkii 2018, waxay dagaalo culus ku dhexmareen gobolka Sool, kadib markii Puntland laga qabsaday degmada Tukaraq ee gobolka Sool.

Tan iyo waqtigaas weli xiisadaha gobolka Sool ma degin, waxaana ciidamadu isku horfadhiyaan goobahoodii.

Iran 26ka Juun 2020 Dowladda Iran ayaa sheegtay in xiriirka ay la leedahay Imaaraadka uu soo hagaagayo islamarkaana ay diyaar u tahay in ay wada xaajood la gasho Sacuudiga, sidaas waxaa Al-Jazeera u sheegay sarkaal sare oo ka tirsan militariga Iran.

TV-ga ayaa wariyay in Yaxya Safavi oo hogaamiyaha sare ee Iran kala taliya arrimaha militariga uu yiri “xiriirka aan la leenahay Imaaraadka waa uu hagaagay, mowqifka ay Abu Dhabi naga qabtana waa uu is bedelay.”

Waxaa uu sidoo kale yiri: “Waxaan diyaar u nahay in aan wada hadal la galno Sacuudiga iyadoo aan wax shuruud ah lagu xirin haddii ay ogolaadaan.”

Safavi ayaa intas ku daray: “Riyadh waa in ay qirataa in ay ku guul darreysatay dagaalkeeda Yemen ayna qaadataa siyaasad cusub….waxa ka dhacaya Yemen waa qalalaase militari oo aan waxtar lahayn, kaas oo Sacuudigu markii hore ay qaaday.”

Tan iyo bishii March ee sanadkii 2015-kii, Sucuudiga ayaa hogaminayay isbahaysi militari oo duqaymo ka fulinayay Yemen ayna doonayeen in ay ku jabiyaan Xuuiyiinta ay taageerto Iran.

Natiijaduna waxay noqotay, in Qaramadda Midoobay ay uga dhawaaqdo Yemen “xasarad bani’aadanimo tii ugu xumeyd ee dunida” taas oo ugu yaraan 80 boqolkiiba dadka Yemen ay gar-gaar u baahanyihiin.

Turkiga 26ka Juun 2020 Sida ay werisay Daily Sabah, Turkigu waxaa uu xiray afar qofood oo loo heysto in ay u basaasayeen Faransiiska. Afarta qof oo ah muwaadiniin u dhashay dalka Turkiga waxay aruurinayeen warbixin ku saabsan ururrada isbedel diidka iyo urur diimeedyada Turkiga.

Sidoo kale waxay isticmaaleen aqoonsiyo been abuur ah, si ay isugu ekeysiiyaan wakiillada hey’adda sirdoonka Turkiga, sida warka lagu sheegay. Hogaamiyaha kooxda basaaska ah waxaa uu booliiska u sheegay in lagu soo tababaray dalka Faransiiska, kadibna uu seddax qof oo kale u qortay si ay uga caawiyaan howlihiisa basaasnimo.

Warkaan waxaa uu yimid kadib markii uu xumaaday xiriirka u dhexeeya dalalka Turkiga iyo Faransiiska oo ah labo wadan oo ka tirsan xulifadda NATO, markii ay laba meel oo kala duwan ka istaageen xasaradaha dalka Libya. Markii ugu dambeysay, toddobaadkii lasoo dhafay dhacdo ayaa ka dhex-dhacday  maraakiibta dagaalka ee Turkiga iyo Faransiiska, kuwaas oo  ku wada sugan badda Mediterranean-ka.

Faransiisku waxaa ciidamada badda Turkiga ku eedeeyay “in ay ku xad-gudbeen maraakiibta dagaalka Faransiiska ee ka tirsan howlgalka NATO.”  Wasaaradda difaaca Faransiiska waxay maraakiibta dagaalka Turkiga ku eedeysay in ay aad uga gardaranyihiin maraakiibta dagaalka Faransiiska.

Markii markab dagaal oo Faransiisku leeyahay uu isku dayay in uu hubiyo in mid Turkigu leeyahay uu hub u tahriibinayo Libya, lama uusan shaqayn, wuxuuna diiday in uu u sheego meesha uu u socdo, sida ay sheegeen saraakiisha Faransiiska.

Faransiisku waxaa uu sheegay in markabka Turkigu uu damiyay qalabkiisa, isla markaana uu qariyay aqoonsigiisa, Turkiguna waa uu beeniyay eedeynta, waxaana uu sheegay in Faransiisku uu ku qaldanaa in uusan xiriir la sameyn markabka Turkiga.

Dhacdadaan u dhaxeysa dalalka Turkiga iyo Faransiiska waa qaraxii ugu dambeeyay, laakiin xiisadda u dhaxaysa labada dal ma cusba. Tan iyo markii Faransiisku uu si furan u taageeray kooxda YPG,  xiriirka Turkiga iyo Faransiisku  waa uu xumaa.

Kadib faro gelintii uu Turkigu ku sameeyay Liibiya oo ka dambeysay markii uu Turkigu heshiis military la galay Dowladda Qaramadda Midoobay taageerto ee Liibiya, xiriir-xumadda u dhaxaysa Turkiga iyo Faransiiska ayaa ka ksoo ifbaxday Liibiya.

Madaxweynaha dalka Faransiiska Emmanuel Macron ayaa Isniintii sheegay in Faransiisku uusan u dul qaadan doonin faro-gelinta military ee Turkigu ku sameeyay Liibiya. Inkastoo xukuumadda Paris ay doorweyn ku leedahay sii soco shadda qalalaasaha Liibiya, Macron waxaa uu hadalkiisa ku daray in Ankara ay “cayaar halis ah” ku dheeleyso wadanka dagaaladdu la degeen ee Libya.

Ankara deg-deg ayey ugu cambaareysay hadalka Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron, war qoraal ah oo uu soo saaray afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Hami Aksoy. Ayaa lagu yiri “Ereyadda Madaxweynaha Faransiiska keliya waxaa lagu sharixi karaa in uu sababta ku daboolayo iyadoo taageeradda Turkiga ee Dowladda sharciga ee Liibiya ay waafaqsantahay qaraarka Qaramadda Midoobay.”

Turkigu lama uusan yaabin carada Faransiiska, iyadoo Ankara ay bedeshay dhacdooyinkii ka socday Liibiya, iyadoo u maraysa tageeridda Dowladda sharciga ah ee Liibiya. Taageerayaasha Jeneraal Khalifa Hafter, sida Faransiiska, Imaaraadka, Masar iyo Russia ayaa ka niyad jabsan khasarihii Hafter soo gaaray labadii bilood ee lasoo dhaafay.

Jeneraal Khalifa Hafter, keliya kuma guul darreysan gulufkiisa sanad jirsaday ee Tripoli, waxaa uu sidoo kale lumiyay meelo muhiim ahaa oo uu qabsaday sanadkii 2014-kii. Faransiiska waxa uu si gaar ah uga xanaaqay in Dowladda uu Turkigu taageerayo ay isu diyarineyso in ay qabsato Jufra iyo Sirte.

Jufra iyo Sirte aad ayey muhiim ugu yihiin Faransiiska wuxuuna ka aruursadaa Dahabka iyo Uranium-ka, kaasi oo uu ka boobo dalalka Afrika, sida Mali, Chad, Niger iyo sidoo kale Saliida Liibiya ee garoonka Jufra, iyadoo la marsiiyo Sirte loona sii gudbiyo France.

Sida la ogyahay, Faransiisku waa wadanka Liibiya u horseeday qaska. Waxaa intaas dheer xukuumadda Paris waxay Liibiya u direysay kaalmo military oo qarsoodi ah muddo sanado ah – taasna waxaa caddeeyay warbixino badan.

Faransiisku waxaa uu matalayaa in uu doonayo nabadda Liibiya, laakiin xaqiiqdii waa mid ka mid ah kuwa caqabadda hor dhigaya nabada.  Sida uu sheegay howlgalka taageeradda Qaramadda Midoobay ee Liibiya, waxaa magaalada Tarhuna laga helay xabaal wadareed, kadib markii ciidanka dowladdu ay magaaladaas ka xoreeyeen ciidamada Jeneraal Khalifa Hafter.

Muqdisho 26ka Juun 2020 Guddoomiyaha xisbiga amniga iyo cadaaladda, Mudane Yuusuf Xasan Mursal oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada caasimada ah ee Muqdisho ayaa sheegay inay kalsoonidii kala noqdeen guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka qaranka, islamarkaana ay joojiyeen wada shaqeyntii kala dhexeysay.

Yuusuf Xasan ayaa go’aankooda u sababeeyey in guddiga uu ku sifoobay dhex-dhexaad la’aan ku aadan howsha qaran ee loo igmaday.

Sidoo kale waxa uu shaaciyey inuu ku dhex-milmay laanta fulinta oo ah xukuumadda Soomaaliya, sida uu hadalka u dhigay.

Guddoomiyaha xisbiga amniga iyo cadaaladda ayaa ugu baaqay beesha caalamka iyo dalalka daneeyo arrimaha Soomaaliya inay dib u eegis ku sameeyaan dhaqaalaha iyo lacagaha ay siiyaan guddiga doorashooyinka, isaga oo sheegay in guddigaasidhaqaalaha la siiyo lagu bixiyo ku bixiyeen dano gaar ah oo baalmarsan sharciga.

Ugu dambeyn dambeyn wuxuu hoosta ka xariiqay in aan lagu kalsoonaan karin shaqada guddiga doorashooyinka qaranka, islamarkaana aan lagu aamini karin qabashada doorashooyin xor iyo xalaal ah oo ay  ka qabtaan dalka sanadkan 2020 illaa 2021-ka.

Muqdisho 26ka Juun 2020Guddoomiyaha Aqalka Sare ee BFS Cabdi Xaashi Cabdullaahi ayaa Arbacadii soo saaray qoraal uu ku sheegay in xeerarka ay ka doodayaan Golaha Shacabka aheyn kuwii saxda ahaa ee guddiga labada Gole soo diyaariyeen.

War-saxaafadeedka Guddoomiyaha ayaa dab ku sii shiday siyaasadda Soomaaliya oo markii horaba aheyd mid aan laheyn sal fadhiyo iyo xasilooni weyn.

Waxaa jira hal qodob oo mar-qaati u noqonaya cabashada guddoomiyaha Golaha Aqalka Sare, kaas oo ah; doodda baarlamaanka gaar ahaan Golaha Shacabka ayaa waxaa diidan dowlad gobaleedyada dalka waxaana ka muuqato orod iyo boobsiis waana waxa sii xoojinaya qeyla dhaanta guddoomiye Cabdi Xaashi.

Sidoo kale dooda Aqalka Sare ayaa waxaa marqaati u ah doodii madaxweynayaasha dowlad gobaleedyada taas oo aheyd in Madaxweynaha ka codsadeen in marka hore la joojiyo sharciyada baarlamaanka horyaala iyo kuwii laga soo gudbay oo ay qeyb ka yihiin kuwa muranka dhaliyay.

Madaxweyne Farmaajo ayaa dowlad gobaleedyada ka ogolaaday codsigaas inkastoo uusan wali dhaqan gelin. Dalabkaan ayey dowlad gobaleedyadu jeediyeen kulankii ugu dambeeyay ee dhacay Isniintii todobaadkaan.

Puntland iyo Jublanad ayaa labadaba qoraallo ay soo saareen ku sheegeen in dowladda ay ka baxday ballanqaad uu Farmaajo sameeyey Isniintii.

Wararka ayaa sheegaya in la doonayo in dhammaan xeerarkan la ansixiyo ka hor kulanka madaxweynaha iyo madax goboleedyada oo ku beegan 5 ilaa 7 July, taasi oo muujineysa boobsii la rabo in wax lagu marsado.

Waxaa sii xumaanaya khilaafka u dhaxeeya labada Gole ee baarlamaanka Soomaaliya waxaana la aaminsan yahay in Villa Somalia ay gadaal ka riixeyso hujuumka ku socdo Guddoomiyaha Golaha Aqalka Sare ee BFS.

 

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 25ka Juun 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Iscasil beenloow! Meeqo Taliye ayuu badalay Madaxweyne MUdane Farmaajo “Been-Hawaas”? Meeqo deeq/yabooh beenaad ayey beesha caalamka u ballanqaaday xukuummadda fashilatay? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii 4raad? Yaa afar sanno ku dhisi karin ciidan maanta? Yaa Madaxweye Mudane Maxamed Cabdillaahi Farmaajo “Been-Hawaas” ka xun oo ka been badan asagoo horay idaacadaha ugu dacaayadeen jiray Madaxweynihii hore Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid/Garguurte” oo khaa’inul waddankii badda Soomaaliya u saxiixay Sanator Cumar Cabdirashiid mar kale u magacaabay Raysal Wasaaraha Soomaaliya asagoo ogaa inuu khaa’inul waddan Cumar Cabdirashiid saxiixay badda Soomaaliya? Mase ma waxay Ummadda Soomaaliyeed wax ka sugaan Madaxweynihii hore Mudane Shiikh Shariif Shiikh Axmed oo khiyaamay Midowgii Maxaakiimta Islaamiga asagoo Madaxweyne ku noqday in si khaldan Baarlamaanka Soomaaliya loogu daro 275 oo kale kadibna uu saxaafadda la soo istaago ma ogeyn saxiixa badda Soomaaliya ee uu saxiixay khaa;inul waddan Senator Cumar Cabdirashiid? 

Maamulka Dowladda Jubbaland 25ka Juun 2020 Jubaland ayaa taageertay qoraalkii kasoo baxay guddoomiyaha Aqalka Sare ee lagu sheegay in xeerka doorashooyinka ee horyaalla golaha shacabka uusan ahayn kii saxda ahaa ee lagu heshiiyey.

“Qaraarka ka soo baxay Guddoomiyaha Aqalka Sare waxa uu ka turjumayaa arrimo masiiri ah oo saameeyn ku leh Dowlad Goboleedyada ee uu Aqalka Sare wakiilka ka yahay, sidaas darteed, Dowlad Goboleedka Jubaland waxay soo dhoweyneysaa qaraarka maanta uu soo saaray Guddoomiyaha Aqalka Sare, Mudane Cabdi Xaashi Cabdulaahi, ee tix-raaciisu ahaa XG/428/B-10/20,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay Jubaland.

Dowlad Goboleedka Jubaland ee Soomaaliya ayaa dalbatay in Golaha Shacabka ee Fedaraalka uu hakiyo aqriska, ka doodista iyo u codeynta dhamaan xeerarka ku xusan warqadda uu soo saaray Guddoomiyaha Aqalka Sare iyo xeer walba oo saameyn ku leh hannaanka doorashada heer federaal ee 2020/2021.

Waxay sidoo kale dalbatay in Golaha Shacabka Aanu gudbin xeerarka doorashada iyo xeer kasta oo saamaynaya arrimaha masiiriga ah inta laga galayo wada-tashi u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Dowladaha Xubnaha ka ah

Jubaland ayaa shaacisay inaysan aqbali doonin, qeybna ka noqon doonin fulinta sharci ama xeer doorasho kasta oo ka soo baxa Golaha Shacabka oo aan ku iman wada tashi iyo xal siyaasadeed oo ay wada gaaraan Dowladda Federaalka Soomaaliya, Dowladaha Xubnaha ka ah, iyo Saamileyda Siyaasadda Qaranka. 

Maamulka Dowladda Puntland 25ka Juun 2020 Puntland ayaa qoraal ay kasoo saartay walaac uga muujisay xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan arrimo doorashooyinka waxaana ay ka degtay inay qaadi doonto tallaabo kasta oo dastuurkeeda uu u ogolaanayo.

Puntland ayaa mar kale ku celisay in qaadacday sharciga doorashada ee uu Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaliya saxiixay 20-kii Febraayo, kaasi oo ay sheegtay inuusan waaqasanayn dastuurka dalka.

“Dawladda Puntland waxay ka walaacsan tahay inaan la tix-gelin is-afgardkii lagu gaaray kulankii maqal-aragga ahaa (Zoom) ee ay yeesheen Madaxda Dawladda Federaalka iyo Madaxda Dawladaha Xubinta ka ah DF oo dhacay 22 Juun, 2020; kaasoo ahaa in la joojiyo doodda Golaha Shacabka ee la xariirta sharciga doorashada,” ayaa sidoo kale lagu yiri qoraalka kasoo baxay Puntland.

Puntland ayaa ka digtay in Shuruucda waddanka lagu saleeyo damac-gaar ah iyo rabitaanka Madaxda dalka; iyadoo loo marayo habraacyo aan waafaqsanayn dastuurka ku-meel gaarka ah, laguna dhiiranayo been-abuur iyo isdaba-marin sida ku cad warqadda Guddoomiyaha Aqalka Sare.

Puntland ayaa sheegtay inay bogaadineyso dadaallada uu hormuudka u yahay Guddoonka Aqalka Sare ee DF, kaas oo ka shaqeeyey in Madaxda dowladda DF iyo Madaxda Dowladdaha xubinta ka ah DF ay isugu yimaadan shir wadatshi oo lagu Iafagurayo arrimaha doorashooyinka 2020/21.

Qoraalka ayaa ugu dambeyn lagu yiri “Dawladda Puntland waxaa ka go’an inay qaadato go’aan kasta oo uu u ogalaanayo dastuurkeedu, islamarkaasna ku xusnaa Go’aannadii ka soo baxay sharweynihii wada-tashaga Puntland ee 15 -17kii bishii Maarso 2020 ka dhacay magaalada Garowe, haddii ay adkaato xal u helidda arrimaha siyaasadeed ee murugsan ee wada-tashigooda loo ballanshan yahay, isla markaasna ay ka waantoobi waayaan madaxda Dowladda Federaalka maroorsiga talada ayaaha dalka iyo hareermaridda Dastuurka. “

Jubbaland Hoose 25ka Juun 2020 Ciidamada kumaandooska militeriga Soomaaliya ee Danab ayaa howlgallo ay ka fuliyeen gobolka Jubbada Hoose waxay Al-Shabaab uga saareen deegaano dhowr ah, waxayna saraakiisha hoggaamineysa ciidankaas soo bandhigeen tirada dagaalamayaal ay ka dileen Al-Shabaab.

Gaashaanle Xasan Aadan Ciraaqi waa Taliyaha ururka 5-aad, guutada 16-aad ciidamada Danab ee xoogga dalka, waxa uu Idaacadda Ciidamadda Qalabka Sida u sheegay in howlgalkaas ay Al-Shabaab uga dileen illaa lix xubnood oo ka tirsanaa dagaalamayaashooda.

Sidoo kale Taliyuhu waxa uu sheegay inay Al-Shabaab kala wareegeen deegaano dhowr ah oo hoos taga degmooyinka Kismaayo iyo Jamaame ee gobolka Jubbada Hoose.

Deegaanada ay la wareegeen ciidamadu ayaa waxaa ka mid ah Xawaaljiri, Bernasey, Yaaqbishaar iyo Cusbo, kuwaas oo dhamaantood ay horay u maamulayeen Al-Shabaab

Muqdisho 25ka Juun 2020 Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa ku casuumay Madaxweyneyaasha Dowlad Goboleedyada iyo Guddoomiyaha Gobolka Banaadir in ay kasoo qeyb galaan Shirka Golaha Amniga Qaranka oo ka dhici doona magaalada Muqdisho.

Shirkan oo qabsoomaya inta u dhaxaysa 5-8 Luulyo, 2020 ayaa ajandihiisu yahay sidii wadatashiyo ballaaran looga yeelan lahaa doorashooyinka dalka, arrimaha amniga, dagaalka ka dhanka ah kooxaha argixisada, dhammeystirka dib u eegista dastuurka iyo horumarinta dhaqaalaha dalka.

Casuumadda madaxweynaha ayaa imaneysa dhowr maalmood kadib markii madaxda dowladda iyo madax goboleedyada ay shir horudhac ahaa ku yeesheen aaladda muuqaalka ee Zoom, kaasi oo looga tashanayey qabsoomidda shirkan.

“Dowladda Federaalka Soomaaliya (DFS) waxa ay adkaynaysaa muhiimadda shirkan, maadaama uu dhammeystir u yahay guulaha siyaasadeed, amni iyo dhaqaale ee ay wadajirka u xaqiijiyeen shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed, waxa uuna shirku jihaynayaa geeddi socodka dimuqraadiyeed ee dalkeenna,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay Villa Somalia.

Muqdisho 25ka Juun 2020 Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya dila uu askari ka tirsan ciidamada dowladda ka geystay qeybo ka mid ah magaalada Muqdisho.

Dilkan oo loo geystay gabar dhalinyaro aheyd ayaa ka dhacay agagaarka Warshaddii hore ee Caanaha oo ku taalla degmada Hodan ee gobolka Banaadir.

Marxuumadda ayaa waxaa lagu magacaabi jiray, Xamadi Cabdulllaahi, sida ay Caasimada Online u sheegeen dad goobjoogayaal ah.

Dilkeeda ayaa yimid, kadib markii askariga uu rasaas ku furay mooto Bajaaj ay saarneyd Allaha u naxariisteen marxuumad Xamdi oo xilligaas mareysay halkaasi. Wararka ayaa sheegaya inuu baxsaday askarigii ka dambeeyey falkaasi toogashada ah, lamana oga sababta rasmiga ah ee ka dambeysa dhacdadaasi.

Sidoo kale ma jiro weli wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha laamaha amniga Soomaaliya oo ku aadan dilkaasi.

Inta badan ciidamada dowladda ee ku sugan Muqdisho ayaa dilal ka dhan ah rayidka ka geysta gudaha caasimada.

Muqdisho 25ka Juun 2020 Wasiirka arrimaha dibadda Soomaaliya, Axmed Ciise Cawad oo wareysi gaar ah siiyey BBC-da ayaa ka hadlay sababta ay Soomaaliya u diiday qaraarkii  ka soo baxay Jaamacadda Carabta, islamarkaana ay ula safatay Itoobiya.

Cawad ayaa sheegay in dowladda federaalka ay qaadatay go’aankaasi, iyada oo eegeyso danaha gaarka ah ee darisnimada iyo saaxibtinimada labada dal.

Wasiirka ayaa xusay in wixii dhibaato ah ee soo gaara Itoobiya ay sidoo kale soo gaarayaan Soomaaliya, ayna dalkeena dan ugu jirin khilaafka ka dhexeeya dalalkaasi.

“Itoobiya daris baan la nahay, saaxiib baan la nahay, sidaas darteedna wixii dhibaato ah oo Itoobiya gaara annagana wuu nasoo gaarayaa. Masarna saaxiib ayaan la nahay, marka Soomaaliya dan uguma jirto khilaaf dalalkaas dhex mara.” ayuu yiri Mr. Cawad.Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in mowqifka ay qaadatay dowladdda federaalka ay la qabeen dalal badan oo ay ka mid yihiin Jabuuti iyo Qatar.

“Annaga mowqifkeennu – oo ah nala qabeen dalkalka aan walaalaha nahay ee Jabuuti iyo Qadar -wuxuu ahaa in khilaafka ku saabsan biyo xireenka ay dhiseyso Itoobiya oo ay isku waafaqi la’ yihiin Masaarida iyo Suudaan in lagu dhammeeyo wadahadal. Qaraarka ay Masar soo bandhigtay wuxuu dhigayay in Itoobiya aysan buuxin karin biyo xireenka ilaa laga heshiiyo. Dowladda Itoobiyana heshiis wey oggoshahay laakiin waxay diiddan tahay in waqti looga dilo wadahadal dheeraanaya,” ayuu hadalkiisa sii raaciyey wasiirku.

Muddooyinkii la soo dhaafay ayaa waxaa sii xoogeysanayey xiriirka Soomaaliya ay la leedahay wadamada gobolka sida Itoobiya iyo Eritrea, waxaana dhowrkii sano ee lasoo dhaafay u socday wada-hadallo saddex geesood ah ay yeelanayeen madaxda dalalkaasi.

 

 

https://www.youtube.com/watch?v=COAmvEEyqx4&feature=push-prem-sub&attr_tag=ajjQ0W_sm4dONCbb%3A6&fbclid=IwAR3AKi76m-tL_hVeM8dGGz0spEVz1ySvA84rA_uUNjJljChgdwTwSTPuK_Y

 

WARARKA MAANTA 24ka Juun 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Yaa magaca #Soomaaliya muddo 29 sanno lacag ku dhacayey oo si xisaabi xil-ma leh ugu qaraabanayey #Soomaaliya aan ka ahayn Bandigag Adduunka, Qaramadda Midooway Iyo Hay’addaha Caalmaiga? Xagge/halkee mareen $ 900 ee Dowladda Maraykanka u ballanqaaday #Soomaaliya? Xaggee/halkee martay 100kii imilyan ee Midowga Yurub “European Union” b ballanqaaday #Soomaaliya? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii 4raad? Yaa afar sanno ku dhisi karin ciidan maanta? Yaa Madaxweye Mudane Maxamed Cabdillaahi Farmaajo “Been-Hawaas” ka xun oo ka been badan asagoo horay idaacadaha ugu dacaayadeen jiray Madaxweynihii hore Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid/Garguurte” oo khaa’inul waddankii badda Soomaaliya u saxiixay Sanator Cumar Cabdirashiid mar kale u magacaabay Raysal Wasaaraha Soomaaliya asagoo ogaa inuu khaa’inul waddan Cumar Cabdirashiid saxiixay badda Soomaaliya? Mase ma waxay Ummadda Soomaaliyeed wax ka sugaan Madaxweynihii hore Mudane Shiikh Shariif Shiikh Axmed oo khiyaamay Midowgii Maxaakiimta Islaamiga asagoo Madaxweyne ku noqday in si khaldan Baarlamaanka Soomaaliya loogu daro 275 oo kale kadibna uu saxaafadda la soo istaago ma ogeyn saxiixa badda Soomaaliya ee uu saxiixay khaa;inul waddan Senator Cumar Cabdirashiid? 

Muqdisho 24ka Juun 2020 Waxaa isa soo taraya cabashooyinka ay qabaan ganacsatada Suuqa Bakaaraha ee magaalada Muqdisho, cabashadaas oo ku saabsan dhac si joogto ah looga geesto gudaha Suuqa.

Qaar kamid ah ganacsatada ayaa Caasimada Online u sheegay in ay dhib badan ku qabaan dhaca oo si weyn ugu sii fidaya suuqa Bakaaraha dhamaantiis.

“Qeybta daawada ayaa ku suganahay waxaan dhib ku qabnaa rag ku libis dareeska ciidanka oo dhac noo geesta,” ayuu yiri mid ka mid ah goob joogayaasha suuqa.

Ganacsata suuqa Bakaaraha ayaa sheegay in kaliya suuq qeybya daawada ka jirin dhibaatada waxeyna hay’adaha ammaanka ka dalbadeen in si deg deg ah wax looga qabto

Maalmihii ugu dambeeyay ayaa magaalada Muqdisho waxaa aad ugu soo badanaya cabashada dadweynaha taas oo ku saabsan dhaca iyo dilalka oo sii kordhaya.

Habeenii Axadda, Allah ha u naxatiistee Cabduqaadir Cabdullaahi Goosaar, oo ahaa wiil dhalinyaro ah islamarkaana dhawaan dhameestay heerka koowaad ee waxbarashada Jaamacadda, ayaa lagu dilay Muqdisho.

Marxuumka ayaa dilkiisa waxaa ka dambeeyay koox hubeysan oo damacsanaa in ay ka dhacaan Mooto nuuca Feykoonka ah, kuwaas uu ka diiday inuu ku wareejiyo furaha mootada, sida ay noo sheegeen dad ku sugnaa goobtii lagu dilay oo ka tirsan degmada Yaaqshiid.

Muqdisho 24ka Juun 2020 Warar lagu kalsoon yahay oo ay heshay Caasimada Online ayaa sheegaya inuu fashilmay shirkii uu ku baaqay guddoomiyaha Aqalka Sare ee loo qaban lahaa madaxda dowladda federaalka iyo madax goboleedyada.

Guddoomiyaha Aqalka Sare Cabdi Xaashi Cabdullaahi ayaa 12kii bisan la magaabay guddiga isku keenista madaxda dowladda federaalka iyo dowladda goboleedyada, kaasi oo ka shaqeyn lahaa qabsoomidda shirka looga arrinsanayo hannaanka lagu geli doono doorashooyinka qaranka ee 2020/2021, si loo helo hab iyo hannaan raalli la isaga yahay oo doorashada lagu galo.

Si kastaba, ilo-wareedyo ka tirsan Villa Somalia ayaa Caasimada Online u sheegay in shirkaas uu fashiliyey shirkii uu madaxweynaha go’aansaday inuu isugu yeeray madax goboleedyada.

“Warqaddii madaxweynaha ku casuumay madax goboleedyada ayaa meesha ka saartay qorshihii Cabdi Xaashi, madaxweynaha ma dooneyn inuu Aqalka Sare siiyo awood ay ku hagaan waxa uu sameynayo,” waxaa sidaas yiri sarkaal ka tirsan Villa Somalia oo la hadlay Caasimada Online.

Shirkaasi ayaa kulankiisii hordhaca ahaa uu dhacay Isniintii, ayada oo la filayo inuu xigo kulan kale oo weyn.

Sidoo kale, maamul gobaleedyada Galmudug iyo Koonfur Galbeed aysan ilaa hadda ka jawaabin baaqii Golaha Aqalka Sare ee ku aadanaa qabsoomida shirka khilaafka dowladda iyo maamul gobaleedyada dalka, kadib markii ay Villa Somalia, oo ay ku xiran yihiin ay ka dalbatay inaysan ka hadal.

Xukuumadda Soomaaliya ayaan sidoo kale ilaa hadda ka hadlin baaqa guddoonka Aqalka Sare mana jirto wax dadaal ah oo ay wado islamarkaana ku saabsan ka qeybgalka shirkaasi looga hadlayo khilaafka iyo doorashada Soomaaliya.

Cabdi Xaashi Cabdullaahi ayaa ku baaqay in ka hor 25-ka bisha uu qabsoomo shirka arimaha doorashada taasi oo ku beegan berri, waxaana muuqata inuu sidaas meesha uga baxay.

Muqdisho 24ka Juun 2020 Dowladda Soomaaliya ayaa diiday inay taageerro qaraar kasoo baxay Jaamacadda Carabta, oo lagu taageeri lahaa mowqifka Masar ee ku aaddan biyo-xireenka ay Itoobiya ka sameyneyso webiga Nile.

Qaraarka kasoo baxay Jaamacadda Carabta ayaa ugu baaqay Itoobiya inay dib u dhigto buuxinta biyo-xireenka, illaa inta ay arrintaas heshiis buuxa kala gaareyso dowladaha Masar iyo Sudan oo walaac ka qaba.

Waxay ugu baaqday dhammaan dhinacyada inay ka fogaadaan qaadista ficillo sii xumeyn kara xaaladda, islamarkaana Addis Ababa aysan buuxin biyo-xireenka, ayada oo aanay heshiis la gaarin dalalka uu webiga maro.

Qaraarka Jaamacadda Carabta oo ay soo gudbisay Masar islamarkaana ay ansixiyeen wasiirada arrimaha dibedda, marka laga reebo Soomaaliya iyo Jabuuti, ayaa waxaa lagu meel-mariyey qaab shir muuqaalka internet-ka ah oo ay codsatay Qaahira.

Wasiirka arrimaha dibedda Soomaaliya Axmed Ciise Cawad oo hadal ka jeediyey shirka ayaa ku baaqay in saddexda dal ee ay xiisadda webiga ka dhaxeyso ay miiska wada-hadalka ku dhameeyaan khilaafkooda.

“Sida aan ognahay webiga Nile waxa uu nolol u yahay Masar iyo Sudan, wuxuu sidoo kale arrin horumar u yahay dadka Ethiopia-da aan saaxiibka nahay, sidaas darteed waxaan ugu baaqeynaa Masar, Sudan iyo Ethiopia inay xiisadda yareeyaan oo ay dhammaan arrimaha taagan ku xalliyaan miiska wada-hadalka, islamarkaana gaaraan heshiis u wada faa’iideynaya Masar, Sudan iyo Ethiopia,” ayuu yiri Cawad.

Cawad ayaa ku baaqay in la dhiso guddi ka kooban dalalka Sacuudiga, Cuman, Soomaaliya iyo Jabuuti oo xal u helo khilaafka ka dhaxeeya saddexda dal.

Ethiopia ayaa sheegtay inay bisha July billaabi doonto buuxinta biyo-xireenka. Masar ayaa rumeysan in haddii qaar ka mid ah biyaha Nile loo leexiyo biyo-xireenka ay yareyn doonto biyaha soo gaara, maadaama webiga uu yahay isha ay Masar ka hesho 90% biyaheeda.

Muqdisho 24ka Juun 2020 Dowladda Mareykanka ayaa u muuqata in dhinac kale u leexisay xifaaltanka siyaasadeed ee kala dhaxeyay Turkiga, xili ay si rasmi ah ugala wareegtay dhex-dhexaadinta wada-hadalada Soomaaliya iyo Somaliland.

Mareykanka ayaa gebi ahaanba la wareegay doorkii Turkiga ee wada-hadaladaasi oo uu garwadeen ka ahaa muddo ku siman 8-sanadood.

Dowladda Turkiga ayaa wax loolan ah kula galin dar-darta waayihii dambe soo if-baxday ee uu Mareykanku ku rabay inuu ku hanto dhex-dhexaadinta wada-hadaladaasi oo todobaadkii tagay ka furmay dalka Jabuuti.

Turkiga ayaa si dad-ban uga baxay wada-hadaladaasi, iyada oo uu ergaygii gaar ahaa ee ay u magacowday wada-hadaladaasi uu dib uga gurtay xilkaasi, iyada oo aan si cad loo ogeyn sababta iyo inay ka wada socdaan madaxda u sareysa dalkiisa. Olgan Bekar, oo ahaa ergaygii gaarka ahaa ee Turkiga u qaabilsanaa wada-hadalada Soomaaliya iyo Somaliland, ayaa dhawaan bartiisa twitterka ka tir-tiray xilkaasi uu ku magacowna, iyada oo ay hore ugu xusneed bartiisaasi ka hor fara-gelinta Mareykanka.

Shabelle Hoose 24ka Juun 2020 Wararka laga helayo gobolka Shabeelaha Hoose ayaa sheegaya in saacadihii la soo dhaafay ciidamada dowladda Soomaaliya ay howlgallo ballaaran ka sameeyeen deegaano hoostaga magaalada Marka ee xarunta gobolkaasi.

Howlgallada oo ahaa kuwa qorsheysan ayaa waxaa fuliyey ciidamada sida gaarka u tababar ee Danab iyo kuwa Gorgor oo maalmo ka hor gaaray deegaanada Jilib Marko iyo Gandershe.

Saraakiisha hoggaaminaysay howlgalladaasi ayaa sheegay inay gacanta ku dhigeen tiro dad ah oo u badan dhalinyaro, kuwaas oo lala xiriirinayo kooxda Al-Shabaab.

Sidoo kale saraakiisha ayaa sheegayaan inay haatan taggaasi ku socdaan baaritaano dheeraad ah, islamarkaana ay dib ka faahin faahin natiijada saxda ee baaritaanadooda.

Gobolka Sh/ Hoose oo ay weli ku xoogan yihiin dagaalyahanada Al-Shabaab ayaa waxaa ka socda dhaq dhaqaaqyo milatari oo ciidamada huwanta ay ka wadaan gobolkaasi.

Muqdisho 24ka Juun 2020 Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa u magacaabay Sarreeye Guuto Cabdixamiid Maxamed Dirir oo hore u ahaa Taliyaha Ciidanka Lugta/Dhulka ee Ciidanka Xoogga Dalka inuu noqdo Taliyaha cusub ee Ciidanka Badda.

Waxaa isla wareegto kale loogu magacaabay inuu noqdo Taliyaha Ciidanka Lugta/Dhulka ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed Sarreeye Guuto Cabaas Amiin Cali oo isaguna hore u ahaa Taliyaha Ciidanka Badda.

Madaxweyne Farmaajo ayaa taliyeyaasha xilalka loo kala wareejiyay la wadaagay kalsoonida uu ku qabo howl gudashadooda iyo in ay yihiin saraakiil sii xoojinaya kaalintooda ku aaddan dadaallada dib u dhiska ciidanka, waxa uuna u rajeeyey in Eebe uu u fududeeyo gudashada howlaha muhiimka ah ee horyaalla.

Wareegtooyinka Madaxweynaha oo salka ku haya dadaallada joogtada ah ee sare u qaadista amniga iyo dib u habaynta Ciidamada Qalabka sida ayaa soo baxday Talaado, taariikhduna ay ku beegnayd 23ka, Juun 2020, waxa ayna ku dhaqan gelayaan faafinta rasmiga ah.

 

Bandhiga Adduunla 24ka Juun 2020 Bangiga adduunka oo ka mid ah bangiyada caalamiga ah ee taageera Soomaaliya ayaa markale lacag fara badan u ansixiyey dowladda federaalka, si wax looga qabto dhibaatooyinka adag ee xilligan ka jira dalka.

Lacagtaan oo bangiga adduunka ugu deeqay Soomaaliya oo gaareysa $55 Milyan ayaa waxaa la sheegay in lagu kaabi doono miisaaniyadda dowladda ee sanadkaan 2020-ka.

Ujeedada ayaa ah sidii lacagtaasi wax looga qaban lahaa dhibaatooyinka dhaqaale ee xilligan ka jira ee Soomaaliya ee uu sababay cudurka saf-marka ah ee Coronavirus.

Wasiirka maaliyadda Soomaaliya oo war kooban soo saaray ayaa sheegay in lacagtaasi ay ku kasbadeen maamul wanaag, isaga oo u mahaceliyey bangiga adduunka.

“Waxa aan aad ugu faraxsanahay in Bangiga Aduunka uu ansixiyay in Soomaaliya la siiyo $55 milyan oo ah Caawimaad loogu talagalay kambka Miisaaniyadda iyadoo lagu guda jiro xili adag. Lacagtaan Deeqda ah waxa aan ku mutaysanay Maamul wanaagga Maaliyadda iyo Hufnaanta dhaqaale ee aan ku talaabsanay Sadexdii Sanadood ee la soo dhaafay” ayaa yiri wasiirka maaliyadda dowladda federaalka C/raxmaan Ducaale Beyle.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray inay muhiim tahay in laga fakiro sidii loo kordhin lahaa dakhliga gudaha, iyadoo la kaashanayo shacabka iyo ganacsatada Soomaaliyeed.

“Waxaa muhiim ah in aan ku dadaalno sidii aan dakhliga dalkeena u sii kordhin laheyn anagoo kaashaneyna Shacabka iyo Ganacsatadeena, ilaa iyo inta aan isku filnaasho ka gaaridoono” ayuu hadalkiisa raaciyay wasiir Beyle.

Soomaaliya oo xilligan ku guda jirta marxalad kala guur ah, una diyaar garoobeyso doorashooyin ayaa wajaheysa caqabado badan, sida dhaqaale yari uu sababay xanuunka dunida aafeeyey Covid-19 oo si gaar ah u saameeyey dhammaana ilihii dhaqaalaha dalka oo uu ugu horreeyo garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho

https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/06/23/world-bank-approves-55-million-to-sustain-somalias-reforms-and-fiscal-response-to-multiple-crises?cid=SHR_SitesShareFB_EN_EXT&fbclid=IwAR30wOs2dW0U9YzDTx5dzbcphnEykWSS4Ew2cl28OmYs0eZbJLb1De9bz_I

WARARKA MAANTA 23ka Juun 2020 Sir Culus! 

Su’aallaha Maanta: Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan sannadkii 4raad? Yaa afar sanno ku dhisi karin ciidan maanta? Yaa Madaxweye Mudane Maxamed Cabdillaahi Farmaajo “Been-Hawaas” ka xun oo ka been badan asagoo horay idaacadaha ugu dacaayadeen jiray Madaxweynihii hore Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Damu-Jadiid/Garguurte” oo khaa’inul waddankii badda Soomaaliya u saxiixay Sanator Cumar Cabdirashiid mar kale u magacaabay Raysal Wasaaraha Soomaaliya asagoo ogaa inuu khaa’inul waddan Cumar Cabdirashiid saxiixay badda Soomaaliya? Mase ma waxay Ummadda Soomaaliyeed wax ka sugaan Madaxweynihii hore Mudane Shiikh Shariif Shiikh Axmed oo khiyaamay Midowgii Maxaakiimta Islaamiga asagoo Madaxweyne ku noqday in si khaldan Baarlamaanka Soomaaliya loogu daro 275 oo kale kadibna uu saxaafadda la soo istaago ma ogeyn saxiixa badda Soomaaliya ee uu saxiixay khaa;inul waddan Senator Cumar Cabdirashiid? 

Muqdisho 23ka Juun 2020 Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya khasaaraha ka dhashay qarax is-miidiin ahaa oo goor dhow ka dhacay qeybo ka mid ah Muqdisho.

Qaraxa oo ahaa mid aad u xoogan, islamarkaana jugtiisa laga maqlay qeybo badan oo ka mid ah caasimada ayaa waxaa lagu soo warramayaa inuu ka dhacay afaafka hore ee xerada tababarka Turk-Som oo ku taalla degmada Wadajir ee gobolka Banaadir.

Wararka ayaa sheegaya in qaraxa lala bartilmaameedsaday saraakiil cusub oo tababar loo qaadayey, iyadoona la soo wariyey inuu fuliyey qof naftiis halige ah.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi ku daraya in la toogtay is-miidaamiyaha ka hor inta uusan dhex-gelin dhalinyaro saf ku jiray oo leyli saraakiil loo diyaarinayay.

Khasaare kala duwan ayaa ka dhashay qaraxaan, sida ay soo sheegayaan dad gooobjoogayaal ah, balse weli ma cadda inta uu la’egyahay.

Xaaladda ayaa haatan aad u kacsan, waxaana socda gurmad loo fidinayo dadka ay waxyeelada ka soo gaartay qaraxaasi.

Qaramadda Midoway 23ka Juun 2020Golaha ammaanka ee Qaramada Midoobey ayaa markale muddo kordhin hor leh u sameeyey xafiiska UNSOM ee Soomaaliya, kaas oo xilligaan dhinacyo kala duwan ka taageero dowladda federaalka ah ee Soomaaliya.

Bayaan ka soo baxay golaha ayaa waxaa lagu sheegay in UNSOM ay howsha ay sii wadi doonto illaa inta laga gaarayo 31-ka bisha August.

Sidoo kale waxaa UNSOM loogu baaqay inay xoojiso howlaheeda Soomaaliya, iyada oo ka fulineyo Muqdisho iyo dhammaan magaallo madaxda dowlad goboleedyada dalka.

Golaha ammaanka ayaa sidoo kale bayaanka ay soo saareen waxaa lagu sheegay inay ka go’an tahay QM in door weyn ka qaadato doorashada Soomaaliya 2020 illaa 2021-ka.

UNSOM ayaa Soomaaliya ka howl bilowday sanadkii 2013-kii, waxaana dowladda Soomaaliya ay ka taageertaa nabadda, dib u heshiisiinta, dib u eegista Dastuurka iyo qaban-qaabada doorasho iyo taakuleynta ciidanka qalabka sida ee Soomaaliya.

Si kastaba ha’ahaatee muddo kordinta cusub ee loo sameeyey xafiiska siyaasadda Qaramada Midoobay ee Soomaaliya ayaa ku soo aadaya, iyadoo dalka uu ku jiro marxalad kala guur ah, islamarkaana la qorsheynayo in dhammaadka sanadkaan la’aado doorashada madaxweynaha iyo mida baarlamaanka oo dusha ay kala socon doonaan Qaramada Midoobay, xubnaha beesha caalamka iyo dalalka daneeya arrimaha Somalia.

 

Muqdisho 23ka Juun 2020 Xog dheeraad ah ayaa kasoo baxaysa kulankii maanta dhanka muuqaalka aaladda Zoom-ka ku dhex-maray madaxda dowladda federaalka iyo kuwa maamul goboleedyada iyo gobolka Banaadir.

Shirkan oo ay kasoo qeyb galeen madaxweyne Farmaajo, ra’iisul wasaare Kheyre iyo dhammaan madaxweynayaasha dowlad goboleedyada iyo duqa Muqdisho ayaa lagu heshiiyey in shirka rasmiga ah ee amniga qaranka uu degdeg u qabsoomo, iyada oo madaxweyne Farmaajo uu go’aaminayo goobta iyo wakhtiga shirka.

Ilo-wareedyo lagu kalsoon yahay oo ku sugan Villa Somalia ayaa Caasimada Online u sheegay in kulankii maanta lagu gaaray go’aan weyn oo la xiriira dhaq-dhaqaaqyada siyaasadeed ee ka socda Muqdisho, gaar ahaan baarlamanka.

Sida aan xogta ku helnay, madaxweynaha iyo ra’iisul wasaaraha ayaa aqbalay dalab ka yimid madax goboleedyada oo ahaa in la joojiyo dhaq-dhaqaaqyada ay wadaan baarlamanka ee la xiriira ansixinta sharciga dhameystirka xeerarka doorashooyinka.

Sharcigan ayaa dhowaan soo dhameystiray afar qodob oo ka dhinnaa kuwaas oo kala ah; qoondada haweenka, deegaameynta kuraasta baarlamanka, matalaadda gobolka Banaadir ee Aqalka Sare, iyo hanaanka doorasho ee xildhibaanada gobollada waqooyi.

Maamul goboleedyada badankood ayaa ka horyimid qodobada ku jira sharcigan, oo ay sheegeen inaan lagala tashan, waxayna dowladda ka dalbadeen inaan la ansixin inta uu ka dhacayo kulanka weyn ee dowladda iyo dowlad goboleedyada, kaasi oo ay doonayaan inay go’aan uga gaaraan qodobadan.

Codsigan ayaa madaxweynaha iyo ra’iisul wasaaraha ku aqbaleen kulankii maanta.

Xogta aan helnay ayaa sidoo kale sheegeysa in guddoonka labada aqal ee baarlamanka, ay ka warhayaan go’aankan, ayna diyaar u yihiin inay hakiyaan sharcigan, si xal dhameystiran loo gaaro.

Muqdisho 23ka Juun 2020 Sanadihii dhowaa, magaalada Muqdisho waxay dhib weyn ku qabtay qaraxyada iyo dilalka ay gaystaan kooxda Al-Shabaab, waxaana aad u yaraaday falalka amni darro oo ay gaystaan burcadda.

Hase yeeshee, toddobaadyadii waxaa ayaa waxaa dib usoo cusboonaaday dhacdooyin mani-darro oo ay gaysanayaan kooxo burcad hubeysan ah, kuwaas oo qaarkood xitaa dilaya qofka ay dhacayaan.

Allah ha u naxatiistee Cabduqaadir Cabdullaahi Goosaar, oo ahaa wiil dhalinyaro ah islamarkaana dhawaan dhameestay heerka koowaad ee waxbarashada Jaamacadda, ayaa xalay lagu dilay Muqdisho.

Marxuumka ayaa dilkiisa waxaa ka dambeeyay koox hubeysan oo damacsanaa in ay ka dhacaan Mooto nuuca Feykoonka ah, kuwaas uu ka diiday inuu ku wareejiyo furaha mootada sida ay noo sheegeen dad ku sugnaa goobtii lagu dilay oo ka tirsan degmada Yaaqshiid.

Kaliya Cabduqaadir looma dilin dhaca gaadiidka hase yeeshee waxaa jira dhowr qof oo kale oo lagu dilay Muqdisho maalmihii tagay, kuwaas oo la damacsanaa in laga dhaco gaadiid iyo agabyo kale oo ay wateen.

Dhaca gaadiidka ayaa aad ugu soo badanaya Muqdisho waxaana habeen iyo maalin magaalada laga diiwaan geliyaa dhaca gaadiidka.

Sidoo kale xaafadaha ayaa dadweynaha loo galaa waxaana laga soo furtaa moobeellada, Dahabka, Computerada iyo agabyada kale. Kooxaha dhaca geysanayo ayaa lagu sheegay in ay yihiin ciidamo ka tirsan kuwa dowaldda halka warar kale ay sheegayaan in ay yihiin rag hubeysan oo dhar caadi ah wata, mararka qaarna soo xirta dhar ciidan.

Afhayeenka ciidanka booliska Soomaaliyeed ayaa warbaahinta qaar xalay u sheegay in ay wadaan baaritaanno arintaan la xariira islamarkaana ay wax ka qaban doonaan cabashada dadweynaha.

Muqdisho 23ka Juun 2020 Guddoomiyihii aqlabiyadda baarlamaanka dalka Kenya Aadan Barre Ducaale oo maanta xilkii laga qaaday ayaa ka hadalay sida uu u arko xil ka qaadista lagu sameeyay, waxuuna sheegay in hatan uu ka degay culeys weyn, isla markaana uu diiradda saarayo ka shaqeynta danaha shacabka soo doortay.

Aadan Barre ayaa xilkaas soo hayey toddobadii sano ee la soo dhaafay, waxaana xilkaas looga xayuubiyey kulan ay maanta yeesheen madaxda xisbiga talada dalka Kenya haya ee Jubilee, kaas oo uu shir guddoominayey madaxweyne Uhuru Kenyatta.

“Wallaahi, waxaan eersaday ma garanayo, madaxweynaha waa uu i amaanay, in aan shaqadeyda kasoo baxay waa uu qiray, koley waa la ogaan doonaa sababta, laakiin hadda waxaan ahay nin shaqadii loo dhiibay kasoo baxay” ayuu yiri Aadan Barre oo la hadlay Idaacadda BBC-da.

Isaga oo sii hadlayey ayuu yiri, “Waxaa weeye qaddar Ilaahey, culeys weyn ayaa iga dhacay maanta, weli waxaan ahay xildhibaankii dadkii sharafta badnaa ee Gaarisa, marka hadda waxaan u shaqeynayaa shacabkeyga oo aan xoogeyga iyo waqtigeyga ayaan siin rabaa.”

Xisbiga Jubilee ee talada haya ayaa u muuqaday mid si weyn u kala qeybsamay bilihii lasoo dhaafay, iyagoo u kala go’ay laba garab oo kala taageersan madaxweyne Uhuru Kenyatta iyo garab kale oo teegeersan ku xigeenkiisa Wiliam Ruto.

Kala jabka xisbiga ayaa timid kadib markii madaxweyne Uhuru Kenyatta uu heshiis uusan qeyb ka ahayn ku xigeenkiisa Wiliam Ruto uu la galay hoggaamiyaha Mucaaradka Raila Odinga, taas oo uu ka carooday Wiliam.

“Waxaan matalayay umadda Muslimiinta, waxaan matalayay umadda Soomaalida ah. Shaqsi ahaan aniga uma arkeyn in kursiga mid aan anigu leeyahay, wuxuu ahaa kursi ay umadda Muslimiinta iyo umadda Soomaalida ku faanayeen” ayuu yiri Aaadan Barre.

Dr. Cabdiwahaab Sheekh Cabdisamad oo ka faallooda arrimaha gobolka ayaa isna BBC-da u sheegay in Aadan Barre Ducaale lagu xamanayay in uu ka ag dhaw yahay Madaxweyne ku-xigeenka Kenya William Ruto, sidaa darteedna madaxweynahunu uu go’aansaday in uu xilka ka qaado cid kasta oo aan daacad u aheyn garabkiisa.

Sacuudiga 23ka Juun 2020Dowladda Sacuudiga ayaa ku dhowaaqday inay tiro dad ah oo kooban sanadkan loo ogolaan doono Xajka oo billaabanaya dhammaadka bisha July, sababo la xiriira cudurka Coronavirus.

Wasaraadda Xajka Sacuudiga ayaa sheegtay in kaliya dadka degan gudah Sacuudiga, dhalashadii ay doonaan ha haystaan’e, loo ogolaan doono inay sanadkan xajiyaan. Ma jiri doonto cid sanadkan ka imaneysa dibedda.

“Go’aankan waxaa loo qaatay in la xaqiijiyo in Xajka loo guto si nabdoon ayada oo la eegayo caafimaadka dadweynaha,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay Wasaaradda Xajka.

Dowladdu ma shaacin tirada rasmiga ah ee dadka ka qeyb gali doono xajka sanadkan. Sanadkii tegay waxaa Xajka gutay dad gaaraya 2.6 milyan oo qof.

Go’aankan ayaa yimid kadib toddobaadyo la isla dhex-marayey in Xajka sanadkan gebigiisba laga yaabo in la baajiyo, ama loo ogolaado tiro kooban oo matalaad un ah.

Xajka ayaa waxaa Sacuudiga kasoo gala dhaqaale badan ayada oo sanad kasta uu soo xareeyo lacag gaareysa 6 bilyan oo dollar.

Sacuudi Carabiya marna ma joojin Xajka muddo 90 sano ah, tan iyo markii dalkaas la aas-aasay.

Dalal dhowr ah ayaa goor hore sii sheegay inaysan cidna Xajka u diri doonin sanadkan, waxaana ka mid ah Malaysia iyo Indonesia oo marka la isku geeyo sanad kasta dira rubac milyan qof.

Muqdisho 23ka Juun 2020 Taliyihii hore ee NISA Cabdullaahi Maxamed Cali Sanbalooshe ayaa faallo uu ku qoray wargeyska The National Interest ee Mareykana waxa uu si kulul ugu weeraray madaxweyne Farmaajo, dowladda Qatar iyo hay’adda NISA iyo Fahad Yaasiin.

Sanbalooshe ayaa sheegay in Farmaajo oo adeegsanaya lacagta Qatar iyo hay’adda sirdoonka ee NISA uu meel xun dalka gaarsiiyey muddadii uu xilka hayey.

Waxa uu sheegay in isaga oo taageero ka helaya Qatar, uu Farmaajo baabi’iyey nidaamkii federaalka dalka. “Qatar waxay Farmaajo siisay taageero maaliyadeed iyo mid farsamo oo kuwa Farmaajo daacad u ah madax looga dhigay qaar ka mid ah maamul goboleedyada sida Koonfur Galbeed iyo Galmudug,” ayuu yiri.

Qoraalka Sanbalooshe ayaa intaas ku daray in Farmaajo iyo Qatar ay sidoo kale ka shaqeeyeen sidii loo wiiqi lahaa nidaamkii isla xisaabtanka ee dowladda, ayada oo baarlamanka uu noqday mid u taagan un in wixii la doono laga saxiixdo kadib markii meesha laga saaray afhayeenkii hore Maxamed Sheekh Cusmaan Jawaari.

Sanbalooshe ayaa ka digay in Farmaajo uu hadda isku dayayo inuu si sharci-darro ah xukunka kusii joogo.

“Ayada oo muddo xileedka Farmaajo uu sii dhamaanayo, wuxuu garowsaday inuu noqday sun. Kuwii xulufada la ahaa mar, oo uu ku jiro ra’iisul wasaare Kheyre ayaa ka tegaya, halka mucaaradkiisana ay isu abaabulayaan inay kursiga ka tuuraan,” ayuu Sanbalooshe ku qoray wargeyska The National Interest.

“Nasiib darro, naf la caarinimada ah inuu ka dheeraado guul-darro bahdil ah ayaa ku hoggaamin karta inuu ku shubto doorashada dhaceysa, ama uu si aan dastuuri ah muddo xileedka u dheereysto, isaga oo abuuraya xaalad deg deg ah oo uu alifay.”

Sanbalooshe waxa uu intaas ku daray in Farmaajo uu isku dayayo inuu noqdo Siyaasa Barre-ha cusub, qorshahaas oo aan dhici karin balse ay suurta-galin karto lacagta Qatar.

“Soomaalida marnaba ma ogolaan doonto taas, hase yeeshee saameynta iyo lacagta Qatar ayaa suurta-galnimada taas ka dhigtay mid la hamiyo oo suurta-gal ah,” ayuu yiri.

www.wargeyskadalka.com/wararka

WARARKA MAANTA 21ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxuu Madaxweynaha Dalka Maraykanka Mudane Donaland Trump ku sheegay inay #Soomaaliya  ka jirin Dowlad, Boolis, sharci Iyo kala dembeyn? Iscasili Mudane Madaxweune Farmaajo “Been-Hawaas”  wax dhaqaallo oo aad Maraykanka ka helaysaan ma jirto ee Beenloow Falalaloow wakhtigaaga waxuu ku soo dhammaaday been iyo huuhaa@ Yaa magaca #Soomaaliya lacago ku dhaco? Maxay dowladda fashilantay ee Nabad Iyo Nolo; “Nabar Iyo Naxdin” uga hadli karin arrinta badda #Soomaaliya ee ay #Kenya mar-kasta dib u dhigayso dacwada Maxkammadda Caalamiga ee ICJ? Yaa mpqpm dppma Guddoomiyaha Aqalka Sare ee soo socda? Ma run baa inuu Taliyaha Booliska iska-casili rabo fashilka ku habsaday xxukuummadda wiiqantay ee uu hoggaaminaayo khaa;inul waddan Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”?  Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Meeqo lacag ah ayaa laga xaday qasnada dowladda? Yaa qaata qandaraasyada lagu duudsiiyo xuquuqda iyo maqaamka #Muqdisho?  Ha wiqleyso! 

Maraykanka  21ka Juun 2020 Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump oo jeediyey khudbad dheer ayaa weerar afka ah ku qaaday Xildhibaan Ilhaan Cumar oo ka tirsan Golaha Kongareeska dalkaasi, isagoona sidoo kale u gefay Soomaaliya.

Trump oo taageerayaashiisa kula hadlayey magaalada Tulsa ee gobolka Oklahoma ayaa sheegay in Ilhaan ay dooneyso inay Mareykanka ka dhigto dalka ay ka soo qaxday oo kale ee Soomaaliya

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in Soomaaliya aysan ka jirin wax dowlad ah iyo kala dambeyn, sida uu hadalka u dhigay.

Madaxweynaha Mareykanka ayaa xusay in Soomaaliya aysan laheyn ciidamo dhisan, sida Boolis iyo Nabad Sugid, isaga oo tilmaamay in kaliya uu ka jiro amar la’aan iyo jahwareer.

“Ilhaan Cumar waxaa ay dooneysaa inay Mareykanka ka dhigto dalka ay ka timid ee Soomaaliya oo kale oo aysan ka jirin wax dowlad ah, boolis ka ma jiro, nabad kama jirto, balse waxaa kaliya ka jira amar la’aan iyo jahwareer , waxayna noo tilmameysaa halka uu dalkeena u socon lahaa, Waxaan leenahay Maya…Maya.” ayuu yiri Madaxweyne Trump.

Ugu dambeyn wuxuu ku eedeeyey Ilhaan Cumar inay u dagaaalameyso inay galangal xoogan ku yeelato dowladda Joe Biden oo ah Murashax xisbiga dimuqraadiga ee xilka madaxtinimada kula tartami doono Trump.

Si kastaba ha’ahaatee ma’ahan markii ugu horreysay ee uu Trump ku dhawaaqo hadal xanaf leh oo ka dhan ah Soomaaliys, isagoo ku weerarayo Ilhaan Cumar oo asalkeedu yahay Soomaali, balse haatan ka tirsan Kongareeska Mareykanka.

Naanukja Galmudug 21ka Juun 2020 Wasiirka dekadaha iyo kalluumeysiga dowlad goboleedka Galmudug xildhibaan Saabir Nuur Shuuriye ayaa sheegay in Galmudug ay haatan ka go’an tahay in sida ugu dhaqsiyaha badan loogu qalab qaato dhismaha dekadda magaalada Hobyo ee gobolka Mudug.

Madaxweynaha Galmudug Axmed Cabdi Kaariye Qoor Qoor ayaa daahfuray mashruuc lagu dhisayo dekadda Hobyo, iyadoo munaasabadii lagu daahfurayey ay kasoo qeyb galeen xubno ka tirsan labada Aqal ee baarlamaanka federaalka, mas’uuliyiin ka tirsan maamulka Galmudug, siyaasiyiin kale, odayaal dhaqan, iyo bulshada qeybeheeda kala duwan.

Guddoomiyaha golaha hoggaaminta beelaha Habargidir Prof. Shirwac ayaa munaasabaddaas ka sheegay in beeshiisu ay bixineyso 50 milyan oo dollar, inta kalena laga rabo inay bixiyaan beelaha kale ee Galmudug, waxaana dhismaha dekedda wajiga koowaad lagu qeymeeyay 90 milyan oo dollar.

Wasiirka dekadaha iyo kalluumeysiga Galmudug oo wareysi siiyey Idaacadda Goobjoog ee maagalada Muqdisho ayaa carabka ku adkeeyay in dekadda lagu dhisayo isku tashi ay sameynayaan bushada reer Galmudug, waxaana uu intaas ku daray in mashruuca lagu dhisayo ay hormuud u yihiin ganacsatada ka soo jeeda Galmudug.

”Waxaan Galmudug iyo wasaarad ahaan ugu bishaareynay umadda Galmudug, hadda in loosoo diyaar garoobay si isku tashi ah dadka reer Galmudug ah oo aan aaminsannahay dhaqaalaha ugu badan ee dadka Soomaaliyeed marka la xisaabiyo Soomaalida, maamul goboleedyada ugu dhaqaalo badan yihiin Galmudug, in si  iskutashi ah ay ku dhistaan, waana aaminsannahay in ay sameyn karaan.

“Arrintaas ayaana xafladdeenna aan ka sheegnay, iskama aanan sheegin, wadahadal ganacsatada reer Galmudug aan yeelanay iyo wasaarad ahaan ayaan go’aannadaas isla qaadanay, wixii hadda ka dambeeya, waxaan rajeynaynaa inaan ficil u badalno,” ayuu yiri wasiir Saabir.

Wasiirka oo sii hadlayey ayaa yiri “Runtii reer Galmudug iyo umadda Soomaaliyeed ee hammineysa in dekaddaan ay dhisanto weligood waa ay jeclaayeen inay maalgaliyaa  oo ay helaan jaanis ay ku maalgelin karaan, laakiin ma aysan helin hoggaankii saxda ahaa ee maaligalinta ay sameyn lahaayeen u ballan qaadi lahaa mid ammaan ka helayso in aysan dhibaato uga soo noqon.”

“Annaga dowlad ahaan Galmudug waxaan u ballan qaaday si sharciyad ah inaan ganacsata siin doonno Decomenti sharci ah oo dowladda Galmudug ah, oo hanaankeeda sharci lawada marsiiyo, oo waxdhibaato ah aysan uga imaaneynin, oo amnigii aan ka shaqeyno aan ballan qaadnay,” ayuu yiri wasiir Saabir.

Dhanka kale wasiirka ayaa ka hadlay qorsha mustaqbalka fog ee dekedda ay ka damcsan yihiin ” Dekadda hamigygu maahan, dekedaha dalka Soomaaliya maanta ku yalla, ka wasaarad ahaan waxaan qoryeynay, qorshahaha aan ka hadlaayo waa qorshe qaadanaayo ilaa 10 sano, oo qeyba ay maalin noqoto, qeybta  ugu horeyso ay noqoto qeyb kaafin karta dadka reer Galmudug.”

“Dadka deegaannada ku hareereysan ee maamul goboleedyada dariska lawada ah, aan dhisno labada sano ee soo socota deked kaafin karta oo ku filan iyo dowladda deriska, sida Itoobiya oo kale oo aan xaduud dheer la leenahay, haddii aan nahay dowlad goboleedka Galmudug nahay” ayuu yiri hadalkiisa kusoo gaba gabeeyay wasiirka dekadaha iyo kalluumeysiga Galmudug Saabir Nuur Shuuriye.

 

Dhusamareeb 21ka Juun 2020 Faah fàahino dheeraad ah ayaa ka soo baxaya khasaaraha ka dhashay weerar is-miidaamin ahaa oo kooxda Al-Shabab saaka aroortii hore ay ku qaaday saldhig ciidanka dowladda ay ku leeyihiin gobolka Mudug.

Weerarka oo ahaa mid qorsheysan ayaa waxaa lagu ekeeyey saldhigga ciidmada qeybta 21-aad ay ku leehiin deegaanka Bacaadweyn ee gobolkaasi.

Saraakiil ka tirsan ciidamada dowladda oo ka hadlay weerarkaasi ayaa sheegay inay ka hortageen, islamarkaana ay qarxiyeen gaari nooca ay Soomaalida u taqaaano Leyla Calaawi oo laga soo buuxiyey wayaabaha qarxa.

Sidoo kale waxa ay tilmaameen inay halkaasi ku dhinteen raggii saarnaa gaariga ee weerarka qaaday.

Saraakiisha ka hadashay weerarkaasi ayaa dhankooda xaqiijiyey in weerarkan looga dilay illaa laba askari oo ka tirsanaa ciidamada dowladda.

Weli ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay dhanka Al-Shabaab, balse xaaladda ayaa haatan ah mid degan.

 

Turkiga Iyo Imaaraadka  21ka Juun 2020  Howlgaladda mataanaha ah ee Turkigu ku duqaynayo kooxda argagixisada Kurdiyiinta ee PKK ayaa todobaadkaan soo jiitay dareenka dadka indha-indheeya xaaladda Ciraaq.

Waxay u nuuqataa in talaabada Ankara ay ku soo aaday kadib markii Imaaraadka Cabtu uu taageero dhaqaale siiyay kooxdan gooni u goosadka ah, taasi oo muujineysa cabsi ah in dagaal qarsoon uu Imaaraadka iyo Turkiga ku dhex maro Ciraaq.

Billowgii weerarada Turkiga ee PKK

Turkigu waxaa uu labo howlgal todobaadkaan ka bilaabay woqooyiga Ciraaq, kuwaas oo ka dhan ah maleeshiyaadka Kurdiyiinta, howlgaladdu waxay sababeen in xukuumadda Baqdaad ay si adag u diido ficilka militare ee Ankara ee ka dhanka ah ururka PKK oo ku dhuumanaya gobolka buuraleyda Ciraaq.

Wasaaradda difaaca ee Turkiga ayaa sheegtay in ay bur-burisay in ka badan 500 oo bartilmaameedyo PKK ah 36 saacadood ee ugu horreysay howlgalka.

Weli ma kala saarin in maleeshiyaadka Kurdiyiinta ay beegsadeen, ama keydka raasta, ama meelo kale oo ay kooxdu heysteen.

Taleefishinka dowladda ee TRT ayaa weriyey in ciidamada Turkish-ka ay burburiyeen ugu yaraan 81 gobood oo ay ku dhuumaaleysan jiraan PKK iyo meelo hubka loo soo mariyo.

Lacag ka timid Imaaraadka Carabta

Go’aanka uu Turkigu ku bilaabay howlgalka waxaa uu yimid kadib markii ay soo baxeen warar sheegaya in Imaaraadka Carabta uu raadinayo in uu taageero ololaha gooni u goosadka PKK ee ka dhanka ah Turkiga, kaasi oo socday ku dhawaad 40 sano islamarkaana galaaftay nolosha 40,000 oo qof.

Laanta Afka Carabiga ee wargeyska Al-Arabi Aljadiid ayaa werisay in ilo-wareed ka tirsan Dowladda Gobolka Kurdiyiinya ee fadhigeedu yahay Erbil u sheegay in ay ogaadeen lacago badan oo Imaaraadka Carabtu siiyay PKK.

Ilo-wareedku waxaa uu sheegay in Dowladda Gobolka Kurdiyiinta ay weydiisatay in caddeyn ogolaansho laga keeno masuuliyiinta lacagta kasoo diray Imaaraadka iyo akoonada bangiyadda.

Sarlot Cali, oo ka tirsan siyaasiyiinta Kurdishka ayaa sheegay in xiriirka lacagta ee ka dhaxeeya Kurdiyiinta mucaaradka ku ah Turkiga iyo Imaaraadka uu socdo afar sano, kaasi oo soo mara ururadda bulshadda iyo howlgaladda gar-gaarka ee dadka barakacay.

Kuwa uu dagaalku saameeyay waxaa la dejiyay goboladda kala duwan ee Ciraaq ee Kurdistan, gaar ahaan xuduudda u dhaxaysa Turkiga iyo Iran, halkaas oo dhaq-dhaqaaqa Kurdiyiintu ay ka howlgalaan.

Loolanka Turkiga iyo Imaaraadka

Imaaraadka iyo Turkiga waxay isku haystan kuna muransanyihiin dhinacyo badan oo gobolka ah, waxaa ugu dambeeyay Liibiya oo xukuumadda Ankara ay taageereyso Dowladda Caalamku aqoonsanyahay, halka Abu Dhabi ay malaayiin lacag ah ku taageereyso General Khaliifa Xaftar oo dhawaan looga adkaaday Tripoli.

Imaaraadka waxaa uu sidoo kale ka careysanyahay taageeradda Turkigu uu siiyo Qatar oo uu geeyay militari si uu uga difaaco isbahaysigii gacanka carbeed ee ay hogaaminayeen Imaaraadka iyo Sacuudiga.

Sidaas darteed layaab malahan in Imaaraadku raadiyo xasilooni daradda Turkiga isagoo taageeraya PKK. Si kastaba, talaabadaas waxay khatar ku tahay in Abu Dhabi lagu calaamadiyo maalgelinta argagixisada PKK oo Turkiga, Maraykanka iyo Midowga Europe ay u aqoonsanyihiin urur argagixiso.

Xitaa iyadoo ay caawimaad ka helayaan Imaaraadk Carabta, PKK ma awoodaan in ay xasilooni darro ku abuuraan Turkiga. Ku dhawaad 40 sano oo colaad ah ayaa muujisay in ay xadidan tahay awoodda PKK ay u leeyihiin in ay qasaan Turkiga, inkastoo ay weli yihiin khatar maxali ah.

Taas bedalkeeda, Turkigu wuxuu sii wadi doonaa barnaamijkiisa mudda dheer ee uu heshiiska kula jiro Dowlada Gobolka Kurdiyiinta kuwaas oo si hoose u ogolaaday howlgalkii militari ee Ankara kasokoow kalsooni daradii xukuumada Baghdad.

 

Muqdisho 21ka Juun 2020  Kadib markii dhawaan la shaaciyey liis ay ku qoranyihiin deegaan doorashooyinka kuraasta xildhibaanada baarlamaanka Soomaaliya oo uu soo diyaariyey guddiga wadajirka ah ee labada Aqal ee baarlamaanka federaalka, ayaa waxaa soo baxay cabasho la xariirta in liiskaas lagu soo qoray kuraas loo wareejiyey degmooyin aysan deegaan doorashadoodu aheyn.

Xildhibaan Xasan Cabdi Ismaaciil (Xasan Yare) oo deegaan doorashadiisu tahay Jubbaland, gaar ahaan gobolka Jubbada Hoose ayaa sheegay in illaa afar kursi oo beeshiisu ay leedahay liiskaas loogu soo qoray in laga soo doorto gobol kale.

Xildhibaanada golaha shacabka ayaa shalay ka doodayey xeerka qoondada haweenka, waxuuna Xildhibaan Xasan Yare doodaas kusoo bandhigay cabasho ay beeshiisu qabto, taas oo ah in afar kursi oo haween ay ku metelaan beeshiisa deegaan kale loo wareejiyey.

“Beesha aan metelo kuraastooda baarlamaanka ee dhowr iyo tobanka ah, waxaa ku jirta afar kursi oo dumar ah, afartaas kursi waa la xawilay, oo waxaa loo wareejiyey gobolka kale oo aan laga soo dooran, sida ku qoran liiska uu soo saaray guddiga wadajirka ah,” ayuu yiri xildhibaan Xasan.

Xildhibaanka ayaa sheegay in kuraasta loo wareejiyey gobolka kale laga doortay degmooyinka Badhaadhe, Xagar iyo Afmadow oo ka wada tirsan gobolka Jubbada Hoose, balse hadda gobolka kale la geeyey, in kastoo uusan carabaabin gobolkaas loo wareejiyey.

“Kuraastiiba hadii la tahriibinayo oo barakacayaal laga dhigayo, guddoomiye waxaan qabaa in la joojiyo xawilaada kuraasta, beelo ayaa iska lehe, guddiga soo saaray liiskaasna sumcad darro ayey ku tahay, anagana metelaadeena sharaf darey ku tahay” ayuu yiri Xildhibaan Xasan Yare.

Ugu dambeyntii Xildhibaan Xasan ayaa guddoonka golaha shacabka ka dalbaday in laga hor tago liiska la wareejinayo baraha bulshada oo ay cabashada ka yihiin. “Guddigii soo sameeyey liiskaas ee ku tuntay sumcada kuraasta beelaha qaarna, waxaan soo jeedinayaa raali gelin inay bixiyaan” ayuu yiri Xildhibaan Xasan Cabdi Ismaaciil (Xasan Yare)

Muqdisho 21ka Juun 2020 Wararka aan ka heleyno degmada Wanllaweyn ee gobolka Shabeellada Hoose ayaa sheegaya in caawa la weeraray guriga sarkaal ka tirsan militeriga Soomaaliya uu ku leeyahay degmadaas.

Sarkaalka uu gurigiisa weerarkaas ka dhacay caawa ayaa magaciisa naloogu soo koobay Halac, waxaana la sheegay in gudaha guriga mar qora laga maqlay jugta laba qarax oo waaweyn.

Waxaa lasoo sheegayaa in halkaas uu ka dhashay khasaare badan oo isugu jira dhimasho iyo dhaawac, kaas oo soo gaaray askartii ilaalada u aheyd sarkaalka gurigiisa la weeraray iyo xubno ka tirsan qoyskiisa. Dhimashada ayaa ah saddex halka dhaawucuna yahay saddex kale.

Illaa hadda ma cada waxa loo adeegsaday weerarka caawa ka dhacay guriga sarkaalkaas ka tirsan militeriga Soomaaliya uu ku leeyahay degmada Wanllaweyn, balse dad ka agdhaw halkaas ayaa noo sheegay in gudaha guriga laga maqlay laba jug oo aad u culus, kuwaas oo loo maleynayo qaraxyo.

Dadkii ay dhaawacyadu kasoo gaareen weerarkaas waxaa la sheegay in loo qaaday xarumaha caafimaadka ee degmada Wanllaweyn oo sida dadka ku nool magaalada ay noo sheegeen aan tayo badneyn, waxaana xusid mudan in dhaawacyada daran aysan sahlaneyn in loo qaado meelo kale, sida magaalada Muqdisho, maadaama aysan sahlaneyn si loo marsiiyo wadada oo mar hore weerarrada Al-Shabaab looga go’ay.

Degmada Wanllaweyn ayaa waxaa ka jira dagaal beeleed in mudo ah ka taagnaa, oo bilihii lasoo dhaafay gaaray heer meydadka dadka la iska dilo la gobo, taas oo hey’adaha garsoorka dalku ay ku baxeen, in kastoo ay weli jirto colaadii u dhaxeysay beelihii ku dagaalamay halkaas oo aan weli si dhab ah aan xal looga gaarin khilaafkooda.

Sidoo kale Wanllaweyn waxay ka midtahay magaalooyinka gobolka Shabeellada Hoose ee kaabiga ay ku hayaan Al-Shabaab, isla markaana ay mararka qaar weerarrada ka geystaan, sidoo kale wadooyinka soo gala ayaa u go’doonsan.

 

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 20ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Iscasili Mudane Madaxweune Farmaajo “Been-Hawaas” Yaa magaca #Soomaaliya lacago ku dhaco? Maxay dowladda fashilantay ee Nabad Iyo Nolo; “Nabar Iyo Naxdin” uga hadli karin arrinta badda #Soomaaliya ee ay #Kenya mar-kasta dib u dhigayso dacwada Maxkammadda Caalamiga ee ICJ? Yaa mpqpm dppma Guddoomiyaha Aqalka Sare ee soo socda? Ma run baa inuu Taliyaha Booliska iska-casili rabo fashilka ku habsaday xxukuummadda wiiqantay ee uu hoggaaminaayo khaa;inul waddan Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”?  Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Meeqo lacag ah ayaa laga xaday qasnada dowladda? Yaa qaata qandaraasyada lagu duudsiiyo xuquuqda iyo maqaamka #Muqdisho?  Ha wiqleyso! 

Janaale 20ka Juun 2020 Wararka naga soo gaaraya gobolka Shabeelaha Hoose ayaa sheegaya in xalay weerar madaafiic ah lagu qaaday saldhigyo ciidamada dowladda federaalka Soomaaliya iyo kuwa AMISOM oo ku yaalla deegaanka Janaale ee gobolkaasi.

Weerarka oo ay qaadeen dagaalyano ka tirsan Al-Shabaab ayaa waxaa lala bartilmaameedsaday saldhigyo ciidanka Uganda iyo kuwa milatariga dowladda Somalia ay ku leeyihiin halkaasi, waxaana xigay iska hor imaad dhex-maray labada dhinac.

Ilo deegaanka ah ayaa innoo sheegay in ciidamada AMISOM ay dhankooda ku jawaabeen tiro hoobiyeyaal ah oo qaarkood ku hoobtay duleedka Janaale.

Wararka ayaa sheegaya inuu jiro khasaare dhimasho iyo dhaawacba leh, balse aan la xaqiijin karin inta uu la’egyahay.

Ma jiro weli wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha ciidamada dowladda iyo maamulka gobolka Shabeelaha Hoose oo ku aadan weerarkaasi.

Janaale ayaa ka mid ah magaalooyinkii ugu dambeeyey ee ay la wareegeen ciidamada Xooggan, waxaana inta badan weeraro ku soo qaada dagaalyahanada Al-Shabaab.

Muqdisho 20ka Juun 2020 Xildhibaanada golaha shacabka Soomaaliya ayaa maanta kulan xasaasi ah ku leh xaruntooda Villa Hargeysa ee magaalada Muqdisho.

Kulanka ayaa lagu wadaa inuu furmo saacadaha soo socda ee maanta, waxaana shir guddoomin doono guddoomiyaha golahaasi, Maxamed Mursal Sheekh Cabdiraxmaan, kaas oo dhowaan ka soo laabtay safarkii uu ku tegay dalka Jamhuuriyadda Jabuuti.

Xildhibaanada ayaa kulankooda kaga doodaya xeerka qoondada haweenka oo ka mid ah afarta xeer ee guddiga wadajirka ah loo xil saaray in ay soo diyaariyaan.

Xeerkaan ayaa haddii uu meel-maro, haweenka xildhibaannada ah waxaa kuraastooda u tartami doono dumar kale.

Sidoo kale waxa ay ku doodayaan in ay si saami ah u helaan 30% oo ah qoondada haweenka ay ku leeyihiin dowladda federaalka.

Kalfadhigaan oo ah kii 7-aad ee golaha shacabka ayaa ugu dambeeya muddo xileedka baarlamaanka 10-aad ee dalka, waxaana u dhiman oo kaliya labo bilood iyo bar.

Kenya 20ka Juun 2020 Madaxweyne Uhuru Kenyatta ayaa soo dhoweeyay guushii ay Kenya ka gaartay wareeggii labaad ee codeynta ee doorashadii kursiga aan joogto ahayn ee Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay. Wuxuu ku tilmaamay guusha Kenya inay tahay mid muujineysa waddankiisa iyo saameynta ay ku leedahay jaalliyadaha quruumaha oo ah iskaashi aamin ah oo la isku halleyn karo, sida uu sheegay Uhuru.

Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay waa hay’adda UN ugu awoodda badan ee loo xil saaray ilaalinta nabadda iyo amniga adduunka.

Guushan ayaa Nairobi siineysa fursad ay ku soo noqoto tobanka xubnood ee aan joogtada ahayn, kuwaas oo inta badan la shaqeeya shanta xubnood ee joogtada ah ee Ruushka, Shiinaha, Boqortooyada Ingiriiska, Mareykanka, iyo Faransiiska.

Qaramadda Midooway 20ka Juun 2020 Warbixin uu sii daayay xafiiska Qaramada Midoobay ee Soomaaliya ayaa lagu sheegay in Soomaaliya sannadkii tagay ee 2019 ay ka dhaceen 774 rabshadood oo 244 kamid ah ay yihiin falal kufsi ah. Warbixin uu sii daayay xafiiska Qaramada Midoobay ee Soomaaliya ayaa lagu sheegay in Soomaaliya sannadkii tagay ee 2019 ay ka dhaceen 774 rabshadood oo 244 kamid ah ay yihiin falal kufsi ah. Hay’adda Human Rights Watch ayaa sheegtay in Kufsiga iyo falalka kale ee rabshadaha galmada inta badan aan lasoo sheegin oo aan lagu ciqaabin dalka Soomaaliya, sababta oo ah dumarka loo geysto xadgudubyada ayaa inta badan u arka ceebeyn inay soo bandhigaan.

Bishii Febraayo, Maamul goboleedka Puntland ayaa noqday maamulkii ugu horeeyay ee sharci adag oo dil ah ku fuliya dambiilayaal geystay kufsi wadareed iyo dil loo geystay gabar 12 sano jir ah sanadkii 2019.

James Swan, wakiilka gaarka ah ee U.N. ee Soomaaliya, ayaa ku booriyay hogaamiyaasha dalka iyo dadka deegaanka inay waxbadan qabtaan oo dhageystaan dhibbanayaasha iyo kuwa ka badbaaday qalalaasaha la xiriira galmada.

Sacuudiga 20ka Juun 2020 Wasiirka Maaliyadda Sacuudiga Maxamed Al-Jaddaan ayaa shaaca ka qaaday in dowladdiisu ay soo amaahan doonto 58 billion oo dollar sanadkan. Ku dhawaaqistu waxay tooshka ku shiday deyn codsiga sii badanaya ee dalka iyo su’aalo ku saabsan xaaladda dhaqaale ee xukuumadda Riyadh, gaar ahaan markii Boqortooyadda lagu tilmaamay mid ka mid ah dalalka caalamka ee lagu leeyahay deynta ugu yar.

Sacuudigu waa dalka ugu dhaqaalaha badan dunida carbeed, waana dalka keliya ee carbeed ee ka tirsan G20, waxaa intaas dheer in uu yahay dalka dhoofiya saliidda ugu badan ee caalamka.

Saameynta Gobolka

Barwaaqadda dhaqaale ee Boqortooyadda ayaa soo jiidatay shaqaale shisheeye si ay ugu shaqeeyaan shirkadaha Sacuudiga iyo hey’adaha dowladda. Dhaqaale bur-burka ku yimaada Boqortooyada waxaa uu saameyn doonaa gobolka oo dhan

Xilligan oo lagu jiro xasarado dhaqaale oo caalami ah, kuwaas oo uu sababay cudurka Coronavirus, ayuu Sacuudigu wajahay hoos u dhac weyn oo qiimaha saliidda ah iyo booqashooyinkii diimeed ee Makka iyo Madiina oo istaagay, malaayiin qof ayaa awoodi waayay in ay Sacuudiga u safraan sanadkaan si ay gutaan cibaado diini ah.

Xitaa ka hor inta aysan xasaraduhu soo ifbixin bilihii u dambeeyay, Bangiga Aduunka ayaa muujiyay in deynta dibadda looga leeyahay Sacuudiga ay ahayd $183 billion 2019-kii, taasi oo $151 billion ahayd sanadkii 2018-kii. Tiradaas waxay kordhi doontaa sanadkaan.

Tiradaasi waxay ahaan doontaa mid aan muuqan haddii aan la bar-bardhigin  xilliyadii lasoo dhaafay. Tirada ku kordheysa deynta ayaa ka muhiimsan wadarta guud.

Deynta cirka isku-shareertay

Deynta dalka dibadda looga leeyahay ayaa cirka isku shareertay shantii sano ee lasoo dhaafay, dhamaadka sanadkii 2014-kii, billo yar ka hor inta uusan billaaban dagaalka Yemen, waxay deyntu ka yareyd 12 billion, taasi oo muujineysa in kororku uu kor u kacay in ka badan 1500 boqolkiiba shanti sano ee lasoo dhaafay.

Muddo shan sano ah, keydka lacagta ayaa hoos u dhacay. Warbixino ka yimid maamulka lacagta ayaa muujinaya in hantida kaydka ah ee wadanka lagu qiyaasay $732 billion dhamaadka sanadkii 2014-kii, laakiin waxaa ay hoos u dhacday $449 billion dhamaadka sanadkii 2019-kii. Waxaa kharash isu bedelay $233 billion muddo shan sano ah.

Tirooyinkaasi waxay muujinayaan in shantii sano ee lasoo dhaafay, Sacuudigu uu dibadda ka soo deynsanayay tobanaan billion dollar, sidoo kale waxay tiro lamid ah kala baxaysay hantida kaydka ah.

Dhamaan tirooyinkaasi waxay dib ugu laabanayaan dabayaaqada sanadkii 2019-kii, waa ka hor inta uusan hoos u dhicin qiimaha shidaalka iyo inta uusan dillaacin Coronavirus iyo weliba hoos u dhaca ku yimid ganacsiga iyo isu socodka dunida. Hadaba, halkey lacagtaas oo dhan ka baxday?

Dagaallada qarsoon

Inkasta oo aysan caddeyn meesha saxda ah ee lacagtaas oo dhan lagu agaasimay, isbedelka deg-degga ah waxaa uu dhacay markii la bilaabay dagaalka Yemen sanadkii 2015-kii. Colaadaha kale ee Liibiya iyo Siiriya ayaa sidoo kale ahaa aag dagaal ee qarsoon, oo ay gacanta kula jireen dhowr dal oo Khaliijka ku taalla.

Xukuumadda Riyadh waxay dhowaan ku dhawaaqday gunti-isku-giijis dhaqaale oo ay ku jirto 8 billion oo dowladdu ay ka jareyso hiigsigeeda isbedelka ee 2030-ka, kaasi oo muhiimad u leh dhaxal suge Maxamed bin Salmaan.

Share this:

Jaamacadda Carabta 20ka Juun 2020  Axmed Abuu Al-Qeyd oo ah xoghayaha guud ee Jaamacadda Carabta ayaa ka hadlay arrimo ku aadan xaaladda Soomaaliya, gaar ahaan wada-hadallada dib u bilowday ee dowladda federaalka iyo maamulka Somaaliland.

Al-Qeyd ayaa sheegay inuu ku faraxsan-yahay dadaallada sii amba-qaadida wada-hadalladaasi, isaga oo madaxweynaha dalka Jabuuti, Mudane  Ismaciil Cumar Geelle ku ammaanay martigalinta shirkaasi oo 14-kii bishan ku qabsoomay caasimada Jabuuti.

Sidoo kale wuxuu fariin boggaadin ah u diray madaxweynaha Soomalaiya, Mudane Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo) oo uu ku boggaadiyey dadaalkiisa ku aadan wada-hadallada u dhexeeya Soomaaliya iyo Somaliland.

Xoghayaha guud ee ururka Jaamacadda Carabta ayaa xusay in ay ka qeyb qaadan doonaan taageerada dadaalladaasi iyo ka mira dhalintooda.

Ugu dambeyn xoghayaha ayaa ballan qaaday in ay sidoo kale  ka gacan ka geysan doonaan arrimaha amniga iyo xasiloonida Soomaaliya.

Hadalkaan ayaa ku soo aadaya, iyadoo dhowaan Jabuuti ay isu tageen wufuud ay kala hoggaaminayeen madaxweynaha dowladda federaalka iyo midka Somaliland, kuwaas oo wada-hadadallada labada dhinac dib uga bilaabay dalka Jabuuti, kaas oo laga soo saaray war-murtiyeed, sidoo kalena lagu dhisay guddiya farsamo oo u dhexeeya dhinacyadaasi.

Muqdisho 20ka Juun 2020 Diyaarad jebisay amarkii dowladda federaalka ayaa shalay si sharci darro qaad uga dejisay garoonka diyaaradaha Baraawe, sida ay ilo-wareedyo lagu kalsoon yahay u sheegeen Warbaahinta Dalka.

Dowladda Soomaaliya ayaa bishii March joojisay dhammaan duulimaadyada dalka, taasi oo qeyb ka ahayd dadaallada looga hortagayo faafitaanka cudurka COVID-19.

Qaadkan ayaa ka yimid dalka Kenya, waxaana dhinaca dhulka laga soo geliyey magaalada Dhoobley, ayada oo kadibna diyaarad ay kasoo qaaday Dhoobley kana soo dejisay garoonka Baraawe, halkaasi oo ay kasii qaadeen doomo geeyey magaalooyin kale oo dalka ka mid ah.

Ilo-wareedyada warkan laga soo xigtay ayaa sheegay inaysan ahayn markii ugu horreysay ee qaad laga soo dejiyey garoonka Baraawe, waxaana diyaaradaha qaadka soo gelinaya dalka ay mar walba adeegsanayaan xeelad cusub. Diyaaraddii u dambeysay ee shalay qaadka gaysay Baraawe, ayaa la sheegay inay hawada Soomaaliya kusoo gashay inay waddo howlgal bani’aadannimo balse markii dambe ay beddelatay khadka, kadibna qaadka kasoo qaaday Dhoobley oo baabuur lagu soo geliyey.

Waxaa la rumeysan yahay in diyaardaha samaynaya xadgudubkan ay la shaqeynayaan xubno ka tirsan dowladda federaalka, balse ma cadda kuwa ay yihiin.

Ganacsatada qaadka ayaa la rumeysan yahay inay yihiin kuwa awood badan, islamarkaana saameynta ay ku dhex leeyihiin dowladda iyo lacag badan oo laaluusha ah u adeegsanayaan inay jebiyaan xayiraadda saaran diyaaradaha ee ay soo rogtay dowladda.

Iiraan 20ka Juun 2020 Dowladda Iran ayaa ku dhowaaqday inay taageereyso dowladda Libya ee sidoo kale Turkiga ay taageeraan, taasi oo ay is-hayaan fallaagada uu hogaamiyo dagaal-ooge Khaliifa Xaftar.

Go’aankan ayaa waxaa ku dhowaaqay wasiirka arrimaha dibedda Iran Javad Zarif, oo shir jaraa’id la qabtay wasiirka arrimaha dibedda Turkey Mevlut Cavusoglu, intii lagu guda jiray booqasho uu ku tegay Istanbul.

“Waxaan raadineynaa xal siyaasadeed oo loo helo xasaradda iyo dagaalka Libya,” ayuu yiri Zarif. “Waxaan taageereynaa dowladda sharciga ah ee Libya. Arrinta Libya waxaan kala aragti nahay Turkiga, oo doonaya in lasoo geba-gebeeyo xasaradaha Libya iyo Yemen,” ayuu ku daray.

Taageerada Iran ee dowladda Libya ayaa ka duwan dalka ay xulufada yihiin ee Syria oo taageeraya dagaal-ooge Khaliif Xaftar. Xaftar ayaa waxaa taageera Ruushka oo ay xulufo yihiin Syria, iyo sidoo kale Imaaraadka Carabta iyo Masar.

Dagaalka Syria ayaa toddobaadyadii dhowaa is-beddel weyn uu ku yimid ayada oo maleeshiyada dagaal-ooge Khaliifa Xaftar laga qabsaday magaalooyin badan oo ku yaalla galbeedka Libya.

Guul-darrooyinka gaaray Khaliifa Xaftar ayaa meesha ka saaray damicii iyo duulaankii uu waday 14 bilood, ee uu doonayey inuu ku qabsado caasimadda Libya ee Tripoli

 

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 19ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa runta ka qarin kara Ummadda Soomaaliyeed? Yaa diyaarinaya mooshinka xilka looga tuuri rabo Gudoomiyaha Aqalka Sare Mudane Cabdi Xaashi? Yaa qarxiya Shacabka #Soomaaliyeed? Maxayse loo qarxitaa Shacabka Soomaaliyeed? Yuu u shaqeeyaa Argagixiye Maal-Galiye Fahad Yaasin oo ah Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugida Iyo Sirdoonka Qaranka “NISA”? Maxuuse ka ogaa qaraxyada lagu qabtay asagoo ka hadlaya Safiirka Qatar ee Soomaaliya? Maxay tahay sababta ay u qarxiyaa Shacabka Soomaaliyeed? Yaa Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa diidan dalka inay doorasho ka dhacdo qof iyo codkiisa? Yaa diidan maqaamka #Muqdisho?  Ha wiqleyso! 

Walaweyn  19ka Juun 2020 Kufsi, jirdil, toogasho toos ah, barakacin, dhaca dadka iyo cabsi gelin ayaa si joogta ah uga jirta degmada Wanlaweyn ee gobalka Shabeelada Hoose.

Degmadaas waxaa la dagay dagaalada qabiilka, waxaana si xun isugu laaynaya labo kamid ah beelaha waa weyn ee degmada oo mudooyinkii ugu dambeeyay uu dagaal ka dhaxeeyey.

Guddoomiye ku xigeenkii hore ee gobalka Shabeellada Hoose Cabdifitaax Xaaji Cabdulle ayaa warbaahinta u sheegay in Wanlaweyn ay noqotay magaalo marti gelisa xadgudubyada bani’aadinimada iyo tacadiyo ay ka siman yihiin qof kasta oo nool oo degaanka ku sugan, gaar ahaan bulshooyinka ka soo jeeda beelaha dagaalamaya.

“Ku-simihii guddoomiyaha ahna guddoomiye ku-xigeenka ayaa gacantiisa dil iyo dhaawac ugu geestay dad shacab ah, maalin kasta dhiig ayaa ku daada nolasha waa sii adkaaneysaa” ayuu yiri Cabdifataax.

Dowladda Soomaaliya ayaa dhawaan guddi u saartay dagaalkii ka dhacay Wanlaweyn kaas oo lagu gubay maydad caruur, dumarna lagu laayay, hase yeeshee arrinta ayaa u muuqata in ay ku dhamaatay afdaboolan dahab oo aan cidna wax iska weydiinin.

Lama oga sida ay ku dambeyn doonto xaaladda magaalada Wanlaweyn oo ay dadkeedu wajahayaan nolal adag iyadoo ay magaaladaasi si buuxda gacanta ugu haayaan ciidamada dowladda Soomaaliya iyo kuwa maamulka Koonfur Galbeed.

Nairobi 19ka Juun 2020 Kenya shalay ayaa ku guulaysatay kursi aan joogto ahayn oo ka tirsan Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, kadib markii ay codadkii loo baahnaa ka heshay tartankii kala dhexeeyay Jabuuti.

Nairobi ayaa wareegga labaad ee doorashada heshay 129 cod, halka Jabuuti ay heshay 62 cod.

Hogaamiyaha aqlabiyadda ee baarlamaanka Kenya, Adan Barre Ducaale, ayaa sheegay in dalkiisa uu ka shaqeyn doono wanaajinta ammaanka caalamka, gaar ahaan kan gobolka.

Ducaale oo BBC laanta af-Soomaaliga u warramay ayaa sheegay in dalkiisa aanu kursiga u adeegsan doonin khilaafka kala dhexeeya Soomaaliya ee salka ku haya muranka xuduud badeedka labada dal.

“Waxaan u maleynayaa in Soomaaliya ay kamid ahayd dalalkii noo codeeyay markii aan [musharraxa] ka ahayn Midowga Afrika…. Arinta badda waxay hor taallaa maxkamadda caalamiga ah ee ICJ. Soomaaliya waxay ogoshahay maxkamadda waxay go’aamiso, anagana sidoo kale. Dalal walaalo ah ayaan nahay, mana kala go’ayno,” ayuu yiri Adan Barre Ducaale.

Guusha Kenya ayaa ka dhigan in bisha January 2021 ay muddo laba sano ah kamid noqon doonto 15-ka xubnood ee golaha ugu awoodda badan marka laga hadlayo ammaanka iyo xasilloonida caalamka.

Go’aannada ay Kenya ku lug lahaan karto waxaa kamid ah cunaqabateynta, adeegsiga awood milateri si loo ilaaliyo nabadda iyo weliba doorashada xaakimiinta maxkamadda cadaallada adduunka (ICJ).

Loolanka xooggan ee dhexmaray Kenya iyo Jabuuti ayaa daaha ka rogay khilaafka u dhexeeya qaar kamid ah dalalka Bariga Afrika.

Soomaaliya ayaa taageertay hamiga Jabuuti ee kursigaasi, kadib markii uu dalkaasi yar ka horyimid go’aankii Midowga Afrika uu ku taageeray musharraxnimada Kenya.

Soomaaliya iyo Kenya ayaa waxaa ka dhexeeya muran ku aaddan xuduud badeedka labada waddan, kaasoo hadda horyaalla maxkamadda ICJ.

Ethiopia 19ka Juun 2020 Dowladda Itoobiya waxa ay leedahay Ciidamo u badan Militari, kuwaas oo qaarkood ka tallaabay soohdinta dalkaas uu la wadaago wadamo kala duwan si ay u farageliyaan dalalka dariska sida Soomaaliya iyo Suudaan.

Itoobiya waxa ay ka faaiideysaneysaa fursadda ah in ay tahay Hoyga Midowga Afrika, waana halka lagu gaaro go’aamada Ururka, iyada oo aan marti ka ahayn fadhiyada ayay codkeeda ka dhiibataa.

Dadka dalkaas waa 109.2 Milyan oo ruux sida ku cad xog baarista Bangiga Adduunka uu ka sameeyay dalkaas (2018), waana dal sanadba sanadka ka dambeeyo sii kordhinaya awoodda dhanka ciidanka.

Loolanka Itoobiya waa uu ka tallaabay Bariga Afrika, Jamhuuriyadda Carabta Masar oo dhacda Waqooyiga Qaaradda ayay isku heystaan hab maamulka Biyaha Wabiga Nile oo ay labaduba kawada faaiideystaan.

Soomaaliya waxa ay soo galeen marar kala duwan, ciidamada xooggooda waxa ay soo galeen horaantii sanadkii 2006-dii, kolkaas oo ay Koofurta iyo Bartamaha Soomaaliya ku xoogeysteen Midowgii Maxaakiimta.

Sanadkii 2009-kii, ayay isaga baxeen Gudaha Soomaaliya inkasto oo aysan si rasmi ah kaga tallaabin soohdinta, balse markale ayay soo galeen Gobolada dalka ee xiga dhanka Dowladda Federaalka itoobiya.

Waxa dadaal badan u galeen sidii Ciidamada Itoobiya loogu biirin lahaa howlgalka Midowga Afrika ee AMISOM, maadaama dalalka dariska la ah Soomaaliya laga joojiyay iyada oo dhinacyo kala duwan laga eegay.

Intaa kuma aysan harin Dowladda Itoobiya, waxa ay shukaanta u qabatay Hoggaaminta Taliska Ciidamada AMISOM ee Soomaaliya, waxaana xilkaan loo magacaabay Gen. Tigabu Yilma, si hoose waxaa ula shaqeynaya saraakiil u dhalatay dalkiisa.

Itoobiya Soomaaliya waxaa ka joogo Askar tiro ahaan u diiwaangashan Howlgalka Midowga Afrika iyo Qaramada Midoobay, balse waxaa jira Ciidan kale oo aan xirneen Koofida Cagaaran ee Nabad ilaalinta AMISOM.

Howlgalkaan waxaa ku jira Dalalka kala ah Uganda, Burundi, Jabuuti, Kenya iyo Itoobiya waana qaybta Militariga ah ee howlgalka Ururka Midowga Afrika, halka kuwa Booliiska ay ka kala socdaan dalalka Ghana, Kenya, Nigeria, Sierra Leone, Uganda iyo Zambia.

Hamiga Itoobiya ee howlgalka Midowga Afrika ayaa halkiisa ah, oo Dowladda Kenya waxa ay isu kala badalaan Guddoomiyaha iyo Xoghahaya Urur Goboleedka IGAD oo ay ku mideysan yihiin dalalka dhaca Bariga Afrika.

Suudaan ayay dhawaan galeen, waxaana dacwad ka gudbisay Xukuumadda Khartuum, kadib markii ay ka carootay tallaabada Ciidamada Addis Ababa ay sameeyeen, sidoo kale mar waxa ay gudaha u galeen Koofurta Suudaan.

Sanadkii 2002-dii, Ciidamada Militariga Itoobiya waxa ay ka yaraayeen tirada ay haatan yihiin, 18-sano kadib 162,000 oo aan ku jirin kuwa keydka sida ku cad bogga Wasaaradda Gaashaandhigga.

Damaca Itoobiya waa uu kasii tallaabayaa ciidanka Dhulka iyo kuwa cirka, waxa ay tababaray Ciidamada Badda, inkasta oo aysan lahayn Bad, haddana waxa ay xoog lacagba gelineysaa diyaarinta Ciidamada badda oo leh agab ciidan oo ku filan.

$330 Milyan oo doolar ayaa ku baxdo miisaaniyadda Ciidamada, waxaana intaa dheer Lacago kale oo ay ku kala helaan Howlgalada Qaramada Midoobay ee Koofida Buluugga ah iyo kan Midowga Afrika ee Koofida Cagaaran.

Miisaaniyadda sanadkii 2015-kii waa ay kasii badaneysaa marka waayahaan la eego oo waxaa ku kordhay 0.8%, sababtu waa dhalinyarada ku biireysa Ciidamada dalkaas oo il dhaqaale u noqotay Xukuumadda Addis Ababa.

Itoobiya waxa ay isu diyaarineysaa in ay ciidamo gaar ah oo wata maraakiib dagaal ay geyso Badda Cas iyo qayb kamid ah biyaha Caalamiga, taasi waxa ay beertay shaki ku saabsan in ay hoggaanka u qaban doonto ilaalada Xeebaha iyo kuwa biyaha Caalamiga ah.

Mustaqbalka dhaw iyo kan fogba, Dowladda Itoobiya saameyn intee la eg ayay yeelan doonaan Ciidamadeeda?

Xigasho: Radio Mustaqbal

Ethiopia 19ka Juun 2020 Getachew Reda, Afhayeenka ‘Tigray People’s Liberation Front’, kana mid ahaa hogaankii sarre ee dowladdii Melez Zenawi, ayaa si adag uga hor-yimid dhex-dhexaadinta xiligan uu Abiy Axmed ka wado Somaliland iyo Soomaaliya.

Getachew oo u waramayey idaacada VOA laanteeda Amharic-ga ayaa sheegay in xiligan looga muhiimsan-yahay in Abiy Axmed uu ku mashquulo wada-hadaladaasi, maadama uu qalalaase siyaasadeed ka taagan yahay gudaha Itoobiya.

Reda ayaa aaminsan in Ra’iisal wasaare Abiy Axmed uu deg-degayo, isla markaana uu dalalka geeska iyo Itoobiyaba u horseedayo nabad-galyo daro halis galisaneysa amniga dalalkaasi, waa sida uu hadalka u dhigaye.

“Itoobiya waxa Ra’iisal Wasaare ka ah nin aad u deg-degaya oo khatar galinaya nabadda Itoobiya iyo wadamada dariskeeda ah. Waxa ka jira qalalaase siyaasadeed gudaha Itoobiya. Waana taas sababta ay isku casishay Afhayeenka Golaha Federaalka Itoobbiya Keria Ibrahim” ayuu yiri Getachew Reda.

Wuxuuna intaas kusii daray “Abiy Axmed inta aanu dhex-galin Somaliland iyo Somalia waa inuu usoo jeestaa waaqica ka jira gudaha Itoobiya, iyada oo qalaalaasaha ay ku sii fideen gobollada gudaha Itoobiya, taas oo ay sabab u tahay doorashooyinka uu dib u dhigay”.

Ra’iisal wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed ayaa inta badan lagu dhaliila inuu door weyn ka qaato dedaalada wada-hadalada Soomaaliya iyo Somaliland, xili ay dalkiisa ka holcayaan xiisado ka dhashay talaabooyin uu qaaday.

Muqdisho 19ka Juun 2020 Magaalada Muqdisho waxaa ka socda abaabulka isku day mooshin oo ka dhan ah guddoomiyaha Aqalka Sare Cabdi Xaashi Cabdullaahi, kaasi oo gadaal ay ka riixeyso Villa Somalia.

Villa Somalia ayaa ka carrootay markii uu guddoomiyaha Aqalka Sare iclaamiyey shir dhex-mara dowladda Soomaaliya iyo maamul gobaleedyada dalka, inkasta oo madaxtooyada ay markii dambe ogolaatay shirkaas, kadib cadaadis ka yimid beesha caalamka.

Qorshaha mooshinka looga keenayo Cabdi Xaashi ayaa wajahaya caqabado dhowr ah oo aad u adkeynaya in lagu guuleysto, kuwaasi oo durba la dareemayo.

Caqabadda koowaad ayaa ah sidii lagu heli lahaa taageerada senatoro ku filan oo diyaar u ah inay mooshinka qeyb ka noqdaan, ayada oo la rumeysan yahay in saameynta Villa Somalia ee Aqalka Sare ay aad u yar tahay marka loo eego tan golaha shacabka.

Caqabadda labaad, ayaa ah in xitaa haddii ay dhacdo in la helo taageerada loo baahan yahay, aysan cid qabata mooshinka oo guddoomisa, maadaama Cabdi Xaashi uusan qabaneyn mooshin isaga xilka looga qaadayo.

Haddii Cabdi Xaashi uusan qabaneyn, waxaa waajibkaasi uu ku dhacayaa guddoomiye ku-xigeenka koowaad ee Aqalka Sare Abshir Bukhaari, oo Villa Somalia aan la is-tusin. Abshir ayaa ka mid ah siyaasiyiinta sida weyn u diidan siyaasadda Villa Somalia.

Villa Somalia ayaa waxaa ku xiran guddoomiye ku-xigeenka labaad ee Aqalka Sare Mowliid Guhaad, hase yeeshee ayada oo uu joogo Abshir Bukhaari ma qaadi karo wax tallaabo ah, haddii uu qaadana waxa noqoneysa sharci-darro.

Caqabadda ugu dambeysa ayaa ah beesha caalamka, oo aan ogolaaneyn in xilligan kala guurka ah ee muddo xileedka dowladda ka harsan yahay bilo la galo qalaalse siyaasadeed. Waxaa sidoo kale Cabdi Xaashi loo arkaa sharci-dejiyey oday ah oo xal doonaya, maadaama guddoonka Golaha Shacabka ay noqdeen kuwa laga maamulo Villa Somalia.

Haddaba su’aasha ayaa ah, Maxay ayada oo ay jiraan dhowr caqabad oo diiday in xilka laga qaado Cabdi Xaashi, ay haddana Villa Somalia u waddaa isku day mooshin? Senator-ada ayaa rumeysan inay tahay cabsi gelin iyo hanjabaad Cabdi Xaashi loogu sheegayo inuu kusoo darsamo xubnaha laga maamulo madaxtooyada.

Caqabadda labaad, ayaa ah in xitaa haddii ay dhacdo in la helo taageerada loo baahan yahay, aysan cid qabata mooshinka oo guddoomisa, maadaama Cabdi Xaashi uusan qabaneyn mooshin isaga xilka looga qaadayo.

Haddii Cabdi Xaashi uusan qabaneyn, waxaa waajibkaasi uu ku dhacayaa guddoomiye ku-xigeenka koowaad ee Aqalka Sare Abshir Bukhaari, oo Villa Somalia aan la is-tusin. Abshir ayaa ka mid ah siyaasiyiinta sida weyn u diidan siyaasadda Villa Somalia.

Villa Somalia ayaa waxaa ku xiran guddoomiye ku-xigeenka labaad ee Aqalka Sare Mowliid Guhaad, hase yeeshee ayada oo uu joogo Abshir Bukhaari ma qaadi karo wax tallaabo ah, haddii uu qaadana waxa noqoneysa sharci-darro.

Caqabadda ugu dambeysa ayaa ah beesha caalamka, oo aan ogolaaneyn in xilligan kala guurka ah ee muddo xileedka dowladda ka harsan yahay bilo la galo qalaalse siyaasadeed. Waxaa sidoo kale Cabdi Xaashi loo arkaa sharci-dejiyey oday ah oo xal doonaya, maadaama guddoonka Golaha Shacabka ay noqdeen kuwa laga maamulo Villa Somalia.

Haddaba su’aasha ayaa ah, Maxay ayada oo ay jiraan dhowr caqabad oo diiday in xilka laga qaado Cabdi Xaashi, ay haddana Villa Somalia u waddaa isku day mooshin? Senator-ada ayaa rumeysan inay tahay cabsi gelin iyo hanjabaad Cabdi Xaashi loogu sheegayo inuu kusoo darsamo xubnaha laga maamulo madaxtooyada.

Golaha Amaanka 19ka Juun 2020 Kenya ayaa ku guulaysatay kursiga aan joogtada ahayn ee Qaaradda Afrika ee Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay oo ay tartan adag kula gashay dowladda Jabuuti.

Codeyn goor dhaw lasoo gab-gabeeyay ayey Kenya kursigaas uga guuleysatay Jabuuti, waxayna heshay 129-cod, iyadoo laga doonayey inay hesho 128 cod, halka Jabuuti oo la loolameysay ay heshay 62-cod.

Codeynta maanta ayaa ahayd tii labaad, waxayna dalalka Jabuuti iyo Kenya ay shalay isku mari waayeen codeyn loo qaaday, iyadoo maanta mar kale oo balamay sidaasna ay guushu ku raacday Kenya.

Jabuuti ayaa shalay codeyntii dhacday ku heshay 78-cod, halka Kenya ay heshay 113 cod, hase yeeshee midna ma helin tirada codadka lagu soo bixi lahaa oo dhan 128-cod, taasi oo qasabtay in maanta lagu noqdo codeyn kale.

Kursigan aan joogtada ahayn ee qaaradda Afrika ay ku leedahay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, waa markii seddaxaad oo ay Kenya ku guuleysatay. Waxayna kusii fadhi doontaa labada sano ee soo socota, waa 2021-2022-ka.

Kenya ayaa sidoo kale xubin ka ahayd Golaha Ammaanka 1973-74 iyo 1997-98.

Madaxweynaha Jabuuti, Ismaaciil Cumar Geelle ayaa shalay si faah faahsan uga hadlay loolanka kala dhexeeyey Kenya ee ku aadan tartanka ay labada dal ugu jireen kursiga aan joogtada aheyn ee golaha ammaanka, Qaramada Midoobay oo sanadkan ay u tartameen labadaas dal.

Madaxweyme Geelle ayaa sheegay in dowladdiisa ay olole adag u soo gashay helitaanka kursigaasi, si ay ugu matasho guud ahaan qaaradda Afrika. Isagoo tilmaamay, in haddii ay Jabuuti hanato kursigaasi in mudnaanta 1-aad ay siin doonto, sidii looga gudbi lahaa walaaca ay qabaan dalalka qaar ee Afrika.

 

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 18ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa waalan? Yaa ku fashilmay dalka? Yaa diidan maqaamka #Muqdisho? Maxaad ka ogtahay dalka inuusan lahayn wax Teleefishinka Qaranka oo ay shaqsiyaad leeyihiin Teleefishinka Qaranka #Soomaaliyeed? Maxayse Xukuummadda fashilantay ee Nabad Iyo Nolol “Nabar Iyo Naxdin” u samayn weysay “Teleefishinka Federaalka Soomaaliyeed?  Ma oga miyaa dalka #Soomaaliya waxaa wax lagu doortay dastuurka federaalka ee ku-meel-gaarka ah? Maxayse wax kasta xukuummadda fashilantay ee Nabad Iyo Nolol “Nabar Iyo Naxdin” ugu salayn karin 4.5  jaggooyinka ay ku tagri-fasho hab xidideed? Yaa xil iska casili doona Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Khere “Bakhti-Raam-Sade” ama Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas”?  Maxayse weriyayaasha loo ugaarsanayaa? Yaa amray in la dilo weriyaasha? Ma Soomaali mise shisheeye? 

Ha wiqleyso! 

Minneapolis 18ka Juun 2020 Wada-hadalada guddiyada farsamo ee dowladda federaalka Soomaaliya iyo Somaliland ee ka socday Jabuuti ayaa lasoo geba-gebeeyey ayada oo dhinacyada ay ku heshiiyeen qodobo horudhac ah.

Dowladda federaalka iyo Somaliland ayaa ku heshiiyey shan qodob, kuwaasi oo loo saaray Saddex guddi hoosaadyad oo ka wada shaqayn doono qodobadaasi,.

Qodobada lagu heshiiyey ayaa warbaahinta u akhriyey wasiirka arrimaha dibedda Jabuuti Maxamuud Cali Yuusuf, waxaana ay kala yihiin:-

1 – Sidii loo sii wadi lahaa shirarka mustaqbalka, si qurux badan oo hadaf xanbaarsan

2 – Sidii dib loogu dhisi lahaa kalsoonidii labada dhinac.

3 – Sidii loo meel marin lahaa qodobadii lagu heshiiyey shirarkii hore ee aan la hirgelin sida kaalmooyinka Dhaqaale ee Caalamiga ah iyo Gargaarada Bani’aadannimo, waxaana qodobkaasi loo saaray guddi, kuwaasi oo shiri doona muddo shan iyo toban cisho (15) kadib ah, kuna shiri doona Jabuuti.

4 – Waxaa ay labada dhincba soo saareen guddi ka wada xaajoon doona Arrimaha Hawada, kuwaasi oo muddo shan iyo toban cisho gudahood ah ku shiri doona Jabuuti.

5 – Waxaa ay labada dhinacba soo saareen guddi saddexaad oo ka wada shaqayn doona Arrimaha nabad-gelyada.

Waxaa sidoo kale la magacaabay guddiga guud ee farsamado ee wada-hadallada oo heer wasiiro ah, waxaynaa 45-cisho ka dib ku kulmi doonaan Jabuuti si u qiimeeyaan wax qabadka guddi hoosaadyada.

Dowladda federaalka waxaa heshiiska u saxiixay wasiirka arrimaha gudahga Cabdi Maxamed Sabriye, halka Somaliland uu u saxiixay Yaasiin Xaaji Maxamuud Faratoon oo ugu magacaaban wasiirka arrimaha dibedda.

Minneapolis 18ka Juun 2020 Wararka aan ka heleyno waqooyiga magaalada Hargeysa ee Somaliland, gaar ahaan deegaan lagu magacaabo Xeero ayaa sheegaya in halkaas lagu arkay meydad lagu gubay deegaanka.

Dadka deegaanka ayaa sheegay in halkaas lagu gubay meydadka dad ajaaniib ah uu u geeriyooday xanuunka CIVID-19, kuwaas oo laga keenay meelo ka baxsan deegaanka.

Dadka ku nool deegaanka Xeero ayaa guddiga xakameynta iyo ka hortagga xanuunka COVID-19, si adag ugu dhaleeceeyay inay ku guul dareysteen wax ka qabshada arintaas oo sheegeen inay khatar deegaanka.

Halka lagu gubay meydadkaas ayaa ah dog xilliyada roobka ay bihu maraan, kuwaas oo gudaha u gala magaalada caasimadda ah ee Hargeysa, sida ay sheegeen dadka deegaankaas oo warbaahinta la hadlay.

Muuqaalo laga soo duubay goobta lagu gubay dadkaas ayaa muujinaya haraadiga meydadka, welina si rasmi ah looma oga dhalasha ahaan halka ay kasoo jeedaan dadkaas la sheegay in meydkooda lagu gubay duleedka Hargeysa, kadib markii ay u dhinteen xanuunka Coronavirus.

Wasaaradda caafimaadka Somaliland ayaa illaa hadda ka jawaabin cabashada dadka deegaanka Xeero oo qaarkood sheegay in lacago kummaan dollar ah lagu kala qaatay in meydadkaas lagu gubo deegaanka

Minneapolis 18ka Juun 2020 Xildhibaan Maxamed Cumar Dalxa oo hadal ka jeediyey kulankii xildhibaanada golaha shacabka oo ajendeyaashiisa uu ku jiray sharciga Nootaayooyinka, ayaa dood ka keenay da’da looga baahanyahay qofka marqaatiga noqonaya oo sharcigaas ku qoran.

Xildhibaan Dalxa ayaa sheegay in diinta Islaamku ay qabto in qofka muslimka ah uu ku qaan gaaro 15-sano, balse sharciyadeena ay ku qorantahay in qofku ku qaan gaarayo 18-sano jir.

“Waxaa la yiri markhaatiga waa in da’diisu gaartaa 18 sano, taasina waxay ka hor imaaneysa diinta islaamka, anaga diinteena Islaamka waxay qoreysaa in 15 sano qofku ku qaan gaarayo, waana halka ay qofka uga bilaabaneyso in dembi loo qoro, inta ka horeysa waa saqiir, anaga in gaalada naloo raaco maaha” ayuu yiri Xildhibaan  Dalxa.

Xildhibaan Dalxa ayaa isaga oo kaftamayey su’aal geliyay hees uu horay u sameeyay isagu, taas oo uu ku amaanayey gabar 15-sano jir ah.

“Markaa leedihiin 18 sano ma anigaa rabtaan heestii shan ka roon in la igu qabsado oo gabar 15 jir ah aan ku amaanayey, marka maahan in la rogo wixii ay diinta Islaamku qabtay oo la yiraahdo 18-sano wixii ka yar waa saqiir waa qalad, xataa lama guursan karey qabaan, anagana gabdhaheenu 13-14 sano ayey ku qaan gaaraan” ayuu hadalkiisa sii raaciyey xildhibaan Maxamed Cumar Dalxa.

Addis Ababa 18ka Juun 2020 Xiisadda u dhaxaysa Amxaaradda iyo Tigrayga, oo ah labada gobol ee ugu awoodda badan Ethiopia, ayaa sii kordheysa kadib markii wadanku uu doorashooyinkii u dhigay sanadka dambe, sida ay sheegtay Hey’adda Caalamiga ah ee Xasaradaha, International Crisis Group (ICG).

Gobolka Waqooyi ee Tigrayga oo ku dhawaad 30 sano dalka xukumayay ayaa waxaa gees u riixay Dowladda Federalka ah ee fadhigeedu yahay magaaladda Addis Ababa, taasi oo kordhisay khatarta ah in uu dagaal militari ka dhaco waqooyiga. Labada gobol waxay wadaagaan xuduud waxayna isku khilaafsan yihiin xilliga la qabanayo doorashooyinka federalka.

Tartanka u dhaxeeya qowmiyadaha Ethiopia iyo xisbiyadda siyaasadda oo batay ayaa calaamad u noqday Dowladda Ra’iisul wasaare Abiy Axmed, sababtoo ah waxaa uu damaanad qaaday xoriyad weyn oo bulsho iyo mid siyaasadeed.

Laakiin, warbixinta hey’adda caalamiga ah ee xasaradaha waxay sheegeysaa in muranka u dhaxeeya Amxaaradda iyo Tigrayga uu yahay kii ugu qaraaraa oo ay hurisay qowmiyanimadda labada gobol.

William Davison, oo ah taxliiliye sare oo kooxda xasaradaha u qaabilsan Ethiopia, ayaa sheegay in muwaadiniinta Amxaaradu ay rumeysan yihiin in goobo muhiim ah oo ay ku jiraan Wolqait iyo Raya ay goosteen Tigraygu markii la sameynayay qariiradda federalka Ethiopia, horraantii sagaashamaadkii.

“Dhibaatadda muddo tobanaan sano ah ayey jirtay,” ayuu yiri Davison. “Waxay qaraxday oo ay sii xoogeysatay intii ay socdeen mudaharaadyadii dowladda looga soo horjeeday ee 2016 ilaa 2018.  Dhibaatadu ma aysan dhamaan waxayna isku qastay danaha Ethiopia ee gobolka.”

Iyadoo ay xiisaddu sii xoogeysatay, xisbiga Tigrayga ee ah xisbul xaakimkii hore ayaa ku goodiyay in ay qabsanayaan doorashooyinkooda gaarka ah.

Qorsha doorashadda ayaa siyaasiyiinta Tigrayga iyo Amxaaradda ku hogaamiyay in ay meel adag kala istaagaan, sida lagu sheegay warbixinta oo soo xiganeysa hadalkii uu dhowaan sheegay Ra’iisul Wasaaraha Ethiopia Abiy Axmed, oo ahaa in ficil xumo walba oo dhexmarta labada gobol ay dhaawici doonto dadka iyo dalka.

Davison waxaa uu tilmaamay in xiriirka u dhaxeeya xisbiga Tigrayga iyo Dowladda Federalka Ethiopia uu sii xumaanayo.

“Dadku waa in ay tanaasul raadiyaan waxaana u baahanahay cimilo siyaasadeed si aan tanaasul u raadino,” ayuu yiri Davison.

“Laakiin waxaan fahmayaa, nasiib-darro in aanan taas heysan..waa ay adkaan doontaa in wax horumar ah laga sameeyo muranka dhulka ee u dhexeeya Amxaarada iyo Tigrayga. Sidaas darteed, dhibaatadu waa ay sii qasmeysaa mana dhamaaneyso, waxaana kasii daran xiriirka Tigraygu la sameysteen xubno Dowladda ka tirsan iyo dhibka kala dhaxeeya Amxaarada in uu isu badeli karo mid dhiig ku daato.”

Saraakiil badan oo ka tirsan Amxaaradda iyo Tigrayga oo uu ku jiro Madaxweyne ku-xigenka gobolka Tigrayga Fanta Mandefro ayaa diiday inay ka jawaabaan si wax looga weydiiyo khilaafka goboladda u dhexeeya.

Laakiin, Dessalegn Chanie Dagnew oo ah Guddoomiyaha dhaq-dhaqaaqa mucaaradka ah ee Amxaaradda ayaa sheegay in qariiradda Ethiopia oo lagu saleeyay dhul-qowmiyadeed ay tahay sababta khilaafka, mana ahan Amxaaradda iyo Tigrayga keliya ee sidoo kale gobollo badan ayuu khilaafku ka jiraa.

“Waxaan dhihi lahaa fowdadu waxay ka dhacday melo badan kuma koobna keliya Amxaaradda iyo Tigrayga,” yuu yiri Dessalegn. “Laakiin haddana ma filayo in uu jiri doono isku dhac.”

Si loo yareeyo xiisadda, Kooxda Caalamiga ee Xasaradaha waxay ku taliyeen in guddiga xuduudaha qaranka uu fududeeyo wada xaajoodka isagoo ka warbixinaya dhulka lagu tartamayo ee labada gobol.

Minneapolis 18ka Juun 2020 Madaxa Wada-xaajoodka ganacsi ee Soomaaliya uga wakiilka ahayd Ururka Ganacsiga Adduunka ee WTO Maryan Hassan ayaa is-casishay ayada oo saraakiil sare oo ka tirsan dowladda ku eedeysay inay si joogto ah u wiiqeen.

Maryan ayaa waxaa shan sano kahor magacaabay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, waana aqoonyahan xirfadle ah oo aad loo ixtiraamo.

Qoraal ay soo dhigtay twitter-ka ayay Maryan ku tiri “Waxaan caawa is-casilaadeyda u gudbiyey madaxweyne Farmaajo. Sharaf weyn ayay ii ahayd inaan dalkayga ku matalo WTO, aniga oo ah madaxa wada-xaajoodikii ugu horreeyey ee ganacsi ee Soomaaliya.”

“Inkasta oo aan haystay taageerada buuxda ee madaxweynaha, haddana si joogto ah ayaa la ii wiiqay. Waxaan ahay xirfadle, maahi siyaasi. Hoos ayaan u dhigay madaxayga, waxaan gudanayey shaqadayda. Nasiib darro, saraakiil sare ayaa toddobaadkii tegay baabi’iyey horumaradii aan sameynay, taasi oo horseeday qalalaase diblomaasiyadadeed.”

Jubbaland 18ka Juun 2020 Mas’uulyiinta Culumada Ahlu-Suna Waljamaca ee magaalada Kismaayo ayaa ka cabanaya xadgudub ay sheegeen in Wasaaradda Cadaaladda Maamulka Jubaland ay ku hayso masaajidyada iyo xarumaha diinta lagu barto ee ay gacanta ku hayaan.

Cabashadan ayaa ku aadan dhwor Masaajid oo ay maamuli jireen Ahlu-Sunna oo, sida ay kooxdan ay sheegtay, ay wasaaradda u ballanqaaday dayactir balse kadib ay ku wareejisay dhinacyo kale.

Macalin Barre Maxamed oo kamid ah culimada Ahlu Sunna ee ka cabanayo Wasaaradda Cadaaladda Jubbaland ayaa sheegay inuu la kulmay wasiirka Cadaaladda Maxamed Aw Yuusuf, islamarkaana uu ballamo badan uga baxay isagoo adeegsanayo awoodda Wasaaradda sida uu hadalka u dhigay

Macalin Barre oo la hadlay Idaacadda VOA ayaa xusay in wasaaradda ay uga baxday ballan aheyd in loo dayactiro masaajidda iyo goobaha lagu barto diinta Islaamka Balse wuxuu sheegay in qandaraasyadii loo wareejiyey goobo kale.

Sheekh Cali Cabdullaahi Xuseen oo kamid ah culimada Ahlu  Sunna ayaa isna VOA u sheegay in Wasaaradda Cadaaladda Jubbaland ay xirtay dhawr masjid iyo xarumo lagu baranayey Diinta Islaamka oo ay iyagu gacanta ku hayeen.

Dhanka kale, Mas’uulyiinta Wasaarada Cadaaladda Jubaland, oo la hadlay VOA, ayaa beeniyey eedeynta ka timid Ahlu-Sunna Waljamaaca.

Agaasimnaha Wasaarada Cadaaladda Jubbaland Cabdullaahi Maxamuud Ibraahim ayaa gebi ahaanba wax kama jiraan ku tilmaamay eedeynta kasoo yeertay culumada Ahlu Sunna ee Kismaayo, wuxuuna sheegay inay Ahlu Sunna gacanta ku heyso inta badan masaajidda Kismaayo.

Masaajida uu muranka ka taagan yahay ayaa waxaa kamid ah Masaajidka khudbiga Jabarti ee xaafadda dalcadda iyo Masjidka  Al-Raxma ee Xaafadda  Shaqaalaha ku yaalo.

Addis Abab 18ka Juun 2020 Taliye ku-xigeenka ciidamada Itoobiya ayaa sheegay in dalkiisa uu is-difaaci doono, islamarkaana aanu marnaba wada-xaajood ka geli doonin madax-banaanidiisa ku aadan biyo-xireenka webiga Nile ee abuuray xiisadda kala dhaxeysa Masar.

“Masaarida iyo dunida inteeda kale si wanaagsan ayay u ogyihiin, sida aan u dagaal galno marka uu yimaado,” ayuu Jeneral Birhanu Jula ku yiri wareysi uu siiyey wargeyska ay dowladda leedahay ee Addis Zeman.

Birhanu ayaa hoggaamiyayaasha Masar ku eedeeyey inay “beddeleen sheekada” biyo-xireenka ugu weyn Africa ee Itoobiya ay sameysay.

Waxa uu Masar ku eedeeyey inay hubkeeda u adeegsatay “inay ugu hanjabto dalalka kale inaysan u dhowaan biyaha la wada leeyahay ee webiga Nile”, wuxuuna intaas ku daray in waddada kaliya ee horey loogu socon karo ay tahay in la wada shaqeeyo.

Hadalka Jeneralka ayaa ka duwan midka ra’iisul wasaaraha dalkaas Abiy Ahmed oo horraantii toddobaadkan xildhibaanada dalkaas u sheegay in diblomaasiyadda ay tahay inay xudun u noqoto sidii loo xalin lahaa murankan.

“Ma dooneyno inaan dhaawacno cid kale, balse sidoo kale aad ayay u adkaan doontaa inaan aqbalno sheekada ah in aynan mudneyn inaan helno koronto,” ayuu yiri Abiy Ahmed.

Si kastaba, wada-hadallada u dhaxeeya Itoobiya, Masar iyo Sudan ayaa u muuqda kuwa aan meelna u socon.

Wasiirka arrimaha dibedda Itoobiya Gedu Andargachew ayaa shalay Masar ku eedeeyey inay caqabad ku tahay wada-hadallada saddex geesoodka ah ee ku aaddan biyo-xireenka.

“Mowqifka madax adeegga ah ee Masar ayaa caqabad ku aha wada-hadallada socda,” ayuu yiri isaga oo weriyayaasha uga warbixinayey halka ay illaa iyo hadda marayaan wada-hadallada.

Wada-hadallada ayaa Isniintii galay maalintii shanaad, waxaana diiradda lagu saarayaa sida loo buuxinayo biyo-xireenka iyo sida uu u howlgali doono.

Itoobiya ayaa sheegtay in biyo-xireenka – oo noqo doona warshadda ugu weyn Afrika ee koronto ka dhalisa biyaha – uu muhiim u yahay dhaqaalaheeda. Hase yeeshee Masar ayaa ka cabsi qabta in mashruucan uu waxyeeleyn karo webigan oo 90% soo saara biyaha laga cabo dalkaas.

 

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 17ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa raba inay Bangiga Adduunka lacag ka qaadaan ayagoo ku marmarsiyoonaya waxaan wada heshiisiin doonaa Soomaaliya? Meeqo sanno ayaa been been lagu maaweelinayey Shacabka Somaliland? Yaa qasbaya in xoog lagu soo xero geliyo Maamulka Dowladda Somaliland? Yaa dalka #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan Madaxweyne Mudane Farmaajo “Been-Hawaas” ha iscasilo? Ma shalay ayuu waalnaa mise maanta ayuu waalan yahay! Madaxweyne Mudane Farmaajo, 4 sanno way dhammaan rabtaa ee maxaad wax ugu qaban weysay Ummadda Soomaaliyeed waa adigii ku aflaagaadaynayey Madaxweynihii xilka kugu wareejiye ee hore Madaxweyne Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Garguurte” oo asagaba dhulkii dadweynaha qaar uu dhaco iyo qaar uu siiyo Midowga Yurub iyo shirkaddo calooshood u shaqaystayaal wada ah siiyey taasoo xitaa aysan ka dhex shaqeyn doonin shaqaallo Soomaali ah sida ku xusnaa heshiiska Midowga Yurub ee dhulka lagu siiyey? Yaa shacabka Soomaaliyeed been iyo wax aan jirin u sheegi kara? Wax xil iyo muddo kororsi ah laguugu daro ma jiri doonto ee iscali! Ha wiqleyso! 

Minneapolis 17ka Juun 2020 Tartanka diblomaasiyadeed ee u dhexeeya Nairobi iyo Jabuuti ee kursiga Afrika ee Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay ayaa lasoo gabagabeyn doonaa Arbacada maanta ah ee 17-ka Juun, laakiin natiijada ka soo baxda waxay saameyn ku yeelan doontaa iskaashiga gobolka. Ka dib markii ay taageereen aqlabiyadda xubnaha ka socda Midowga Afrika sanadkii 2019, Kenya waxay fileysaa in ay si habsami leh ugu guulaysato kursiga Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay (UNSC).

Kenya waxay doonaysaa in ay badasho South Africa oo loo doorto kursiga gobolka ee awooda weyn ee aduunka, laakiin doonitaankeeda waxaa carqaladeeyay ka dib markii ay jabuuti tartanka kusoo biirtay.

Laga soo bilaabo 2007, Midowga Afrika wuxuu adeegsadaa hab wareeg ah iyadoo gobol kasta uu helayo wareegiisa.

Ciddii ku guuleysata kursiga waxay ku biiri doontaa Mexico, India, iyo Canada / Ireland / Norway oo noqon doona xubanaha cusub ee UNSC.

Xoghayaha guud ee ururka iskaashiga Islaamka ee OIC ayaa ku booriyay Dowladaha Xubnaha ka ah inay u istaagaan taageerada Djibouti musharraxnimadooda xubinnimada Golaha Amniga ee UN-ka

Jabuuti 17ka Juun 2020 Dowladda Jabuuti ayaa markii u horeysay war rasmiya kasoo saartay xariga duuliye Fu’aad Yuusuf Cali oo muddooyinkii dambe ku xirnaa dalkaasi, iyadoona ka dhalatay xiisad hor leh oo ka taagan gudaha dalka Jabuuti.

Jabuuti ayaa duuliyaha ku eedeysay lix arrin, kuwaasi oo ay sheegtay inuu u xiran yahay, isla markaana been abuur ku tilmaamtay warar kala duwan oo maalmihii u dambeeyay kasoo baxayey xariga duuliyaha.

Duuliye Fu’aad ayaa ku eedeysan inuu khatar galiyay nabad-gelyada dalka Jabuuti, kadib markii uu xiriir la sameeyay wadanka ay is hayaan ee Eretariya, sida lagu sheegay war-saxaafadeed ay dowladda Jabuuti kasoo saartay xarigiisa.

“Maalmo badan waxaa la faafinayay sheekooyin salka ku haya mucaaradka oo ku saabsan eedeymo aan run ahayn iyo ku tiri ku teen aan xaqiiq ku dhisneyn oo ku saabsan xariga Fu’aad Yuusuf Cali oo la dhigay xabsiga Gabood” ayaa lagu yiri War-saxaafadeedkaasi

Myqdisho 17ka Juun 2020 Magaalada Muqdisho waxaa ka socda isku day abaabulka mooshin ka dhan ah guddoomiyaha Aqalka Sare Cabdi Xaashi Cabdullaahi, kaasi oo gadaal ay ka riixeyso Villa Somalia.

Xog ay heshay Caasimada Online ayaa sheegeysa in xalay ra’iisul wasaare ku-xigeenka Soomaaliya Mahdi Maxamed Guuleed uu kulamo la qaatay Senatoro ka tirsan Golaha Aqalka Sare ee baarlamaanka Soomaaliya, kuwaas oo wada abaabulka mooshin ka dhan ah Cabdi Xaashi Cabdullaahi oo ah guddoomiyaha Aqalka Sare.

Abaabulka mooshinkan ayaa sidoo kale waxaa qeyb weyn ka wada Senatoro ka tirsan Golaha Aqalka Sare, waxaana lagu bixinaya kumanaan lacag ah.

Wararka aan helnay ayaa sidoo kale sheegaysa in kulamadaan xubno kamid ah Golaha Shacabka ay qeyb ka ahaayeen, waxaana lagu qabtay laba hoteel oo ku yaalla Muqdisho.

Waxyaabaha la isku soo hadal qaaday waxaa kamid ah in xubnaha kasoo horjeeda Cabdi Xaashi aysan marna kulamada Cabdi Xaashi iclaamiyo ee Aqalka Sare ilaa amar dambe iyo in la sameeyo kulamo kale oo lagu diyaariyo mooshin kaas oo si deg deg ah la horgeyn doono Fadhiga Aqalka Sare.

Abaabul xoog leh ayaa ka jira magaalada Muqdisho, kaas oo ku saabsan khilaafka Golaha Aqalka Sare ee baarlamanka Soomaaliya

Waxaa aad usii xumaanaya khilaafka ka jira guddoonka Aqalka Sare kaas oo la aaminsan yahay iney gadaal ka riixeyso Villa Somalia.

Villa Somalia ayaa ka carrootay markii uu guddoomiyaha Aqalka Sare iclaamiyey shir dhex-mara dowladda Soomaaliya iyo maamul gobaleedyada dalka, inkasta oo madaxtooyada ay markii dambe ogolaatay shirkaas, kadib cadaadis ka yimid beesha caalamka.

Minneapolis 17ka Juun 2020 Taliska ciidamada badda Soomaaliya ayaa markii ugu horreysay 30 sano kadib soo saaray amarro ka baxsan gudaha ciidamada oo si toos ah taabanaya nolasha dad badan oo shacab ah.

Amarkaan ay soo saareen ciidamada Mariiniska Soomaaliya ayaa ah mid ku wajahan kaluumeysata xeebaha magaalada Muqdisho, sida ay noo sheegeen ilo-wareedyo ka tirsan kalluumeysatada Muqdisho.

Amarkaan ayaa ah in kalluumeysatada xeebaha magaalada Muqdisho ay soo gudbiyaan sawirrada iyo magacyada milkiilaha doomaha iyo wadaha doonta, ka hor inta aan loo ogolaan badda.

Kalluumeysatada ayaa shalay dhigay Banaanbax inkastoo markii ay dambe ay isku fahmeen iyaga taliska ciidamada badda, sida aan xogta ku helnay.

Ciidamada Badda Soomaaliya oo ah qeyb ka tirsan ciidamada difaaca Soomaaliya ayaa wali ka soo kaban burburkii gaaray waxaana aad u hooseeyo soo kabashadooda markii loo eego qeybaha kale ee ciidamada Qalabka Sida ee Soomaaliya.

Muqdisho 17ka Juun 2020 Waxaa maalintii Axadii madaarka magaalada Hargeysa ee Cigaal International soo cago-dhigatay labo diyaaradood, kadib furitaankii shirka Jabuuti ee wada-hadalada Soomaaliya iyo Somaliland.

Diyaaradahaasi ayaa ahaa kuwo ay hore u diiday Somaliland oo la sheegay inay buufinayeen Ayaxa, isla markaana la soo mariyay dowladda federaalka Soomaaliya, oo iyadu maamul goboleedyada dalka sii gaadhsiineysay.

Imaatinka diyaaradahaasi ayaa lala xiriiriyey furitaanka shirkaasi iyo is-fahan wada-shaqeyn oo ka dhalanaya dowladda federaalka iyo Somaliland, oo muddooyinkii dambe ay ka dhex aloosneed xiisad xoogan.

Wasiirka beeraha Somaliland iyo xubno ka tirsan Hay’adda beeraha u qaabilsan Qaramada Midoobay ee FAO ayaa madaarka Hargeysa kusoo dhaweeyay diyaaradahaasi oo xiligan baahi weyn u qabto Somaliland, maadama uu Ayax faro badan ku habsaday qaar kamid ah deegaanadeeda.

Waxaa maalintii Axadii madaarka magaalada Hargeysa ee Cigaal International soo cago-dhigatay labo diyaaradood, kadib furitaankii shirka Jabuuti ee wada-hadalada Soomaaliya iyo Somaliland.

Diyaaradahaasi ayaa ahaa kuwo ay hore u diiday Somaliland oo la sheegay inay buufinayeen Ayaxa, isla markaana la soo mariyay dowladda federaalka Soomaaliya, oo iyadu maamul goboleedyada dalka sii gaadhsiineysay.

Imaatinka diyaaradahaasi ayaa lala xiriiriyey furitaanka shirkaasi iyo is-fahan wada-shaqeyn oo ka dhalanaya dowladda federaalka iyo Somaliland, oo muddooyinkii dambe ay ka dhex aloosneed xiisad xoogan.

Wasiirka beeraha Somaliland iyo xubno ka tirsan Hay’adda beeraha u qaabilsan Qaramada Midoobay ee FAO ayaa madaarka Hargeysa kusoo dhaweeyay diyaaradahaasi oo xiligan baahi weyn u qabto Somaliland, maadama uu Ayax faro badan ku habsaday qaar kamid ah deegaanadeeda.

Wasiirka beeraha ayaa sheegay in dadaal badan galiyeen diyaaradahaasi, kuwaasi oo uu sheegay inay wax ka tari doonaan sidii loo dabar-goyn lahaa ayaxa faraha ba’an ku haya.

Diyaaradahaasi ayaa kamid ahaa kuwo ay hore u diiday xukuumada Somaliland, xili loo soo mariyay dowladda federaalka, balse xiligan si madax-banaan uga soo dageen madaarka Hargeysa, sida ay Caasimada Online u xaqiijiyeen xubno ka tirsan Wasaarada beeraha.

Talaabadaasi ayaa muuqata mid lagu dabaqayo is-fahan hordhac ah oo laga gaadhay in Somaliland si toos ah loogala tacaamulo deeqaha, iyada oo Hay’addaha caalamiga ahna ay si madax-banaan ula tacaamuli karaan xukuumada Somaliland, iyaga oo soo mareyn dowladda federaalka.

 

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 16ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa qasbaya in xoog lagu soo xero geliyo Maamulka Dowladda Somaliland? Yaa dalka #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan Madaxweyne Mudane Farmaajo “Been-Hawaas” ha iscasilo? Ma shalay ayuu waalnaa mise maanta ayuu waalan yahay! Madaxweyne Mudane Farmaajo, 4 sanno way dhammaan rabtaa ee maxaad wax ugu qaban weysay Ummadda Soomaaliyeed waa adigii ku aflaagaadaynayey Madaxweynihii xilka kugu wareejiye ee hore Madaxweyne Mudane Xassan Shiikh Maxamuud “Garguurte” oo asagaba dhulkii dadweynaha qaar uu dhaco iyo qaar uu siiyo Midowga Yurub iyo shirkaddo calooshood u shaqaystayaal wada ah siiyey taasoo xitaa aysan ka dhex shaqeyn doonin shaqaallo Soomaali ah sida ku xusnaa heshiiska Midowga Yurub ee dhulka lagu siiyey? Yaa shacabka Soomaaliyeed been iyo wax aan jirin u sheegi kara? Wax xil iyo muddo kororsi ah laguugu daro ma jiri doonto ee iscali! Ha wiqleyso! 

Minneapolis 16ka Juun 2020 Xildhibaannad Ilhan Omar oo ka tirsan Koongareeska Mareykanka ayaa barta ay ku leedahay twitter-ka waxa ay ku shaacisay galabtii Isniinta inuu aabeheed Nuur Cumar Maxamed uu u geeriyooday. Ilhan ayaa caddeysay aabeheed inuu u dhintay cudurka dunida aafeeyay ee Covid-19. “Ma jiraan ereyo aan ku qeexi karo qiimaha aabahey uu iigu fadhiyay”, ayay ku soo qortay barteeda twitter-ka. 

Huam Rights Watch  16ka Juun 2020 Hay’adda xuquuqda Aadanaha ee Human rights watch ayaa warbixin ay soo saartay ku sheegtay in Ciidamada Mareykanka ay ku guul daraysteen in ay baaraan weeraro lagu dilay dad shacab ah intii udhexaysay February iyo May.

Hay’ada Human Rights Watch ma helin wax cadeyn ah oo muujinaya bartilmaamed militari oo ka dhan ah kooxda Al-Shabab. Taliska Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) ama dowladda Soomaaliya midna lagama helin in ay la xiriireen xubnaha qoyska si ay u baaraan weerarada ama u qiimeeyaan sheegashadooda ah in wax laga qabto.

“Militariga Mareykanka waa inay hubiyaan in baaritaanada ay ku hayaan dadka rayidka ah lagu diley laguna dhaawacay howlgalada militariga Mareykanka ee ka socda Soomaaliya ay yihiin kuwa buuxa, eex ah, oo daahfuran,” ayaa lagu yidhi warbixinta hay’adda.

Laetitia Bader, agaasimaha Geeska Afrika ee Hay’adda Xuquuqda Aadanaha ee Human Rights Watch ayaa yidhi. “Milatariga Maraykanka si dhab ah ugama baadhin laba weerar oo cirka ah oo dhawaan ka dhacay gudaha Soomaaliya kaas oo lagu laayay laguna dhaawacay dad rayid ah.

Intii u dhaxeysay Febraayo iyo May, Human Rights Watch waxay khadka taleefanka ku wareysatay 14 qof, oo ay ku jiraan ehelada dadkii lagu dilay weeraradii Febraayo iyo Maarso – oo afar ka mid ah ay goobta booqdeen waxayna qiimeeyeen macluumaadka dadweynaha ee la heli karo ee ku saabsan duqeynta.

Baaritaannadii ay sameysay Human Rights Watch waxaa lagu ogaadey in 7 qof oo rayid ah la dilay 3 kalena la dhaawacay oo aan la helin caddeyn muujineysa inay xiriir la leeyihiin Al-shabaab. Human Rights Watch ma aysan awoodin inay aqoonsato bartilmaameedyada weeraradan, oo ka dhacay dhulka ay gacanta ku hayso Al-Shabab.

Human Rights Watch waxay sheegtay Fiidnimadii 2-dii Febraayo, duqeymo ka dhacday guri ku yaal Jilib, oo ku taal gobolka Jubbada Dhexe, in ay ku dhimatay haweeney u dhaxaysa 18 iyo 20 jir isla markaana dhaawacday labadeeda gabdhood iyo ayeeydeed. Hay’addu waxay tilmaamtay in Mid ka mid ah gabdhaha, oo ah 14 jir, iyo ayeeyada, qiyaastii ah 70 jir, uu soo gaadhay dhaawacyo culus.

 

AFRICOM ayaa soo saartay bayaan ay ku qirayaan in ciidamada Mareykanka ay duqeyn maalintaas ka fuliyeen agagaarka Jilib ayna soo wariyeen in mid ka mid ah “argagixisada la dilay. Qiimeynta bilowga ah ee AFRICOM waxay soo gabagabeysey inaysan jirin waxyeelo soo gaartay shacabka.

Muqdisho 16ka Juun 2020 Beesha Caalamka ayaa soo dhaweysay soo-jeedintii Madaxweyne Maxamed Cabdullahi Maxamed ‘Farmaajo’ ee 14kii Juun ee ku saabsanayd qabsoobidda  shir dhexmara Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo dhammaan Madaxweynayaasha shanta Dowlad Goboleed ee Xubnaha ka ah Dowladda Federaalka ah iyo Guddoomiyaha Gobolka Banaadir, iyadoo shir gogol-xaar ah uu si hordhac ah ugu qabsoomi doono khadka internetka [aaladda la iska arko].

Waxay ugu baaqday madaxda Soomaaliyeed inay ka faa’iideystaan fursaddan si ay ugu heshiiyaan wadiiqada horay loogu amba-qaadayo arrimaha hortabinta u leh qaranka, oo ay ku jiraan doorashooyinka, si loogu daneeyo dhamaan dadka Soomaaliyeed.

“Waxaan boorinaynaa in si dhakho leh loo abaabulo, si dib-u-dhac la’aan ah, kulamadan Khadka internetka lagu qabanayo iyo kuwa u dhacaya sida fool-ka-foolka ah, ee lagu dhaqaaqay manta,” ayaa lagu yidhi bayaanka.

Beesha caalamka waxay soo dhoweysay  dadaalada joogtada ah ee loo galay wadahadalka, dib-u-heshiisiinta iyo isu-tanaasulka ka dhexeeya madaxda siyaasadeed. Waxay sidoo kale soo dhaweyneysay baadi-goobka loogu jiro in xal laga gaaro khilaafaadka siyaasadeed iyadoo aanay rabshado dhicin, lana adeegsanayo garashada xaaladda jirta iyo u-wada-dhamaansho, oo ay ku jirto Jubaland.

“Waxaan rajaynaynaa in aan marqaati ka noqono horumar dardar-gelin leh oo laga gaaro arrimaha mudnaanta iyo hortabinta u leh qaranka iyadoo loo marayo iskaashi dib loosoo cusbooneysiiyo oo dhexmara Soomaaliya madaxdeeda, waxaana diyaar u nahay in aan taageerno dadaallada lagu horumarinayo siyaasad loo dhanyahay iyo in la ilaaliyo midnimada dalka,” ayaa ugu dambayn lagu yidhi qoraalka.

Muqdisho 16ka Juun 2020 Madaxweyne Farmaajo oo galabta dib ugu soo laabtay dalka, kadib shirkii wadahadallada dowladda federaalka iyo Somaliland ee uu uga qeyb galay dalka Jabuuti ayaa la kulmay siyaasiyiinta dowladda federaalka ku metela Somaliland.

Siyaasiyiintan oo uu hoggaaminayay Ra’iisul wasaare ku xigeenka Mahdi Maxamed Guuleed, qebna ka ahaayeen guddoomiyaha maxkamadda sare Baashe Yuusuf Axmed, Wasiirka Maaliyadda, Cabdiraxmaan Ducaale Beyle, Wasiir Iidaan iyo iyo masuuliyiin kale.

Xubnahan ayaa Madaxweynaha aad ugu dhaliilay, isla markaana kulankaas ku weydiiyey sababta uusan uga qeyb gelin wadahadallada, maadaama ay iyagu metelaan Somaliland, kulankana looga hadlayo masiirka gobollada ay ka soo jeedaan.

Mas’uul kulankaas ka qeyb galay ayaa Caasimada Online u sheegay in mas’uuliyiintu shaki geliyeen inay madaxweynaha taageeri doonaan doorasahda soo fool leh, “Madaxweyne markaad go’aansatay inaad kaligaa ka taliso masiirka ummadda aan matalno, ayaad ka tashatay in ka badan 70-cod ee waa inoo doorshada,” sidaas waxa goobta uga celceliyay dhowr masuul, taas oo uu ula jeedo qoondada beesha Direed ay ku leedahay labada Aqal ee baarlamaanka Soomaaliya.

Madaxweynaha ayaa isku dayay inuu mas’uuliyiinta ku qanciyo in wadahadallada furmay ay ahaayeen kuwa lagu qasbay, balse aaneyn jiri doonin wax go’aamo ah oo ka soo bixi doono, waxa uu intaas raaciyay in kaliya laga wada hadlayo mashaariicda gargaarka oo aaney jiri doonin wax intaas dhaafsiisan.

Madaxweyne Farmaajo ayaa ballan qaaday in go’aamada soo baxa ay talo ku yeelan doonaan, isla markaana waxaa lagu ballamay kulan kale oo maalinta berri ah ka dhacaya madaxtooyada.

Madaxweyne Farmaajo iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa dalka dib ugu soo laabtay gabal dhacii galabta, waxaana wafdiga Madaxweyne Farmaajo ee wadahadalkaas ku metelayey dowladda federaalka qeyb  ka ahaa Ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre oo haatan ku haray dalka Jabuuti.

Ra’iisul Wasaare Kheyre ayaa kor-joogteyn doona wadahadallada ay sii amba qaadayaan guddiyada ka kala socda Soomaaliya iyo Somaliland oo shalay labada dhinac ay ku heshiiyeen in la sameeyo.

Muqdisho 16ka Juun 2020 Waxaan saakay ka aqriyay barta facebook uu ku leeyahay TV qaranka Soomaliyeed oo leh calaamadda buluuga ah ee muujinaysa in uu yahay kan saxda ah warbixin lagu faafiyay shalay.

Warbixintaas ayaa looga hadlayay in Maxkamdda Ciidama qalbka sida saraakiil ka tirsan ay goob-joog ka noqdeen heshiis ay kala saxiixdeen beelo uu dagaal ku dhexmaray deegaanno ka tirsan Hiiraan.

Run ahaanti waa soo dhawaynaynaa waana bogaadinaynaa tilaabadaas laakiin arinta mudan in lays dultaago waxa ay tahay qodobo ka mid ah heshiiskaas waxa uu ka soo horjeeda shareecad islaamka, dastuurka KMG iyo xeerka ciqaabta Soomaaliyeed ee 1962.

Qodobkaas oo ah midka 2-aad ee heshiiska waxa uu u qoranyahay sidaan soo socota:

“Haddii uu fakado danbiiluhu waxaa la xirayaa aabihiis, hooyadiis, adeeryaalkiis iyo walaalihiis, waxaana la moora duugi doonaa xoolahdooda iyo xoolahiisa”.

Dhab ahanatii qodobkaan waxa uu ka soo horejeeda shareecada islaamka:

Allaah quraanka waxa uu ku yiri aayada 38-aad ee suurada Al-najmi

‎”ولا تزر وازرة وزر أخري”

Oo macnaheedu yahay “Danbi qof galay looma ciqaabi karo qof kale”.

Dhanka kale Dastuurka KMG ayaa ku caddeeyay qodobka 35-aad faqradiisa 12-aad in mas’uuliyadda ciqaabta at tahay mid shakhsi ah, waxa uuna u qoran yahay sidan

“Masuuliyadda ciqaabtu waa shakhsi, qofna looma ciqaabi karo, fal-dambiyeed uu galay qof kale”.

Dhanka kale sidee qof loogu ciqaabyaa fal aanu isagu sameeyn innaga oo og marka qof la ciqaabayo in ay qasab tahay in la sugo in faldanbiyeed dhacay, eedaysanuhuna yahay cidda gashay falka, si waafaqsan qodobka 163 Xeerka habka ciqaabta. Kadibna Maxkamadi ka gaartay go’aan kama danbays ah si waafaqsan sharciga.

Hadaba labada dhinac ee heshiiska noocaas ah wada gaaray, qolooyinka goob-joogga ka ahaa oo ay ka mid yihiin saraakiil matalayay Maxkamadda ciidamada qalabka sida” oo ah cidda la rabo in ay dhaqan galiso sharciga iyo warbaahinta qaranka ee baahisay xogta sidaas ah waxaan u soo jeedinayaa in ay qaldkaas iska saxaan sida ugu dhaqsiyaha badan.

 

Jabuuti 16ka Juun 2020 Dalka Jabuuti waxaa shalay si rasmi ah uga furmay shirkii ay lahaayeen guddiyada farsamada ee labada dhinac ee dowladda federaalka iyo Somaliland ku matalaya wadahadallada.

Furitaanka shirka waxaa joogay saddexda madaxweyne ee Jabuuti, Soomaaliya iyo Somaliland. Intaas kadib ayaa la sheegay inay shir wada galeen guddiyada farsamada, iyadoo wadahadallada u fududaynayo wasiirka arrimaha dibedda ee Jabuuti Maxamuud Cali Yuusuf.

Wada-hadallada ayaa socon doona illaa waqti aan la cayimin, oo ah in ama heshiis lagu gaaro ama lagu kala tago. Si kastaba, Caasimada Online ayaa heshay magacyada xubnaha dowladda federaalka Soomaaliya iyo Somaliland uga jira guddiga. Hoos ka aqriso

Magacyada xubnaha guddiga farsamo ee dowladda federaalka

1 – Cabdi Maxamed Sabriye, Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Federaalka,

2 – Cabdirashid Maxamed Axmed Wasiirka Batroolka iyo Kheyraadka

3 – Xuseen Cabdi Cilmi Wasiir Ku-Xigeenka Arrimaha Dastuurka

4 – Maxamed Dahir Afrax guddoomiyaha Guddiga Madaxa Banaan ee Fulinta iyo Dib-u-eegista Dastuurka

5 – Dr. Suleymaan Maxamed Maxamuud, Xeer llaaliyaha Guud ee Qaranka

6 – Maryan Cariif Qaasim, Xildhibaan

7 – Balal Maxamed Cusmaan, La-taliyaha Sare iyo Wakiilka Madaxweynaha ee Arrimaha Geeska Africa

Magacyada xubnaha guddiga farsamo ee Somaliland

 

1 – Yaasin Xaaji Maxamuud Faratoon, Waslirka Arrimaha Dibadda

2 – Maxamuud Xasan Saajin, Waslirka Ganacsiga iyo Dalxiiska

3 – Saciid  Sulub Maxamed, Wasiirka Xanaanada Xoolaha iyo Kaluumaysiga

4 – Dr. Sacad All Shire, Wasiirka Horumainta Maaliyadda

5 – Dr. Edna Adan Ismaaciil, Ergayga Somaliland ee wada-hadallada

6 – Danjire Cabdifatax Saciid Axmed, Safiirka Somaliland u fadhlya Jabuuti

7 – Mubarik Ismaaciil Taani, Xoghayaha Madaxweynaha Somaliland

 

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 14ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxuu yahay shirka ka dhici doona #Djibouti ee Dowladda Nabar Iyo Naxdin Iyo Maamulka Dowladda #Somaliland? Iscasili Madaxweyne Mudane Farmaajo waad ku fashilantay hogganka iyo siyaasadda dalka!! Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa diidan maqaamka #Muqdisho? Yaa diiday in dalka dastuurkiisa la dhammeystiro? Yaa 4 sanno oo xil madaxweynenimo ku mashquulay burburinta Maamul #Somaliland State, #Jubbaland State Iyo Puntland State? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Somaliland 14ka Juun 2020 Madaxweynaha Maamulka Somaliland, Muuse Biixi Cabdi ayaa maanta looga digay inuu marnaba ka tanaasulo qadiyada gooni goosaadka ah ee Somaliland ay 29-ka sanno ka badan u weyday ictiraafka.

Xisbiga Waddani ayaa ka digay in marnaba lagu gor-gortamo madax-banaanida ay ku doodo Somaliland, xili ay socdaan qorshayaal lagu rabo in wada-hadaladaasi kasoo baxaan midnimada Soomaaliya.

Guddoomiye kuxigeenka koowaad ee xisbiga mucaaridka ah ee Waddani, Cabdirisaaq Khaliif ayaa sheegay in xisbigooda uu si buuxda u taageersan-yahay kulanka Farmaajo iyo Muuse Biixi ku dhex-maraya Jabuuti, balse uusan aqbaleyn in laga tanaasulo qaranimada Somaliland.

Cabdirisaaq Khaliif ayaa aaminsan in kulanka Jabuuti ay uga faa’iideysato sidii ay qadiyadeeda ugu soo bandhigi laheyd miiskaasi oo ay goob joog ka tahay beesha caalamku.

Digniinta Waddani ayaa kusoo aadaysa xili uu socdo qorshe lagu rabo in dib loogu soo celiyo midnimadii Soomaaliya, kaasi oo la sheegay inay dabada ka riixayaan Ra’iisal wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed iyo Safiirka Mareykanka ee Soomaaliya.

Somaliland ayaa muddo ka badan 29-sanno ku dooda inay ka go’day Soomaaliya, walow aysan beesha caalamka ka helin aqoonsi buuxa oo loogu ictiraafo dal madax-banaan.

Kulanka Farmaajo iyo Muuse Biixi ayaa lagu wadaa inuu maalinta berri ah ka furmo dalka Jabuuti, sida uu shaaciyay Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle, iyada oo uu qeyb ka yahay Ra’iisal wasaare Abiy Axmed oo isagu door weyn ka ciyaaray dib u furista wada-hadalada.

Cumaan14ka Juun 2020 Safiirka Soomaaliya ee dalka Cuman Cabdiweli Cali Axmed (Jaylaani), ayaa is-hortaag ku sameeyey diyaarad ay soo kiraysteen Soomaali muddo ku xannibneyd dalka Cuman, oo doonayey inay dalka kusoo laabtaan, sida ay muujinayaan dokumentiyo ay heshay Caasimada Online iyo xog ay nala adaageen qaar ka mid ah dadka xayiran.

Diyaaradda oo qorshuhu ahaa inay Cuman kasoo baxdo 11-kii bishan June ayaa lagu joojiyey warqad uu safiirka soo saaray 10-kii bishan oo loo diray shirkadda Salam Air, oo dadka Soomaaliyeed ay diyaarad khaas ah ka kireysteen, si ay ugu soo qaaddo Boosaaso.

Sidee wax u dhaceen?

Dad ka badan 60 qof oo Soomaali ah, oo ay ka mid yihiin dad da’ ah, haween iyo caruur,  ayaa muddo ku xayirnaa dalka Cuman, kadib markii duulimaadayada caalamiga ah loo joojiyey sababo la xiriira cudurka COVID-19.

Kadib ku dhowaad saddex bilood oo ay sugayeen in duulimaadyada dib loo furo, waxay ugu dambeyn go’aansadeen inay kireystaan diyaarad gaar ah, waxayna la heshiiyeen shirkadda diyaaradaha Salam Air ee dalka Cuman, oo u diyaarisay duuliimaad soo bixi lahaa 11-ka June, oo dadkan keeni lahaa magaalada Boosaaso, maadaama badankood ay yihiin reer Puntland.

Waxaa intaas xigay in shacabka ay iska ururiyeen lacag gaaraysa 15,000 oo Riyaalka Cuman ah, una dhiganta ku dhowaad 40,000 oo dollar, taasi oo ganacsato ka wakil ah ay ku shubeen akoonka shirkadda Salam Air ay ku leedahay Bankiga Muscat, sida ku cad rasiidka caddeynta lacag biixnta, oo ay heshay Caasimada Online.

Jabuuti 14ka Juun 2020 Madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle ayaa si rasmi ah uga hadlay kulanka la filayo inay dalkiisa ku yeeshaan madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi.

Madaxweyne Geelle oo qoraal kooban soo dhigay bartiisa twitter-ka, ayaa sheegay in kulanka uu dhici doono berri, islamarkaana uu sidoo kale qeyb ka noqon doono ra’iisul wasaare Itoobiya Abiy Ahmed.

“Berri, waxaan dalka Jabuuti ku guddoomin doonaa kulanka madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo madaxweyne Muuse Biixi Cabdi, si aan horey ugu sii wado dadaallada dhex-dhexaadinta labada hoggaamiye. Waxaan sidoo kale ku casuumay ra’iisul wasaare Abiy Ahmed inuu ka qeyb-galo wada-hadallada,” ayuu yiri madaxweyne Geelle.

Madaxweyne Geelle ma bixin wax faah-faahin ah oo intaas dheer oo ku saabsan wada-hadallada. Si kastaba, xog aan helnay ayaa sheegeysa in wada-hadallada ay gadaal ka riixayso dowladda Mareykanka, waxaana sidoo kale qeyb ka ah Midowga Yurub.

Waxybaaha la filayo in kulanka ay kasoo baxaan ama heshiis looga gaaro, ayaa waxaa ka mid ah in dowladda federaalka ay dib u fasaxdo qeybo ka mid deeqdii beesha caalamka ay usoo marin jirtay Somaliland, oo muddo xayirneyd.

Soomaaliya iyo Somaliland ayaa dhowaanahan waxaa u socday wada-hadallo hoose, sida uu kulankii Golaha Ammaanka ka sheegay ergeyga QM James Swan oo xaqiijiyey in labada dhinac ay leeyihiin xiriir joogto ah.

“Marka ay noqoto xiriirka Soomaaliya iyo Somaliland, waxaa na dhiiri-gelinaya in wada-hadallo heer sare ay socdaan, islamarkaana labada dhinac ay muujiyeen inay ka go’an tahay inay joogteeyaan xiriirka ayna sii raadiyaan wada-xaajoodyo dheeraad ah,” ayuu yiri James Swan.

 

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 13ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Iscasili Madaxweyne Mudane Farmaajo waad ku fashilantay hogganka iyo siyaasadda dalka!! Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa diidan maqaamka #Muqdisho? Yaa diiday in dalka dastuurkiisa la dhammeystiro? Yaa 4 sanno oo xil madaxweynenimo ku mashquulay burburinta Maamul #Somaliland State, #Jubbaland State Iyo Puntland State? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Ethiopia 13ka Juun 2020 Xisbiyada mucaaradka dalka Ethiopia ayaa ka soo horjeestay go’aankii Golaha aqalka sare ee 10-kii Juun ugu kordhiyeen muddada xil haynta Xisbiga Talada hay, sababo la xidhiidha walaaca Covid19.

Qoraal ay sii daayeen OLF, OFC iyo ONLF waxay si wada jir ah u cambaareeyeen go’aan doorashada dib loogu dhigay waxayna ka digayaan in Itoobiya ay galayso marxalad keeni doonta qalalaase siyaasadeed oo qatar ah.

“Waxaan jeclaan lahayn inaan sheegno welwelkeenna ah in kacdoonno ballaaran oo rabshado isu beddeli kara ay kicin karaan, waxaa sidoo kale adkaan doonta in la xakameeyo,”ayaa lagu yidhi qoraalka wadajirka ah.

Jabhadda Waddaniga Xoreynta Ogaadeenya (JWXO) waxay muujisay sida ay uga walaacsan tahay go’aanka Golaha Shacbiga ee ah in dib loo dhigo doorashada 2020 iyo kordhinta waajibaadka dowladda iyo hay’adaheeda oo ka baxsan waxa dastuurka uu ogolyahay.

“Annaga oo ka walaacsan nabadgelyada dadweynaha, Si kastaba ha noqotee, waxaan aaminsanahay in muddo-kordhin kasta oo loo sameeyo xukuumadaha xilligan jira inay ahayd in lagu maro hanaan loo wada dhan yahay iyo wadatashi taasoo dhalisa is afgarad siyaasadeed halkii laga gaari lahaa go’aan mideysan oo hal xisbi ay ku xukuntay baarlamaanka laba geesood ah,” ayaa lagu yidhi qoraalka ONLF.

ONLF ayaa ugu yeertay dowladda inay wada hadal deg deg ah oo dhameystiran la yeelato dhammaan kooxaha mucaaradka.

Muqdisho 13ka Juun 2020 Madasha xisbiyada qaran oo soo saartay war qoraal ah ayaa taageertay guddigii uu xalay guddoomiyaha Aqal Sare Cabdi Xaashi C/laahi u magacaabay dhex- dhexaadinta dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada.

Qoraalka ka soo baxay madasha ayaa waxaa ugu horreyn lagu soo dhoweeyey dadaallada uu wado guddoomiyaha Golaha Aqalka Sare.

Sidoo kale madasha xisbiyada qaran ayaa sheegtay inay taageereyso dadaallada socda ee lagu doonayo in la isugu keeno madaxda dowladda iyo kuwa maamullada dalka.

Maamulka Dowladda Hirshabelle 13ka Juun 2020 Madaxweynaha dowlad goboleedka HirShabelle, Mudane Maxamed Cabdi Waare ayaa xil ka qaadis ku sameeyey wasiiro ka tirsanaa golihiisa, isagoona kuwa cusub magacaabay, kadib wareegto ka soo baxday xafiiskiisa.

Qoraalkan ayaa waxaa lagu sheegay in xil ka qaadis lagu sameeyey wasiir ku xigeenka wasaaradda amniga maamulkaasi, Mudane Gelle Isaaq, iyadoona xilkaasi loo mgacaabay Mudane Xasan Maxamed Cilmi.

Sidoo kale waxaa wareegtada lagu sheegay in isna xilkii laga qaaday Luqmaan Haji Baarqab oo ahaa wasiiru dowlaha wasaaradda maaliyadda iyo horumarinta dhaqaalaha HirShabelle, waxaana lagu bedalay, Mudane Yuusuf Sheekj Xasan Macalin.

Sababta xilka looga qaaday wasiiradaasi ayaa waxaa lagu sheegay inay tahay baahi loo qabo IN LA dardar-geliyo howlaha shaqo ee wasaaradaha amniga iyo maaliyadda ee maamulkaasi.

HirShabelle oo haatan la daala dhaceysa dhibaatooyin adag oo amniga iyo dhaqaalaha ay ugu daran yihiin ayaa waxaa lagu eedeeyaa madaxdeeda in ay ku mashquulsan yihiin arrimo gaar ahaaneed, iyaga oo inta badan sameeya xilka qaadis iyo magacaabis deg-deg ah.

Muqdisho 13ka Juun 2020 Maxkamadda gobolka Banaadir ayaa maanta bilowday dhageysiga dacwad lagu soo oogay xubno ka tirsan wasaaradda caafimaadka oo loo heysto eedeymo musuq-maasuq ah, kuwaas oo dhowaan xabsiga la dhigay.

Xubnaha dacwadooda la dhageysanayo ayaa gaaraya illaa 10 ruux, kuwaas oo ay ku jiraan agaasimeyaal waaxeedyo iyo agaasimaha guud ee wasaaradda.

Dhammaan xubnahan ayaa xeer ilaalinta dalka waxa ay ku soo eedeysay lunsashada xoolo dadweyne, gaar ahaan markii uu bilowga ahaa cudurka faafa ee Coronavirus.

Dr. Suleymaan Maxamed Maxamuud oo ah xeer ilaaliyaha guud ee Qaranka ayaa horey u sheegay in isagoo kaashanayo xafiiska Hanti dhowraha guud ay soo qabteen 20 qof oo lagu helay musuq-maasuq ka dhacay howlaha caafimaadka ee Wasaaradda Caafimaadka Xukuumadda Soomaaliya, kadibna lugaha la galay wasaarado kale.

Arrintan ayaa ku soo aadeysa, iyadoo suuqyada magaalada Muqdisho lagu arkay, iyada oo lakala iibsanayo agabkii loogu tala-galay ka hortaga cuduka Covid-19 ee loogu deeqay dowladda federaaka ah ee Soomaaliya, kadib la musuq-maasuqay qalabkaasi.

Si kastaba ha’aheetee inta badan kiisaska la xiriira musuqa ayaa ku soo dhamaada wada-hadal iyo in la sii daayo xubnaha lagu helay, iyadoo aan la shaacin halka uu ku

Dowladda Farmaajo Iyo Dowladda Biixi 13ka Juun 2020 Waxaa lagu wadaa in todobaadkan gudihiisa ay dib u bilowdaan wada-hadalladii u dhexeeyey madaxda dowladda federaalka ah ee Soomaaliya iyo kuwa maamulka Somaliland, kuwaas oo hakad ku jiray afartii sano ee u dambeysay.

Wada-hadallada ayaa ka dhacaya dalka Jamhuuriyadda Jabuuti, halkaas oo ay isugu tagayaan wafuud ka kala socoto labada dhinac ee Soomaaliya iyo Somaliland.

Sida ay horey u baahisay Caasimada Online madaxweynaha Soomaaliya iyo wafdi ka tirsan dowladda federaalka ayaa saacadaha soo socda ku wajahan dalka Jabuuti, waxaana socdaalkaasi Madaxweyne Farmaajo ku wehlinaya, Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xasan Cali Khayre, guddoomiyaha golaha shacabka ee BF Maxamed Mursal Sheekh Cabdiraxmaan, sida ay xaqiijiyeen ilo lagu kalsoon yahay.

Sidoo kale waxaa Somaliland shirkaasi uga qeyb-gali doono wafdi culus oo uu hoggaaminayo madaxweynaha maamulkaasi, Mudane Muuse Biixi Cabdi.

Haddaba yaa garwadeen ka ah isu-keenida iyo wada-hadallada labadada dhinac?

Inkastoo ay Jabuuti isugu tegayaan, islamarkaana ay marti-qaatay madaxda Muqdisho iyo Hargeysa ayaa hadane waxaa jira gacma kale oo door weyn ku leh wada-hadallada labada dhinac oo muddo fog laga soo dhaqeynayey.

Sida ay wararku sheegayaan waxaa wada-hadalladaasi dib loo bilaabayo markale gadaal ka riixaya Mareykanka, Midowga Yurub iyo dowladaha deriska sida Itoobiya iyo Jabuuti.

Haddii uu qabsoomo kulankan ayaa wuxuu noqonayaa is-aragii labaad ee Farmaajo iyo Muuuse Biixi, kuwaas oo horey ugu kulmay magaalada Addis Ababa.

Arrimahaan oo idil ayaa ku soo beegmaya, xilli madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo furitaankii kalfadhiga 7-aad ee labada Aqal uu ka sheegay inuu soo dhaweynayo in din loo bilaabo wada-hadallada u dhexeeya Soomaaliya iyo Somaliland.

 

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 10ka Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa diidan maqaamka #Muqdisho? Yaa diiday in dalka dastuurkiisa la dhammeystiro? Yaa 4 sanno oo xil madaxweynenimo ku mashquulay burburinta Maamul #Somaliland State, #Jubbaland State Iyo Puntland State? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Muqdisho 10ka Juun 2020 Guddoomiye ku xigeenka labaad, golaha Aqalka Sare ee baarlamaanka Soomaaliya Senator Mowliid Guhaad ayaa guddoomiyaha Aqalka Sare Cabdi Xaashi ku eedeeyay xad-gudub ka dhan ah xeer hoosaadka golaha Aqalka Sare.

Guddoomiye ku xigeenka labaad ee golaha Aqalka Sare ayaa guddoomiyaha golaha Cabdi Xaashi ku eedeeyay in shirkii guddiga joogtada ah ee Aqalka Sare uu ku qabtay qadka muuqaalka ee Zoom-ka, iyadoo sida uu sheegay ay aheyd in shirkaas uu si toos ah ugu qabto xarunta golaha Aqalka Sare.

Shirka guddi hoosaadka ayaa laga soo saaray qoraalkii madaxda dowladda federaalka iyo madax goboleedyada ugu baaqay shir ay isugu yimaadaan kahor 25-ka bishan.

“Xalay saq dhexe ayuu guddoomiye Cabdi Xaashi ii soo diray xoghayaha aqalka, waxuuna iisoo faray in kulankii lagu balansanaa in maanta uu ka dhaco xarunta guud ee golaha uu u bedalay mid ku dhici doona Zoom, isaga oo cidna aan kala tashan oo xarunta ay taallo 100 kursi oo Senator-kiiba uu kaligii fariisan karo hal leyn.” 

Muqdisho 10ka Juun 2020 Ganacasatada gobolka Banaadir ayaa kulan ay maanta ku yeesheen magaalada Muqdisho waxaa ay shaaciyeen in ay joojiyeen dhaqaaliihii ay ku bixin jireen dib-u-dhiska waddooyinka gobolka Banaadir.

Guddoomiyihii guddiga dib-u-dhiska ee Ganacsastada gobolka Banaadir Cabdulaahi Nuur Owdiini ayaa sheegay in uu xilkaa iska casilay kaddib markii uu sida uu hadalka u dhigay uu fara-galin kala kulmay Rugta Ganacsiga Soomaaliyeed

Qoraal ka soo baxay guddiga ganacsatada oo lala wadaagay Hiiraan Online ayaa sidan u dhignaa :

Muqdisho 10ka Juun 2020 Wasiirka arrimaha dibadda Soomaaliya Danjire Axmed Ciise Cawad ayaa wareysi dhinacyo badan taabanaya siiyay Talafashinka Al-Araby ee xaruntiisu tahay UK, wuxuuna ka hadlay arrimo dhawr ah oo khuseeya siyaasadda dibadda ee wadanka.

Wasiiirka wuxuu ka hadlay mowduucyo badan oo ay ka mid yahiin sida uu yahay xiriirka kala dhaxeeya wadanka Qatar, kan Imaaraadka, mowqifkii ay ka istaageen khilaafkii dowladaha Khaliijka iyo sidoo kale arinta Shirkadda Imaaraadka ee DP World.

Danjire Axmed Ciise wuxuu si adag ugu amaanay dowladda Qatar sida ay Soomaaliya u garab istaagtay isla markaana ay la leeyahiin xiriir wanaagsan.

“Sida la ogyahay Soomaaliya dhibaato muddo dheer ah ayey kasoo kabaneysaa, waxaan shacabka iyo dowladda Qatar uga mahad celineynaa kaalinta quruxda badan oo ay ka qaateen xalka Soomaaliya iyo sida ay noogu muujiyeen garab istaag,” ayuu wasiirka u sheegay Telefashinka Al-Araby.

Sidoo kale Wasiirka wuxuu carabka ku dhuftay in xiriirka kala dhaxeeya dowladda Imaaraadka uu yahay mid aad u hooseeya wakhtigaan, balse gadaal laga hagaajin karo.

Cawad wuxuu si adag uga hadlay arinta shirkadda DP World wuxuuna Imaaraadka ka codsaday iney soo faragaliyaan maadaama ay tahay shirkad gaar loo leeyahay.

Sidoo kale wuxuu wareysiga ku sheegay iney si cad ugu soo xad gudbeen midnimada Soomaaliya, walina aysan ka waantoobin faragalinta ay waddo.

“Ka wadan ahaan waan sabarnay, dulqaadka xad ayuu leeyahay, waxaanna diyaar u nahay sida dowladaha kale inaan difaacno dhulkeen” ayuu yiri wasiir Cawad.

Muqdisho 10ka Juun 2020 Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa uga digay madaxweyne Farmaajo inuu shacabka ku hoggaamiyo inay hub u qaataan dowladda Soomaaliya.

Xasan Sheekh ayaa u sheegay Farmaajo inuusan taariikh xun ka tagin, oo dhibaato dalka ka dhacda taariikhda loogu qorin in isaga uu hoggaamiyey, oo berri la yiraahdo “wixii maalintaas dhacay isagaa horseeday.”

“Madaxda dalka waxaa leeyahay ha suginina maalinta shacabku idinka hor imanayo, 30 sano kuwo dalkan soo xukumayey ayaa barqo cad jidka lagu diray, waxaana u soo jeedinaynaa dowladan ragaas xabadaa lagu ridaye yeysan isku kalifin in ayaga xabad lagu rido talo aan anagu leenahay lagula ridi maayee,” ayuu yiri Xasan Sheekh Maxamuud.

“Ma rabno inay colaad dhacdo, ma rabno in is-jiijiid uu dhaco, waxaan rabnaa in horey loo socdo, waqti badan ayaa naga lumay oo 30 sano ah, umadaha kale intaas oo waqti ah kama lumo.”

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sheegay in madaxweyne Farmaajo aysan marnaba uga aamusi doonin wixii saxda ah. “Wixii dan darro ah lagaaga aamusi mayo, wixii gef ah lagaaga aamusi mayo, wixii qaanuun ah ee aan ku heshiinay lagugu dayn mayo, lagaagana aamusi mayo.”

Xasan Sheekh Maxamuud oo ah madaxweynihii kursiga ku wareejiyay madaxweyne Farmaajo, ayaa sidoo kale walaac ka muujiyo in xiligan oo waqtigu gabaabsiga yahay ay madaxda Villa Soomaaliya ku murmayaan in dalkan doorasho ka dhici karto iyo inkale.

”Doorasho ma dhacaysaa in xilligaan laga murmo waa nasiib daradda ay badeen shacabka Soomaaliyeed Villa Somalia masuuliyiinteeda” ayuu yiri Xasan Sheekh Maxamuud.

Maamulka Dowladda Koonfur Galbeed 10ka Juun 2020 Madaxweynaha Koonfur Galbeed Cabdicasiis Xasan Maxamed Lafta Gareen oo ku sugan magaalada Xudur ee xarunta Bakool oo uu shalay gaaray ayaa mar labaad beeniyey war laga faafiyey maamulkiisa oo ahaa in Koonfur Galbeed, ayada oo u adeegeysa Villa Somalia, ay carqaladeysay shir dhex mari lahaa dowladda federalka iyo dowlad goboleedyada.

Lafta-gareen ayaa taas bedelkeed ku dhawaaqay inuu marti-gelinta shir ay isugu yimaadaan dowladda federaalka iyo dowladaha xubnaha ka ah.

“Laga bilaabo maanta waxaan balan qaadeynaa in gogoshii ay Koonfur Galbeed qaaday oo Baydhaba aan dhignay, dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada ay isugu imaanayaan,” ayuu yiri Madaxweyne Lafta Gareen.

Madaxweynaha Koonfur Galbeed ayaa sheegay in shirka labada dhinac ee dowladda federaalka iyo maamul goboleedyada uusanba gaarin heer ay carqaladeyso Koonfur Galbeed, isla markaana loo xil saaray guddi farsamo oo gacanta ku haya.

Waxaa jiray guddi ka shaqeynayey sidii shir loo qaban lahaa, oo loo xiriirin lahaa dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada, weli gudigaasbaa shaqadii gacanta ku haya oo wada, marka maba la gaarin meel aan ku diidno oo weli waxaa socda wadahadalkii ku saabsanaa sidii la isugu imaan lahaa iyo waqtigii la isu imaan lahaa, shaqadaas unbaa socotay,” ayuu hadalkiisa sii raaciyey Lafta Gareen oo warbaahinta kula hadlay Xudur.

Sidoo kale Lafta Gareen ayaa sheegay in hadalkaas dadka ka faafiyey uu ku jiro madaxweynihii hore ee maamulka Puntland.

“Sida aan arkay madaxweynihii hore ee Puntland, shir uu qabtay ayuu uga hadlay arrintaas nala ka faafiyey, runtii wax xaqiiqda u dhawna maaha, sidoo kale waxaa warkiisa ku jiray, in uu yiri dadkii reer Puntland ee Koonfur Galbeed joogay wey soo tageen, wax naga tegayna ma jiraan oo maamulka ayey ka mid yihiin, kuwii ayaga halkaan ka joogayna way soo baxeen ayuu yiri, wax kasoo tegayna ma lahan, halkoodii ayey joogaan, wax xumaato ah oo dhex yaalla dadka reer Puntland iyo dadka reer Koonfur Galbeed-na ma jiraan,” ayuu yiri Lafta-gareen.

 

Maamulka Dowladda Jubbaland 10ka Juun 2020 Jubaland ayaa qoraal ay soo saartay uga hadashay fashilkii ku yimid shirarkii dhowaan fashilmay ee dhex-maray guddi ka kala socday Villa Somalia iyo dowlad goboleedyada dalka.

Qoraalka Jubaland, oo kasoo baxay xafiiska madaxweyne Axmed Madoobe, ayaa si cad ugu loogu eedeeyey madaxtooyada Soomaaliya inay mas’uul ka ahayd fashilka ku yimid kulamadaas oo la doonayey in lagu diyaariyo kulan dhex-mara madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo madaxda dowlad goboleedyada.

Hoos ka aqriso qoraalka Jubaland

Dowlad Goboleedka Jubaland waxay si weyn u dareensan tahay muhiimadda ay leedahay in laga wada shaqeeyo midnimada ummadda Soomaaliyeed. Dowlad Goboleedka Jubbaland oo ka duulaysa hadafkaas ayaa waxay aqbashay inay qayb ka noqoto guddi uu dalbay xafiiska Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya inay diyaariyaan kulamo looga tashanayo masiirka dalka, maadaama lagu jiro xilli xasaasi ah

Sidaa daraadeed, Dowlad Goboleedka Jubaland waxay ka qayb gashay saddex kulan oo looga arrinsanayey qaabka ugu habboon ee lagu qaban karo shirka wada tashiga ee madaxda Dowladda Federaalka ah iyo Dowladaha Xubinta ka ah Dowladda Federaalka ah. Waxaa nasiib darro ah in shirarka kor ku xusan oo uu hoggaaminayay xafiiska Madaxweynaha Dowladda Federaalka ah aan wax natiijo ah laga gaarin, la iskuna waafaqi waayey waqti iyo goob kulanka lagu qabto. Waxaa kale oo wax laga xumaado ah in Dowladda Federaalka iyo Dowladaha Xubinta ka ah oo ay ahayd inay si joogto ah u kulmaan, aanay muddo laba sano ah kulmin sidaasna ay ku dayacmeen howlihii ummadda loo hayey.

Dowlad Goboleedka Jubaland oo ka duuleysa xaqiiqooyinka kor ku xusan iyo xaaladda cakiran ee uu dalku marayo oo aan laga gaabsan karin, waxay soo jeedinaysaa go’aamada soo socda:

  1. Inay shaqayn waayeen xoghayntii (secretariat) loo igmaday qabanqaabadda shirka wadatashiga madaxda, sidaa daraadeedna Jubaland aanay qayb ka ahaan karin shirar aan natiijo lahayn.
  2. Inay bogaadiso hadalkii uu Ra’iisul Wasaaraha Jamhuuriyadda Federaalku ka sheegay Golaha wasiirrada, hadalkaas oo ku saabsanaa muhiimmadda ay leedahay in doorasho la wada oggol yahay ay waqtigeeda ku qabsoonto. Waxaa aanu ku dhiirri galineynaa in Ra’iisul Wasaauruhu guto waajibkiisa.
  3. Inay bogaadiso go’aankii Guddoomiyaha Aqalka Sare uu maanta isugu yeeray Guddiga Joogtada ah ee Aqalka Sare, si ay uga talo-bixiyaan tubta ugu habboon ee lagu xallin karo khalkhalka siyaasadeed ee ka dhalan kara doorasho heer qaran ah oo aan habraaceeda lagu heshiin.
  4. Waxaan taageero buuxda siinaynaa go’aankii ka soo baxay kulankii Guddiga Joogtada ah ee Aqalka Sare ee qabsoomay 9/6/2020. Go’aankaas oo ahaa in shir wadatashi heer qaran oo degdeg ah laysugu yimaaddo inta ka horreysa 25-ka bishan June.
  5. Waxaan dhammaan maamullada dalka, hay’adaha kala duwan, xisbiyada siyaasadeed iyo dhammaan shacab waynaha Soomaaliyeed ugu baaqaynaa in laga wada qayb qaato xasilloonida iyo midnimada dalka.
  6. Waxaan bogaadinaynaa kaalinta haboon iyo garab istaagga joogtada ah ee ay beesha caalamku la garab taagantahay Dowladda iyo Shacabka Soomaliyeed.

https://www.youtube.com/watch?v=xBYLnMCWqiA

WARARKA MAANTA 7da Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxuu yahay kalunka dhex maray Guddoomiye Mudane Mursal, Madaxweyne hore Mudane Xassan Shiikh Iyo Madaxweyne Mudane Shiikh Shariif?  Maxay Golaha Labada Aqal ugu fooriyeen Madaxweyne Mudane Maxamed baarlamaanka dhexdiisa? Yaa diidan maqaamka #Muqdisho? Yaa diiday in dalka dastuurkiisa la dhammeystiro? Yaa dalka #Soomaaliya ka dhigay waddanka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Maamulka Dowladda Hirshabelle 7da Juun 2020 Waxaa maanta magaalada Beledweyne lagu qabtay munaasabad uu madaxweynaha Maamulka Hirshabeelle Maxamed Cabdi Waare ku wareejinayay lacagtii ka timid dowladda federaalka ah ee Soomaaliya iyo Jamhuuriyadda Jabuuti.

Lacagtaas ayaa waxaa loogu tala-galay in wax looga qabto fatahaadda saameynta ba’an ku yeelatay magaalada Beledweyne sanadihii ugu dembeeyay.

Markii uu wareejinayay lacagta ayuu Madaxweyne Maxamed Cabdi Waare waxa uu meesha ka jeediyay hadallo u badan dardaaran iyo in shacabka magaaladaas  ay sameeyaan isku duubni iyo wada-jir si ay guulo badan uga gaaraan waxyaabo badan oo saameyn dhinaca nolosha iyo horumarka ah ku yeeshay.

Lacagtaas oo cadad ahaan gaareysa $1,140,000 {Hal milyan, boqol iyo Afartan kun oo doollar} ayaa waxaa lagu wareejiyay Guddiga xakameynta fataahadaha magaalada Beledweyne.

Magaalada Beledweyne oo ah xarunta ganacsiga ee maamulka Hirshabeelle ayaa waxaa sanadihii ugu dembeeyay saameyn adag ku yeelanayay fatahaad uu sameynayay webiga Shabeelle  xilliga roobabka xooggan ay ka da’aan Soomaaliya .

Muqdisho 7da Juun 2020 Xildhibaan Aamina oo ka tirsan golaha shacab ee baarlamaanka Soomaaliya, isla markaan ka mid aheyd xildhibaanadii shalay mudada kooban carqaladeeyay hadal jeedintii Madaxweyne Farmaajo ee furitaanka kalfadhiga 7-aad ee labada Aqal, ayaa ka hadashay waxa ay ka caroodeen.

Xildhibaanka ayaa sheegtay in madaxweynuhu uu khudbadiisa ku bilaabay si aysan ka filaneyn, isla markaana aysan mas’uuliyadi ka muuqan.

“Madaxweynihii Jamhuuriyadda Federalka Soomaaliya ee maanta u hadlayey sidii ciyaal khudbado uu isku toos-toosistay oo siduu rabo u hadlay, waxaa ka hor-yimid xildhibaanno aan ka mid ahay khudbaddiisii qaabta darneyd,wuxuu nooga baxay faan” ayey tiri Xildhibaan Aamina.

Sidoo kale Xildhibaan Aamina ayaa sheegtay in madaxweynuhu uusanba soo hadal qaadin dhacdadii xanuunka badneyd ee maalmo ka hor ka dhacday deegaanka Gololey, taas oo lagu dilay sideed dhalinyaro Soomaaliyeed ah, oo dhakhaatiir ahaa, iyo dhacdooyin kale oo ay ka sugayeen.

“Waxuusan ka hadlin dhacdadii ugu dambeysay ee sideedii wiil ee dhakhaatiirta ahaa ee lagu dilay Gololey, waxa uu yiri seddaxdii bilood ee u dambeysay labaatan iyo dhowr fal dembiyeed ayaa ka dhacday dalka, waana amni, kama uusan hadlin diyaaraddii lagu soo riday Bardaale, waxaa ku geeriyootay lix qofood, markii laga reebo laba nin oo Kenyaati ahaana kama uusan tacsiyeyn wiilashii Soomaaliyeed eek u dhintay shilkaas.”

“Todobaadyo ka hor Qansaxdheere diyaarad kale ayaa lagu xabadeeyay, kama uusan hadlin, duuliyihii waday diyaaradaas ee soo badbaadiyey markii uu Muqdisho kasoo dejiyay ayaa la jeebeeyey oo la xiray madaxweynuhuna kama hadlin dhacdooyinkaas” ayey hadalkeeda sii raacisay Xildhibaan Aamina.

Qaar ka mid ah xildhibaanada labadda Aqal ee baarlamaanka Soomaaliya ee abaabulay buuqii ka dhanka ahaa madaxweyne Farmaajo ee ka dhacay furitaanka kalfadhigga labaad ayaa ka hadlay sababta ku kaliftay inay tallaabadaas qaadaan.

Xildhibaanadan oo warbaahinta kula hadlay Muqdisho ayaa ku eedeeyay Madaxweyne Farmaajo in uu hareer maray qodobadii laga sugayay in uu ka hadlo, islamarkaana uu ku tuntay dastuurka dalka.

Xildhibaan Xasan Yare oo ka mid ah xildhibaanadaas ayaa yiri “Madaxweynuhu wuxuu ku dhawaaqay in dastuurka la jabiyo oo baarlamaanka la burburiyo. Iyadoo iskool boliisiyo lagu shiri la’yahay amni darada jirta awgeed ayuu leeyahay doorasho ayaa loo dareerayaa.”

Sidoo kale waxyaabaha laga sugayey in Madaxweyne Farmaajo uu uga hadlo khudbadii maanta waxaa ka mid aheyd dacwada badda ee Soomaaliya kala dhaxeysa Kenya, taas oo in badan lagu eedeeyey madaxweynaha in uusan si cad uga hadlin, iyadoo markii seddaxaad dib loo dhigay bishii hore.

Muqdisho 7da Juun 2020 Ciidamada ammaanka Soomaaliya gaar ahaan booliska dambi baarista ee ka tirsan CID ayaa soo xiray maamulaha xarunta caafimaad ee ku taalla degaanka Golaley ee lagala baxay 8 dhaqaatiir ah kadibna la dilay.

Sidoo kale ciidamada ayaa soo qabtay qof kale oo ka tirsan shaqaale hoosaadka xarunta caafimaad waxaana loo soo gudbiyay magaalada Muqdisho sida ay noo sheegeen dad xog ogaal ah.

Agaasimaha xarunta iyo qofkaan kale ee la soo qabtay ayaa la sheegay in saacad wax ka yar ay ka maqnaayeen xarunta markii lala baxayay dhaqaatiirta. Sidoo kale waxaa la sheegay iney joogeen beer ku taalla halka lagu dilay sideeda qof ah ee dhalinyarada ah.

Mas’uuliyiin ka tirsan hay’adaha amaanka ayaa noo sheegay in xog aan is laheyn uu ku hadlay maamulaha Isbitaalka. Sidoo kale waxaa xog ku helnay in dilka ay fuliyeen 5 nin oo ku hubeesnaa AK47, kuwaas oo min hal xabad madaxa uga dhuftay dadka la dilay

Wararka aan ka helnay guddiga baarista ayaa sidoo kale sheegaya in goobta dhaqaatiirta lagu dilay ay tahay goob aysan tagi karin ciidanka dowladda.

“Shan askari iska daaye xataa 5 Cabdi bile ma tagi karto aagga dadkaan lagu dilay, sidoo kale dad qaba tababar casri ah ayaa dilay oo min hal xabad madaxa uga dhuftay,” ayuu yiri sarkaal ka tirsan guddiga baarista wada.

Dhinaca kale Xeer-ilaaliyaha Guud ee Qaranka Garyaqaan Suleebaan Maxamed Maxamuud, ayaa ku biiray guddiga ku howlan baarista kiiskaan waxa uuna tagay degmada Balcad ee gobalka Shabeelada dhexe.

Kiiskii foosha xumaa ee lagu laayay dhaqaatiirta ayaa u muuqda inuu yeeshay weji kale. Sidoo kale cabsi weyn ayaa laga qabaa iney ku lug yeeshaan qaar kamid ah shaqaalaha Isbitaalka, sida warbixinada hordhaca ah ay sheegayaan.

Maamulka Dowladda Galmudug 7da Juun 2020 Wasiirka amniga Galmudug, Axmed Macalin Fiqi oo xalay warbaahinta kula hadlay gudaha magaalada Gaalkacyo ayaa ka warbixiyey howlgallo 24-kii saac ee la soo dhaafay laga sameeyey koonfurta magaaladaasi.

Fiqi ayaa sheegay in howlgallada oo ahaa kuwa qorsheysan lagu soo qabtay qarax miino oo uu tilmaamay in la doonayey in isaga loogu dhajiyo gaariga, si loogu khaarijiyo.

Wasiir Axmed Macalin Fiqi ayaa carabka ku dhuftay in ciidamada ammaanka oo xog ka helay qaraxaasi ay ka hortageen, islamarkaana ay fashiliyeen, sida uu hadalka u dhigay.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in falkaasi uu fulin rabay nin ganacsade ah oo Al-Shabaab xiriir la-lahaa, kaas oo uu magaciisa ku sheegay, Aweys Macalin Maxamed Xasan oo la shaqeynayey nin kale oo lagu magacaabo Maxamed Xasan Faarax oo ku magac dheeraa (Xuseen), kana soo jeedo magaalada Laascaanood ee xarunta gobolka Sool.

Wasiirka amniga Galmudug oo hadakiisa sii wata ayaa xusay in Aweys gacanta lagu dhigay, kadibna ay ka xog wareysteen waxyaabo la xiriira isku dayga dilka ah, halka uu xusay in Maxamed uu la diriray Danab, kuna toogteen shalay Gaalkacyo.

Ugu dambeyn wuxuu hoosta ka xariiqay in howlgalo ballaaran ay ka socdaan koonfurta Gaalkacyo iyo guu ahaan Galmudug, kuwaas oo ujeedkoodu yahay sidii loo burburin lahaa shabakado ku howlan falal amniga iyo dilal ka dhan ah mas’uuliyiinta maamulkaasi.

Muqdisho 7da Juun 2020 Waxaa Maanta Magaalada Muqdisho ee Caasimadda Soomaaliya ka dhacay banaabax looga soo horjeedo in 4.5 lagu qeybiyo xubnaha aqalka sare ku matali doona gobolka Banaadir, iyo la siyaasadeeyo maqaamka gobolka Banaadir.

Dadka banaanbaxa dhigayay oo isugu jiray, Odayaal, Dhalinyaro iyo Haween ayaa isugu soo baxay degmooyin ka tirsan gobolkan Banaadir, waxaana ay dalbanayeen in gobolka Banaadir dadka ku nool ay helaan xaquuqdooda waxaana nasiib darro ay ku tilmaameen in matalaadda gobolka lagu saleeyo hanaanka awood qeybsiga ee 4.5.

Banaanbaxa oo ay ka qeyb galeen dadweyne badan ah ayaa waxaa dadkii ka qeyb-galay ay ay si weyn u dhaliileen hadalkii shalay ka soo yeeray madaxweynaha dowladda federaalka Soomaaliya.

Sidoo kale banaan baxaayasha ayaa codsaday in Maqaamka Gobolka Banaadir laga dhigo mid heer Federaal ah isla markaasna Magaalada la siiyo maqaam la mid ah midka ay heystaan Maamul Goboleedyada dalka ka jiro.

Bnaanbaxayaasha ayaa ku qeylinayey ereyo ay ka mid yihiin (BANAADIR DADKEEDA AYAA LAGALA TASHAN) iyo (AFDUUB YEELI MEYNO) iyo Erayo kale, kuwaas oo lagu diidanaa hanaanka beelaha 4.5.

Mid ka mid odeyaasha soo agaasimay bananbaxa oo saxaafadda kula hadlay goobtii dibadbaxa uu ka socday ayaa sheegay in qodobka 9-aad ee dastuurka ee ka hadlayo magaalo madaxda dalka ee Muqdisho oo dastuurka dalka uu leeyahay ( waxaa go’aan looga gaari doonaa dib-u eegista dastuurka waxaana sharci gaar ah ka soo saari doona labada aqal ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaana uu siweyn u dhaliilay ku saleynta maqaamka 4.5

“Waxaan diidan nahay oo aan ka dagaalamaynaa dulmiga iyo hadalkii ka soo yeeray madaxweynaha oo ahaa in gobolka Banaadir lagu dhaqaayo qoboka 9-aad ee dastuurka, qodobka 9-aad haddii aan lagu dhaqin Jubbaland Banaadir lagu dhaqimaayo, qodobka 9-aad haddii aan Puntland lagu dhaqin Banaadir laguma dhaqaayo, qodobka 9-aad haddii Galmudug lagu dhaqin Banaadir lagu dhaqimaayo, qodobka 9-aad haddii Koonfur Galbeed lagu dhaqin Banaadir lgu dhaqimaayo, gobolka Banaadir laguma qaadan karo Afduub iyo oday Laaluush lasiiyey dadkiisii waa kuwaan oo shalay difaacday maanta iyaga ayaa difaanayo” ayuu yiri nabadoonka ka hadlay goobka dibadbaxa.

Ciidamo ka tirsan kuwa Dowladda Soomaaliya ayaa markii dambe kala eryey banaanbaxayaasha, waxaana la xiray qaar ka tirsan dadka soo baxay halka kuwa kalana la jirdilay.

Waxaa xusid mudan in maamulka Farmaajo uu saaka soo abaabulay dibadbax ay ilaalinayeen ciidamada dowladda kaas oo dartii loo hakiyey isu socodka gaadiidka iyo dadka isla markaana dhaqaale xumo Soo gaarsiiyey dadka ku ganacsada jidka Maka Al-mukarma.

Muqdisho 7da Juun 2020 Afhayeenka ciidamada Booliska Soomaaliyeed, Sadiiq Yuusuf Cali oo u warramay warbaahinta ayaa sheegay in maanta ciidamada ammaanka ay ka hortageen qaraxyo la doonayey in laga fuliyo gudaha magaalada Muqdisho.

Sadiiq ayaa tilmaamay in ciidamada Booliska ay gacanta ku dhigeen labo nin oo watay walxaha qarxa, kuwaas oo uu tilmaamay in la doonayey in lagu dhibaateeyo shacabka.

Afhayeenka Booliska ciidamada Soomaaliyeed ayaa tilmaamay in mid ka mid ah raggaasi lagu qabtay agagaarka isgoyska Ex-Koontarool Afgooye, isaga oo qarax ku dhajinaya gaari uu leeyahay mas’uul dowladeed, walow uusan shaacin magaca mas’uulkaasi.

Sidoo kale wuxuu shaaciyey in nin kale oo xirnaa jaakadda qaraxyada lagu qabtay dhinaca deegaanka Ceelasha Biyaha ee gobolka Shabeelaha Hoose, kadib howlgal ballaaran oo ay halkaasi ka sameeyeen ciidanka dowladda federaalka ah ee Soomaaliya.

Dhamme Sadiiq Yuusuf Cali oo hadalkiisa sii wata ayaa carabka ku dhuftay in qaraxyadaasi la doonayey in lagu carqaladeeyo amniga Muqdisho, gaar ahaan banaan-baxyada maanta ka socda caasimada ee lagu taageerayo hadalkii madaxweyne Farmaajo.

Ugu dambeyn afhayeenka ayaa xusay in saacadaha soo socda ay ay soo bandhigi doonaan raggaasi oo uu tilmaamay in haatan ay ku socdaan baaritaano dheeraad ah.

Amniga Muqdisho ayaa muddooyinkan ahaa mid degan, marka loo eego qaraxyadii horey uga dhici jiray caasimada, inkastoo ay weli ka dhacaan falal u badan dilal qorsheysan.

Muqdisho 7da Juun 2020 War hadda nasoo gaaray ayaa sheegaya in uu kulan u socdo guddoomiyaha golaha shacabka iyo madaxweyneyaashii hore ee Soomaaliya, oo hadda hogaamiya Madasha Xisbiyada Qaran.

Kulanka Maxamed Mursal Cabdiraxmaan oo hoygiisa kula leeyahay Sheekh Shariif iyo Xasan Sheekh, ayaa sida aan xogta ku helnay looga hadlayaa doorashooyinka Soomaaliya iyo sidii ay waqtigooda ugu dhici lahaayeen.

Madaxda Madasha Xisbiyada Qaran ayaa Mursal u gudbin doona mowqifka Madasha ee ku aadan in doorashada waqtigeeda ku dhacdo iyo sida ugu habboon looga gudbi karo marxalada kala guurka ee uu dalku galayo.

Sida ay sheegeen ilo-wareedyo lagu kalsoon yahay, Kulankan ayaa ah mid qorsheysan oo Madaxweyanyaashii hore si gaar gaar ah ula yeelanayaan Guddoonka Labada Gole ee Baarlamaanka, waxaana ay ku hormareen Guddoomiyaha Golaha Shacabka Maxamed Mursal.

Kulanka ayaa imanaya ayada oo uu jiro walaac xooggan iyo warar sheegaya in guddoomiye Mursal uu madaxweyne Farmaajo ka ogolaaday muddo kororsi, kadib cadaadis xooggan oo la saaray.

Muddo kororsiga ay damacsan tahay Villa Somalia ayaan hir-geli karin haddii uusan ogolaan guddoomiye Mursal, waxaana wararku ay sheegayaan in Mursal lagu cabsi geliyey inuu kursigiisa xildhibaannimo weyn doono, haddii uusan aqbalin qorshaha madaxtooyada.

Mursal ayaa waxaa deegaan doorashadiisa ay tahay Koonfur Galbeed, oo uu madaxweyne ka yahay Cabdicasiis Lafta-gareen oo laga maamulo Villa Somalia, islamrkaana aqbali doona dalab kasta oo uga yimaada.

Wararkeena dambe kula soco waxa kasoo baxa kulanka Mursal iyo madaxdii hore, Insha Allah

Qudus 7da Juun 2020 Wargeyska Israel Hayoom ayaa qoray in saddex dal oo Carbeed ay aqbaleen qorshaha Israel ugu daresaneyso dhulka Daanta Galbeed, kaasi oo la filayo inay ku dhaqaaqdo bisha July.

Wargeyska ayaa sheegay in dalalkaas ay kala yihiin Masar, Jordan iyo Sacuudiga, kuwaas oo qorshahan aqbalay si Mareykanka iyo Israel ay gacan uga siiyaan sidii looga hortagi lahaa saameynta Iran ee Bariga Dhexe.

Ilo-wareed Carbeed ayaa u sheegay Israel Hayom in hogaamiyeyaasha Carbeed ay ka wel-welsanyihiin in tallaabo u gaar ah Israel ay gobolka u horseedi karto khilaaf, sidaas darteedna ay ku aqbaleen qorshaheeda.

“Saddexda dal ayaa ka adkaanshaha Iran u arka mid ka muhiimsan qadiyadda Falastiin, waana taas sababta ay ku ogolaadeen qorshaha Israel iyo Mareykanka, maadaama ay labadaas dal ugu baahan yihiin dagaalka Iran,” ayuu yiri il-wareedka. Riyad al-Maliki oo ah wasiirka arrimaha dibadda ee Falastiin ayaa ka falceliyay warbixita uu daabacay wargeyska Israel Hayom, waxaana uu sheegay in warbixintu ay layaab ku noqotay.

“Waxaan si toos ah iyo si aan toos ahayn ula xiriirnay hogaamiyeyaasha carbeed si aan u weydiino cadeyn, laakiin weli kama aanan helin beenin iyo xaqiijin warbixinta ku saabsan midna,” ayuu yiri.

Maliki waxaa uu intaas ku daray in maamulka Falastiiniyiinta uu isku dayayo in uu adeegsado bulshadda caalamka si cadaadis loo saaro Israel, si aysan u dhaqan gelin qorshaheeda oo hadii ay sameyso dunida usoo jiidaya mowjado qalalaase ah, argagixiso, iyo xasilooni darro.

Sida uu sheegay Maliki, “beesha caalamku waa in ay u sheegtaa Israel qorshaheda uu keeni karo cune-qabateyn la saaro Israel. Waxaan dooneynaa in aan ka tagno Israel iyo maamulka Trump.”

Xoghayaha Guud ee Ururka Xoreynta Falastiin Saeb Erekat ayaa sheegay in ay raadin doonaan xaqiijin ku saabsan warka sheegaya in dalal carbeed aysan diidi doonin dhaqan gelinta qorshaha Israel ay madaxbaanida uga sheeganeyso dooxada Jordan iyo qeybo ka mid ah Daanta Galbeed.

Madaxii hore ee wada-xaajoodka ayaa sheegay in uu ku kalsoonyahay in dunida carbeed aysan Israel u ogolaan doonin in ay horay ugu socoto qorshaheeda.

Muqdisho 7da Juun 2020 Taliska ciidamada Booliska Soomaaliya ayaa faahfaahin ka bixiyey qaraxyo ay maanta fashiliyeen ciidamada booliska Soomaaliya ee ka howlgala magaalada caasimadda ah ee Muqdisho, iyadoo ay xusid mudantahay in magaalada ay maanta ka socdeen banaan baxyo nabadeed.

Afhayeenka  ciidamada Booliska Soomaaliya Dhamme Sidiiq Aadan Cali oo warbaahinta kula hadlay magaalada Muqdisho ayaa sheegay in ciidamada booliska Soomaaliya ay maanta qabteen nin doonayay inuu isku  dhex qarxiyo dadweynihii maanata Muqdisho ka dhigayey banaanbaxa nabadeed ee lagu taageerayey in Muqdisho metelaad yeelato.

Afhayeenka ayaa sheegay in ninkaas la qabtay uu xirnaa Jaakadda qaraxda, balse ay ka war heleen ciidamada ammaanka sidaasna lagu fashiliyey qaraxaas, oo hadda ay gacanta ku hayaan.

“Dhagar qabe doonayay inuu maanta isku qarxiyo banaan baxayaasha ayaa ciidamada ammaanku gacanta ku soo dhigeen iyo jaakadii qaraxa aheyd ee uu watay baaritaan ayaana ku socda hada”ayuu yiri Sidiiq Aadan. Afhayeenka ayaa sidoo kale sheegay in isla maanta la qabtay nin kale oo doonayey inuu muwaadin Soomaaliyeed qarax ugu xiro gaarigiisa, kaas oo sida uu sheegay dhaawac fudud uu kasoo gaaray asagii, haatana uu ku jiro gacanta booliska.

Banaanabaxii maanta ee lagu taageerayey hadalkii madaxweynaha ayaa ka dhacay illaa afar goobood oo dadweynuhu ay isigu yimeedeen, kuwaas oo kala ah, isgoysyada Sanco, KM 4, Taalada Daljirka iyo saldhig Galbeed, balse Afhayeenka booliska Soomaaliya ma sheegin goobta sida gaarka ah loogu qabtay ninkaas doonayey in uu is qarxiyo.

Waxaa xusid mudan in banaanbax labaad uu maanta ka dhacay Muqdisho, kaas oo lagu diidanaa in metelaadda Muqdisho lagu qeybisado 4.5, sidoo kalena looga dhiidhinayey xasuuqii Gololey loogu geystay dhalinyaradii dhakhaatiirta aheyd, oo dad badan ay ka caroodeen markii uu madaxweynuhu ku soo hadal aadi waayey khudbadiisii shalay.

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 6da Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa diidan maqaamka #Muqdisho? Yaa diiday in dalka dastuurkiisa la dhammeystiro? Yaa dalka #Soomaaliya ka dhigay waddanka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Minnesota 6da Juun 2020 Mas’uuliyiinta madasha xisbiyada qaran ayaa xalay shir xasaasi ah ka yeeshay arrimaha doorashooyinka ee 2020 illaa 2021-ka.

Shirka oo saacado badan qaatay ayaa waxaa guddoomiyey, Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo ah guddoomiyaha madaashaasi oo ay ku mideysan yihiin qaar ka mid ah axsaabta siyaasadeed ee ka jira dalka, gaar ahaan kuwooda ugu saameyta badan.

Intii uu socday shirka oo ahaa dhinaca internedka ah ayaa waxaa diirada lagu saaray ahmiyada ay leedahay in dalka ay ka dhacdo doorasho la qabto xilligeeda.

Sidoo kale madasha xisbiyada qaran ayaa dalbatay in doorashada la qabanayo ay noqoto mid xor iyo xalaala ah, si looga gaashaanto xasilooni darro siyaasadeed oo timaada.

Valueimpression Placeholder

“Madasha Xisbiyada Qaran oo shir xasaasi ah ka yeelatay xaaladda dalka ayaa isku raacday in lama huraan ay tahay in dalka ay ka dhacdo doorasho xor iyo xalaal ah oo waqtigeeda aan kadib dhicin.” ayaa lagu yiri war qoraal oo ka soo baxay Madasha.

Hadalka ka soo yeeray madasha xisbiyada qaran ayaa ku soo aadayo, iyadoo maanta uu furmayo kalfadhiga todobaad ee labada ee baarlamaanka kaas oo lagu cadeyn doono nooca doorasho ee dalka ka dhaceysa dhammaadka sanadkaan 2020-ka illaa 2021-ka.

Minnesota 6da Juun 2020 Wasiirka Boostada iyo Isgaarsiinta Soomaaliya Cabdi Canshuur Xasan ayaa ka hor-yimid warqad lagu amrayo shirkadaha isgaarsiinta qaranka inay qaataan rukhsadda dowladda, taasi oo kasoo baxday maareeyaha hay’adda Isgaarsiinta qaranka.

Qoraalka wasiir Canshuur ayaa loo diray shirkadaha Hormuud, Somtel, Golis, Telsom iyo Amtel, waxaana wasiirka uu ku wargeliyey in rukhsadaha uu soo saaray Maareeyaha aysan waafaqsaneyn sharciga Isgaarsiinta oo aysan ku dhaqmi karin shirkadaha, sida uu hadalka u dhigay.

Arrintan ayaa banaanka usoo saartay loolan xooggan, oo la rumeysan yahay inuu dhaqaale salka ku hayo, oo u dhaxeeya wasiirka iyo hay’adda isgaarsiinta qaranka.

Hey’adda Isgaarsiinta Qaranka ayaa ku doodaysa inay tahay hay’ad u madax banaan fulinta howlaha loo igmaday oo ay ku bixin karto ogolaanshaha rukhsadaha, waxayna cuskaneysaa qodobka 7aad ee Sharciga Hey’adda Isgaarsiinta Qaranka.

Xubno ka tirsan hay’adda Isgaarsiinta Qaranka oo la hadlay Caasimada Online ayaa sheegay in maareeyuhu ay howshiisa tahay bixinta ogolaanshaha rukhsadaha, wasiirkuna uusan faro-gelin karin.

Waxay sidoo kale ku doodeen in wasiirka shaqo ku laheyn arrimaha rukhsad bixinta, balse uu leeyahay oo kaliya la socosho, laguna war-geliyey arrintan.

Inta badan shirkadaha Isgaarsiinta ayaa u hoggaansamay warqadii ka soo baxday Maareeyaha, iyagoo shubay lacagtii laga rabay ee ogolaanshaha rukhsadaha shaqo.

Minnesota 6da Juun 2020 Wasiirka Boostada iyo Isgaarsiinta Soomaaliya Cabdi Canshuur Xasan ayaa ka hor-yimid warqad lagu amrayo shirkadaha isgaarsiinta qaranka inay qaataan rukhsadda dowladda, taasi oo kasoo baxday maareeyaha hay’adda Isgaarsiinta qaranka.

Qoraalka wasiir Canshuur ayaa loo diray shirkadaha Hormuud, Somtel, Golis, Telsom iyo Amtel, waxaana wasiirka uu ku wargeliyey in rukhsadaha uu soo saaray Maareeyaha aysan waafaqsaneyn sharciga Isgaarsiinta oo aysan ku dhaqmi karin shirkadaha, sida uu hadalka u dhigay.

Arrintan ayaa banaanka usoo saartay loolan xooggan, oo la rumeysan yahay inuu dhaqaale salka ku hayo, oo u dhaxeeya wasiirka iyo hay’adda isgaarsiinta qaranka.

Hey’adda Isgaarsiinta Qaranka ayaa ku doodaysa inay tahay hay’ad u madax banaan fulinta howlaha loo igmaday oo ay ku bixin karto ogolaanshaha rukhsadaha, waxayna cuskaneysaa qodobka 7aad ee Sharciga Hey’adda Isgaarsiinta Qaranka.

Xubno ka tirsan hay’adda Isgaarsiinta Qaranka oo la hadlay Caasimada Online ayaa sheegay in maareeyuhu ay howshiisa tahay bixinta ogolaanshaha rukhsadaha, wasiirkuna uusan faro-gelin karin.

Waxay sidoo kale ku doodeen in wasiirka shaqo ku laheyn arrimaha rukhsad bixinta, balse uu leeyahay oo kaliya la socosho, laguna war-geliyey arrintan.

Inta badan shirkadaha Isgaarsiinta ayaa u hoggaansamay warqadii ka soo baxday Maareeyaha, iyagoo shubay lacagtii laga rabay ee ogolaanshaha rukhsadaha shaqo.

Maraykanka  6da Juun 2020 Taliye xigeenkii hore ee hay’adda Nabad sugidda iyo sirdoonka qaranka Soomaaliya ee NISA Ismaaciil Daahir Cusmaan ayaa ka hadlay arinta muranka badan dhalisay maqaamka Muqdisho, isagoo tilmaamay in hadda la iska hor keenayo dadka reer Muqdisho, iyadoo la siyaasadeynayo.

Sidoo kale Taliye Ismaaciil ayaa sheegay in tirada xubnaha lasoo bandhigay ee la sheegay in gobolka Banaadir uu ku yeelanayo golaha Aqalka Sare ay tahay mid lagu maja xaabinayo maqaamkii gobolka, taas oo uu sheegay inay keeni karto in dalku galo rabshado iyo dagaalo sokeeyo.

”7-da xubnoo ee la sheegayo in Aqalka sare laga siinayo gobolka Banaadir, waa arin la doonayo in lagu majaxaabiyo maqaamkii iyo mataaladdii uu gobolku lahaa, waxayna keenikartaa in dalku galo rabshado iyo dagaalo sokeeyo bulshadana la isaga horkeeno” ayuu yiri.

Ismaaciil Daahir oo u waramay TV-ga Dalsan, isaga oo ku sugan dalka Mareykanka, ayaa  sheegay in aan laga bixi karin dagaalka siyaasadeed ee qabaa’ilada Soomaaliyeed ka dhaxeeya, inta uu qabyo yahay dastuurka dalka, isla markaana lagu dhaqmayo nidaamka 4.5, oo sida uu sheegay sad bursi badan uu ka muuqdo.

“Dastuurka hada dalka lagu dhaqo waa mid ku meel gaar ah oo aan afti loo qaadin,  dowladda hada jirtana waxaa laga rabay inay dhameystirto dastuurkan oo ay qabyada ka bixiso, isla markaana ay wadanka gaarsiiso doorasho qof iyo cod ah labadiiba way ku guul dareysatay, marka si looqariyo guul darrooyinkaas, ayaa la rabaa hada in xasarad siyaasadeed laga dhex abuuro dadka degan gobolka Banaadir” ayuu yiri Ismaaciil Daahir.

Sidoo kale sarkaalkan ayaa madaxda dowaldda federaalka ku eedeeyay in aysan dooneyn ku dhaqanka nidaamka dalku qaatay ee federaalka si ay u gaaraan danahooda siyaasadeed.

“Cabsida ugu badan waxay ka taagantahay in baarlamaanka loo gudbiyo 7-dan kursi ee la sheegay in Aqalka Sare laga siinayo gobolka Banaadir, baarlamaankuna uu ku dhiirado in uu ansixiyo, taas oo keeni karta kacdoon shacab, kaas oo keeni kara in dalku dib ugu laabto rabshado hor leh” ayuu hadalkiisa sii raaciyey.

Ugu dambeyntii Taliye xigeenkii hore ee NISA ayaa baarlamaanka Soomaaliya kula taliyey in aysan ku dhiiran ansixinta qorshahan cusub ee la sheegay in maqaam lagu siinayo gobolka Banaadir, sidoo kale madaxda dowladda ayuu kula taliyey inay ka waan toobaan danaha siyaasadeed ee arintaas ay ka leeyihiin, si looga baaqsado kacdoon iyo rabshado ka dhasha.

Djibouti  6da Juun 2020 Xariga ay dowladda Jabuuti kula kacday Duuliye Fu’aad Yuusuf Cali ayaa waxa door weyn ka qaadatay dowladda Itoobiya, sida uu shaaciyey raadiyaha Faransiiska ee RFI.

RFI ee fadhigeedu yahay caasimada dalka Faransiiska ee Paris ayaa baahisay in dowladda Itoobiya ay u gacan gelisay dowladda Jabuuti Duuliye Fu’aad oo xiligaasi u baxsaday caasimada dalkaasi ee Addis-Ababa, maadama uu ka cabanayey cadaalad daro baahsan oo lagula kacay.

Duuliye Fu’aad ayaa 27-kii bishii Maarso u talaabay dhanka dalka Itoobiya, xiligaasi oo uu wajahayey cadaalad daro baahsan oo uu sheegay inay ka dhex jirtay Milatariga dalka Jabuuti, midaasi oo ku kaliftay inuu ka baxsado dalkiisi hooyo.

Fu’aad ayaa ka tirsanaa ciidamada cirka Jabuuti, muddo ka badan 9-sanno, isagoona muddooyinkii dambe wajahayey cadaalad daro, sida uu ku sheegay muuqaal uu iska soo duubay ka hor inta uu ka firxan Jabuuti.

Itoobiya ayaa Fu’aad kasoo qabatay magaalada Addis-Ababa oo uu xiligaasi ku sugnaa, iyada oo usoo gacan galisay dowladda Jabuuti oo uu hore uga tirsanayey inay kula kacday gabood fal.

Duuliyaha ayaa loo gacan galiyay dowladda Jabuuti, xili uu ku howlanaa gudbinta codsi uu ku dalbanayey magan-galyo, maadama uu caasimada dalka Itoobiya ee Addis-Ababa uu baxsad ku joogay.

Talaabada Itoobiya ay Jabuuti ugu gacan galisay duuliyaha ayaa u muuqata mid ay ku raali-gelinayso dowladda Jabuuti oo kala dhaxeeyo xiriir wanaagsan oo diblumaasiyadeed, iyada oo dhinaca kalena u muuqaneysa mid door weyn ka qaadatay gabood falka ka dhanka ah Fu’aad,

Fu’aad ayaa dhawaan xabsi uu ku jiray oo Suuli dhexdiisa ahaa kasoo duubay muuqaal qiiro leh, midaasi oo sababtay kacdoon shacab oo ka dhan ah dowladda Jabuuti ee uu hogaamiyo madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle.

Saacadihii udambeeyay ayaa waxa magaalada Jabuuti gil-gilay mudaharaadyo xoogan oo looga soo horjeedo xariga duuliyaha, oo isagu hore uga gadooday cadaalad daro uu ka tirsanayey ciidamada, iyada oo dowladuna kasoo saartay hanjabaado ka dhan ah.

https://www.youtube.com/watch?v=GSeMg7aKk14&t=14s

WARARKA MAANTA 5ta Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa dalka #Soomaaliya ka dhigay waddanka adduunka ugu musuqmaasuqa badan? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

https://www.youtube.com/watch?v=xBYLnMCWqiA&t=5s

Minnesota 5ta Juun 2020 Bil ka hor Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Sheekh Shariif Sheekh Axmed, ayaa warbaahinta u sheegay in suuqyada Muqdisho lagu iibiyo qalab loogu talagalay la-tacaalida Covid-19, kaas oo deeq ahaan loo soo gaarsiiyay Soomaaliya.

Qalabkaan ayaa si weyn loogu arkay suuqyada Muqdisho isagoo lagu kala iibsanayo taas oo muujineysa in musuq maasuq weyn lagu sameeyay gargaarkii loo keenay Soomaaliya, si ay uga taxadirto cudurka safmarka ah ee Covid-19.

Agabyadaan oo ay keeneen dowlado kala duwan oo ay qeyb ka tahay Turkiga ayaa lagu arkayaa suuqyada Muqdisho, waxayna dadka iibinaya kuu sheegayaan in si suuq madow ah ku heleen. Sidoo kale agabyadaan ka kooban qalab nuucyo kala duwan leh oo cudurka loogu talagalay.

Dad badan ayaa aaminsan in musuq maasuqa lagu sameeyay gargaarkii Soomaaliya uu intaan ka badan yahay islamarkaana la boobay hanti badan iyo lacag badan oo wax looga qaban lahaa qatarta cudurkaan safmarka ah Coronavirus.

Wasaaradda caafimaadka Soomaaliya ayaa hore u beenisay in la musuq maasuqay gargaarkii ay heleen balse ay dhici karto in xafiisyada maamulada uu ka baxay ama wax ka qaldameen, taas oo muujineysa in Musuq Maasuq jiro.

Horey ayaa xeer ilaalinta qaranka waxay dacwado ugu soo oogtay saraakiil sare oo ka tirsan wasaaradda caafimaadka oo lagu eedeeyey musuq-maasuq, kuwaas oo hadda sugaya in la maxkamadeeyo.

Minnesota 5ta Juun 2020 Qaar kamid ah shaqaalihii gurmadka ahaa ee ka qeyb qaadanayay la tacaalidda cudurka faafa ee Coronavirus ayaa ka cabanaya xuquuq la’aan muddo bilooyin ah.

Shaqaalahaan oo la soo xariiray Caasimada Online ayaa sheegay in aysan mushaar helin muddo laba bilood ah dadka qaarkoodna ay qaataan bil kasta mushaar loo qoondeeyay.

Shaqaalaha cabanaya oo ka kooban 25 qof ayaa ahaa kuwii qaabilsanaa aaska dadka u dhinta cudurkaan, dhaqidda maydadka, doonidda ama soo qaadida dadka cudurka looga shakiyo ee soo waca Numberka gaaban, halka qaarkoodna ay qaabilsanaayeen in Oksajinka dadka ku xiraan.

Mid kamid ah shaqaalaha cabanaya oo la hadlay Caasimada Online ayaa noo sheegay in dhamaan dadka kale ee ku howlan Covid-19 ay xuquuqdooda qaataan bil kasta balse aysan iyagu helin.

“Waan raadinay waana ka quusanay helidda mushaarkayna sababtoo ah isku tuur tuur ayuu noqday,” sidaas waxaa yiri mid ka mid ah shaqaalaha cabanaya ee nala soo xariiray.

Sidoo kale shaqaalahaan ayaa noo sheegay in markii hore ay qaarkood si lacag la’aan ugu shaqeyn jireen dowladda hoose islamarkaana ay u qaabilsanaayeen arrimaha dayactirka guryaha, dhismaha laamiyada iyo howlaha kale ee la xariira dhismaha ama Fuundninada.

Xariiro aan la sameynay maamulka gobalka Banaadir iyo wasaaradda caafimaadka Soomaaliya ayaa ku guul dareysanay si aan wax uga weydiino eedeymaha loo jeediyay, sababtoo ah kama jawaabin codsigii ahaa inay nala hadlaan.

Minnesota 5ta Juun 2020 Wasaaradda Amniga Galmudug ee uu hoggaamiyo Axmed Macallin Fiqi ayaa war kasoo saartay masjid ku yaalla magaalada Guriceel oo ay xireen ciidamo ka tirsan booliska Soomaaliya, taasi oo ay ku tilmaamtay sharci-darro.

War kasoo baxay wasaaradda ayaa lagu amray ciidanka booliska degaanada Galmudug in aysan ku lugyeelan murannada ku saabsan masaajida.

“Wasaaradda Awqaafta Galmudug oo kaliya ayaa go’aan ka gaari karta in la xiro masjid ama In la furo. Go’aanka lagu xiray masjidka xaafadda Tawfiiq ee Guriceel ku yaalla waa mid hanaanka sharciga hareer marsan,” ayaa lagu yiri qoraalka Wasaaradda Amniga Galmudug.

Warka kasoo baxay wasaaradda ayaa intaasi kusii daray “Arrin kasta oo masaajidda Galmudug ku saabsan waxaa go’aanadeeda loo wakiishay wasaaradda Awqaafta iyo arrimaha Diinta Dawladda Galmduug, waxaa la farayaa hey’adaha amniga In ay ilaaliyaan sharciga kana fogaadaan ku lug-yeelashada muranada masaajidda ku saabsan, islamarkaana ay ilaaliyaan amniga iyo xasilloonida.” Masjidkan ayaa dhawaan dib loo furay ka dib markii magaalooyinka Guriceel iyo Dhuusamareeb ay gacantooda ka baxday Ahlu-Sunna, waxaana xusid mudan in ay horay u xireen ciidanka Ahlu-Sunna.

Minnesota 5ta Juun 2020 Allaha u naxariistee fanaankii weynaa ee Soomaaliyeed Cabdi Tahliil Warsame ayaa xalay ku geeriyooday magaalada Muqdisho, kadib muddo uu ku xanuunsanaa magaalada, sida ay sheegtay dowladda Soomaaliya

Geerida Cabdi Tahliil Warsame ayaa waxaa qoraal uu soo dhigay barta twitter-ka ku xaqiijiyey afhayeenka wasaaradda warfaafinat Soomaaliya Ismaaciil Oronjo.

“Inaa Lilaahi wa inaa Ileyhi raajicuun, waxaa hadda la ii xaqiijiyay in uu magaalada Muqdisho ku geeriyooday Fanaanka caanka ah Cabdi Tahliil Warsame oo muddooyinkii ugu dambeyn ku xanuunsanayay magaalada Muqdisho,” ayuu yiri afhayeenka.

Xaaladda caafimaad ee fannaa Cabdi Tahliil ayaa sii xumaanaysay waayadan danbe, mana jirin daryeel dhammeystiran oo uu ka helay dowladda Soomaaliya.

Cabdi Tahliil Warsame wuxuu safka hore kaga jiray fannaaniinta qiimaha mugga weyn ku dhex leh fanka Soomaalida, heesihii uu ku luuqeeyey waxay kaalimaha ugu sarreeya kaga jiraan dhageysiga keydka suugaanta ee ay isticmaalaan bulshada Soomaalidu.

Cabdi Tahliil Warsame, sida la hubo wuxuu ku dhashay deegaanka Wardheer sannadkii 1952-kii.

Sannadkii 1968-kii fannaanku wuxuu ku luuqeeyey heestiisii labaad ee Onkod, taasoo aad u caan baxday. Heestan oo ilaa maanta kaalmaha hore uga jirta dookha dadweynaha waxaa u dhiibay Abwaan Axmed Saleebaan Bide.

Sannadkii 1971-kii wuxuu ka qeyb galay tartankii heesaha hirgalay waxaana ku weheliyay fannaaniin ay ka mid ahaayeen, Cabdulaahi Cumar Xarago, Cabdi Xasan Dige, Cumar Nuur Cabdule iyo Xasan Aadan Samatar.

Fannaaniintan dhamaantood waxay ku biireen xidigihii kooxdii Hobalada Waabari.

Kooxihii kale ee uu Tahliil la soo shaqeeyey waxaa ka mid ahaa Kooxdii Danan oo uu kamid noqday hogaankii sare ee kooxdaas.

Beledweyne 5ta Juun 2020 Taliyaha ciidamada xoogga dalka Soomaaliyeed Gen. Odowaa Yuusuf Raage ayaa gaaray magaaladaBaladweyne iyadoo ay wehliyaan saraakiil ciidan, waxeyna safar kaga baxeen magaalada Dhuusamareeb.

Warar la helay ayaa sheegaya in taliyaha iyo saraakiisha la socota ay doonayaan iney halkaas ka fuliyaan abaabul dagaal oo ka dhan kooxda Al-Shabaab ee xiriirka la leh Al-Qaacida kuwaas oo kala xira gobolka Hiiraan.

Gen. Odowaa oo ay wehliyaan saraakiil ka tirsan taliska qeybta 27-aad ayaa dhawaan ka qeyb galay kulamo looga arrinsanayay duulaan ka dhan ah Al-Shabaab oo laga sameeyo deegaanada Hirshabelle iyo Galmudug.

Taliyaha waxey u aheyd markii ugu horreysay tan iyo magacaabisitiisii uu tago magaalada Baladweyne, wuxuuna doonayaa inuu sii wado hawlgallada ay ciidanka xoogga dalka ku doonayaan iney dalka kaga xoreeyaan kooxaha argagixisada.

Saldhig ku yaalla magaalada Baladweyne ayaa lagu soo dhaweeyay taliyaha ciidanka XDS, iyadoo saraakiil ka tirsan taliska 27-aad ee ka hawlgala Hirshabelle ay la qaateen kulan ay uga xog wareysanayeen qorshahiisa ciidan.

Qamradda Midooway 5ta Juun 2020 Warbixin cusub oo ay soo saartay Qaramada Midoobay (U.N.) usbuucii la soo dhaafay ayaa muujisay in Taliban ay xidhiidh joogto ah la sameyso al-Qaacida, xilli Taliban heshiis nabad ah la gashay Mareykanka.

Warbixinta ayaa lagu sheegay in ku dhawaad 400 ilaa 600 howl wadeeno hubaysan oo al-Qaacida ah ay ka howlgalaan Afghanistan.

Heshiiskii nabadeed ee 29-kii Febraayo waxaa loo arkayay in Taliban ay ogolaatay inay ka hortagaan al-Qaacidada ka howlgasha Afghanistan si ciidamada Mareykanka ay si tartiib tartiib ah uga baxaan Afgaanistaan.

In kasta oo shuruudihii wada-xaajoodka ay galeen Maraykanka iyo Taliban, haddana labada koox ee xag-jirka ah ayaa lagu soo waramayaa inay isweydaarsadeen dammaanad-qaadyo ku saabsan cilaaqaadkooda taariikhiga ah.

Golaha Amaanka ayaa ka dalbaday Taliban in ay jabiso xiriirkii ay la lahayd al-Qaacida, aqbashana dastuurka Afgaanistaan ayna joojiso rabshadaha.

Warbixinta U.N. waxaa kale oo ay sheegaysaa in Taalibaan iyo al-Qaacida ay qabteen shirarka ilaa 2019 iyo horraantii 2020 si looga wada hadlo tababbarka iyo qorshaynta hawlgallada.

Al-Qaacida waxay muddo dheer ballanqaaday inay daacad u tahay Taalibaan. Bishii Juun 2016, hogaamiyaha al-Qaacida Ayman al-Zawahiri ayaa mar kale xaqiijiyey daacadnimada al-Qaacida isagoo si cad u taageeray hogaamiyaha cusub ee Taliban, Mullah Mawlawi Haibatullah Akhundzada. Intii ay la shaqeynayeen Daalibaan, al-Qaacida waxay sameysay dhowr xero tababar oo Afghanistan ah, oo ay kujiraan dhul beereedka Tarnak, halkaas oo Osama bin Laden lagu eedeeyay inuu kasoo abaabulay weerarkii 9/11.

Bishii February 2020, Mareykanka iyo Talibaan waxay gaareen heshiis horudhac ah oo dalbanaya in la yareeyo rabshadaha ka socda Afganistan. Mareykanku wuxuu ogolaaday inuu ciidamadiisa hoos uga dhigo 13,000 askari, kana dhigo 8,600 saddexda ilaa afarta bilood ee soo socota, iyadoo ciidamada haray ee Mareykanka ay ka baxayaan 14 bilood.

Taliban waxay oggolaadeen inay ka tanaasulaan al-Qaacida isla markaana ay ka hor-istaagaan al-Qaacida iyo kooxaha kale. Waxay sidoo kale ogolaatay inay wadahadal xabbad-joojin joogto ah la gasho xagjiriinta kale ee Afghanistan iyo dawladda Afghanistan.

WARARKA MAANTA 4ta Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxaad ka ogtihiin in Shacabka Iyo Dowladda Gobalka #Minnesota ay sharciga la tiigsan doona 4tii dembiilei ee dilay Marxuum George Floyd? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Minnesota 4ta Juun 2020 Xeer Ilaaliyaha Guud ee Gobolka Minnesota Keith Ellison ayaa dambi ku soo oogay seddexdii booliis ee goob-googa ka ahaa dilkii George Floyd oo ahaa nin African-American si arxan-darro ah loogu dilay bartamaha magaalada Minneapolis. Mudane Ellison oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada Minneapolis ayaa sheegay in ay hayaan caddeymo muujinaya in seddex shaqsi oo laga eryay booliska magaalada Minneapolis ay qayb ka qaateen dilkii loo geystay Geogrge Floyd.

Seddexdaan qof ee dambiga lagu soo oogay ayaa waxay kala yihiin a Tou Thao, J. Alexander Kueng and Thomas Lane, waxaana lagu soo oogay in kaalmeeyeen oo waliba ay sahleen dilka Mr. George Floyd. Haddii ay ku caddaato dambiga lagu soo eedeeyey, waxay muteysandoonaa xabsi ah 40 sanno. Mudane Ellison ayaa sidoo kale sheegay in arrintaan ay caddaalada u tahay qoyskii George Floyd iyo guud ahaan shacabka ku nool gobolkan Minnesota.

Bishii May 25keedii ayaa George Floyd oo 46 jir ah uu u dhintay dhaawac soo gaaray ka dib markii uu Derek Chauvin oo katirsanaa booliska magaalada Minneapolis jilibkiisa qoorta ka saaray muddo ka badan sagaala daqiiqo oo sababtay in uu u geeriyooda.

Dilkaas ayaa si weyn u gelgelay guud ahaan dalka Markeynka oo si aan horay loo arag looga dareemay. Dilka Mr. Floyd ayaa waxaa laga yaabaa in uu wax-weyn ka beddelidoono xiriirka u dhexeeya booliska dalka Mareynka iyo dadka African-Americaanka ah.

Maamulka Hirshabelle 4ta Juun 2020 Guddiga dowlad goboleedka Hir-Shabeelle u qaabilsan baaritaanka dadkii lagu laayey deegaanka Gololey ee gobolka Shabeellada Dhexe ayaa sheegay in xogo muhiim ah oo ay heleen ay muujinaayaan in la heli karo faahfaahino ku saabsan dadkii ka dambeeyay falkii lagu laayey dhakhaatiirtii deegaanka Gololey.

Wasiirka amniga Hir-Shabeelle Maxamed Cabdiraxmaan Kheyre oo wareysi siiyey Idaacadda Kulmiye ee magalaada Muqdisho kana mid ah xubnaha Hir-Shabeelle u qabilsan baaritaanka dhacdadaas, ayaa sheegay in haatan ay helayaan cadeymo hor dhac ah, isla markaana sida ugu dhaqsiyaha badan ay warbixin dhameystiran u soo saari doonaan.

Wasiir Kheyre oo ka gaabsaday in si dhameystiran uu u soo bandhigo cadeymaha ay heleen illaa hada ee ku xeran dhacdadii lagu laayey dhakhaatiirta, ayaa sheegay in raadad badan ay u muuqdaan hadii uu hada shaaciyana ay dhib u keeni karto baaritaanka socda.

Wasiirka ayaa xaqiijiyey in la hayo gaari Caasi ah, milkiilihii lahaa iyo laba nin oo wadayaal ka ahaa gaariga, kuwaas oo hada loo soo gudbiyey xarunta dembi baarista booliska Soomaaliya ee CID-da ee Muqdisho, si loo baaro.

Wasiirka amniga Hir-Shabeelle waxa uu sheegay in gaarigaas looga shakisanyahay in uu yahay kiin dhakhaatiirta la laayey looga qaaday xaruntii ay ka shaqeynayeen ee deegaanka Gololey.

Sidoo kale Wasiirka ayaa sheegay in dadka loo xiray dhacadaas ee baaritaanadu ku socdaan ay ka mid yihiin qaar ka mid ah shaqaalihii xarunta caafimaad kala shaqeynayey dhalinyarada la laayey, kuwaas oo shaqada ka baxay saacad ka hor inta aan la kaxeysan dhakhaatiirta la dilay.

Qaar ka mid ah shaqaalaha xarunta caafimaadka ee dhakhaatiirtii la dilay ay ka howlgelayeen ayuu cadeeyey in Muqdisho loo soo qaaday si loo baaro, halka kuwo kalena ay ku xiranyihiin saldhigga booliska ee degmada Balcad.

“Dad Soomaaliyeed oo intaas dhan oo la xasuuqay baaritaankoodu dabcan mudo ayuu qaadanayaa, laakiin waxaan rijeyneynaa, in waqti dhaw oo aana hadda cayimi karin aan soo bandhigno warbixin waafi ah oo dadka Soomaaliyeed ay ku qancaan” ayuu yiri wasiirka aminiga Hir-Shabeelle Maxamed Cabdiraxmaan Kheyre.

Ugu dambeyn wasiirka ayaa balan qaaday in baaritaankoodu uu noqon doono mid dhan walba ka dhameystiran,  isla markaana uusan lamid noqon doonin kuwii hore ee natiija la’aanta ku dhamaan jiray.

Muqdusho 4ta Maay 2020 Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow oo ka tirsan golaha shacabka Soomaaliya ayaa ka hadlay arrinta maqaamka gobolka Banaadir, isaga oo guddiyada labada aqal ee baarlamaanka u qaabilsan dhameystirka sharciga doorashooyinka ku dhaliilay 7-dii xubnood ee Aqalka Sare ay uga qoondeeyeen.

Xildhibaan Jeesow ayaa ku tilmaamay guddigaas isku dhafka ah ee ka kala socda Golaha Shacabka iyo Aqalka Sare mid baal maray dastuurka dalka, isla markaana marin habaabinaya dadka Soomaaliyeed.

Xildhibaanka ayaa sheegay in dadka dega gobolka Banaadir ay canshuur bixiyeyaal yihiin, isla markaana aysan sax aheyn dadkan niyadda laga dilo, guddiga soo saaray arintaana waxay ka shaqeeyeen in laga hor yimaado dowladda federaalka oo kacdoon shacab uu dhaco.

“Waxaan leeyahay shacabka degan gobolka Banaadir, waxaas waa wax imaan doona baarlamaanka dheg ha u dhiginina, Muqdisho waa caasimaddii dadka ku noolna ma jirto meel kale oo metelaad ay ku leeyihiin, labayna mid noqonee in Aqalka sare oo dhan la iska dhaafo dhibkiisa, ama in Aqalka Sare loo qeyb sado 4.5, laakiin shacabka Banaadir waxaan leeyahay ha is dejiyeen arintaan baarlamaanka ayey imaan doontaa mana ogolaan doonee.”

“Horta wax la yiraahdo 4.5 oo dastuurka ku qoran ma jiraan, guddiguna laba arimood ayey isku qaldeen, waxaan ay soo bandhigeena waa wax hadhow baarlamaanka imaan doona, laba arimood ee ay isku qaldee waa wax dastuuri ah iyo heshiis is af garad ah, gobolka Banaadir maqaamkiisu waa dastuuri waa khasab in dastuurka lagu qoro, mana aha wax guddi sameyn karo oo go’aan ka gaari karo” ayuu yiri.

Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow ayaa soo bandhigay seddax qodob oo dastuuri ah oo golaha Aqalka Sare ee baarlamaanka Soomaaliya uu ku dhisanyahay, kuwaas oo kala ah:

  • Dastuurku waxa uu qeexayaa in Aqalka Sare in 18-ka gobol ee Soomaaliya, min seddax kursi ay kasoo galaan.
  • Dastuurku waxa uu qeexayaa in min sideed xubnood ay dowlad goboleedyada dalka kasoo galaan Aqalka Sare.
  • Iyo qodobka sedaxaad oo ah in dastuurku waxa uu qeexayo in Aqalka Sare lagu soo dhisi karo hanaan ay dadku ku wada heshiiyaan.

“Markaan sii fiirino qodobka ah wax dadku ku heshiiyaan halagu soo dhiso Aqalka Sare, waa in lagu heshiiyaa waxa uu noqonayo gobolka Banaadir, oo saamileyda siyaasada dalku ay isku waafaqaan gobolka Banaadir ma dowlad goboleedbuu noqonayaa? Mise dowlad goboleed ay ku dhex taalo caasimadda Soomaaliya oo dowladda dhexe ay degantahay, arintaas waa mid  u baahan in si qota dheer looga wada hadlo” ayuu yiri xildhibaan Jeesow.

Xildhibaan Daahir Jeesow ayaa sheegay in guddigii arrimaha dastuurka ee baarlamaankii 9-aad ay soo bandhigeen dhowr arimood oo lagu xalin karay arinta maqaamka gobolka Banaadir, kuwaas oo uu ka xusay in degmo ka mid ah 17-ka degmo ee gobolka Banaadir midkood laga dhigo caasimada Soomaaliya, inta kalena dowlad goboleed ka mid ah dowladaha xubnaha ka ah dowladda federaalka.

“Waxaan qabaa in 54-ta kursi ee Aqalka Sare lagu soo xulo 4.5 sidaasna ay ku soo galaan dadka degan gobolka Banaadir, in 18-ka gobol ee dalka oo gobolka Banaadir uu ku jiro ay min seddax  kursi u qaataan, iyo in loo noqdo sideedii gobo lee dalka sharcigii la sameeyay 1960-kii markii dalku xorriyada qaatay” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Xildhibaan Daahir.

Muqdusho 4ta Maay 2020 Xukuumadda uu hoggaamiyo ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre ayaa sheegtay inay qasab tahay in dowlad goboleedyada dalka lagala tashado qabashada doorashooyinka la filayo inay dalka ka dhacaan.

Arrintan ayaa waxaa looga hadlay kulankii guddi hoosaadka Tubta Siyaasadda loo dhan yahay ee xafiiska Kheyre lagu qabtay laba maalmood ka hor, kaasi oo ay ka qeyb-galeen golaha wasiirada iyo guddiga madax-banaana ee dorashooyinka qaran.

Kulanka ayaa lagu go’aamiyey in baahi degdeg ah loo qabo wada tashi loo dhanyahay oo ay yeeshaan dowladda Federaalka iyo dhammaan dowlad goboleedyada, si loo hirgeliyo doorasho loo dhan yahay oo xilligeeda ku qabsoonta.

Xubnaha guddiga ayaa si wadajir ah hoosta uga xarriiqay muhiimmadda ay leedahay in la helo heshiis siyaasadeed oo gogosha u xaara in loo gudbo arrimaha farsamo ee doorashooyinka, kadibna loo soo bandhigo qorsho cad oo waqtiyeeysan.

Ilo-wareedyo ku dhow xafiiska Kheyre ayaa Caasimada Online u sheegay in ra’iisul wasaraaha uu doonaya inuu casuumo wakiilo ka socda dowlad goboleedyada, si arrintan loogala hadlo.

Ra’iisul Wasaare Xasan Cali Khayre ayaa Shirkii Golaha wasiirrada Khamiistii la soo dhaafay ka shaaciyay in shaqada ugu muhiimsan ee dowladda hortaalla xilligan ay tahay hiegelinta doorashada.

Go’aanka xukuumadda ee ah in doorashada lagala tashado maamul goboleedyada ayaa siyaasad ahaan diidaya fikirka madaxweyne Farmaajo oo qaba in maamul goboleedyada aysan shaqo ku lahayn doorashooyinka oo ay u taallo guddiga doroashooyinka iyo wasaaradda arrimaha gudaha.

Farmaajo ayaa qaba in xildhibaanada iyo senator-da ay maamul goboleedyada wakil uga yihiin dowladda, loona baahneyn in si gaar ah loola macaamilo.

Muqdusho 4ta Maay 2020 Madaxweynaha maamulka Galmudug Axmed Cabdi Kaariye Qoor Qoor oo ku sugan magaalada Gaalkacyo ee gobolka Mudug ayaa hadlay doorka maamulkiisa uga aaddan dhismaha dekedda magaalada Hobyo, oo si weyn ay dad reer Galmudug ay ugu taamaan dhismeheeda.

Qoor Qoor ayaa sheegay in dhismaha dekedda Hobyo ay u qalab qaateen, isla markaana aysan la sugi doonin gacmo shisheeye isku tashina lagu dhisi doono, sida uu sheegay.

“Dekedda dhismeheeda waan ku soconaa, dowlado iyo dad naga taageera waan u baahanahay hadaan heleyno, laakiin ma sugi doono, jeebabkeena ayaan ka dhiseynaa, reer Galmudug-na waa dadka ugu hantida badan dalka wayna isku filanyihiin midnimo, wadajir, towfiiq iyo taley rabeen waana heystaan maanta Hobyo ayaana ka howlgeleynaa” ayuu yiri Madaxweyne Qoor Qoor.

Sidoo kale Qoor Qoor ayaa sheegay in nabadu ay muhiim u tahay horumarka deegaanka, haatanna ay ku dhaqaaqeen in dadka ay ka xareeyaan hubka, isla markaana ay wadaan mideynta awooda dhinacyada hubeysan ee Galmudug, iyaga oo qarameynaya maleeshiyaadka hubeysan ee aan cidna ka amar qaadan.

“Waxaan ognahay meel aysan nabad ka jirin horumar kama jiri karo, sidaas darteed waxaan go’aansanay in aan soo xareyno hubka gacmaha goonida ah ku jira, waxaan mideyneynaa awooda, waxaana mideynta ciidamada Galmudug ku dhalineynaa, kuna ilaalineynaa nabadda deegaanka, waxaan ku hor istaageynaa colaadaha iyo isku dhacyada beelaha ee soo laa-laabtay, waan tababareynaa ciidamada, hada kadibna amar ayey qaadanayaan, wiilal hubeysan oo sida ay u fekeraan u dhaqmaya Galmudug kama sii jiri doonaan” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Muqdusho 4ta Maay 2020 Wasiirro, Xildhibaano iyo Senatarro ka soo jeeda beelaha Hawiye ayuu caawa shir uga socdaa magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya.

Xubnahan caawa ku shirsan Muqdisho ayaa ka arinsanaya maqaamka gobolka Banaadir iyo metelaada 7-da xubnood ah ee la sheegay in laga siinayo Aqalka Sare.

Xubnaha shirka ka qeyb galaya waxaa ka mid ah wasiirka amniga Maxamed Abuukar Islow Ducaale, wasiirka Boostada iyo Isgaarsiinta Cabdi Canshuur, wasiirka Ganacsiga, wasiiru dowlaha Gaadiidka, wasiir ku-xigeenada Dekedaha iyo Dhalinyarada, guddoomiyaha gobolka Banaadir iyo ku xigeenadiisa Howlaha Guud iyo Maaliyadda gobolka Banaadir.

Guddiga wadajirka  ah ee baarlamaanka Soomaaliya u qaabilsan arrimaha dhameystirka sharciga doorashooyinka dalka ayaa todobaadkan shaaciyey in gobolka Banaadir Aqalka Sare looga qoondeeyay todoba kursi oo ku imaanaya nidaamka awood qeybsiga beelaha ee 4.5.

Valueimpression Placeholder

In metelaadda gobolka Banaadir uu ku yeelanayo Aqalka Sare lagu qeybiyo 4.5, ayaa ka dhigan in dhamaan beelaha Soomaaliyeed ay si siman u qeybsan doonaan qoonda uu gobolka Banaadir ka helo kuraasta dowladda federaalka.

Arrintaas ayaa dhalisay inay iska soo daba dhacaan digniino ku aadan in aan la xaqirin dadka reer Muqdisho iyo in aan gobolka Banaadir laga abuurin kacdoon dadweyne.

Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow oo ka mid ah mas’uuliyiinta ka halay arinta maqaamka Muqdisho ayaa guddiga isku dhafka ah ee ka kala socda Golaha Shacabka iyo Aqalka Sare ee gobolka Banaadir u soo qoondeeyay 7-da xubnood ku tilmaamay mid baal maray dastuurka dalka, isla markaana marin habaabinaya dadka Soomaaliyeed.

Xildhibaanka ayaa sheegay in dadka dega gobolka Banaadir ay canshuur bixiyeyaal yihiin, isla markaana aysan sax aheyn in niyadda laga dilo, isla markaana guddiga soo saaray arintaan ay ka shaqeynayaan in laga hor yimaado dowladda federaalka oo kacdoon shacab uu dhaco.

Muqdusho 4ta Maay 2020 Waxaa dhawaan guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka Qaranka loo gudbiyey warqadaha diiwaan-gelinta xisbiga xukuumadda ee Nabad iyo Nolol oo guddoomiye ku-meel gaar ah looga dhigay ra’iisul wasaare ku-xigeenka Mahdi Maxamed Guuleed Khadar.

Wararka soo baxayay ayaa sheegaya in musharaxa Xisbiga Nabad iyo Nolal uu noqon doono Madaxweynaha Soomaaliya islamarkaana uu ka qeyb geli doono tartanka siyaasadeed ee Soomaaliya.

Haddii ay sax tahay arrintaan waxaa loo arkaa in xisbiga lugta saaray wadadii guul darrada, hase yeeshee waxaa jira hal sabab oo kale oo keeni karta wadadii guusha ee Xisbiga.

Siyaasiin badan ayaa aaminsan in hadii musharaxa Xisbiga Nabad iyo Nolal noqdo Kheyre uu xisbigaasi guuleysan karo ama uu kaalmaha ugu horreeyo ka geli doono doorashada Soomaaliya waxaana sababta lagu sheegay in Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya uu kalsooni fiican ka heysto bulshada Soomaaliyeed, gaar ahaan siyaasiinta, bulshada rayidka, iyo odayaasha.

Sidoo kale waxaa la sheegaa inuu kalsooni weyn ka heesto maamulada dalka ka jira islamarkaana uu dhismahooda ku bixiyay xoog badan, sida Galmudug, Koonfur Galbeed iyo xariirka wanaagsan ee kala dhaxeeya HirShabeelle.

Sidoo kale Kheyre waxaa saacidaya dadka uu ka dhashay ee Hawiyo iyo beelaha kale Digil iyo Mirifle, Daarood iyo kuwa kalaba oo tabasho weyn ka qaba Madaxweynaha Soomaaliya.

Haddii Maxamed Cabdullaahi Farmaajo noqdo musharaxa Xisbiga waxay weyn doonaan dhamaan beelaha aan kor ku soo sheegnay codadkooda balse hadii Kheyre noqdo musharaxa Xisbiga waxay si dhib yar ku heli doonaan codadka beelaha aan soo sheegnay iyo kuwa kale.

Farmaajo ayaa waxaa cadaawad iyo dhibaatooyin badan ka tirsanaya beelaha aan soo xusnay oo mid walba uu qalad ka galay.

Tusaale, beelaha Digil iyo Mirifle waxay xusuustaan xasuuqii Baydhaba ee December 2018 oo shacab badan lagu laayey. Hawiyaha ayaa ka carreysan madaxdii hore ee dalka oo garoonka Muqdisho lagu bah-dilay. Ogaadeenka ayaa dareemaya halista dowladda ku hayso Jubaland, halka Puntland ay dowladda ku eedeysay inay caqabad ku noqotay.

Mucaaradka ayaa guul weyn u arka in Farmaajo noqdo musharaxa Xisbiga waxayna aaminsan yihiin in guul darro weyn ay ku dhici doonto Xisbigaasi balse waxay cabsi ka qabaan in Kheyre noqdo musharaxa Xisbiga, taas oo badali karta rajada ay qabaan mucaaradka ama cabsi weyn gelin karta.

Ra’iisul wasaare Kheyre ayaan ilaa hadda qeyb ka ahayn xisbiga Nabad iyo Nolol, mana cadda sababta iyo qorshihiisa siyaasadeed ee mustaqbalka.

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 4ta Juun 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxaad ka ogtihiin in Shacabka Iyo Dowladda Gobalka #Minnesota ay sharciga la tiigsan doona 4tii dembiilei ee dilay Marxuum George Floyd? Yaa noqon doona Madaxweynaha soo socda 2021? Maxuu ku fashilmay Xisbiga Xukuummadda Nabad Iyo Nolo “Nabar Iyo Naxdin”? Maxay ku fashilmeen Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu Iyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” 3 sanno iyo 6dii bilood ee la soo dhaafay? Maxaa loo diidan yahay in maqaamka #Muqdisho meel la saaro? Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Minnesota 4ta Juun 2020 Xeer Ilaaliyaha Guud ee Gobolka Minnesota Keith Ellison ayaa dambi ku soo oogay seddexdii booliis ee goob-googa ka ahaa dilkii George Floyd oo ahaa nin African-American si arxan-darro ah loogu dilay bartamaha magaalada Minneapolis. Mudane Ellison oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada Minneapolis ayaa sheegay in ay hayaan caddeymo muujinaya in seddex shaqsi oo laga eryay booliska magaalada Minneapolis ay qayb ka qaateen dilkii loo geystay Geogrge Floyd.

Seddexdaan qof ee dambiga lagu soo oogay ayaa waxay kala yihiin a Tou Thao, J. Alexander Kueng and Thomas Lane, waxaana lagu soo oogay in kaalmeeyeen oo waliba ay sahleen dilka Mr. George Floyd. Haddii ay ku caddaato dambiga lagu soo eedeeyey, waxay muteysandoonaa xabsi ah 40 sanno. Mudane Ellison ayaa sidoo kale sheegay in arrintaan ay caddaalada u tahay qoyskii George Floyd iyo guud ahaan shacabka ku nool gobolkan Minnesota.

Bishii May 25keedii ayaa George Floyd oo 46 jir ah uu u dhintay dhaawac soo gaaray ka dib markii uu Derek Chauvin oo katirsanaa booliska magaalada Minneapolis jilibkiisa qoorta ka saaray muddo ka badan sagaala daqiiqo oo sababtay in uu u geeriyooda.

Dilkaas ayaa si weyn u gelgelay guud ahaan dalka Markeynka oo si aan horay loo arag looga dareemay. Dilka Mr. Floyd ayaa waxaa laga yaabaa in uu wax-weyn ka beddelidoono xiriirka u dhexeeya booliska dalka Mareynka iyo dadka African-Americaanka ah.

Maamulka Hirshabelle 4ta Juun 2020 Guddiga dowlad goboleedka Hir-Shabeelle u qaabilsan baaritaanka dadkii lagu laayey deegaanka Gololey ee gobolka Shabeellada Dhexe ayaa sheegay in xogo muhiim ah oo ay heleen ay muujinaayaan in la heli karo faahfaahino ku saabsan dadkii ka dambeeyay falkii lagu laayey dhakhaatiirtii deegaanka Gololey.

Wasiirka amniga Hir-Shabeelle Maxamed Cabdiraxmaan Kheyre oo wareysi siiyey Idaacadda Kulmiye ee magalaada Muqdisho kana mid ah xubnaha Hir-Shabeelle u qabilsan baaritaanka dhacdadaas, ayaa sheegay in haatan ay helayaan cadeymo hor dhac ah, isla markaana sida ugu dhaqsiyaha badan ay warbixin dhameystiran u soo saari doonaan.

Wasiir Kheyre oo ka gaabsaday in si dhameystiran uu u soo bandhigo cadeymaha ay heleen illaa hada ee ku xeran dhacdadii lagu laayey dhakhaatiirta, ayaa sheegay in raadad badan ay u muuqdaan hadii uu hada shaaciyana ay dhib u keeni karto baaritaanka socda.

Wasiirka ayaa xaqiijiyey in la hayo gaari Caasi ah, milkiilihii lahaa iyo laba nin oo wadayaal ka ahaa gaariga, kuwaas oo hada loo soo gudbiyey xarunta dembi baarista booliska Soomaaliya ee CID-da ee Muqdisho, si loo baaro.

Wasiirka amniga Hir-Shabeelle waxa uu sheegay in gaarigaas looga shakisanyahay in uu yahay kiin dhakhaatiirta la laayey looga qaaday xaruntii ay ka shaqeynayeen ee deegaanka Gololey.

Sidoo kale Wasiirka ayaa sheegay in dadka loo xiray dhacadaas ee baaritaanadu ku socdaan ay ka mid yihiin qaar ka mid ah shaqaalihii xarunta caafimaad kala shaqeynayey dhalinyarada la laayey, kuwaas oo shaqada ka baxay saacad ka hor inta aan la kaxeysan dhakhaatiirta la dilay.

Qaar ka mid ah shaqaalaha xarunta caafimaadka ee dhakhaatiirtii la dilay ay ka howlgelayeen ayuu cadeeyey in Muqdisho loo soo qaaday si loo baaro, halka kuwo kalena ay ku xiranyihiin saldhigga booliska ee degmada Balcad.

“Dad Soomaaliyeed oo intaas dhan oo la xasuuqay baaritaankoodu dabcan mudo ayuu qaadanayaa, laakiin waxaan rijeyneynaa, in waqti dhaw oo aana hadda cayimi karin aan soo bandhigno warbixin waafi ah oo dadka Soomaaliyeed ay ku qancaan” ayuu yiri wasiirka aminiga Hir-Shabeelle Maxamed Cabdiraxmaan Kheyre.

Ugu dambeyn wasiirka ayaa balan qaaday in baaritaankoodu uu noqon doono mid dhan walba ka dhameystiran,  isla markaana uusan lamid noqon doonin kuwii hore ee natiija la’aanta ku dhamaan jiray.

Muqdusho 4ta Maay 2020 Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow oo ka tirsan golaha shacabka Soomaaliya ayaa ka hadlay arrinta maqaamka gobolka Banaadir, isaga oo guddiyada labada aqal ee baarlamaanka u qaabilsan dhameystirka sharciga doorashooyinka ku dhaliilay 7-dii xubnood ee Aqalka Sare ay uga qoondeeyeen.

Xildhibaan Jeesow ayaa ku tilmaamay guddigaas isku dhafka ah ee ka kala socda Golaha Shacabka iyo Aqalka Sare mid baal maray dastuurka dalka, isla markaana marin habaabinaya dadka Soomaaliyeed.

Xildhibaanka ayaa sheegay in dadka dega gobolka Banaadir ay canshuur bixiyeyaal yihiin, isla markaana aysan sax aheyn dadkan niyadda laga dilo, guddiga soo saaray arintaana waxay ka shaqeeyeen in laga hor yimaado dowladda federaalka oo kacdoon shacab uu dhaco.

“Waxaan leeyahay shacabka degan gobolka Banaadir, waxaas waa wax imaan doona baarlamaanka dheg ha u dhiginina, Muqdisho waa caasimaddii dadka ku noolna ma jirto meel kale oo metelaad ay ku leeyihiin, labayna mid noqonee in Aqalka sare oo dhan la iska dhaafo dhibkiisa, ama in Aqalka Sare loo qeyb sado 4.5, laakiin shacabka Banaadir waxaan leeyahay ha is dejiyeen arintaan baarlamaanka ayey imaan doontaa mana ogolaan doonee.”

“Horta wax la yiraahdo 4.5 oo dastuurka ku qoran ma jiraan, guddiguna laba arimood ayey isku qaldeen, waxaan ay soo bandhigeena waa wax hadhow baarlamaanka imaan doona, laba arimood ee ay isku qaldee waa wax dastuuri ah iyo heshiis is af garad ah, gobolka Banaadir maqaamkiisu waa dastuuri waa khasab in dastuurka lagu qoro, mana aha wax guddi sameyn karo oo go’aan ka gaari karo” ayuu yiri.

Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow ayaa soo bandhigay seddax qodob oo dastuuri ah oo golaha Aqalka Sare ee baarlamaanka Soomaaliya uu ku dhisanyahay, kuwaas oo kala ah:

  • Dastuurku waxa uu qeexayaa in Aqalka Sare in 18-ka gobol ee Soomaaliya, min seddax kursi ay kasoo galaan.
  • Dastuurku waxa uu qeexayaa in min sideed xubnood ay dowlad goboleedyada dalka kasoo galaan Aqalka Sare.
  • Iyo qodobka sedaxaad oo ah in dastuurku waxa uu qeexayo in Aqalka Sare lagu soo dhisi karo hanaan ay dadku ku wada heshiiyaan.

“Markaan sii fiirino qodobka ah wax dadku ku heshiiyaan halagu soo dhiso Aqalka Sare, waa in lagu heshiiyaa waxa uu noqonayo gobolka Banaadir, oo saamileyda siyaasada dalku ay isku waafaqaan gobolka Banaadir ma dowlad goboleedbuu noqonayaa? Mise dowlad goboleed ay ku dhex taalo caasimadda Soomaaliya oo dowladda dhexe ay degantahay, arintaas waa mid  u baahan in si qota dheer looga wada hadlo” ayuu yiri xildhibaan Jeesow.

Xildhibaan Daahir Jeesow ayaa sheegay in guddigii arrimaha dastuurka ee baarlamaankii 9-aad ay soo bandhigeen dhowr arimood oo lagu xalin karay arinta maqaamka gobolka Banaadir, kuwaas oo uu ka xusay in degmo ka mid ah 17-ka degmo ee gobolka Banaadir midkood laga dhigo caasimada Soomaaliya, inta kalena dowlad goboleed ka mid ah dowladaha xubnaha ka ah dowladda federaalka.

“Waxaan qabaa in 54-ta kursi ee Aqalka Sare lagu soo xulo 4.5 sidaasna ay ku soo galaan dadka degan gobolka Banaadir, in 18-ka gobol ee dalka oo gobolka Banaadir uu ku jiro ay min seddax  kursi u qaataan, iyo in loo noqdo sideedii gobo lee dalka sharcigii la sameeyay 1960-kii markii dalku xorriyada qaatay” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Xildhibaan Daahir.

Muqdusho 4ta Maay 2020 Xukuumadda uu hoggaamiyo ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre ayaa sheegtay inay qasab tahay in dowlad goboleedyada dalka lagala tashado qabashada doorashooyinka la filayo inay dalka ka dhacaan.

Arrintan ayaa waxaa looga hadlay kulankii guddi hoosaadka Tubta Siyaasadda loo dhan yahay ee xafiiska Kheyre lagu qabtay laba maalmood ka hor, kaasi oo ay ka qeyb-galeen golaha wasiirada iyo guddiga madax-banaana ee dorashooyinka qaran.

Kulanka ayaa lagu go’aamiyey in baahi degdeg ah loo qabo wada tashi loo dhanyahay oo ay yeeshaan dowladda Federaalka iyo dhammaan dowlad goboleedyada, si loo hirgeliyo doorasho loo dhan yahay oo xilligeeda ku qabsoonta.

Xubnaha guddiga ayaa si wadajir ah hoosta uga xarriiqay muhiimmadda ay leedahay in la helo heshiis siyaasadeed oo gogosha u xaara in loo gudbo arrimaha farsamo ee doorashooyinka, kadibna loo soo bandhigo qorsho cad oo waqtiyeeysan.

Ilo-wareedyo ku dhow xafiiska Kheyre ayaa Caasimada Online u sheegay in ra’iisul wasaraaha uu doonaya inuu casuumo wakiilo ka socda dowlad goboleedyada, si arrintan loogala hadlo.

Ra’iisul Wasaare Xasan Cali Khayre ayaa Shirkii Golaha wasiirrada Khamiistii la soo dhaafay ka shaaciyay in shaqada ugu muhiimsan ee dowladda hortaalla xilligan ay tahay hiegelinta doorashada.

Go’aanka xukuumadda ee ah in doorashada lagala tashado maamul goboleedyada ayaa siyaasad ahaan diidaya fikirka madaxweyne Farmaajo oo qaba in maamul goboleedyada aysan shaqo ku lahayn doorashooyinka oo ay u taallo guddiga doroashooyinka iyo wasaaradda arrimaha gudaha.

Farmaajo ayaa qaba in xildhibaanada iyo senator-da ay maamul goboleedyada wakil uga yihiin dowladda, loona baahneyn in si gaar ah loola macaamilo.

Muqdusho 4ta Maay 2020 Madaxweynaha maamulka Galmudug Axmed Cabdi Kaariye Qoor Qoor oo ku sugan magaalada Gaalkacyo ee gobolka Mudug ayaa hadlay doorka maamulkiisa uga aaddan dhismaha dekedda magaalada Hobyo, oo si weyn ay dad reer Galmudug ay ugu taamaan dhismeheeda.

Qoor Qoor ayaa sheegay in dhismaha dekedda Hobyo ay u qalab qaateen, isla markaana aysan la sugi doonin gacmo shisheeye isku tashina lagu dhisi doono, sida uu sheegay.

“Dekedda dhismeheeda waan ku soconaa, dowlado iyo dad naga taageera waan u baahanahay hadaan heleyno, laakiin ma sugi doono, jeebabkeena ayaan ka dhiseynaa, reer Galmudug-na waa dadka ugu hantida badan dalka wayna isku filanyihiin midnimo, wadajir, towfiiq iyo taley rabeen waana heystaan maanta Hobyo ayaana ka howlgeleynaa” ayuu yiri Madaxweyne Qoor Qoor.

Sidoo kale Qoor Qoor ayaa sheegay in nabadu ay muhiim u tahay horumarka deegaanka, haatanna ay ku dhaqaaqeen in dadka ay ka xareeyaan hubka, isla markaana ay wadaan mideynta awooda dhinacyada hubeysan ee Galmudug, iyaga oo qarameynaya maleeshiyaadka hubeysan ee aan cidna ka amar qaadan.

“Waxaan ognahay meel aysan nabad ka jirin horumar kama jiri karo, sidaas darteed waxaan go’aansanay in aan soo xareyno hubka gacmaha goonida ah ku jira, waxaan mideyneynaa awooda, waxaana mideynta ciidamada Galmudug ku dhalineynaa, kuna ilaalineynaa nabadda deegaanka, waxaan ku hor istaageynaa colaadaha iyo isku dhacyada beelaha ee soo laa-laabtay, waan tababareynaa ciidamada, hada kadibna amar ayey qaadanayaan, wiilal hubeysan oo sida ay u fekeraan u dhaqmaya Galmudug kama sii jiri doonaan” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Muqdusho 4ta Maay 2020 Wasiirro, Xildhibaano iyo Senatarro ka soo jeeda beelaha Hawiye ayuu caawa shir uga socdaa magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya.

Xubnahan caawa ku shirsan Muqdisho ayaa ka arinsanaya maqaamka gobolka Banaadir iyo metelaada 7-da xubnood ah ee la sheegay in laga siinayo Aqalka Sare.

Xubnaha shirka ka qeyb galaya waxaa ka mid ah wasiirka amniga Maxamed Abuukar Islow Ducaale, wasiirka Boostada iyo Isgaarsiinta Cabdi Canshuur, wasiirka Ganacsiga, wasiiru dowlaha Gaadiidka, wasiir ku-xigeenada Dekedaha iyo Dhalinyarada, guddoomiyaha gobolka Banaadir iyo ku xigeenadiisa Howlaha Guud iyo Maaliyadda gobolka Banaadir.

Guddiga wadajirka  ah ee baarlamaanka Soomaaliya u qaabilsan arrimaha dhameystirka sharciga doorashooyinka dalka ayaa todobaadkan shaaciyey in gobolka Banaadir Aqalka Sare looga qoondeeyay todoba kursi oo ku imaanaya nidaamka awood qeybsiga beelaha ee 4.5.

Valueimpression Placeholder

In metelaadda gobolka Banaadir uu ku yeelanayo Aqalka Sare lagu qeybiyo 4.5, ayaa ka dhigan in dhamaan beelaha Soomaaliyeed ay si siman u qeybsan doonaan qoonda uu gobolka Banaadir ka helo kuraasta dowladda federaalka.

Arrintaas ayaa dhalisay inay iska soo daba dhacaan digniino ku aadan in aan la xaqirin dadka reer Muqdisho iyo in aan gobolka Banaadir laga abuurin kacdoon dadweyne.

Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow oo ka mid ah mas’uuliyiinta ka halay arinta maqaamka Muqdisho ayaa guddiga isku dhafka ah ee ka kala socda Golaha Shacabka iyo Aqalka Sare ee gobolka Banaadir u soo qoondeeyay 7-da xubnood ku tilmaamay mid baal maray dastuurka dalka, isla markaana marin habaabinaya dadka Soomaaliyeed.

Xildhibaanka ayaa sheegay in dadka dega gobolka Banaadir ay canshuur bixiyeyaal yihiin, isla markaana aysan sax aheyn in niyadda laga dilo, isla markaana guddiga soo saaray arintaan ay ka shaqeynayaan in laga hor yimaado dowladda federaalka oo kacdoon shacab uu dhaco.

Muqdusho 4ta Maay 2020 Waxaa dhawaan guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka Qaranka loo gudbiyey warqadaha diiwaan-gelinta xisbiga xukuumadda ee Nabad iyo Nolol oo guddoomiye ku-meel gaar ah looga dhigay ra’iisul wasaare ku-xigeenka Mahdi Maxamed Guuleed Khadar.

Wararka soo baxayay ayaa sheegaya in musharaxa Xisbiga Nabad iyo Nolal uu noqon doono Madaxweynaha Soomaaliya islamarkaana uu ka qeyb geli doono tartanka siyaasadeed ee Soomaaliya.

Haddii ay sax tahay arrintaan waxaa loo arkaa in xisbiga lugta saaray wadadii guul darrada, hase yeeshee waxaa jira hal sabab oo kale oo keeni karta wadadii guusha ee Xisbiga.

Siyaasiin badan ayaa aaminsan in hadii musharaxa Xisbiga Nabad iyo Nolal noqdo Kheyre uu xisbigaasi guuleysan karo ama uu kaalmaha ugu horreeyo ka geli doono doorashada Soomaaliya waxaana sababta lagu sheegay in Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya uu kalsooni fiican ka heysto bulshada Soomaaliyeed, gaar ahaan siyaasiinta, bulshada rayidka, iyo odayaasha.

Sidoo kale waxaa la sheegaa inuu kalsooni weyn ka heesto maamulada dalka ka jira islamarkaana uu dhismahooda ku bixiyay xoog badan, sida Galmudug, Koonfur Galbeed iyo xariirka wanaagsan ee kala dhaxeeya HirShabeelle.

Sidoo kale Kheyre waxaa saacidaya dadka uu ka dhashay ee Hawiyo iyo beelaha kale Digil iyo Mirifle, Daarood iyo kuwa kalaba oo tabasho weyn ka qaba Madaxweynaha Soomaaliya.

Haddii Maxamed Cabdullaahi Farmaajo noqdo musharaxa Xisbiga waxay weyn doonaan dhamaan beelaha aan kor ku soo sheegnay codadkooda balse hadii Kheyre noqdo musharaxa Xisbiga waxay si dhib yar ku heli doonaan codadka beelaha aan soo sheegnay iyo kuwa kale.

Farmaajo ayaa waxaa cadaawad iyo dhibaatooyin badan ka tirsanaya beelaha aan soo xusnay oo mid walba uu qalad ka galay.

Tusaale, beelaha Digil iyo Mirifle waxay xusuustaan xasuuqii Baydhaba ee December 2018 oo shacab badan lagu laayey. Hawiyaha ayaa ka carreysan madaxdii hore ee dalka oo garoonka Muqdisho lagu bah-dilay. Ogaadeenka ayaa dareemaya halista dowladda ku hayso Jubaland, halka Puntland ay dowladda ku eedeysay inay caqabad ku noqotay.

Mucaaradka ayaa guul weyn u arka in Farmaajo noqdo musharaxa Xisbiga waxayna aaminsan yihiin in guul darro weyn ay ku dhici doonto Xisbigaasi balse waxay cabsi ka qabaan in Kheyre noqdo musharaxa Xisbiga, taas oo badali karta rajada ay qabaan mucaaradka ama cabsi weyn gelin karta.

Ra’iisul wasaare Kheyre ayaan ilaa hadda qeyb ka ahayn xisbiga Nabad iyo Nolol, mana cadda sababta iyo qorshihiisa siyaasadeed ee mustaqbalka.

http://wargeyskadalka.com/wararka/

WARARKA MAANTA 31ka Maay 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa noqon doona Raysal Wasaaraha soo socda? Maxay tahay sababta uu Madaxweyne Mudane Maxamed Cabdilaahi Farmaajo “Been-Hawaas” inuu shaqada ka cayriyo Raysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”? Goorma ayaa shaqada laga cayrin doonaa aysal Wasaare Mudane Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade”?  Yuuse la jiraa maal-geliye argagixiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka? Yaa dilay Ing. Cabdiraxmaan Yariisoow? Yaase shaqada ka cayriyey garyaqaanadii badda Soomaaliya difaacayey badda Soomaaliya? Ha wiqleyso! 

Muqdusho 31ka Maay 2020 Warar lagu kalsoon yahay oo ay heshay Caasimada Online ayaa sheegaya in dadkii ka badnaa 100-ka qof ee habeen hore dalka dib loogu soo celiyay ay ahaayeen dad ay soo tarxiishay boqoratooyada Sacuudi Carabiya.

In badan oo kamid ah dadkii la soo celiyay oo la hadlay Caasimada Online ayaa sheegay in aysan dowladda Somalia ka caawin inay dalka kusoo noqdaan, balse ay ahaayeen tahriibayaal bilo iyo todobaadyo ku xirnaa dalka Sacuudiga.

Dowladda Somalia ayaa sheegtay in dalka ay ku soo celisay in kabadan 100 qof oo ku xayirnaa dalka Sacuudiga kadib markii uu saameen ku yeeshay Covid-19, hase yeeshee waxaa muuqata in warkaas uu ahaa been abuur ay sameysay dowladda Somalia.

Qaar kamid ah shaqaalaha safaaradda Somalia ee magaalada Jeddah ayaa sheegay in aysan wax xog ah ka heynin dadkii la soo celiyay islamarkaana aan lagu soo wargelin ama aan la soo marsiinin nidaam sax ah oo la mid ah sidii looga soo celiyay dadkii ku xayirnaa dalalka Kenya, Turkiga, iyo India oo ay hadda socoto basle ay kawar heleen oo kaliya in dad badan dalkii lagu celiyay.

Dowladda federaalka Somalia ayaa hore sidaan oo kale lagu eedeeyay iney sheegatay howl aysan qaban, waxaana kamid ah gargaarkii Qaramada Midoobay ay geysay Qardho markii ay daadadka ku dhufteen iyo gargaarkii la gaarsiiyay Kismaayo, kuwaas oo ay Maamulada halkaasi ka jira sheegeen iney deeq uga timid Midowga iyo Qaramada Midoobay

Muqdusho 31ka Maay 2020 Taliyaha ciidanka xoogga dalka S/guuto Odawaa Yuusuf Raage oo caawa shir jaraa’id ku qabtay magaalada Cadaado ee gobolka Galgaduud ayaa ka hadlay falkii lagu xasuuqay dhalinyaradii dhakhaatiirta aheyd ee ka dhacda deegaanka Gololey ee gobolka Shabeellada Dhexe.

Taliye Odawaa ayaa sheegay in dadkaas la laayey aysan wax lug ah ku laheyn ciidanka xoogga dalka, oo haatan eedeynta ugu badan loo jeedinayo, in kastoo ay socdaan baaritaano la xariira sababtii loo dilay iyo cidii dishay dadkaas.

Sidoo kale Taliyaha ciidanka xoogga ayaa Cadaado caawa ka sheegay in taliska militeriga Soomaaliya uu wado baaritaan iyo hawlgal ku aadan dhacdadaas, dibna ay ka shaacin doonaan wixii kasoo baxa baaritaanada socda.

Xubno ka kala tirsan dowladda federaalka, maamulka HirShabeelle, odayaal dhaqan iyo siyaasiyiin kale ayaa gaaray deegaanka Gololey oo falkaasi uu ka dhacay 28-kii bishan, waxaana halkaas ka socda baaritano ku aadan sababtii loo dilay iyo qoladii dishay dadkaas.

Marka laga soo tago in ciidanka xoogga dalka oo iska fogeeyay lagu eedeeyay falkaas dadka lagu dilay, hadana eedeynta xasuuqa dadkaas waxaa kaloo loo jeediyey Al-Shabaab.

Hase yeeshee Al-Shabaab ayaan weli dhankooda wax war ah kasoo saarin dhacdaan. Ma qiran, mana beenin weli eedeynta loo jeediyey ee ku aadan xasuuqa sideed qofood oo xirfadleyaal caafimaad ahaa.

Share this:

Muqdusho 31ka Maay 2020 Warqad kasoo baxday guddiga shaqaalaha rayidka ah ee dowladda, isla markaana lagu socodsiiyay xaasiifyada hantidhowrka, xisaabiyaha guud iyo wasaaradda maaliyadda, ayaa magdhaw lacageed looga dalbaday mid kamid ah shaqaalaha xaafiiska Madaxweynaha.

Yoonis Xasan Xuseen oo ka tirsan shaqaalaha madaxtooyada Soomaaliya, gaar ahaan xaafiiska Madaxweynaha ayuu guddigan ku eedeeyay inuu mushaar ka qaadan jiray laba xaafiis, sidaas darteedna laga rabo magdhaw lacageed.

Qoraalka ayaa lagu sheegay in Yoonis mushaarka uu ka qaadan jiray xaafiiska madaxtooyada uu u wehliyay mid kale oo uu ka qaadan jiray hey’adda qaxootiga barakacyaasha qaranka, taas oo ay ku tilmaameen sharci darro.

Guddiga shaqaalaha rayidka ah ee dowladda ayaa qoraalkan ku sheegay in haatan la go’aamiyey laba qodob oo kala ah.

  • In Yoonis laga joojiyo shaqada xaafiiska madaxtooyada Soomaaliya, si looga fogaado laba mushaar qaadasho kale.
  • Iyo in uu bixiyo lacagtii uu mushaar ahaanta uga qaatay xaafiiska madaxtooyada, taas oo dhan 6,352.8 dollar, (lix kun seddax boqol konton iyo laba dollar iyo sideed sinti).

Ugu dambeyntii waxaa lagu yiri qoraalka guddiga, “Waxaan inla socodsiineynaa in uu bixinaayo lacagta uu ka qaatay xaafiiska madaxtooyada 100%, si loogu shubo khasnadda dowladda.”

 

Maraykanka 31ka Maay 2020 Waxaa kasii daraya rabshadaha ka socda magaalooyin badan oo ka mid ah dalka Mareykanka, kuwaasi oo ka dhashay dilka uu askari caddaan ah u gaystay nin madow ahaa.

Dibad-baxyada ayaa xalay ka socday magaalooyin ay ka mid yihiin Minneapolis, Denver, Chicago, Los Angeles, Seattle, Washington DC, New York, Philadelphia, Pittsburgh, Atlanta, Milwaukee, Louisville, Columbia iyo magaalooyin kale.

Baabuurta booliska ayaa la gubay, waddooyinka waa weyn ayaa la xanibay, daaqadaha dhismooyinka ayaa la burburiyey, waxaana mas’uuliyiinta ay adeesgsanayeeen sunta gaaska ee dadka ka ilmeysiisa iyo xitaa xabadaha caagaha ah, si ay ugu kala eryaan dibad-baxayaasha,

Qaar ka mid ah barasaabyada gobollada ayaa soo kiciyey ciidamada loo yaqaan Ilaalada Qaranka ama National Guard, waxaana Bandow lagu soo rogay dhowr magaalo oo ay ka mid yihiin Atlanta, Louisville, Denver iyo Milwaukee.

Magaalada Seattle ayaa waxaa loo yeeray 200 oo ka mid ah ciidamada Ilaalada Qaranka oo aan hubeysneyn. Magaalada Los Angles ayaa soo rogtay Bandow, hase yeeshee ma adeegsan ciidamada Ilaada Qaranka.

Magaalada caasimadda ah ee Washington Dc, dibad-baxayaasha ayaa waxay isku dhaceen ciidamada ilaalada madaxweynaha ee loo yaqaan Secret Service kadib markii ay isku dayeen inay jebiyaan xeendaabka Aqalka Cad.

Magaalada Chicago, dibad-baxayaasha ayaa ku xoomay dhismaha Trump Tower, halka magaalada Philadelphia, ay dibad-baxayaasha jebiyeen dhisme ku yaalla xarunta lagu xukumo magaalada kadibna ay dab qabadsiiyeen.

Carrada shacabka, gaar ahaan kuwa madow ayaa ka dhalatay markii askari caddaan ah uu inta madaxa dhulka u dhigay, jilib ka saaray luqunta George Floyd oo madow ahaa, ilaa naftu ay ka baxdo.

Askarigaas, oo lagu magacaabo Derek Chauvin, ayaa maalmo kadib la xiray, balse xaaladda ayaa kasii dareysa. Waxaa jira khasaare hantiyeed oo weyn, sida goobo ganacsi oo la bililiqeystay iyo qaar la gubay. Waxaa sidoo kale jira dhimasho iyo dhaawac balse tirada saxda ah ayaan la hubin.

 

http://wargeyskadalka.com/

WARARKA MAANTA 30ka Maay 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa dilay dhallinyaraddii dhakhaatiirta ahayd? Maxuuse u amray talliyaha Nabad-Sugidda iyo Sirdoonka Soomaaliya nay Ciidanka Xoogga dilaan? Yaa Argagixisadda AL-Shabaab maalgeliya? Maxuu ninkii Farmaajo shalay lahaa 4 sanno waxba wey ku qaban weysay Dowladdii Madaxweyne Mudane Xassan Shiikh Maxamuud muxuuse Madaxweyne Farmaajo waxuuu ugu qaban waayey maanta oo uu dhammaysan rabo 4 sanno sanno asagoo raba inuu si sharci-darro ugu darsado wakhti kordhin?  Maxuu Madaxweyne Farmaajo u rabaa in la burburiyo #Puntland, #Jubbaland Iyo #Somaliland? Maxuu Madxweyne Dowladda Puntland Mudane Dr. Saciid Cabdilaahi Deni u kashifay burburinta ay xukuummadda fashiltay ku hayso Dowlad Gobaleedyadda dalka ka jira? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Maxay Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas mise Khaa’inul waddan Raysal Wasaare Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” uga hadli la yihiin arrimaha badda Soomaaliya ee ay #Kenya markasta dib u dhig u codsanayso ? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Fahad Yaasiin Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Meeqo Maxaa Madaxweyne ku-xigeenka Dowladda #Puntland Mr. Karaash loogu diiday inuu la hadlo idaacadaha #Puntland Iyo #Soomaaliya si uu u kashifay fashilka siyaasadda Puntland ku habsatay?  Qof qoyskiisa heshiin karin dal ma heshiisiin karaa? Yaa Madaxweyne ka noqon doona #Soomaaliya 2021?  Maxay u fashalintay xukuummad Raysal Wsaare Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” Yaa runta ka qarin Ummadda Soomaaliyeed? Ha wiqleyso! 

Muqdusho 30ka Maay 2020 Ku-xigeenka Wakiilka Gaarka ah ee Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay, ahna Isku-duwaha iyo Xiriirinta gargaarka aadaminimada ee Soomaaliya, Adam Abdelmoula, ayaa dhalleeceeyay afduub iyo dilkii loo geystey shaqaale caafimaad oo ka howlgalayay tuulada Gololey ee gobolka Shabeellaha Dhexe. Adam Abdelmoula ayaa sheegay inuu aad uga argagaxay in 7 shaqaale caafimaad iyo qof shacab ah oo laga afduubay xarun caafimaad oo ay maamusho hay’ad samafal oo ka howlgasha tuulada Gololey, degmada Balcad, la laayay kadibna maydkooda lagusoo daadiyay baadiyaha ku dhow tuulada.

“Weerarada ka dhanka ah xarumaha caafimaadka iyo shaqaalahooda waa wax aan la aqbali karin waana jabin sharciga caalamiga ah ee bini’aadanimada iyo sharaf dhac., ” ayuu yidhi Mr. Abdelmoula. Sarkaalka katirsan Qaramada Midoobay ayaa sheegay inay dowladda federalka Soomaaliya ka sugayaan baaritaan buuxa oo hufan islamarkaana cadaaladda la horkeeno dambiilayaashii falkaan foosha xun ka dambeeyay.

Dowladda Soomaaliya ayaa falkaan ku tilmaamay fal lagu xasuuqay dad aan waxba galabsan, iyadoo sheegtay inay baarayso eedeymaha ku saabsan in ciidamada milatarigu ka dambeeyaan iyo in Alshabaab ka dambeyso.

Dadka falkaan ka dambeeyay oo ku labisnaa dareeska ciidamada xoogga dalka, ayaa marka ay afduubanayeen howlwadeenada caafimaadka waxaa uduubnaa afka, balse dadka degaanka ayaa ku eedeeyay inay ahaayeen ciidamada dowladda.

Israel 30ka Maay 2020 Saraakiisha sirdoonka Israel ayaa Jimcihii gurigiisa oo ku yaalla Bariga Qudus ka xiray imaamka weyn ee Masjidka Al-Aqsa, Sheikh Ekrima Sabri.

“Cutub ka mid ah sirdoonka Israel ayaa weeraray guriga Sheikh Ekrima, waxayna ku wargeliyeen inuu xiran yahay,” waxaa sidaas wakaaladda wararka ee Anadolu Agency u sheegay qof ka mid ah qoyska Imaamka.

Qofkan oo codsaday inaan magaciisa la shaacin ayaa intaas ku daray in imaamka loo kaxeeyey saldhigga booliska al-Qashla ee Galbeedka Qudus, halkaasi oo su’aalo lagu weydiinayey.

Illaa iyo hadda ma cadda sababta ay ciidamada Yahuudda u xireen Sheikh Ekrima.

Bishii Janaayo, mas’uuliyiinta Israel ayaa go’aansaday in Sheikh Ekrima ka mamnuucaan inuu galo Masjidka Al-Aqsa, muddo afar bilood ah.

Israel ayaa qabsatay Bariga Qudus, oo Masjidka Al-Aqsa uu ku yaalla, intii lagu guda jiray dagaalkii Bariga Dhexe ee 1967-kii.

Wixii markaas ka dambeeyey, Masjidka ayaa mar walba ahaa mid Israel ay sida ay doonto ay ka yeelato, ayada oo xirta xilliga ay doonto, kana mamnuucda ciddii ay doonto.

Muqdusho 30ka Maay 2020 Qaar ka mid ah siyaasiyiinta mucaaradka ayaa ka falceliyey hadalkii shalay kasoo baxay ra’iisul wasaare Xasan Cali Kheyre ee uu ku sheegay inay ka go’an tahay in dalka ay doorasho ka dhacdo.

Kheyre oo la hadlayey golihiisa wasiirada ayaa yiri “In doorasho inta badan la isla oggolyahay dalka ka dhacdo ayaa wax walba inooga muhiimsan xillagan, si aan u ilaalino xasilloonida siyaasadeed ee dalka, waana sida kaliya ee aan ku hubin karno in ay waaraan wixii aan soo qabannay.”

Madaxweynihii hore ee Galmudug Cabdikariin Xuseen Guuleed ayaa yiri:

Waxaan soo dhaweynayaa hadalka ka soo yeeray Raisul Wasaare Xasan Cali Khayre ee tibaaxaya lagama maar-maannimada in dalka ay ka qabsoonto doorasho xiligeedii ku dhacda, lagana talo galiyo dhamaan saamileyda siyaasadeed, dalkana u horseedda daganaan iyo xasilooni siyaasadeed.

Waxaan Mudane Khayre iyo xukuumaddiisa ku dhiirigalinayaa kuna adkeynayaa inay ka dhabeeyaan mowqifkooda ku aadan arinkaas, dalkana u horseedaan geedi socod doorasho hufan oo qeyb ka qaadata dowlad dhisidda iyo dimuqoradiyeenta dalka.

Waa hubaal in ka shaqeynta arinkaas ay ku muteysan doonaan amaan iyo bogaadin.

Wasiirkii hore ee arrimaha dibedda Soomaaliya Yuusuf Garaad ayaa yiri:

Si taxaddar leh ayaan u soo dhoweynayaa soo jeedinta Ra’iisal Wasaaraha ee ah in ay doorasho ay isla oggol yihiin saamaleyda inteeda badan ay ku dhacdo xilligeeda.

Haddii uu Ra’iisal Wasaaruhu isla soo mutixi lahaa in doorashada dib loo dhigo, ugu yaraan waxaan hubaa in aad loo cambaareyn lahaa.

Sidaa darteed, waxaan qabaa in ay siyaasiyiintu muujiyaan soo dhoweyn oraahdan Dastuurka waafaqsan ee ah in doorashada la qabto xilligeeda.

Guddoomiyaha xisbiga Wadajir Cabdiraxmaan Cabdishakuur ayaa yiri:

Waxaan soo dhowaynayaa hadalka Raysal wasaare Kheyre uu ku balanqaaday in la qabto doorasho xiligeeda ku dhacda, la isku raacsanyahay, xasiloon saamilayda siyaasadeedna qayb ka yihiin, si loo ilaaliyo xasiloonada dalka iyo wadajirka ummada.

Waxaan kaloo bogaadinayaa fahamka ku aadan in doorashadu ay wax kasta oo kale ka muhiimsan tahay, mudnaana ka leedahay, maadaama ay lafdhabar u tahay xasiloonada dalka.

 

Muqdusho 30ka Maay 2020 Dowladda Soomaaliya ayaa sheegtay inay ka go’an tahay in doorashao qof iyo cod ah ay ka dhacdo dalka, xilli ay jirto cabsi xooggan oo laga qabo inuu jiro isku day lagu doonayo muddo kororsi.

Ballan-qaadkan ayaa waxaa sameeyey danjiraha Soomaaliya ee QM, Abuukar Daahir Cusmaan oo hadal ka jeediyey kulan Golaha Ammaanka uu maanta yeeshay oo muddo kordhin loogu saameeyey sharciyadda ay ciidamada Amisom dalka ku joogaan.

“Dowladda Soomaaliya waxaa weli ka go’an in doorasho qof iyo cod ah ay qabato 2020/2021,” ayuu yiri danjiraha.

Danjiraha ayaa dhanka kale uga digay dalalka ciidamada ku tabaruca howlgalka Amisom inay faro-gelin ku sameeyaan arrimaha gudaha Soomaaliya, gaar ahaan doorashooyinka.

“Inkasta oo aan ka mahad-celineyo taageerada dalalka ciidamada ku tabaruca Amisom ee joogteynta amniga Soomaaliya, waxaan ku celinaynaa in dalalkaas ay waajibaadkooda gutaan ayaga oo aan faro-gelin arrimaha gudaha gaar ahaan doorashaooyinka,” ayuu yiri.

“Dhammaan dalalka ciidamada ku tabaruca Amisom waa inay ilaaliyaan xeerarka caalamiga ah iyo kuwa bani’aadannimada maadaama ay la xiriiraan ixtiraamidda madax-banaanida dalka iyo dadka Soomaaliyeed,” ayuu yiri.

Wasaaradda arrimaha dibedda Soomaaliya ayaa si gaar ah horey ugu eedeysay Kenya, oo ka mid ah dalalka Amisom ciidanka ku tabaruca, inay faro-gelin ku hayso arrimaha gudaha Soomaaliya.

http://wargeyskadalka.com/

WARARKA MAANTA 29ka Maay 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxuu yahay mudaaharaadka ka socda #Minnesota? Yaa Argagixisadda AL-Shabaab maalgeliya? Maxuu ninkii Farmaajo shalay lahaa 4 sanno waxba wey ku qaban weysay Dowladdii Madaxweyne Mudane Xassan Shiikh Maxamuud muxuuse Madaxweyne Farmaajo waxuuu ugu qaban waayey maanta oo uu dhammaysan rabo 4 sanno sanno asagoo raba inuu si sharci-darro ugu darsado wakhti kordhin?  Maxuu Madaxweyne Farmaajo u rabaa in la burburiyo #Puntland, #Jubbaland Iyo #Somaliland? Maxuu Madxweyne Dowladda Puntland Mudane Dr. Saciid Cabdilaahi Deni u kashifay burburinta ay xukuummadda fashiltay ku hayso Dowlad Gobaleedyadda dalka ka jira? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Maxay Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas mise Khaa’inul waddan Raysal Wasaare Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” uga hadli la yihiin arrimaha badda Soomaaliya ee ay #Kenya markasta dib u dhig u codsanayso ? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Fahad Yaasiin Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Meeqo Maxaa Madaxweyne ku-xigeenka Dowladda #Puntland Mr. Karaash loogu diiday inuu la hadlo idaacadaha #Puntland Iyo #Soomaaliya si uu u kashifay fashilka siyaasadda Puntland ku habsatay?  Qof qoyskiisa heshiin karin dal ma heshiisiin karaa? Yaa Madaxweyne ka noqon doona #Soomaaliya 2021?  Maxay u fashalintay xukuummad Raysal Wsaare Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” Yaa runta ka qarin Ummadda Soomaaliyeed? Ha wiqleyso! 

Muqdusho 29ka Maay 2020 Hadalladii muranka dhaliyey ee Ergeyga Midowga Afrika ee Soomaaliya ahna madaxa howl-galka Amisom, Francisco Madeira uu kaga hadlay heshiiska dhinacyada Jubaland, markii uu khudbad u jeediyey Golaha Ammaanka, ayaan ku jirin bayaanka rasmiga ah ee Amisom ay shaacisay.

Madeira ayaa dhalleeceyn iyo cambaareyn kala kulmay markii heshiiskii uu Axmed Madoobe la gaaray qaar ka mid ah xubnihii kasoo horjeeday ku qeexay “heshiis hoosaad qabiil.”

“Jublanad, waxaan la soconnaa in isbeddelo ay ka jireen dhowaan, ayada oo hogaamiyaha Jubaland iyo xubnaha mucaaradka beesha Ogaadeen ay gaareen heshiis la isku aqoonsaday waxna lagu wada wadaagay,” ayuu Madeira ku yiri hadal uu ka jeediyey kulankii Golaha Ammaanka ee Arrimaha Soomaaliya.

Si kastaba, sida ay ogaatay Caasimada Online, bayaanka Madeira ee lagu dabaacy website-ka Amisom ayaa waxaa ka maqan hadallada doodda dhaliyey, wuxuuna Jublanad kaga hadlay hal sadar oo kaliya uu ku bogaaday “dib u heshiisiinta”.

Arrintan ayaa dhalisay dhowr su’aal oo Amisom looga baahan yahay inay sharaxaad ka bixiso.

Madeira, ma wuxuu bayaankii uu ka hor aqriyey Golaha Ammaanka gadaal ku daray hadallo ama sadaro aan ka mid ahayn midka uu Midowga Afrika ogaa, mise qeybta uu Jubaland kaga hadlay waxaa bayaanka laga saaray kadib markii doodda  badan ay ka dhalatay?

Madeira ayaa horey loogu eedeeyey inuu faraha la galay siyaasadda arrimaha gudaha Soomaaliya, isaga oo la safan dowladda federaalka, kana soo horjeeda mucaaradka iyo dowlad goboleedyada dalka ee ay is-hayaan.

Axmed Madoobe ayaa 23-kii April waxa uu Nairobi ku heshiiyey Cabdinaasir Seeraar Maax, Cabdirashiid Xidig iyo Daahir Axmed Sheekh oo dhammaantood ay isku beel yihiin, kuwaas oo u aqoonsaday madaxweynaha Jubaland, kana haray sheegashadoodii xilkaas.

 

Muqdisho 29ka Maay 2020 Kulankii Khamiis-laha ahaa ee golaha wasiirrada Soomaaliya waxaa Agaasime cusub iyo ku xigeenkiisa loogu magacaabay hey’adda madaxa banaan ee tirakoobka qaranka, oo ah hay’ad cusub oo dowladda ay sameysay.

Hey’addan oo dhawaan la aas-aasay ayaa agaasimaheeda loo magacaabay Sharma’arke Faarax, iyadoo agaasime ku xigeena loo magacaabay Cabdiraxmaan Cismaan Daahir.

Qoraal kasoo baxay kulankaas ayaa lagu sheegay in Agaasimaha cusub ee Sharma’arke uu horay u ahaa la-taliyaha Ra’iisul wasaaraha ee dhanka dhaqaalaha iyo isku duwaha Qaramada Midoobey .

Sidoo kale waxaa lagu xusay qoraalka in agaasimahan cusub lagu xushay khibrad dheer oo uu leeyahay, waxaana la sheegay in uu kasoo shaqeeyay cilmi baaris xaga dhaqaalaha iyo hormarinta waaxda bulshada oo ay kamid tahay hoggaaminta doorka khubarada farsamada UN, World Bank, DfID iyo USAID.

Sharciga tirakoobka qaranka ayaa la ansixiyay bisha Febraayo ee sanadkan, waxaana lagu maamuli doonaa guddi leh agaasime iyo agaasime guud.

Guddigaas waxa uu ka shaqeyn doonaa hey’addan tirakoobka qaranka, oo sameyn doonta siyaasadaha dalka, sidoo kale dejin doontaa xeerarkeeda gudaha iyo shuruucda tirakoobka iyo sahamin guud oo ka dhici doonta Soomaaliya.

Hey’adda tirakoobka qaranka waajibkeeda koowaad waa soo uruurinta, kala dhig dhigidda, baahinta xogta rasmiga ah ee dhaqaalaha dalka, bulshada, iyo tirakoobka guud ee qaranka.

Ahmiyadeheeda deg deg ah waxaa ka mid ah xoojinta tayada, soo saarista xogta, iyo faafinta tirakoobka dhaqaalaha, oo ay ku jiraan horumarinta wax soo saarka GDP-ku saleysan qiyaasta.

Maamulka Somaliland 29ka Maay 2020 Guddoomiyaha xisbiga mucaaridka ah ee Ucid Eng. Faysal Cali Waraabe oo shalay warbaahinta la hadlay ayaameel ka dhac weyn u geystay beesha Dhulbahante, isagoona ka hadlaykhilaafka Madaxweynaha Puntland iyo Ku-xigeenkiisa.

Faysal Cali Waraabe ayaa si cad ula saftay madaxweyne Deni oo uu khilaaf xoogan kala dhaxeeyo Ku-xigeenkiisa Karaash, oo isagu dhawaan sheegay inaysan salaanta iska qaadin Deni.

Faysal ayaa sheegay in Siyaasiyiinta Dhulbahante ay ‘khaati’ ka taagan-yihiin, isagoona xusay in Guddoomiyaha Golaha wakiilada Somaliland, Baashe oo beeshaasi kasoo jeeda uu hor-taagan yahay qabsoomida doorashooyinka Somaliland.

Faysal ayaa sidoo kale Madaxweyne Deni ugu baaqay inuu gebi ahaanba ka takhaluso Karaash oo xiligan khilaaf ka dhex aloosanyahay, maadama uu awoodiisa ku haysto, waa sida uu hadalka u dhigaye

Guddoomiyaha ayaa ugu dambeyntii soo dhaweeyay Baaqii dhawaan kasoo baxay qaar kamid ah Bulshada reer Somaliland, kuwaasi oo si weyn uga horyimid hogaaminta Muuse Biixi iyo gooni isku taaga Somaliland oo mudda 29-sano ah kadib aan midho dhalin.

Muqdusho 29ka Maay 2020Xukuumadda Soomaaliya ayaa war kasoo saartay xasuuqii deegaanka Gololey ee gobolka Shabeellada Dhexe loogu geystay sideed qofood oo sida la sheegay badankood ahaa xir-fadleyaal caafimaad.

War-saxaafadeed kasoo baxay wasaaradda warfaafinta ayaa lagu sheegay in dowladda Soomaaliya ay aad u cambaareyneyso dhacdadaas xanuunka badan.

“Dowladda Federaalka Soomaaliya waxa ay si adag u cambaarayneysaa ficilka argagaxa leh ee ka dhacay tuulada Gololey oo hoostagta Dagmada Balcad ee Gobalka Shabeellaha Dhexe, kasoo lagu laayay 8 qof oo rayid ah,” ayaa lagu yiri.

Xukuumadda ayaa dhacdadaas ku eedeysay ururka Al-Shabaab, “Ficillada nuucaan oo kale ah oo lagu xasuuqo dadka shacabka ah ee aan waxba galabsan, waxaa ku caan baxay kooxda Al-Shabaab,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Muqdusho 29ka Maay 2020 Xildhibaan Mahad Salaad ayaa madaxda dowladda federaalka ee Soomaaliya ku eedeeyey inay ka aamuseen xasuuqii deegaanka Gololey loogu gaystay sagaal dhallinyaro oo ahaa xirfadleyaal caafimaad.

Mahad Salaad oo qoraal soo dhigay bartiisa facebook ayaa ku sheegay in aamusnaanta madaxda dowladda ee dhacdadan ay muujineyso “heerka naceybka loo qabo dadka ay kasoo jeedaan dhallinyarada”

Mahad oo qoraalkiisa soo raaciyey sawir ayaa yiri “Meydadkan idiin muuqda waa Dhalinyaradii Ciidamada Dowlada Soomaaliya ku xasuuqeen Deegaanka Gololey ee hoostaga Degmada Balcad ee Gobolka Shabeelada Dhaxe. Dhacdadaan foosha xun ilaa hada madaxda dowlada Soomaaliya kama hadlin, dhacdooyin ka yar yar ayayna la qaylo dhaamin jireen, marka adigu iska garo, waa tusaale ku filan in aad fahamto heerka uu gaarsiisan yahay naceybka laguu qabo.”

Waxa uu intaas ku daray: “Soomaalidu waxay ku maahmaahdaa ‘Qof aan waxa soo socda garan waxa joogana ma garto’. Waxaan idiin sheegayaa hadii aan laga dhiidhiyin dhacdadaan foosha xun, gacan ku dhiigleyaashiina la soo qaban, laguna qasqaasin isla deegaankii ay xasuuqa ka gaysteen, caawa halla iga qoro “berri waxaad arki doontaan kuwa aan haybtooda la aqoon iyo calooshood u shaqaysteyaal la idiin soo kiraystay oo darsin-darsin dariiqyada idinkugu laynaya

Qoraal kale ayuu sidoo kale xasuuqaas ku eedeeyey ciidamada dowladda isaga oo yiri “Deegaanka Gololey ee hoostaga Degmada Balcad ee Gobolka Shabeelada Dhaxe ayaa la sheegayaa in Ciidamada Dowlada Soomaaliya ay ka afduubteen 8 qofood dhalinyaro ah oo ka shaqeynayay xarun caafimaad oo halkaas ku taala kadibna ay xasuuqeen.”

“Waan cambaareynaynaa falkaan argagixiso ee ciidamada dowlada ka geysteen deegaanka Gololey waxaanan ku baaqaynaa in si degdeg ah cadaalada loo horkeeno ciidamadii iyo saraakiishii xasuuqaan bini-adamnimada ka baxsan geystay.”

www.wargeyskadalka.com/

WARARKA MAANTA 26ka Maay 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxuu ninkii Farmaajo shalay lahaa 4 sanno waxba wey ku qaban weysay Dowladdii Madaxweyne Mudane Xassan Shiikh Maxamuud muxuuse Madaxweyne Farmaajo waxuuu ugu qaban waayey maanta oo uu dhammaysan rabo 4 sanno sanno asagoo raba inuu si sharci-darro ugu darsado wakhti kordhin?  Maxuu Madaxweyne Farmaajo u rabaa in la burburiyo #Puntland, #Jubbaland Iyo #Somaliland? Maxuu Madxweyne Dowladda Puntland Mudane Dr. Saciid Cabdilaahi Deni u kashifay burburinta ay xukuummadda fashiltay ku hayso Dowlad Gobaleedyadda dalka ka jira? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Maxay Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas mise Khaa’inul waddan Raysal Wasaare Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” uga hadli la yihiin arrimaha badda Soomaaliya ee ay #Kenya markasta dib u dhig u codsanayso ? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Fahad Yaasiin Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Meeqo Maxaa Madaxweyne ku-xigeenka Dowladda #Puntland Mr. Karaash loogu diiday inuu la hadlo idaacadaha #Puntland Iyo #Soomaaliya si uu u kashifay fashilka siyaasadda Puntland ku habsatay?  Qof qoyskiisa heshiin karin dal ma heshiisiin karaa? Yaa Madaxweyne ka noqon doona #Soomaaliya 2021?  Maxay u fashalintay xukuummad Raysal Wsaare Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” Yaa runta ka qarin Ummadda Soomaaliyeed? Ha wiqleyso! 

Maamulka Dowladda Puntland  26ka Maay 2020 

Muqdusho 26ka Maay 2020 Warar dheeraad ah ayaa ka soo baxaya weerar loo adeegsaday Mindi oo xalay saq-dhexe lagu qaaday askari ka tirsan ciidamada Booliska  xilli uu ku sugnaa hoygiisa oo ku yaalla degmada Warta Nabadda ee gobolka Banaadir.

Wararka ayaa sheegaya in ragga weerarka qaaday oo labo ahaa ay abaaro 3:00 habeenimo ay gurigiisa ugu galeen askariga, balse uu iska difaacay, islamarkaana uu toogasho ku dilay mid ka mid ah labadii ruux ee ku hubeysnaa Tooreeyada.

Shucuyb Cabdulle oo ah Aabaha askariga la weeraray oo u warramay Idaacadda Shabelle ee magaalada Muqdisho ayaa sheegay in la damacsanaa in wiilkiisa lagu dilay weerar qorsheysan, balse uu iska difaacay, sida uu hadalka u dhigay.

Sidoo kale Aabe Shuceyb ayaa tilmaamay in haatan ay socdaan baaritaano ay wadaan ciidamada ammaanka oo ku aadan dhacdadaasi.

Lama oga illaa iyo hadda sababta ka dambeysa weerarkaan  iyo u jeedka loo bartilmaameedsaday askarigaasi.

Ma jiro sidoo kale weli wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha ammaanka, balse dhacdadaan ayaa ku soo aadeysa, xilli maalmihii dambe magaalada Muqdisho ay ku soo badanayeen kooxo hubeysan oo xilliyada habeenkii ah dhac ka geysta caasimada.

Muqdusho 26ka Maay 2020  Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya khasaaraha ka dhashay dagaal saaka ka dhacay duleedka degmada Dayniile ee gobolka Banaadir.

Dagaalka oo ahaa mid culus ayaa waxaa lagu soo warramayaa inuu u dhexeeyey ciidamo ka wada tirsan kuwa dowladda Soomaaliya, balse ka kala amar-qaata guddoomiyaha degmada Dayniile iyo midka deegaanka Garasbaaley ee duleedka magaalada Muqdisho.

Wararka ayaa sheegaya in dagaalka uu yimid, kadib markii askar ka tirsan kuwa ilaalada guddoomiyaha degmada Dayniile Maxamed Abuukar (Jacfar) ay tageen bar-koontarool oo ay ku sugnaayeen ciidamada deegaanka Garasbaaley ee ka amar qaata guddoomiyaha deegaankaasi, Cabdiraxmaan Axmed Cali oo loo yaqaano (Garyare).

Inta la xaqiijiyey waxaa dagaalka dhex-mara labada ciidan ku dhintay ugu yaraan illaa saddex askari, iyadoona ay ku dhaawacmeen afar kale.

Lama oga sababta rasmiga ah ee ka dambeysay dagaalkaasi, balse wararka qaar ayaa sheegaya in la’isku hayo arrimo la xiriira dhul ku yaalla halkaasi.

Xaaladda ayaa haatan yare degan, hase’ahaatee ma jiro weli wax hadal ah oo ka soo baxay saraakiisha laamaha amniga Soomaaliya oo ku aadan iska hor imaadkaasi

Muqdusho 26ka Maay 2020  Muddo 10 maalmood gudahood waxaa Qaraxyo ka badbaaday Janaraal Cali Xirse Barre (Cali Gaab) oo dhawaan loo magacaabay Hogaanka Caafimaad ee Booliska Soomaaliya, waxaana weeraradaas ka dhashay su’aalo badan.

Janaraal Cali Gaab ayaa shalay gurigiisa ku qaabilay odayaal, siyaasiin iyo saraakiil ciidan oo ka soo jeeda Beesha Habar-gidir waxayna kala hadleen xaaladiisa iyo haddii ay jiraan dad ay is haayaan oo siyaasadda ama ciidamada ku jira.

Jananka ayaa la sheegay in uusan jirin qof uu hadda dagaal kala dhaxeeyo balse ay jiri karaan kuwa badan oo ka xun xilka loo dhiibay. Sidoo kale waxa uu sheegay in saraakiil badan oo booskaan laga badalay ay ka xumaadeen dhismo uu durbo ku bilaabay xarumihii caafimaad ee booliska Soomaaliyeed oo aan muddo dheer la dayactirin.

Sidoo kale Janaraal Cali Gaab ayaa la sheegay in uu aaminsan yahay in Al-Shabaab aysan kali ku aheyn qorshahan balse ay wax ka wadaan kuwa isaga la shaqeeya oo aad ugu dhaw.

Mas’uuliyiintaan ka tirsan Beesha Habar-gidir ayaa Janaraalka ka dalbaday inuu gurigiisa joogo. Sidoo kale waxay u ballan qaadeen in dowladda ay ka dalban doonaan baaritaan dhab ah oo arrintaan lagu sameeyo iyo in Jananka la siiyo gaadiidka aan Xabadda karin, haddii laga waayana ay maalin ku iibin doonaan.

Cali Xirsi Barre oo muddo ka yar laba bil ku magacaaban hogaanka Caafimaadka ee Booliska Soomaaliyeed ayaa durba dhismo iyo dayactir ku bilaabay xarumaha caafimaadka ee booliska, iyadoo sidoo kale hore ugu soo guuleestay hagaajinta iyo daryeelka agoonta booliska Soomaaliyeed.

Dadka yaqaana waxay ku sheegaan nin shaqo, salaad badan, sadaqo badan una jirmaada shaqada uu haayo waana sababta laba jeer aroor hore loo qarxiyay.

Muqdusho 26ka Maay 2020 Shirka joogtada ah ee guddiga xakameynta Covid-19 oo xalay la qabtay ayaa waxaa looga hadlay xaaladihii ugu dambeeyey ee xanuunka.

Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xasan Cali Khayre ayaa shirka guddoomiyey, iyadoona ay ka qeyb-galeen xubnaha guddiga oo u badan golaha wasiirada Soomaaliya.

Intiisa badan waxaa shirkaan diirada lagu saaray hal qodob oo ahaa sidii sare loogu qaadi lahaa awoodda sheybaarka qaranka, si ay u suurto gasho kordginta tirada dadka la baarayo ee gobollada dalka.

“Shirka joogtada ee Guddiga Qaran ee la tacaalidda safmarka #COVID19 oo uu Ra’iisul Waaaare Hassan Ali Khairere guddoomiyay caawa ayaa diiradda lagu saaray sidii sare loogu qaadi lahaa awoodda sheybaarka Qaranka, si ay u suurto gasho kordginta tirada dadka la baarayo ee gobollada dalka.” ayaa lagu qoraal ka soo baxay xafiiska Khayre.

Sidoo kale xubnaha guddiga la tacaalida Coronavirus ayaa soo jeediyey in deg-deg howshaas loo guda galo, si adeegyada sheybaarka loo gaarsiiyo meel badan.

 

Qasaxdheere 26ka Maay 2020 Diyaarad Kenyan ah, oo nambarkeedu yahay 5Y-VVA, ayaa dabley aan la aqoonsan ku rasaaseeyeen, iyadoo ku sugnayd magaalada Qansaxdheere, oo katirsan Gobolka Baay, Isniintii, 25-kii Maajo. Wararka ayaa sheegaya in diyaaradda oo siday agab bini’aadanimo ay dableydu xabbado qabadsiiyeen xilli ay kusii jeeday garoonka diyaaradaha Qansaxdheere ee gobolka Baay ee koonfur galbeed.

Ma jirto cid ay waxyeelo kasoo gaartay falkaan, balse rasaasta ayaa ka muuqatay oogada sare ee diyaarada.

Warbixinno hordhaca ayaa tilmaamaya in ay falkaan Al-Shabaab ku lug lahaayeen, iyagoo doonayay in ay diyaarada soo ridaan. Warar kale ayaa sheegaya in falkaan ku lug leeyihiin ciidamada Ethiopia ee ku sugan gobolka Baay.

Tani waa markii labaad oo wax ka yar bil gudaheed in diyaarad Kenyan ah la weeraro iyadoo ku howlan gaarsiinta gargaarka bani’aadamnimada.

May, 4teedii, ayay ahayd markii diyaarad ay leedahay shirkadda duulimaadyada ee fadhigeedu yahay Kenya, African Express, ay ku burburtay meel u dhow Bardaale oo katirsan gobolka Bay, halkaas oo ay ku dhinteen lixdii qof ee saarnaa diyaaradda.

Sacuudiga 26ka Maay 2020 Dadaallada Sacuudi Carabiya ay ku dooneeyso in ay saameyn ugu yeelato Bariga Dhexe islamarkaana ay noqoto hogaamiyaha Carabta Dunida waxaa cuuryaaminaya Imaaraadka Carabta, sida uu Khabiir arrimaha Bariga Dhexe ku xlee-dheer uu u sheegay TV-ga TRT ee Turkiga.

Tusaale cad waa dagaalka Libya, halkaas Sacuudigu uu si toos ah u taageeray ololihii dhiigu ku daatay ee Khaliifa Xafter uu sanadkii lasoo dhaafay ku doonayay in uu ku qabsado magaaladda Caasimadda ah ee Tripoli.

Si kastaba ha ahaatee, ka sokow dhaqaalaha ay xukuumadda Riyadh ku taageereyso Xafter, Imaaraadka Carabta ayaa kala wareegay ninka awoodda ku leh Libya, sida ay khubaradu sheegayaan.

“Sacuudigu waxaa uu si qarsoon ugu carreysanyahay is-muujinta iyo go’aanq aadashada kaliga ah ee sii kordhaysa ee Imaaraadka Carabta, gaar ahaan arrinta Yemen,” ayuu yiri khabiirka.

Sacuudi Carabiya, Imaaraadka, iyo xulifadooda waxay dagaal militari ku qaadeen Yemen sanadkii 2015-kii iyagoo isku deyaya in ay dib u soo celiyaan xukuumadda Madaxweyne Cabdi Rabbu Mansoor Haadi islamarkaana ay u bur-buriyaan dhaq-dhaqaaqa Xuutiyiinta.

Si kastaba, Shan sano oo dagaalku socday, boqortooyadu ma aysan gaarin wax hadafkeedii ka mid ah, Imaaraadka Carabtuna waxaa uu si tartiib-tartiib ah uga furanayaa xukuumadda Riyadh.

Imaaradka iyo Sacuudigu markii horeba waxay ku loolamayeen gacanta sare ee koofurta Yemen, halkaas oo Imaraadku uu taageero dhaq-dhaqaaqa gooni u goosadka oo doonaya in Koofurtu ay ka madax-banaanaato inta kale ee Yemen.

Bishii April 25-keedii, Golaha Xaaladda Kala-guurka Koofureed ayaa maamul gooni isu tag ah uga dhawaaqay koofurta Yemen, waxayna caasimad ka dhigteen magaaladda Cadan.

Talaabadaasi waxay kicisay loolan siyaasadeed ee oo soo wajahay taageerada Sacuudiga waxayna dhalisay caqabad weyn ee dhinaca diblomaasiyadda ah oo Sacuudiga qabsatay.

Sacuudiga oo la halgamaya awooda xadidan ee militari iyo cadaadiska dhaqaale ee ka dhashay dagaalka, ayaa wada-hadallo qarsoodi ah la furay Xuutiyiinta bilihii lasoo dhaafay, taasi oo muujineysa qirasho ah in dagaalka looga adkaaday.

Duqaymaha cirka ee Sacuudigu ka geystay Yemen waxay sababeen waxa ay Qaramadda Midoobay ku tilmaantay xasarad banii-aadanimo tii ugu xumeyd ee aduunka soo martay waxaana duqaymahaas ku dhintay 100,000 oo qof.

 

Muqdisho 26ka Maay 2020 Website-yo laga jabsaday ee Israel, weeraro internet-ka oo laga soo wariyay Iran iyo dagaalka Twitter-ka ee hogaankooda u dhaxeeya: Cadaawadda u dhaxeysay labadan dal ee si weyn u xifaaltama ayaa ka holcaysa Online-ka.

Falaarihii ugu dambeeyay ee ay is-weydaarsadeen Israel iyo Iran waxay ku beegmeen 20 sano guuradii kasoo wareegtay markii ciidanka Israel ay ka baxeen koourta Lubnaan, taasi oo ay ku khasabeen maleeshiyaadka Iran ay taageerto ee Xisbullah.

Iyadoo Israel ay u dabaal degeeyso markii ay qabsatay qaybta bari ee magaaladda barakeysan ee Qudus sanadkii 1967, Iran waa ay xuseysaa maalinkas waxayna ku xuseysaa Falastiiniyiinta iyo isku xirka muslimiinta iyo sidoo kale Yahuud nacayb.

“Waan taageeri doonaa waana caawin doonaa maamul kasta iyo koox kasta oo la dagaalamaysa rajiimka Yahuudda,” waxaa sidaas Twitter-ka ku qoray hogaamiyaha Iran Ayatollah Ali Khamenei.

Waxaa uu ku baaqay in la difaaco dadka Falastiin iyo in xilka laga tuuro Ra’iisul Wasaaare Benjamin Netanyahu.

Ra’iisul Wasaaraha Israe  ayaa Khamanei Twitter ka ugu jawaabay. “ Waa in uu ogaadaa in rajiim walba oo Israel  ugu goodiya xasuuq uu naga heli doono khatar la mid ah,” yuu qoray Netanyahu.

Weeraro internet-ka ah

Subax kadib markii hogaamiyeyaashu Twitter-ka isku hardiyeen, Israel waxay kusoo kacday weerar Internet-ka ah oo lagu beegsaday website-yo, ganacsi, dowladaha hoose, iyo NGO iyadoo ay la socotay farriin ku qoran luuqadaha Hebrew iyo English oo sheegeysa in “bur-burinta Israel  ay bilaabatay muddo ka hor.”

Weerarkaas waxaa la socday muuqaal muujinaya Caasimadda dhaqaalaha Israel ee Tel Aviv oo gubaneysa waxaana ku dul qornaa “ u diyaar garooba layaab weyn”

Ma jirto faah-faahin laga helay kooxda weerarka sheegatay oo magacooda ku sheegay “Hackers of Saviour”.

Horraantii todobaadkaan, Washington Post ayaa werisay in Israel ay qaaday weerar ka dhan ah dekadda Iran ee Shahid Rajae oo ku taalla marinka Hormuz oo muhiim u ah isu socodka saliidda caalamka.

Weerarkaasi waxaa la aaminsan yahay in uu aargoosi u ahaa weerar lagu qaaday warshadaha biyaha Israel.

Mas’uuliyiinta Israel ma aysan xaqiijin labada weerar midkoodna, hase yeeshee waxay ogolaadeen in tuhunka uu sii jiitamo.

“Canaasiirta Iran waxay noo soo dirayaan unugyo dhan kasta naga qabsada,” waxaa sidaas yiri wasiirka difaaca Israel ee xilka ka degay toddobaadkii tegay Naftali Bennett.

“Waa inaan sare u qaadno cadaadiska diblomaasiyadeed, midka dhaqaale, kan militari iyo midka teknoolaji, islamarkaana ka fal-celinaa dhan kasta,” ayuu yiri.

Maalinkii ku xigay, madaxa ciidamada Israel Aviv Kahovi ayaa yiri “waxaan diyaarineynaa habab kala duwan oo gaar ah iyo xeelado dagaal oo aan maskax ahaan ku dhaawacno cadowga.”

Iran iyo Israel, oo ah labada dal ee isugu neceb bariga dhexe weli kuma dhiirin dagaal hubeysan oo toos ah, waxayse hadda ku dagaalamayaan teknoolajiyadda, labadooduna aad ayay ugu wanaagsan yihiin. 

Soomaaliya ayaa ka mid ah wadamada uu fara ba’an ku hayo cudurka safmarka ah ee Covid-19 ee saameeyey caalamka, waxaana saacadihii ugu dambeeyey dalka laga diiwaan-geliyey illaa 95 qof, taas oo tirada guud ee xaaladaha ka dhigeysa 1,689 ruux.

http://www.wargeyskadalka.com/

WARARKA MAANTA 25ka Maay 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta:  Maxuu Madaxweyne Farmaajo u rabaa in la burburiyo #Puntland, #Jubbaland Iyo #Somaliland? Maxuu Madxweyne Dowladda Puntland Mudane Dr. Saciid Cabdilaahi Deni u kashifay burburinta ay xukuummadda fashiltay ku hayso Dowlad Gobaleedyadda dalka ka jira? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Maxay Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas mise Khaa’inul waddan Raysal Wasaare Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” uga hadli la yihiin arrimaha badda Soomaaliya ee ay #Kenya markasta dib u dhig u codsanayso ? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Fahad Yaasiin Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Meeqo Maxaa Madaxweyne ku-xigeenka Dowladda #Puntland Mr. Karaash loogu diiday inuu la hadlo idaacadaha #Puntland Iyo #Soomaaliya si uu u kashifay fashilka siyaasadda Puntland ku habsatay?  Qof qoyskiisa heshiin karin dal ma heshiisiin karaa? Yaa Madaxweyne ka noqon doona #Soomaaliya 2021?  Maxay u fashalintay xukuummad Raysal Wsaare Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” Yaa runta ka qarin Ummadda Soomaaliyeed? Ha wiqleyso! 

Maamulka Dowladda Puntland  26ka Maay 2020 Madaxweynaha dowlad goboleedka Puntland, Siciid Cabdullahi Deni, ayaa ku eedeeyay dowladda federaalka Soomaaliya inay ku lug leedahay falal sababi kara dagaal ka qarxa gudaha deegaanada Somaliland.

Deni ayaa sidoo kale dowladda dhexe ku eedeyay inay cadaadis ku saareyso Somaliland qorshayaal ay rabto inay wax uga baddelato, kuwaas oo aan u ‘wanaagsanayn daganaashaha Soomaaliya’.

Madaxweyne Deni ayaa ka gaabsaday in uu cadeeyo waxa ay yihiin qorshayaashaas, waxuuna eedeyntan ku wajahan dowladda dhexe, kusoo bandhigay wareysi uu siiyey telefishinka BBC Somali.

”Waxaan maqleynaa inay xukuumadda waxyaabo badan si hoose u waddo, oo ah waxyaabo weliba sababi kara iney dagaallo dhacaan. Waxaa ka mid ah oonu ognahay inay gacan dhaafto maamulka Somaliland oo ay qabaa’ilka toos ula hadleeyso oo ay dadku ka horkeeneyso dowladda Somaliland” ayuu yiri Madaxweyne Deni.

Sidoo kale Deni ayaa sheegay in Puntland ay soo dhaweyneyso heshiis laga gaaro qaddiyadda Somaliland, balse dowladda federaalka ayuu tilmaamay inay wado,  “Qorshe aan la isku raacsanayn oo ay rabto inay Somaliland wax kaga bedelato, kuwaas oo aan la isku afgaranin una wanaagsanayn wada noolashaha” sida uu hadalka u dhigay.

Deni waxa uu ka gaabsaday in uu faahfaahiyo waxa ay qorshayaashaasi yihiin. ”Inaga ma rabno in aan qaadano doorka ay leedahay dowladda federaalka, laakiin waxaan diyaar u nahay inaan qeyb ka ahaano in kastoo aysan jirin wax talo ah oo nala weydiiyay, balse haddii taleedeena loo baahdo doorkeena waan qaadanaynaa,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay madaxweynaha Puntland Saciid Deni.

Dhoobleey 26ka Maay 2020  Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya dagaal u dhexeeyey Al-Shabaab iyo ciidamada daraawiishta Jubbaland oo xalay ka dhacay qeybo ka mid ah magaalada Dhoobley oo ka tirsan gobolka Jubbada Hoose ee K/Soomaaliya.

Dagaalka ayaa yimid, kadib markii xubno ka tirsan Al-Shabaab ay weerar culus ku qaadeen xero ciidanka Jubbaland ay ku leeyihiin agagaarka garoonka diyaaradaha ee magaaladaasi, halkaasi oo uu tababar uga socday ciidamo cusub oo gaaraya 300 oo askari, kuwaas oo aan hubeysneyn, balse loo diyaarinayey howlgallo ka dhan ah Al-Shabaab.

Wararka ayaa sheegaya in inta uu dagaalka socday la’isku adeegsaday hubka noocyadiisa kala duwan, islamarkaana uu jiro khasaare dhimasho iyo dhaawac.

Maxamed Cabdullaahi Koreyd oo ah taliye ku xigeenka ciidamada Jubbaland ee degmada Dhoobleey oo ka warbixiyey dagaalka ayaa guullo ka sheegtay, wuxuuna tilmaamay inay ku dileen labo xubnood oo ka tirsanaa dagaalyanada hubeysan ee kooxda Al-Shabaab.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray inay iska difaaceen weerarka lagu soo qaaday, inkastoo uusan shaacin khasaaraha dhankooda soo gaaray.

Dhinaca kale ma jiro weli wax hadal ah oo ka soo baxay dhanka Al-Shabaab oo ku aadan weerarkaasi iyo dagaalka xigay intaba.

Xaaladda goobihii lagu diriray ayaa saaka degan, waxaana ku sugan ciidamada Jubbaland oo dhaq dhaqaaqyo cusub ka bilaabay halkaasi.

Maamulka Dowladda Somaliland 26ka Maay 2020 Guddoomiyaha xisbiga mucaaridka ah ee Ucid, Eng Faysal Cali Waraabe ayaa ku baaqay in la qabto kulan lagu xisaabinayo xukuumada Somaliland ee uu hogaamiyo Madaxweyne Muuse Biixi.

Guddoomiye Faysal ayaa ugu horeyntii soo dhaweeyay Baaq xasaasi ahaa oo ay dhawaan soo saareen qaar kamid ah dadweynaha reer Somaliland, kaasi oo lagu dhaliilayey xukuumada Bixii iyo gaabis ku yimid dadaaladii baadi-goobka loogu jirey Ictiraafka.

Faysal Cali Waraabe ayaa Baaqaasi ku tilmaamay mid loo baahna oo ay tahay in lagu daro ficil, si looga midho dhaliyo toosinta hogaanka ay saluuga ka muujiyeen.

Sidoo kale waxa uu ku baaqay in la qabto Kulan isla xisaabtan ah, kaasi oo ka qeyb galaan Aqoonyahanka reer Somaliland ee dal iyo dibedba, kaasi oo lagu saleynayo aragti dan guud ah, siduu hadalka u dhigaye.

“Intaaba waan idina La qaba, laakin waxaa loo bahanyahay in ficil lagu daro oo dadkiina dibada jooga aad gudaha dalka timaadaan.  Ka bacadi la abaabula shir xisaabtan oo aragti dan guud leh” ayuu yiri Faysal Cali Waraabe.

Wuxuuna intaas kusii daray “Midkaasi oo uu salkiisuna yahay dhidib u taaga Dawlad waanaag Casri ah oo ku shaqeeysa sharci Iyo cadaalad oo loo wadda dhan yahay”.

Hadalka Faysal Cali Waraabe ayaa kusoo aadaya xili uu gudaha Somaliland ka socdo kacdoon ka dhan ah hogaaminta Muuse Biixi, iyada oo laga deyrinayo hanaanka cadaaladeed ee garsoorka Somaliland.

Kenya 26ka Maay 2020 Dowladda Kenya ayaa codsigii ugu dambeysay ee ay u dirtay maxkamadda caalamiga ah ee cadaaladda ee ICJ ku dalbatay in hakin aan waqti go’an lahayn lagu sameeyo dhageysiga kiiska badda ee kala dhaxeeya Soomaaliya, waxaa sidaas muujinaya warqaddii codsiga ee ay Nairobi dirtay.

Warqadda codsiga oo ku taariikheysan 24-ka April, ayaa Kenya waxay ku dalbatay in kiiska si rasmi ah loo joojiyo sababo la xiriira cudurka Coronavirus.

“Kenya waxa ka codsaneysaa maxkamadda inay hakin aan waqti lahayn ku sameyso sii wadista kiiska, islamarkaana u ogolaato dhinacyada iyo maxkamadda inay waqti cusub ku heshiiyaan marka ururka caafimaadka adduunka ee WHO uu si rasmi ah ugu dhowaaqo inuu dhamaaday cudurka COVID-19,” ayaa lagu yiri warqadda Kenya.

Cudurka COVID-19 ayaa la rumeysan yahay inuu qaadan karo ilaa laba sano in dunida laga cirib-tiro, waxaana taariikh cusub oo kadib laga hadlo ay kiiska dib u dhigi lahayd saddex illaa afar sano.

Si kastaba, inkasta oo maxkamadda ay ogolaatay codsiga dib u dhigis ee kiiska, haddana waxay diiday hakin aan mudeysneyn, waxayna kiiska u goysay in dib loo billaabo bisha March ee 2021.

Dowladda Soomaaliya ayaa dhankeeda isku dayday inay hor-istaagto in kiiska gebigiisba dib loo dhigay ayada oo codsatay in lagu qabto hab muuqaal oo online ah, balse ku guul-darreysatay.

Waa markii saddexaad ee kiiska dib loo dhigo, waxaana dib u dhigistan ugu dambeysay macnaheedu yahay inay suurta-gal tahay in xukuumadda iminka ee Soomaaliya aysan joogin marka kiiska dib u billowdo bisha March ee 2021, sida la qorsheeyey

Muqdisho 26ka Maay 2020 Xildhibaanad Ilhaan Cumar oo ka tirsan golaha aqalka Congreska wadanka Mareykanka ayaa markale gaartay guud siyaasadeed oo aad u weyn, kadib markii ay ku guuleysatay cod bixin loo qabtay hab Online ah.

Ilhaan ayaa maanta guuleysatay wareegga 1-aad ee codbixinta is-reereebka uu xisbigeeda ku xulanayo musharraxa degmada 5-aad ee kursiga ay hadda ku fadhido ku matalaya doorashada Congress-ka ee lagu wado inay dhacdo bisha soo socota ee November .

Codbixinta ayaa socotay muddo 9 cisho ah, waxaana Ilhaan Cumar ay tartanka kaga guuleystay siyaasiga lagu magacaabo Antone Melton oo ah nin madow ah, islamarkana si wayn uga soo horjeeday iyada.

Sida lagu sheegay natiijada xildhibaanada aqalka Congreska ee Ilhaan Cumar ayaa heshay 65.5% codadkii la dhiibtay, halka Antone Melton uu helay 30.9%.

Waa 37 sano jir Ilhaan, waxaana ay taariikh ka sameysay Mareykanka, iyadoo noqotay qofkii ugu horeeeyey oo Soomaali Mareykan ah oo dalkaas ka qabta xil sare.

Sanadkan dhammaadkiisa ayaa lagu wadaa in la qabto doorashada Mareykanka , iyadoona uu sii dhamaanayo waqtiga xil heynta Trump oo ay si weyn isku hayeen muddo xildhinaanad Ilhaan Cumar oo markale u muuqata inay ku soo laaban doonto kursigeeda.

Maamulka Dowladda Puntland 26ka Maay 2020  Allaha u naxariistee waxaa saaka gudaha magaalada Muqdisho ku geeriyooday wasiirkii deegaanka iyo beeraha maamulka Puntland, Marxuum Ismaaciil Diiriye (Gama’diid) oo maalmahaan la xanuunsanaa cudurka faafa ee Coronavirus.

Geerida wasiir Gama’diid ayaa waxaa goor dhow xaqiijiyey qaar ka mid ah ehelladiisa iyo sidoo kale mas’uuliyiin ka tirsan dowlad goboleedlka Soomaaliyeed ee Puntland.

AUN Ismaaciil Diiriye (Gama’diid) ayaa muddooyinkii dambe waxaa lagula taacalayey xaaladdiisa magaalada Muqdisho, kadib markii dhowaan xaalad caafimaad looga soo qaaday magaalada Garoowe oo uu kula dhacay cudurka safmarka ah ee Covid-19.

Sidoo kale waxaa geeridiisa tacsi ka diray xubno ka tirsan Puntland oo uu ka tirsanaa xukuumadeeda. Puntland ayaa ka mid ah deegaanada uu sida daran u sameeyey cudurka faafa ee Coronavirus, kaas oo haatan fara ba’an ku haya guud ahaan dalka Soomaaliya.

Muqdisho 26ka Maay 2020 Guddoomiyihii hore ee barlamaanka Puntland, Cabdixakiin Maxamed Axmed (Dhoobodaareed), ayaa ku eedeeyay madaxweynaha Puntland Siciid Deni inuu masuul ka yahay khilaafka u dhexeeya isaga iyo ku xigeenkiisa. Mr, Dhoobo oo bixiyay wareysi dheer ayaa sheegay in madaxweyne Deni uu kasoo horjeedo in talada Puntland ay wax ku yeeshaan dadka ugu dhow ee la shaqeeya sida madaxweyne ku xigeenka iyo guddoonka barlamaanka.

Waxaa uu sheegay khilaafka isaga iyo Axmed Karaash inuu ka dhashay markii madaxweynuhu uu diiday inuu la tashado ku xigeenkiisa. Wuxuuna tilmaamay inuu kamid ahaa dadkii xalliyay khilaafkaas si uusan bannaanka ugusoo bixin.

“ Madaxweynuhu wuxuu dulmiyay xuquuqdii yarayd ee uu dastuurku siiyay madaxweyne ku xigeenka, oo ah inuu la tashado. Tashigu sidiisaba waa dastuuri khasab ah inuu madaxweynuhu la tashado ku xigeenkiisa,” ayuu yidhi Mr. Dhoobo.”

Guddoomiyihii hore ee barlamaanka ayaa sheegay Puntland in aysan kusii jiri karin in ay talada gacanta ugu jirto madaxweyne Deni iyo kooxdiisa oo kaliya, isagoo intaas ku daray in loo baahan yahay in dastuurku sareeyo.

Cabdixakiin Dhoobo daareed, ayaa xilka looga tuuray mooshinka uu qabsoomidiisu dhiig ku daatay todobadii bishii November ee sanadkii hore kadib markii ay is khilaafeen isaga iyo madaxweyne Deni.

Maalmo kadibna waxaa laga xayuubiyay xubintii barlamaanimo.

 

WARARKA MAANTA 24ka Maay 2020 Sir Culus!
Su;aalaha Maanta: Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Maxay Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas mise Khaa’inul waddan Raysal Wasaare Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” uga hadli la yihiin arrimaha badda Soomaaliya ee ay #Kenya markasta dib u dhig u codsanayso ? Maxay tahay sababta uu Argagixiye Maal-Galiye Fahad Yaasiin Taliyaha Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka uu u raab in la dilo Janaraal Cali Yare oo ka badbaaday qaraxii ay gaariga ugu xireen? Meeqo Maxaa Madaxweyne ku-xigeenka Dowladda #Puntland Mr. Karaash loogu diiday inuu la hadlo idaacadaha #Puntland Iyo #Soomaaliya si uu u kashifay fashilka siyaasadda Puntland ku habsatay? Qof qoyskiisa heshiin karin dal ma heshiisiin karaa? Yaa Madaxweyne ka noqon doona #Soomaaliya 2021? Maxay u fashalintay xukuummad Raysal Wsaare Xassan Cali Kheyre “Bakhti-Raam-Sade” Yaa runta ka qarin Ummadda Soomaaliyeed? Ha wiqleyso!
Muqdisho 24ka Maay 2020 Degmada Waaberi ee gobolka Banaadir waxaa saakay mar kale qarax lagula beegsaday gaari uu watay Janeraal Cali Barre Xersi (Cali Gaab) oo ah Taliyaha hoggaanka caafimaadka ee ciidanka booliska Soomaaliyeed.
Inta la xaqiijiyay laba qofood oo shacab ah ayaa ku dhaawacantay qaraxaas, waxaana ka badbaaday bartilmaameedkiisii oo ahaa Jeneraal Cali Gaab, balse gaarigii uu watay ayaa waxaa soo gaaray burbur xoog leh, sida ay noo xaqiijiyeen dad goobjoogayaal ah.
Qaraxaas waxaa la sheegay in uu ahaa miino la dhigay wadada dhenaceeda, waxuuna si gaar ah uga dhacay xaafadda Afisiyooni ee degmada Waaberi.
Jeneraal Cali Gaab ayaa ah Taliyaha hoggaanka caafimaadka ee ciidanka Booliska Soomaaliya, sidoo kale waa Taliyaha xarunta barbaarinta agoonta ciidanka Booliska Soomaaliyeed.
Todobaadii hore sidaan ayaa kale qarax loola beegsaday gaariga Jeneraal Cali Gaab, xlligaas oo uu marayey inta u dhaxeysa isbitaalada Banaadir iyo Madiina.
Jeneraalka ayaan xilligaas la socon gaariga, waxaana qaraxaas oo isana ahaa miino la dhigay wadada dhinaceeda ku dhintay hal askari oo ka tirsanaa ilaalada Cali Gaab, halka seddax kalena ay ku dhaawacmeen, mas’uuliyadda qaraxaasna waxaa sheegtay Al-Shabaab.
Muqdisho 24ka Maay 2020 Faah-faahin dheeraad ah ayaa kasoo baxeysa dagaal xooggan oo maanta Koonfurta magaalada Gaalkacyo ku dhex-maray ciidamada Danab iyo maleeshiyo beeleed gadoodsan.
Ugu yaraan 4 qof ayaa la xaqiijiyey inay ku dhinteen dagaalka, ayada oo dad ku dhow 10 kalena ay ku dhaawacmeen, sida ay sheegeen goobjoogeyaal iyo ilo-caafimaad.
Xog ay heshay Caasimada Online ayaa sheegeysa in dagaalka uu billowday kadib markii maleeshiyo beeleedka ay ka carroodeen nin ganacsade ku beel ah, oo ciidamada Danab ay gurigiisa kala baxeen habeen hore.
Maleeshiyo beeleedka gadoodsan ayaa kadib waxay saaka hareereeyeen xarunta ay ciidamada Danab ku leeyihiin magaalada, waxaana kadib saacado ay is hor-fadhiyeen billowday dagaal dhex-maray
Illaa iyo hadda ma jirto wax war ah oo kasoo baxay ciidanka Danab iyo maleeshiyada, waxaana lagu soo warramayaa in xaaladda ay iminka degan tahay.
Ciidamada Danab ayaa bilihii dhowaa kordhiyey joogitaankooda iyo howl-gallada ay ka fuliyaan gobolka Mudug, halkaasi oo dad badan laga soo xiray kadib markii guryahooda loogu galay.
Ninka ganacsadaha ah ee laga xiray Koonfurta Gaalkacyo ayaan la ogeyn sababta loo xiray iyo tuhunka soo galay.
Nairobi 24ka Maay 2020 Sheekh Maxamed Shaakir Cali oo ka mid ah hoggaanka sare ee Ahlu Sunna Waljamaaca ayaa isagoo ka hadlayey magaalada Nairobi ee caasimada dalka soo hadal qaaday arrimo ku aadan dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.
Shaakir ayaa ugu baaqay dadka Soomaaliyeed inay u midoobaan, sidii looga adkaan lahaa kooxda Al-Shabaab oo weli dagaal ka wada gudaha dalka.
Sidoo kale wuxuu si gaar ah ugu booriyey reer Galmdug inay isku tashadaan, islamarkaana ay xoojiyaan amnigooda, iyaga oo meel uga soo jeesanaya Al-Shabaab.
Madaxii hore ee xkuumadda Galmudug oo hadalkiisa sii wata ayaa shaaca ka qaaday in dagaalyahanada Al-Shabaab ay dhibaato ku yihiin guud ahaan dalka, islamarkaana ay ka soo horjeedaan horumarka Soomaaliya, sida uu hadalka u dhigay
Ahlu Sunna ayaa waxaa lagu xasuustaa dagaalkii adkaa ee ay Al-Shabaab kula gashay qeybo ka mid ah Muqdisho iyo gobollada dhexe ee dalka, gaar ahaan Galgaduud.
Hadalkaan ayaase ku soo aadaya, iyadoo weli degmooyin iyo deegaano ka mid ah gobollada Galgaduud iyo Mudug ay gacanta ku heyso kooxda Al-Shabaab
Muqdisho 24ka Maay 2020 Madaxweynaha Maamulka Hirshabeelle Maxamed Cabdi Waare ayaa waxaa uu dowladda Soomaaliya ka codsatay in loo soo jeesto wax ka qabashada arrimaha fataahadda ka taagan magaalada Beledweyne ee xarunta Gobolka Hiiraan oo ay hadda ka barakaceen qoysas badan.
Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa wal-wal ka muujiyey, sida loo maamulayo qalabka loogu tala-galay ka hortagga Covid-19 ee loogu deeqay dowladda federaalka Soomaaliya.
Sheekh Shariif ayaa sheegay in qalabkaasi aan loo adeegsan, sidii loogu tala-galay, islamarkaana lagu arkayo suuqyada, iyada oo la iibinayo, sida uu hadalka u dhigay.
“Waxa aan la soconaa in qalab badan oo dowlado kala duwan ay keeneen waxaa muuqata in aan loo adeegsan sidii loogu talagalay, waxaa kale oo naloo sheegay in suuqa lagu arkay, arrimahaas ma fiicno, amaanada in sida loo keenay loo guto ayaa la rabaa.” ayuu yiri Madaxweynihii hore ee dowladdii KMG aheyd Shariif Sheekh Axmed.
Dhinaca kale wuxuu soo hadal qaaday isbitaalka Martiini oo lagu daaweeyo dadka uu soo rito cudurka safmarka ah ee Corona, wuxuuna tilmaamay in dad badan ay daryeel xumu ugu geeriyoodeen isbitaalkaas oo uu xusay in xaaladdiisu ay liidato.
Sidoo kale wuxuu ku baaqay in la’is kaashado, islamarkaana meel looga soo wada-jeeso dagaalka lagula jiro Covid-19.
“Waxa aan la soconaa Isbitaalka Martiini in dad badan xannaano xumo ugu dhinteen, xaaladdiisu aad u liitado, mas’uuliyad in aynu isi-saarno ayaa loo baahan yahay, dadkii wax usoo bartay in ay maalin waliba ka fikiraan dhaqaale waa ceyb”. ayuu markale yiri.
Hadalkaan ayaa ku soo aadaya, iyadoo dhowaan dowladda federaalka Soomaaliya ay xabsiga dhigtay agaasimayaal waaxeedyo iyo kuwa guud oo ka tirsan wasaaradda caafimaadka, kuwaas oo lagu eedeeyey inay ku kaceen fala xiriira musuq-maasuq iyo wax is-dabamarin.
Maamulka Dowladda Puntland 24ka Maay 2020 Waxaa soo shaac baxay khilaaf maalmahanba la hadal hayay inuu u dhexeeyo madaxweynaha Puntland, Siciid Cabdullahi Deni iyo ku-xigeenkiisa Axmed Cilmi Cismaan (Axmed Karaash).
Khilaafkooda ayaa salka ku haya kala lahaanshiyaha awoodaha maamul ee labada mas’uul.
Karaash ayaa ku eedeeyay Deni in aanu kala tashan magacaabis uu dhawaan sameeyay oo isugu jirta taliyeyaal ciidan iyo wasiirro.
Madaxweyne kuxigeenka oo waraysi gaar ah siiyay BBC laanta Af-Soomaaliga ayaa intaa ku daray in khilaafkooda uu gaaray heer aysan hadda saalanta iska qaadin labadan mas’uul oo ku wada shaqeeya dhismaha madaxtooyada Garowe.
Khilaafka labada nin ayaa bannaanka yimid kadib markii 14-kii bishan May uu madaxweyne kuxigeenka kasoo horjeestay magacaabista taliyaha iyo taliye kuxigeenka madaxtooyada Puntland oo uu magacaabay madaxweyne Deni.
Mudane Karaash ayaa sheegay in aan lagala tashan magacaabistaasi.
“Waxaan qoonsaday [magacaabista] taliyaha madaxtooyada. Madaxtooyadu waa meel naga dhaxaysa oo aan u wada shaqo tagno, wada joogno, wada maamulno. Madaxweynuhu markuu wiilkiisa keensaday, wiilkii aan anigu keenayna uu meeshii ka eryay, marka dee meel la isku haleyn karaba ma ah,” ayuu BBC-da u sheegay Axmed Karaash.
Xafiiska madaxweyne Siciid Cabdullahi Deni oo aan u bandhignay eedeymaha loo jeediyay ayaa ka gaabsaday inuu ka hadlo.
Balse waraysi uu maalin ka hor madaxweyne Deni siiyay telefishinka BBC Somali ayaa waxa uu ku sheegay in asagu uu leeyahay go’aanka magacaabista xilalka.
“Nidaamka dastuurka ah ayaa waxa uu na farayaa marka la magacaabayo golaha wasiirrada iyo waxyaabaha la midka ah in laga wadatashado oo aan talo weydiiyo, laakin go’aanka uu madaxweynuhu leeyahay,” ayuu yiri Siciid Cabdullahi Deni.
Khilaafkooda
Isfahan waaga labada mas’uul ayaa meel adag gaaray kadib markii 22-kii bishan uu madaxweyne Siciid Cabdullahi Deni magacaabay wasiirro iyo wasiirro kuxigeen, kuwaasoo uu sheegay inuu kala tashaday madaxweyne kuxigeenka.
Axmed Karaash ayaa beeniyay in lagala tashaday magacaabista wasiiraddaasi.
“Ma dhicin [wadatashi], marxalad aan ka wada tashanno markaa ma jirin…..war dee annagaan salaanta iska qaadin, miyaan wada tashan karnaa,” ayuu yiri Axmed Karaash.
Wasiirrada cusub ee uu magacaabistooda diiday Axmed Karaash waxaa kamid ah rag horay ugala tartamay kursiga madaxweyne kuxigeenka ee Puntland.
Mar la weydiiyay waxa uu hadda yeelayo ayaa madaxweyne kuxigeenka waxa uu ku jawaabay in si odaynimo ah uu hawsha kusii wadi doono, isagoo ilaalinaya dastuurka iyo sharciga.
Deni iyo Karaash ayaa ku guuleystay doorashadii baarlamaanka Puntland ka dhacday 8-dii January 2019.
Ma aha markii ugu horreysay ee labada mas’uul ee ugu sarreeya Puntland ay isku khilaafaan hannaanka awood wadaaga labadooda xafiis, iyadoo madaxweyne iyo kuxigeenkii hore ay isku khilaafeen arimo ku aaddan go’aannada masiiriga ah ee maamulkaasi.
 
SNTV Teleefishinka Qaranka SNTV SNTV Live Somali Cable News Horn Cable News Somali Digital News Somali Gazette Somali Magazine Somali Bulletin somalinewspaper.com Somali Wired News somalimobilenews.net Somali Federal TV Somali Federal News Somali Federal Radio Radio Mogadishu Live Somali Digital Report Somali Digital Media Mogadishu City News Mogadishu City Journal Mogadishu Daily News Mogadishu News Mogadishu Talk Mogadishu Magazine SNTV Online Somali National Television – SNTV Horn Connect TV Mogadishu City Press Wargeyska Muqdisho Caasimadda Muqdisho Wargeyska Maanta
Mogadishu Gazette Mogadishu Bulletin Mogadishu Digital News Mogadishu Digital Media Mogadishu Digital Report Mogadishu Digital Journal Mogadishu City Journal Somali National News Somali National Journal Somali National News Agency Somali National Post Mogadishu Gazette
 
#War #Wararka #News #Info #Information