Wararka

GUJI DHAMMAAN WARARKA DALKA

CLICK NEWS IN ENGLISH

WARARKA MAANTA 25ka Nofeembar 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa doorasho qaban doona ma #NISA mise #NIEC? Yaa ah mikiilaha xukuummadda fashilantay ee “Kuf Iyo Kala-Carar”? Maxuu Taliyaha  Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka #NISA Fahad Yaasin “Daba-Naasle” uga dhigay xarunta laga shaqaalaysiiyo Argagixisada AL-Shabaab? Maxay shacabka Soomaaliyeed ku naceen Madaxweyne Mudane Farmaajo “Been-Hawaas” 99.5%? Yaa kaligiis-taliye ah maanta? Yaa xil korarsi sharci-darro ah raba? Yaa muwaadin Soomaali ah u dhiibay #Xabashida? Maxay wax u qaban karin xukuummadda “Kuf Iyo Kala Carar”? Maxuu qaban Raysal Wasaare Mohamed Rooble “Dhooqo-Raam-Sade/Dhiiqo-Raam-Sade”? Yaa noqday Madaxweynaha ugu musuqmaasuqa badan #Soomaaliya Farmaajo “Been-Hawaas” iscasil! Maxaa weli loo samayn waayey lacag Soomaali? Yaa qof halgamaa ah u dhiibay cadowga oo hadda sidii ilma yar oo saqiir ah golaha shacabka uga dhex qirtay? Yaa khaa’inul waddan ah maanta? Yaa khaldi kartaa khaa’inul waddan Farmaajo? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Ha wiqleyso!

Muqdisho 25ka Nofeembar 2020 Ridwaan Xirsi Maxamed oo horey Ra’iisal Wasaare ku-xigeen uga soo noqday dalka Afhayeenka musharixiinta ku shirsan magaalada Muqdisho ayaa sheegay in shakiga laga qabo doorashada iyo hannaanka ay wax u maamuleyso madaxtooyada cid walba gaartay.

Wuxuu sheegay in kulan ay la yeesheen Guddoonka Sare ee Golaha Shacabka Soomaaliya ku soo bandhiggeen xaalada guud ee dalku marayo iyo walaaca laga qabo in ay dalka ka dhacdo doorasho xor iyo xalaal ah Isaga oo yiri ” Waxaa xusid mudan in Guddoonka Golaha Shacabku naga ajiibeen martiqaadkii aynu u dirnay si fiicanna  inoo dhageysteen iyaga laftirkoodu cabiray in ay qabaan dareen la mid ah kan aynu ka qabno doorashada”

Ridwaan ayaa intaa ku darray in shirkan oo maalintiisii shanaad galay ay ku soo biireen dhamaanba qeybaha kala duwan ee bulshada oo ku soo booqanayay sida uu hadalka ku dhigay madasha ay ku shirsan yihiin ee Hotelka Jazeera.

”Waxeynu la kulannay Ururradii bulshada rayidka, waxaan is aragnay, Culimada, Waxgaradka, Haweenka iyo Dhalinyarrada Soomaaliyeed, sidoo kale waxaan khadka ku wada hadalnay xubnaha beesha caalamka oo dhamaantood aan la wadaagnay rabitaanka ah in ay dalkan ka dhacdo doorasho leysla ogol yahay” ayuu yiri Ridwaan Xirsi.

Dowladda Soomaaliya wali wax war ah dhankeeda kama aysan soo saarin shirarka Muqdisho uga soconaya siyaasiyiinta mucaaradka iyo qeybaha kala duwan ee bulshada, kuwaa oo dhamaantood looga hadlayo arrimaha doorashada iyo in dowladdu ay u maamuleyso si aan isku dheeli-tirneyn.

Sacuudiga 25ka Nofeembar 2020 Boqortooyada Sacuudiga ayaa markii u horeysay ka hadashay kulan qarsoodi ah oo ay baahisay warbaahinta Israel, kaasi oo sheegayay in kulan hoose uu dhex-maray ra’iisal wasaaraha Israel, Netanyahu iyo dhaxal-suhgaha Sacuudiga, Maxamed Bin Salmaan.

Wasiirka arrimaha dibedda Sacuudiga, Amiir Faisal bin Farhan ayaa gebi ahaanba beeniyay inuu jiro kulan qarsoodi ah oo maalintii Axadii magaalada Riyadh ku dhex-maray Netanyahu iyo Maxamed Bin-Salaam.

Waxa uu sheegay in uu jiray oo keliya kulan dhex-maray saraakiil Mareykan ah oo uu hogaaminayey xoghayaha arrimaha dibedda dalkaasi, Mike Pompeao iyo kuwo Sacuudiyaan ah.

“Waxaan arkay wararka warbaahinta ee ku saabsan kulan la sheegay inuu dhex-maray dhaxal-suge Maxamed Bin Salman iyo saraakiil Israa’iiliyiin ah intii lagu guda jiray booqashadii uu Pompeo. Wax kulan noocaas ah ma dhicin. Saraakiisha rasmiga ah ee joogtay waxay ahaayeen Mareykan iyo Sacuudiyaan” ayuu ySida ay shalay baahisay warbaahinta Israel, ra’iisal wasaare Benjamin Netanyahu ayaa safar qarsoodi ah ku tagay dalka Sacuudi Carabiya, halkaasi oo uu kulan qarsoodiya kula qaatay dhaxal-sugaha Sucuudiga Maxamed Bin Salman.

Kulanka ay beenisay Riyadh ayey warbaahinta Israel ku sheegtay inuu ahaa mid looga hadlay xiriirka labada dhinac iyo sidii uu Sacuudigu dib u eegis ugu sameyn lahaa xiriirka Israel, xili ay dalalka carabtu ay heshiis nabadeed la galeen Israel oo ay kala dhaxeysay xiisada Falastiin, midaasi oo uu gadaal ka riixayay Donald Trump.

iri Amiir Faisal qoraal ku baahiyey bartiisa twitter-ka.

Maamulka Koonfur Galbeed 25ka Nofeembar 2020 Madaxweynaha dowlad goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya, Mudane Cabdicasiis Xasan Maxamed (Lafta Gareen) oo khudbad ka jeedinayey munaasabad ka dhacday magaalada Baydhabo ayaa ka hadlay arrimo ku aadan xaaladda dalka & doorashooyinka.

Ugu horreyn Lafta Gareen ayaa weerar afka ah ku qaaday musharraxiinta ku shirsan magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya, wuxuuna sheegay in aan loo baahneyn inay wax weliba ka eegaan dhanka xumaanta.

Sidoo kale wuxuu ka dalbaday inay dib u eegaan wixii ay horey u soo sameeyeen, si ay u ogaadaan xaqiiqada jirta, sida uu hadalka u dhigay.

Madaweynaha Koonfur Galbeed oo hadalkiisa sii wata ayaa shaaca ka qaaday in ka maamul ahaan ay ku qanacsan yihiin guddiyada doorashooyinka ee la magacaabay.

“Dadka ka cabanaya Guddiyada ee u badan madaxdii hore waxaan ka codsanayaa inta ay kaligood meel fadhiistaan hasoo xusuustaan wixii ay soo sameeyeen, waxa aan hubaa in guddigaan lagu qanacsan yahay marka la eego reer Koonfur Galbeed,” ayuu yiri Lafta Gareen.

Ugu dambeyn wuxuu hoosta ka xariiqay inay madaxdA maamul goboleedyadu ay doorashada ka yihiin dhex-dhexaad, islamarkaana ay ka shaqeyn doonaan horumarka & danaha dalka.

Hadalkan ayaa ku soo aadaya, iyada oo weli dood adag ay ka taagan tahay dhismaha guddiyada doorashooyinka oo ay cabasho ka keeneen midowga musharraxiinta dalka.

Muqdisho 25ka Nofeembar 2020 Madaxa ciidamada AMISOM, Amb Francisco Madeira oo sidoo kalena ah wakiilka gaarka ah ee Midowga Afrika u qaabilsan Soomaaliya ayaa shaaciyey doorka ciidamadooda uga aadan doorashada dalka, oo lagu wado inay dalka ka qabsoomto horaanta sanadka cusub.

Amb. Francisco oo warbixin ka siinayey golaha amaanka ee Qaramada Midoobay, xaaladihii ugu dambeeyay ee Soomaaliya ayaa sheegay in ciidamada AMISOM ay si balaaran uga qeyb qaadan doonaan doorashada amaankeeda.

Waxa uu xusay inay bilaabeen qorshaha ay ku taageerayaan amaanka doorashada, isagoona sheegay inay arrintani qeyb ka tahay gudashada waajibaadka ay AMISOM u joogto dalka Soomaaliya.

Sidoo kale waxa uu sheegay inay AMISOM markasta dowladda Soomaaliya ay garab ku siineyso si loo diyaariyo, isla markaana loo qabto doorashooyinka kusoo fool leh dalka.

Francisco ayaa bogaadiyey qoondada haweenka ee 30 boqolkiiba ah, midaasi oo ay uga qeyb-galayaan doorashooyinka soo socda, isagoo xusay in lagu guuleystay hirgelinta qoondadaasi.

Ugu dambeyntiina waxa uu sheegay inay AMISOM dowlada ka taagerto dhinacyo badan oo ay kamid yihiin; howl-galada wada-jirka ah iyo qorsheynta amniga, iyada oo xiligana ay ka caawinayaan tababarka amniga doorashada ee booliska Soomaaliyeed ee ku sugan goobaha lagu qabanayo doorashada.

Muqdisho 25ka Nofeembar 2020 Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya qarax goor dhow ka dhacay qeybo ka mid ah wadada xiriirisa magaalooyinka Muqdisho & Afgooye.

Qaraxa oo ahaa nooca miinada ee dhulka lagu aaso ayaa ka dhacay deegaanka Ceelasha Biyaha ee duleedka magaalada Muqdisho.

Wararka ayaa sheegaya in qaraxaas lala eegtay ciidamo ka tirsan kuwa Booliiska, gaar ahaan kuwa sida gaarka ah u tabaran ee loo yaqaano Haramcad oo marayey halkaasi.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi ku daraya in ciidamada la qarxiyey ay ilaalo ka hayeen Injineerada iyo shaqaalaha dhisaya wadada isku xirta labad Muqdisho & Afgooye.

Inta la xaqiijiyey waxaa qaraxaasi ay waxyeelo ka soo gaartay ku dhowaad 5 askari, sida ay innoo sheegeen ilo dadka deegaanka ah.

Ciidamo ka tirsan kuwa ammaanka ayaa sidoo kale gaaray meesha ay wax ka dhaceen, kuwaas oo muddo kooban hakad galiyey dhaq-dhaqaaqa halkaasi.

Dhowr jeer oo hore ayaa sidan oo kale qaraxyo loogu weeraray Injineerada & shaqaalaha dhisaya wadadaasi oo muhiim u ah isku socodka gobollada Banaadir & Sh/Hoose

Muqdisho 25ka Nofeembar 2020 Wasiirkii hore ee warfaafinta Daahir Maxamuud Geelle oo haatan ah musharax madaxweyne,isla markaana ka mid ah midowga musharaxiinta ee shirku Muqdisho uga socdo ayaa sheegay in waxa ay ka shirayaan ay ka mid tahay maslaxadda madaxweyne Farmaajo.

Waxa uu sheegay in kali-talisnimadu markii laga soo tago dadka kale ay u darantahay qofka markaas xilka haya, isla markaana uu Farmaajo hadda u baahanyahay in lagala taliyo kaligi talisnimada.

“Naga rumeysta waxa aan u taaganahay waxaa ka mid ah, maslaxadda madaxweynaha xilka haya, kali-talisnimadu inteysan khatar ku noqon muwaadiniinta iyo siyaasiyiinta kale, waxay khatar ku tahay qofka markaas xilka haya,” ayuu yiri Daahir Maxamuud Geelle.

Sidoo kale waxa uu sheegay in hadii xukunku halaabo ay is aaminidu yaraaneyso wax kastana halaabayaan.

“Anagu hadda makarafoon ayaan wax ku sheegeynaa, holl kan oo kale ah ayaan wax ka soo abaabuleynaa, laakiin xeryaha iyo qoryaha in wax lagu abaabulo ayey isku bedeleysaa, taas ayaan ka hor taaganahay Farmaajo,” ayuu hadalkiisa sii raaciyey.

Muqdisho 25ka Nofeembar 2020 Ra’iisul wasaaraha xukuumadda Soomaaliya, Mudane Maxamed Xuseen Rooble oo hadal ka jeediyey magaalada Baydhabo ayaa ka hadlay walaaca weli ka taagan guddiyada doorashooyinka dalka ee uu horey ugu dhowaaqay.

Rooble ayaa sheegay inuu si dhow ula socdo tabashada ay guddiyadaas ka muujiyeen musharraxiinta mucaaradka ee shirarka ku leh magaalada Muqdisho.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay inuu diyaar u yahay inuu la fariisto musharraxiinta, si uu uga dhaac-dhiciyo waxa ay yihiin guddiayda la magacaabay.

Ra’iisul wasaaraha ayaa sidoo kale intaasi ku daray in hoggaamiyeyaasha mucaaradka uu la yeelan doono wada-tashiyo gaar ah, si xal mideysan loo wada-gaaro.

Ugu dambeyn wuxuu shaaciyey inay muhiim tahay in la fuliyo heshiisyadii laga gaaray doorashooyinka oo uu sheegay in lagu soo dhisay guddiyada lagu muransan yahay.

Dowladda federaalka iyo mucaaradka ayaaa weli isku hayo, sida loo wajahayo doorashada soo socota, gaar ahaan dhismaha guddiyada maamulaya doorashada.

Soomaaliya ayaa isku diyaarineyso doorasho la qabanayo dhammaadka sanadkan iyo ka xiga ee 2021-ka, taas oo isugu jirta tan baarlamaanka & madaxweynaha.

WARARKA MAANTA 24ka Nofeembar 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxuu #Muqdisho ka soo doonay La-Taliyaha Amniga ee dalka #Ethiopia Gedu? Maxay tahay sababta Korontada Iyo biyaha looga goostay Xarunta Maamulka Banaddir? Yaa ah mikiilaha xukuummadda fashilantay ee “Kuf Iyo Kala-Carar”? Maxuu Taliyaha  Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka #NISA Fahad Yaasin “Daba-Naase” uga dhigay xarunta laga shaqaalaysiiyo Argagixisada AL-Shabaab? Maxay shacabka Soomaaliyeed ku naceen Madaxweyne Mudane Farmaajo “Been-Hawaas” 99.5%? Yaa kaligiis-taliye ah maanta? Yaa xil korarsi sharci-darro ah raba? Yaa muwaadin Soomaali ah u dhiibay #Xabashida? Maxay wax u qaban karin xukuummadda “Kuf Iyo Kala Carar”? Maxuu qaban Raysal Wasaare Mohamed Rooble “Dhooqo-Raam-Sade/Dhiiqo-Raam-Sade”? Yaa noqday Madaxweynaha ugu musuqmaasuqa badan #Soomaaliya Farmaajo “Been-Hawaas” iscasil! Maxaa weli loo samayn waayey lacag Soomaali? Yaa qof halgamaa ah u dhiibay cadowga oo hadda sidii ilma yar oo saqiir ah golaha shacabka uga dhex qirtay? Yaa khaa’inul waddan ah maanta? Yaa khaldi kartaa khaa’inul waddan Farmaajo? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Ha wiqleyso!

Muqdisho 24ka Nofeembar 2020 La-taliyaha amniga qaranka ra’iisul wasaaraha Ethiopia Gedu Andargacho ayaa soo gaaray magaalada Muqdisho, oo uu kula kulmay madaxweyne Farmaajo, isaga oo soo gaarsiiyey farriin ka timid Abiy Ahmed

Gedu Andargacho oo maanta soo gaaray Muqdisho, waxaana garoonka diyaaradaha kuso dhoweeyay La-taliyaha Amniga ee Madaxweyaha Cabdi Siciid Maxamed Cali iyo Safiirka Itoobiya ee Soomaaliya Jamaaduliin Mustafa.

Safiirka Itoobiya u fadhiya Soomaaliya Amb. Jamaludin ayaa goordhow bartiisa Facebook ku shaaciyay kulanka La Taliyaha Amniga Qaranka iyo Madaxweyne Farmaajo, ayna is weydaarsadeen waxyaabo kala duwan sida hawlgalka sharci fulinta ee dowladda Itoobiya ka wado waqooyiga Itoobiya.

La-taliyaha Amniga Qaranka Itoobiya iyo Madaxweyne Farmaajo ayaa sidoo kale ka wada-hadlay howlgalka ee dowladda Itoobiya Gobolka Tigray, wuxuuna Madaxweyne Farmaajo taageero u muujiyay howlgalka.

Amb. Jamaludin ayaa sheegay in Madaxweyne Farmaajo u muujiyay midnimo iyo taageero ku aadan hawlgalka sharci fulinta ee socda.

Madaxtooyada Soomaaliya ayaan weli ka hadlin kulanka, iyadoo Itoobiya ay hore ergooyin ugu dirtay dalalka Bariga Afrika si ay uga sharxaan mowqifka Itoobiya ee dagaalka ka socda Gobolka Tigray.

Socdaalka La Taliyaha Amniga Qaranka Itoobiya ayaa ku soo aaday maalmo kaddib markii Wasiirkii Arrimaha dibadda Soomaaliya Axmed Ciise Cawad xilka looga qaaday war saxaafadeed Wasaaradda Arrimaha Dibadda uga hadashay xaalada Itoobiya, iyadoo markii dambe bartiisa Twitter-ka ku beeniyay inuu jiro war rasmi ah oo dowladda ka soo baxay oo ku saabsan dagaalka Itoobiya.

Muqdisho 24ka Nofeembar 2020 Khilaafka ka dhashay guddiyada doorashada xildhibaanada gobolada waqooyi ee labada gole ayaa sarre usii kacay, kaasi oo hadda ka dhex aloosan ra’iisal wasaare kuxigeenka dalka iyo guddoomiyaha golaha aqalka sarre ee baarlamaanka.

Mahdi Guuleed oo xukuumada u hadlay ayaa dhowr jeer weerar culus ku qaaday Cabdi Xaashi oo isagu ku doodaya inuu mudan-yahay in guddiyada doorasho ee xildhibaanada waqooyi uu soo magacaabo, taasi oo ay ku taageeren mucaaridku.

Haddaba, guuxa khilaafkaasi ayaa gaaray deegaanada Somaliland, iyada oo qaar kamid ah siyaasiyiinta deegaankaasi ay ka digeen in murankaasi uu horseedo tafaraaruq kala qeybiya bulshada waqooyi.

Siyaasi Cabdillaahi Cabdi Xaaji Cumar (Jawaan) oo arrintaasi ka hadlay isagoo ku sugan magaalada Hargeysa ayaa sheegay in khilaafka ka dhexeeya guddoomiyaha aqalka sare ee Soomaaliya iyo Ra’iisal wasaare ku-xigeenka Soomaaliya uu yahay wax laga xumaado, maadama labadii mas’uul ee ugu sareeyay la iska soo horjeediyay.

“Muqdisho sida aad ogtahay calankii shanta gees ee shanta Soomaaliyeed ka dhexeeyey ayaa Dastuurka ugu qoran, in Soomaali shanta Gobol calankaasi ka dhexeeyo, reer Jabuuti ayaa Barlamaanka ku jira, kuwa Itoobiya ka tagay baa ku jira, kuwa NDF Kenya ka yimid ayaa ku jira, iyo kuwii Soomaaliya ayaa jooga, shantii Soomaaliyeedba Barlamaanka Soomaaliya way ku jiraan,” ayuu yiri.

Waxa uu intaas raaciyey “Haddii qabiil loo eego waan ka xumahay in labadoodii ugu sareeyey ee mid ahaa  guddoomiyaha guurtida ee aqalka sare ee Soomaaliya, midna ahaa Ra’iisal wasaare ku-xigeen in la iska soo hor jeediyey, waxay ku tahay gunimo, waxay ku tahay fool xumo, waxaan leeyahay waar labadiinu ha wada hadlina.”

Siyaasiga ayaa taageero u muujiyey Cabdi Xaashi oo uu sheegay in uu xaq u leeyahay in wax laga weydiiyo xulista guddiyada gobolada waqooyi, maadama uu yahay mas’uulka u sareeya ee metela, sida uu hadalka u dhigay.

“Cabdi Xaashi haddii uu yidhi ‘Haddii gobol lagu sheegayo iyo haddii qabiil la eegayaba, waxaan ahay ninkii ugu sareeyey ee wax ha laga iga weydiiyo’ xaq buu u leeyahay, Mahdi-na waxaan leeyahay is kaashada oo ha kala baydhina, anigu waxaan idiin arkaa niman shaqo tagay, Soomaali oo dhan baa u shaqo tagta meesha oo anigu idinku eedayn maayo ee iska shaqaysta, laakiin idinku ha iska hor imanina.”

Sacuudiga 24ka Nofeembar 2020 Wasiirka Arrimaha Dibbadda Sacuudiga Amiir Faysal Bin Farxaan Al-Sacuud ayaa sheegay in dawladiisu ay hadda wado qorshe ay kula heshiinayso dawlada Qatar oo uu xiriirkoodu go’ay saddex sanno ka hor.

Amiir Faysal oo la hadlay wakaaladda wararka Reuters inay hadda raadinayaan waddo lagu dhamaynayo khilaafka Sacuudiga iyo Qatar, waxaana uu intaa ku daray inuu sii jiri doono shuruudahoodii illaa khilaafka laga dhamaynayo.

“Waxaan sii wadaynaa inaan diyaar u ahaano la xiriirida walaalaheena Qatar waxaanna rajeynaynaa in ay si dhab ah uga go’antahay kaqeyb qaadashadaas,” ayuu yiri. “Laakiin waxaan u baahannahay inaan wax ka qabanno welwelka amni ee sharci ee afar geesoodka waxaanna u maleynayaa inay jirto waddo taas loo maro,” oo lagu xallinayo “mustaqbalka dhow”.

Wasiirkaan waxaa uu sheegay inuu hadda jiro wada hadalo si hoose u bilowday labada dhinac inkastoo uu faafaahin uu ka bixin halka ay marayaan.

Wasiirka Arrimaha Dibbadda Qatar Sh. Maxamed Bin Cabdiraxmaan Al-Thani ayaa todobaadkii hore sheegay inay jirin cid ka faa’iday go’doomintii Qatar la saaray sanadkii 2017 ee ay dawladaha Khaliijka xiriirka ugu jareen isagoo intaa ku daray in dalkiisa uu ku rajo weyn yahay in khilaafku dhamaan doono daqiiqad kasta.

Balse  Yousef Al-Otaiba, oo ah danjiraha Imaaraadka ee Mareykanka, ayaa u sheegay warbaahinta Israa’iil inuusan rumeysnayn in heshiisku uu soo dhowaanayo. “Uma maleynayo in si dhakhso leh loo xaliyo sababtoo ah uma maleynayo in ay jiraan wax wax isdhaafsi ah,” ayuu yiri al-Otaiba

Muqdisho 24ka Nofeembar 2020 Ergeyga gaarka ah ee Mareykanka u qaabilsan Qaramada Midoobay, Kelly Craft ayaa ka hadashay xaaladda Soomaaliya & arrimaha doorashada soo socota, gaar ahaan dooda ka taagan guddiyada doorashooyinka.

Kelly Craft oo hadal ka jeedisay kulan ay golaha ammaanka ee QM ka yeesheen xaaladda Soomaaliya ayaa sheegtay inay muhiim tahay in ay wada-hadallo yeeshaan hoggaanka dowladda federaalka iyo xubnaha mucaaradka, si xal wadajir ah loo gaaro.

Sidoo kale waxa ay intaasi ku dartay in loo baahan yahay in doorashadu ay noqoto mid wada-ogol ah oo ay u dhan yihiin dhinacyada oo dhan.

Ergeyga gaarka ah ee dowladda Mareykanka u qaabilsan Qaramada Midoobay oo hadalkeeda sii wadata ayaa tusaale u soo qaadatay muranka ka taagan guddiyada maamulaya kuraasta Somaliland ee baarlamaanka oo haatan si weyn la’isugu hayo.

“Waxa aan u jeedinayaa DFS & Dowladaha xubnaha ka ah in ay sii wadaan wada-xaajoodyadda lagu saldhigayo Geedi socodka Doorashada 20/21, wax waliba waa in ay noqdaan mid wada ogol & is faham ku dhamaada, sida gudiyada maamulaya kuraasta Somaliland ee baarlamaanka,” ayey tiri Kelly Craft.

Hadalkan ayaa ku soo aadaya, iyada oo Soomaaliya laga dareemayo xaalad siyaasadeed oo ku aadan doorashooyinka dalka, waxaana haatan gudaha magaalada Muqdisho ka socdo dhaq-dhaqaaqyo siyaasadeed iyo shirar ay leeyihiin hoggaamiyeyaasha mucaaradka.

Muqdisho 24ka Nofeembar 2020  Ilo wareedyo muhiim ah oo ka tirsan maamulka gobalka Banaadir ayaa Caasimada Online u sheegay in mar kale adeegga korontada laga jartay xarunta maamulka Gobalka Banaadir.

Korontadaan ayaa la jartay Sabtidii waxayna shalay maqneyd maalintii saddexaad. Goobaha ay ka maqan tahay ayaa kala ah Aqalka Dowladda Hoose, Xarunta ururka Dhalinyarada iyo Xarunta laga qaato Dhalashada iyo Sugnaanta ee dad dhigista.

Xubno kamid ah maamulka gobalka Banaadir ayaa Caasimada Online u sheegay in lacag ki dhowaad $500, 000 lagu yeeshay dowladda Hoose, lacagtaas oo ah mid is gaar-gaartay.

Hore ayaa sidaan oo kale looga jartay Korontada iyo Biyaha waxeyna ka maqaneed muddo aan ka yareen 6 maalmood, markaasi oo wada-hadal kadib dib loo soo daayey.

Maamulka Gobalka Banaadir ayaa wajahaya dhaqaale la’aan iyo maamul xumo, waxaana la sheegayaa in si qaldan loo isticmaalo lacagta canshuurta ah ee soo gasho gobalka Banaadir, oo markii horeba aad u yareyd.

Gobolka Banaadir ayaa soo xareeya dhaqaale malaayin dollar ah, hase yeeshee waxaa kasoo gaara kaliya 15%, waxaana inta kale qaata dowladda federaalka, maadaama aysan lahayn il kale oo dhaqaale oo gobollada dalka ah.

Muqdisho 24ka Nofeembar 2020 Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Maxamed Xuseen Rooble, oo shalay khudbad dhinacyo badan taabaneysay u jeediyay Golaha Ammaanka, ayaa sameeyey ballan-qaad la xiriira doorashada xilli ay jiraan walaacyo badan.

Musharaxiinta mucaaradka ayaa ku gacan seeray sida uu ku socdo hanaanka doorashada iyo guddiyada la magacaabay, waxayna shir ka fureen Muqdisho, ayada oo la filayo inay qaadacaan.

Si kastaba, Ra’iisul Wasaare Maxamed Xuseen Rooble sheegay inay ka go’an tahay qabashada doorasho xor ah, isla markaana ku dhacda waqtigeedii.

Wuxuu intaas ku daray inay Soomaaliya ka go’antahay qabashada doorashada baarlamaanka dabayaqaada sannadkan, iyo doorashada hoggaanka horraanta sannadka soo socda. 

Qoondada haweenka ee 30% ayuu Ra’iisul Wasaaruhu sheegay in la xaqiijin doono doorashada dhacaysa, waxa uuna yiri “Way naga go’an tahay in aan ilaalinno qoondada haweenka ee 30%, xeer hoosaadkii baarlamaanku dhawaan ansixiyay ayaa si cad u qeexaya in ujeeddada loo socdaa tahay in matalaadda haweenku gaarto 50%.”

Dhanka amniga ayuu Ra’iisul Wasaaruhu sheegay ciidammada Qalabka sida ee Dowladda Federaalka Soomaaliya ay guulo wax ku ool ah ka soo hoynayaan dagaalka ay kula jiraan argagixisada.

Ra’iisul Wasaarre Rooble ayaa sidoo kale khudbaddiisa kaga hadlay horumarrada ay dowladda Soomaaliya ka sameysay dhinaca dhaqaalaha iyo dakhli ururinta, taas oo uu sheegay horumar wanaagsani ka jiro.

Mar uu ka hadlayay dhinaca xorriyatul qowlka iyo saxaafadda waxa uu Ra’iisul Wasaaruhu sheegay in dowladdu garawsan tahay kaalinta muhiimka ah ee saxaafaddu ku leedahay geeddi socodka qaran dhiska, isagoo intaa ku daray in la ansixiyay xeerka saxaafadda oo warfidiyeenka u dammaanad qaadaya in ay xorriyad ku shaqeeyaan.

Waxa uu Ra’iisul Wasaaruhu intaa ku daray in dowladdu dib u habeyn ku sameysay habka xiriirka warbaahinta ee xafiisyada muhiimka ah, si ay saxafiyiintu u helaan xogo ku saabsan qorsheyaasha iyo howlaha dowladdu hayso.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa sidoo kale Golaha Ammaanka uga warbixiyay xaaladda xanuunka COVID-19 ee Soomaaliya iyo dadaallada dowladdu kula tacaaleyso.

Muqdisho 24ka Nofeembar 2020 Taliska ciidamada Booliiska Soomaaliyeed ayaa ka warbixiyey gaadiid ay dagaalyahano ka tirsan kooxda Al-Shabaab xalay ku gubeen duleedka degmada Xudur oo ah xarunta gobolka Bakool ee koonfurta Somalia.

Gaadiidkan oo ahaa nooca qaada xamuulka, islamarkaana u rarnaa ganacsato Soomaaliyeed ayaa ka amba-baxay magaalada Beledweyne ee xarunta gobolka Hiiraan, wuxuuna ku sii jeeday dhanka magaalada Xudur, sida lagu sheegay warka Booliiska.

Qoraalkan ayaa sidoo kale lagu shaaciyey in gaadiidkaasi oo gaarayey illaa todobo dab la qabad-siiyey xilli ay marayeen deegaanka Emed Kooeey ee gobolka Bakool.

“Abaare 08:00 fiidnimo Alshanaab ayaa ku gubeen 7 gaadiid ah oo nuuca xamuulka qaada ah bananka hore ee Tuulada EMED KOOREEY ee Gobolka Bakool, gadiidkaan oo ay lahayeen isla markaana u rarnaa dadka shacabka ah, ayaa ka soo baxay Beledweyne kuna sii jeeday Xudur” ayaa lagu yiri qoraalka ka soo baxay taliska ciidanka Booliiska.

Al-Shabaab ayaa horey u go’doomiyey degmooyin iyo deegaano ka tirsan gobollada Baay iyo Bakool ee koonfurta Soomaaliya.

Inta badan dagaalyahano Al-Shabaab ayaa weeraro kala duwan ka fuliya deegaanada maamulka Koonfur Galbeed oo ay weli ka heystaan degmooyin iyo deegaano dhowr ah.

WARARKA MAANTA 23ka Nofeembar 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Yaa ah mikiilaha xukuummadda fashilantay ee “Kuf Iyo Kala-Carar”? Maxuu Taliyaha  Hay’adda Nabad-Sugidda Iyo Sirdoonka Qaranka #NISA Fahad Yaasin “Daba-Naase” uga dhigay xarunta laga shaqaalaysiiyo Argagixisada AL-Shabaab? Maxay shacabka Soomaaliyeed ku naceen Madaxweyne Mudane Farmaajo “Been-Hawaas” 99.5%? Yaa kaligiis-taliye ah maanta? Yaa xil korarsi sharci-darro ah raba? Yaa muwaadin Soomaali ah u dhiibay #Xabashida? Maxay wax u qaban karin xukuummadda “Kuf Iyo Kala Carar”? Maxuu qaban Raysal Wasaare Mohamed Rooble “Dhooqo-Raam-Sade/Dhiiqo-Raam-Sade”? Yaa noqday Madaxweynaha ugu musuqmaasuqa badan #Soomaaliya Farmaajo “Been-Hawaas” iscasil! Maxaa weli loo samayn waayey lacag Soomaali? Yaa qof halgamaa ah u dhiibay cadowga oo hadda sidii ilma yar oo saqiir ah golaha shacabka uga dhex qirtay? Yaa khaa’inul waddan ah maanta? Yaa khaldi kartaa khaa’inul waddan Farmaajo? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Ha wiqleyso!

Muqdisho 23ka Nofeembar 2020 Xildhibaano iyo Senataro ka tirsan labada Gole ee baarlamaanka Soomaaliya, sidoo kalane qeyb ka ah xisbiyada UPD iyo Himilo Qaran oo ay kala hogaamiyaan Xasan Sheekh iyo Sheekh Shariif, ayaa wali muujinaya walaac xoog leh oo ay ka qabaan musharax Xasan Cali Kheyre.

Warar lagu kalsoon yahay oo aan helnay ayaa sheegaya in wali xubnaha xisbiyadaan dalbanayaan in Kheyre ooh adda musharax madaxweyne caddeeyo mowqifkiisa ku aadan saaxiibadiisa hore ee Viila Somalia.

Xubnahaan ayaa sheegay in Kheyre uu wali saaxiib la yahay Villa Somalia, gaar ahaan agaasimaha madaxtooyada Soomaaliya, Fahad Yaasiin iyo Madaxweyne Farmaajo islamarkaana uu yahay dhagax lagu soo dhax tuuray mucaraadka.

Xildhibaanada qaarkood ayaa dalbaday in uusan ka mid noqon midowga musharaxiinta ilaa uu caddeeyo mowqifkiisa halka qaarkoodna ay dalbadeen in aad looga fiirsado.

Tuhunka ayaa sii xoogeystay kadib markii Kheyre khudbaddii uu jeediyey Jimcihii markii uu kusoo laabtay Muqdisho uu ka fogaado inuu si toos ah u dhaliilo madaxweyne Farmaajo ama Fahad Yaasiin.

Waxaa sidoo kale jirta in Kheyre ay diiwaanka ugu jirto inuu 2016-kii isaga oo ka mid ah xubnaha sare ee ololaha Xasan Sheekh, uu haddana si hoose ula shaqeynayey ololaha madaxweyne Farmaajo.

Xasan Cali Kheyre ayaa wajahaya cadaadis badan oo dhanka muacaaradka ah, inkastoo uu ka qeyb galay shirka musharaxiinta, kadib markii uu ka gudbay shuruud lagu xiray oo ahayd inuu raali geliyo Cabdiraxmaan Cabdishakuur.

Maraykanka 23ka Nofeembar 2020 Madaxweynaha la doortay ee Mareykanka Joe Biden ayaa la filayaa in la-taliyihiisa muddada fog Antony Blinken uu u magacaabo inuu noqday xoghayaha arrimaha dibedda, sida ay sheegeen saddex qof oo xog-ogaal ah.

Biden ayaa sidoo kale la filayaa inuu Jake Sullivan, oo ka mid ahaa kaaliyayaashii ugu dhowaa Hillary Clinton, u magacaabo la-taliyaha amniga qaranka, sida ay werisay warbaahinta Bloomberg oo soo xiganeysa dad xog ogaal ah.

Labada qof ayaa la filayaa in la magacaabo Talaadada.

Madaxa shaqaalaha Aqalka Cad ee maamulka Biden, Ron Klain ayaa Axaddii sheegay in madaxweynaha la doortay uu Talaadada magacaabi doono qaar ka mid ah golihiisa wasiirada, hase yeeshee waxa uu diiday inuu shaaciyey boosaska.

Sullivan oo 43 jir ah, iyo Blinken oo 58 jir, ayaa labaduba laba xilli oo kala duwan ahaa la-taliyayaasha amniga qaranka ee Biden, intii uu ahaa madaxweyne ku-xigeenka Mareykanka.

Waaxda Arrimaha Dibedda waa tan ugu sarreysa wasaaradaha Mareykanka, waxaana xoghayaha arrimaha dibedda uu yahay qof haga siyaasadda arrimaha dibedda.

Blinken ayaa ahaan jira ku-xigeenka xog-hayaha arrimaha dibedda, xilligii Obama.

Sidoo kale, la-taliyaha amniga qaranka waa mid ka mid ah jagooyinka ugu muhiimsan uguna awoodda badan Aqalka Cad, wuxuuna hogaamiyaa xubno isugu jira khuburo militari, diblomaasiyiin iyo sirdoon, kuwaas oo hormariya siyaasadda arrimaha dibedda iyo militariga.

Muqdisho 23ka Nofeembar 2020 Ra’iisul wasaaraha xukuumadda Soomaaliya, Mudane Maxamed Xuseen Rooble oo xalay ku hoyday magaalada Baydhabo ayaa kulamo kala duwan ka bilaabay gudaha magaaladaasi, kuwaas oo looga hadlayo xaaladda dalka.

Rooble ayaa si gaar ah kulan ula qaatay golaha wasiirada dowlad goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya, waxaana goobjoog ahaa xubno ka mid ah golihiisa wasiirada.

Kulankan oo uu wax ka guddoomiyey madaxweyne Cabdicasiis Lafta Gareen ayaa waxaa looga hadlay arrimo la xiriira wada-shaqeynta Koonfur Galbeed & dowladda dhexe.

Sidoo kale waxaa kulankan lagu soo qaaday muhiimada ay leedahay isku xirka hay’adaha maamulkaasi iyo kuwa dowladda federaalka ah ee Soomaaliya.

“Waxaan idinku boorrinayaa in aad wadashaqeyn wanaagsan yeelataan, iskana kaashataan howllaha muhiimka u ah dadka aad matashaan iyo tan guud ee Qaranka Soomaaliyeed. Sidoo kale waa in la xoojiyaa wada shaqeynta heer Federaal iyo heer dowlad-goboleed,” ayuu yiri ra’iisul wasaaraha xukuumadda federaalka Soomaaliya.

Dhanka kale ra’iisul wasaaraha ayaa la kulmay qaar ka mid ah odayaasha dhaqanka iyo waxgaradka magaalada Baydhabo oo uu kala hadlay xaaladda dalka iyo doorashooyinka.

Ing. Rooble ayaa kula dar-daarmay inay qaataa doorkooda ku aadan taageerada dowladda iyo nabad-gelyada, si dalka uu uga gudbo marxalada kala guurka ah.

Waa safarkiisii ugu horreeyey ee uu Rooble ku tegay magaalada Baydhabo, tan iyo markii loo magacaabay ra’iisul wasaaraha bishii September ee sanadkan 2020-ka.

 

Muqdisho 23ka Nofeembar 2020 Magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya waxaa weli ka socda shirka wada-tashiga musharraxiinta oo galay maalintiisii 3-aad.

Shirkan oo ah mid xasaasi ah ayaa waxaa ka qeyb-galaya illaa 14 musharrax oo u taagan xilka madaxweynaha, kana qeyb-galaya tartanka doorashada ee 2020/21.

Wararka ayaa sheegaya in shirka lagu daray maalin dheeri ah, islamarkaana la soo xiri doono beri oo Talaado ah, iyada oo la filayo in laga soo saaro war-murtiyeed & go’aano la xiriira waxyaabaha laga wada-hadlay.

Saxaafadda ayaa sidoo kale loo diiday inay galaan hoolka, waaana kulanka maanta uu yahay mid ka duwan kuwii hore ee ay yeesheen musharraxiintu.

Intiisa badan waxaa shirkan diirada lagu saaray doorashada soo socota, gaar ahaan muranka ka taagan dhismaha guddiyada ka shaqeynaya doorashadaasi.

Musharraxiinta ayaa walaac xoogan ka muujinayo guddiyadaasi oo ay dhowaan ku dhowaaqday xukuumadda Soomaaliya, iyaga oo dalbanaya in is-bedal lagu sameeyo.

Sidoo kale waxaa la filayaa in shirweynahan uu maanta ku biiro guddoomiyaha golaha aqalka sare, Cabdi Xaashi Cabdullahi oo si weyn uga soo horjeedo, sida ay wax wado xukuumadda federaalka ah ee Soomaaliya.

Waxaa sidoo kale musharraxiintu ay wada-tashiyo gaar ah la yeesheen ururada bulshada rayidka ah iyo culimada u diinka, si ay doorashadu u naqato wada-ogol.

Xaaladda siyaasadeed ee dalka ayaa haatan mareyso meel xasaasi ah, waxaana meel aad u fog kala joogo hoggaamiyeyaasha mucaaradka iyo madaxda dowladda dhexe

Muqdisho 23ka Nofeembar 2020 Cabdullaahi Abyan Nuur iyo Yuusuf Maxamed Khayr ayaa loo doortay in ay si ku-meel gaar guddoomiyeyaal uga noqdaan guddiga xallinta khilaafaadka iyo guddiga doorashooyinka heer federaal.

Labadan mas’uul oo kasoo jeeda Koonfur Galbeed ayaa hore xilal kala duwan uga soo qabtay dowladihii ku-meel gaarka ahaa iyaga oo xilliya kala duwan ahaa xildhibaanno heer federaal ah.

Cabdullaahi Abyan Nuur oo ah ninka ugu da’da wayn guddigan ayaa hore u ahaa wasiirkii caddaaladda iyo arrimaha diinta ee xukuumadihii madaxweyneyaasha Shariif Sheekh Axmed iyo Xasan Sheekh Maxamuud, waxaana loo doortay guddoomiyaha ku-meel gaarka ah ee guddiga xalinta khilaafaadka.

Yuusu Maxamed Khayr, oo loo doortay guddoomiyaha ku-meel gaarka ah ee guddiga doorashooyinka heer federal, wuxuu laba jeer soo noqday wasiir ku-xigeen, guddoomiyaha gobolka Bakool iyo xubin ka tirsan guddigii fulinta ee ururukii RRA.

Tababarka guddiyada doorashooyinka ee heer federaal ayaa shalaygalay maalinkii labaad iyada oo uu si rasmi ah u furay ra’iisul wasaare ku-xigeenka Soomaaliya Mahdi Maxamed Guuleed Khadar.

Warar ay heshay Caasimada Online ayaa sheegaya in Khamiista soo socoto la qabanayo doorashada guddoonka labada guddi oo ay wali ka maqan yihiin xubnaha Puntland iyo Jubaland.

Tirada guddiga doorashooyinka ee Muqdisho ku sugan waa 20 halka guddiga xallinta khilaafaadka ay yihiin 17 qof. Xubnahan ayaa haysta kooram ku filan oo ay doorasho ku galaan balse lama hubo tallaabada ay qaadi doonaan Jubaland iyo Puntland haddii la gaaro go’aano aysan qeyb ka ahayn.

Maamulka Galmudug 23ka Nofeembar 2020 Madaxweynaha dowlad goboleedka Galmudug, Mudane Axmed Cabdi Kaariye (Qoor Qoor) ayaa xalay kulan gaar ah la qaatay qaar ka mid ah musharraxiinta u taagan xilka madaxweynaha ee doorashada soo socota ee 2020/21.

Kulanka oo ka dhacay guriga uu magaalada Muqdisho ka dagan yahay Qoor Qoor, islamarkaana ay qeyb ka aheyd casho sharaf uu madaxweynaha Galmudug u sameeyey musharraxiinta ayaa waxaa ka qeyb galaya ra’isul wasaarihii hore ee dalka Xasan Cali Kheyre, madaxweynihii hore ee Galmudug Cabdikariin Xuseen Guuleed, hogggaamiyaha Xisbiga Wadajir Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame iyo Mustaf Sheekh Cali Dhuxuloow.

Intiisa badan waxaa kulankan diirada lagu soo saaray xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan marxaladda kala guurka ah ee lagu jiro.

Sidoo kale labada dhinac ayaa ka wada-hadlay arrimo ku aadan doorashada, siiba muranka ka taagan dhismaha guddiyada doorashooyinka dalka.

Qoor Qoor oo madasha ka hadlay ayaa u ballan qaaday musharraxiinta labo qodob oo kala ah:1-inuu diyaar u yahay inuu qeyb ka noqdo dadaalada lagu xalinayo dooda ka taagan guddiyada doorashada ee heer iyo heer dowlad goboleed intaba.

2-Madaxweynaha dowlad goboleedka Galmudug ayaa sidoo kale intaasi ku daray inuu waa-waan ka dhex bilaabi doono musharraxxiinta iyo madaxda dowladda dhexe.

Waa kulankii labaad ee ay yeesheen labada dhinac, waxaana dhammaan looga wada-hadlay sidii loo xalin lahaa tabashada ay muujinayaan musharraxiinta mucaaradka.

Magaalada Muqdisho ayaa waxaa haatan ka socdo dhaq-dhaqaaq siyaasadeed oo xoog leh iyo shirar u dhexeeya hoggaamiyeyaasha mucaaradka ee dalka.

Maamulka Puntland 23ka Nofeembar 2020 Waxaa saacadihii la soo dhaafay deegaanada Puntland ka da’ay roobab dabeylo wata oo ku dhufay xeebaha ku yaalla maamulkaasi.

Wararka ayaa sheegaya in dabeylahaasi oo horey looga digay ay geysteen khasaare isugu jira dhimasho iyo dhaawac.

Ugu yaraan shan ruux oo kalluumeysato ahaa ayaa ku dhintay roobabka ka da’ay xeebaha maamulka Puntland, gaar ahaan gobolka Bari.

Mas’uuliyiin ka tirsan Puntland ayaa shaaciyey in kalluumeysatada geeriyootay ay la rogmatay doonidii ay saarnaayeen, xilli ay ka jalaabayeen xeebaha maamulkaasi. Guddoomiyaha gobolka Karkaar oo la hadlay warbaahinta ayaa sidoo kale sheegay in haatan ay socdaan gurmad loo fidinayo dadka ay waxyeeladu soo gaartay.

Sidoo kale wuuxuu ugu baaqay dadka shacabka ah ee degan agaarka xeebaha inay muujiyaan feejignaan dheeri ah.

“Degmada Xaafuun waxaa ka da’ay Roob Dabayla wata oo aan ka dignay maalmihii lasoo dhaafay, xaaladdu ma wanaagsano, maadaama isgaarsiintu aan la heli Karin, balse baadi-goob ayaa socda si gurmad loo gaarsiiyo dadka halkaas ku sugan ay u nugul yihiin Roobabka laga digay,” ayuu yiri waxaa yiri guddoomiyaha gobolka Karkaar.

Shalay ayey aheyd markii ay digniin ku aadan dabeylahan soo saartay dowladda federaalka ah ee Soomaaliya oo farriin u dirtay dadka degan xeebaha Puntland.

Maamulka Hirshabelle 23ka Nofeembar 2020 Maamulka gobolka Hiiraan ayaa ku guuleystay xalinta xiisad beryahan dambe ka taagneyd gudaha magaalada Beledweyne ee xarunta gobolka Hiiraan, taas oo ka dhalatay tegista safar uu magaaladaasi dhowaan ku gaarayo madaxweynaha cusub ee maamulka HirShabelle, Cali Cabdulaahi Xuseen (Guudlaawe).

Guddoomiyaha gobolka Hiiraan, Cali Jeyte Cismaan iyo taliyaha nabad sugida gobolkaasi Colaad Cabdullahi Dalabey ayaa booqasho ku tegay deegaanka Ceelgaal oo ku yaalla duleedka Beledweyne, halkaas oo ay isku aruusanayeen maleeshiyaad iyo saraakiil hore oo ka soo horjeeday, sida loo wajahay dhisida maamulka HirShabelle.

Labada dhinaca oo kulan yeeshay ayaa ka wada-hadlay, sidii meesha looga saari lahaa xiisadaasi, islamarkaana looga shaqeyn lahaa horumarinta HirShabelle.

Saraakiisha gadoodka waday ee kulanka ka qeyb-galaya ayaa waxaa hoggaaminayey sarkaal lagu magacaabo Janaraal Abuukar Xuud oo ka mid ahaa musharaxiintii ka hartay tartanka doorashadii dhowaan ka dhacday gudaha magaalada Jowhar. Ilo ku dhow kulankaasi ayaa Caasimada Online u sheegay inay labada dhinac isku afgarteen in laga wada-shaqeeyo nabadda, wada-hadalna lagu dhameeyo arrinta.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi ku daraya in saraakiisha iyo maleeshiyaadka hubeysan ee abaabulka ka waday Ceelgaal lagu soo celiyey Beledweyne, halkaas oo ay kula kulmi doonaan madaxda dowlad goboleedka Soomaaliyeed ee HirShabelle.

Si kastaba saacadaha soo socdo ayaa waxaa la filayaa in gobolka Hiiraan uu gaaro madaxweyne Guudlaawe waxaana kaga sii horreeyey ku xigeenkiisa Dabageed.

Muqdisho 23ka Nofeembar 2020 Guddoomiyaha golaha aqalka sare ee baarlamaanka Soomaaliya, Cabdi Xaashi Cabdullahi, guddoomiyihii hore maxkamadda sare, Ibraahim Iidle Suleymaan iyo wasiirkii hore warfaafinta, Maxamed Cabdi Xayir Maareeye ayaa ku biiray shirka musharraxiinta oo galay maalintii 3-aad.

Shirka oo lagu waday in maanta la soo gaba-gabeeyo ayaa dib loo dhigay, waxaana la soo xiri doonaa maalinta beri ah oo laga so saari doono war-murtiyeed.

Cabdi Xaashi, Ibraahim Iidle iyo Maareeye ayaa shirka siin doono warbixin ku aadan khilaafka ka taagan doorashada, gaar ahaan guddiyada doorashooyinka dalka.

Wararka ayaa sheegaya in si gaar ah ay mas’uuliyiintan uga hadli doonaan muranka ka taagan guddiyada doorashada ee gobollada waqooyi ku metalaya doorashada. Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa horey wada-tashiyo gaar ah ula yeeshay ururada bulshada rayidka yo culimada, si ay doorashadu u noqoto wada-ogol.

Xaaladda siyaasadeed ee dalka ayaa haatan mareyso meel xasaasi ah, waxaana meel aad u fog kala joogo hoggaamiyeyaasha mucaaradka iyo madaxda dowladda dhexe.

WARARKA MAANTA 22ka Nofeembar 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxay shacabka Soomaaliyeed ku naceen Madaxweyne Mudane Farmaajo “Been-Hawaas” 99.5%? Yaa kaligiis-taliye ah maanta? Yaa xil korarsi sharci-darro ah raba? Yaa muwaadin Soomaali ah u dhiibay #Xabashida? Maxay wax u qaban karin xukuummadda “Kuf Iyo Kala Carar”? Maxuu qaban karaa Raysal Wasaare Mohamed Rooble “Dhooqo-Raam-Sade/Dhiiqo-Raam-Sade”? Yaa noqday Madaxweynaha ugu musuqmaasuqa badan #Soomaaliya Farmaajo “Been-Hawaas” iscasil! Maxaa weli loo samayn waayey lacag Soomaali? Yaa qof halgamaa ah u dhiibay cadowga oo hadda sidii ilma yar oo saqiir ah golaha shacabka uga dhex qirtay? Yaa khaa’inul waddan ah maanta? Yaa khaldi kartaa khaa’inul waddan Farmaajo? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Ha wiqleyso!

Muqdisho 22ka Nofeembar 2020 Doodda ka taagan guddiyada doorashada Soomaaliya ee la xiriirta in xubnaha ku jira qaarkood ay yihiin askar, ayaa waxaa saacidaya dhanka sharciga.

Aqoonyahanada qaarkood ayaa sheegaya inay tahay in dhammaan xubnaha ciidanka ee eek u jira guddiyadan ay is-casilaan, maadaama dastuurka Soomaaliya uu dhigayo in ciidamada qalabka sida aysan qeyb ka noqon karin siyaasadda, sidoo kalane shaqaalaha dowladda aysan siyaasada qeyb ka noqon karin ilaa ay shaqada ka tagaan.

Aqoonyahan Maxamed Maxamuu Cadde oo ah weriye hore oo ka tirsan BBC, hadana darsa arimaha siyaasadda Soomaaliya ayaa ugu baaqay ciidamada in aysan ka mid noqon siyaasadda, haddii ay hada ku jiraana ay iska casilaan xubinimada guddiga.

“Waxaan ugu baaqayaa in ay ilaaliyaan dastuurka, ciidan iyo shaqaale kama mid noqon karaan siyaasadda, dhalinyarada ciidamadu waa in aan la qaldin, fadlan ka baxa guddiyada sharci ma ahan, mustaqbilkiina yuusan ku ciyaarin rag daneestayaal ah,” ayuu yiri Maxamed Maxamuud Cadde.

Sidoo kale Maxamed Maxamuud Cadde ayaa dhinaca kale madaxda dowladda iyo kuwa mucaaradka ka dalbaday in aysan dalka gelin qalaalaaso amni iyo mid siyaasadeed.

Dowladda Soomaaliya waxay diiday doodad ah in xubno ka tirsan sirdoonka ay qeyb ka yihiin guddiyada doorashada, waxayna meesha ka saartay in isbeddel lagu sameeyo.

Mucaaradka ooh adda shir uu uga socda Muqdisho ayaa wacad ku maray inaysan ka qeyb gali doonin doorashada, haddii aan guddiyadaas isbeddel lagu sameyn.

Muqdisho 22ka Nofeembar 2020 Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Maxamed Xuseen Rooble ayaa kulan gaar ah galabta la qaatay masuuliyiinta ugu sarreysa maamulka gobolka Banaadir, kaas oo la sheegay in lagu dardar-gelinayo howllaha ay bulshada caasimadda u hayaan.

Sida lagu sheegay qoraal ka soo baxay xafiiskiisa, Rooble ayaa kula dardaarmay mas’uuliyiinta cusub ee dhowaan loo magacaabay maamulka gobolka Banaadir inay la yimaadaan qorshe cad oo lagu horumarinayo Caasimadda.

Si gaar ah waxaa looga hadlay kulankaas dhibaatooyinkii ka dhashay roobabkii maalmo ka hor ka da’ay magaalada Muqdisho oo saameyn ballaaran ku yeeshay waddooyinka, danyarta iyo bilicda caasimadda.

“Ra’iisul Wasaare Rooble ayaa faray maamulka gobolka Banaadir in la sameeyo daraasad lagu qiimeynayo khasaarooyinkii ka dhashay roobabka, gaar ahaan burburka jidadka, isagoo ugu baaqay ganacsatada Soomaaliyeed in doorkooda ay ka qaataan horumarinta bilicda iyo amniga caasimadda,” ayaa lagu yiri qoraalkan.

Ra’iisul Wasaare Rooble ayaa ku celceliyey in xukuumaddiisu ay mudnaan gooni ah siin doonto amniga caasimadda, isagoo xubnaha uu la kulamay ee maamulka gobolka Banaadir faray inay dib u habeyn ku sameeyaan leyrarka waddooyinka ku xiran, si buu yiri “aysan uga faa’iideysan mugdiga kooxaha nabad diidka ah.”

“Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho Mudane Cumar Maxamed Maxamuud Filish ayaa uga mahadceliyey Ra’iisul Wasaaraha kulankan muhiimka ah, isagoo sheegay in Maamulkiisu uu ka howlgeli doonno sidii wax looga qaban lahaa bilicda, amniga iyo dib u dhiska caasimadda,” ayaa lagu yiri qoraalkan ka soo baxay xafiiska ra’iisul wasaaraha.

Maamulka Puntland 22ka Nofeembar 2020 Ciidamada ammaanka ee Puntland ayaa saacadihii la soo dhaafay howl-gallo ka sameeyey qeybo ka mid ah magaalada Boosaaso ee xarunta gobolka Bari.

Howl-gallada oo ahaa kuwa qorsheysan ayaa waxaa laga fuliyey xaafado dhoww ah oo ka tirsan magaaladaasi oo xarun ganacsi u ah Puntland.

Wararka ayaa sheegaya in baaritaanadaasi ciidamadu ay ku soo-qab qabteen hub fara badan oo sharci darro ah oo lagu heystay Boosaaso.

Taliyaha Booliiska qeybta gobolka Bari Gaashaanle Sare Xuseen Cali maxamuud oo la hadlay warbahinta ayaa sheegay in hubkaasi ay gacanta ku soo dhigeen, kadib xoh ay ka heleen shacabka.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in haatan ay wadaan baaritaano dheeraad ah oo ku aadan hubkaasi iyo goobaha laga soo qabtay.

Muddooyinkii la soo dhaafay ciidanka amniga Puntland ayaa xoojiyey howl-gallada lagu sugayo amniga ee ay ka wadaan deegaanada maamulkaasi, gaar ahaan magaalooyinka Gaalkacyo, Boosaaso, Qardho iyo Garoowe.

Muqdisho 22ka Nofeembar 2020 Faah faahino dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa kulan gaar ah oo u dhexeeyey musharraxiinta u taagan xilka madaxweynaha ee doorashada 2020/21, gaar ahaan kuwa ka soo jeeda Galmudug & madaxweynaha maamulkaasi Axmed Qoor Qoor oo xalay ka dhacay gudaha magaalada Muqdisho.

Kulanka oo saacado badan qaatay ayaa wuxuu u dhexeeyey musharraxiinta kala ah Xasan Sheekh Maxamuud, Xasan Kheyre, Cabdikariin Xuseen Guuleed, Daahir Maxamuud Geelle, Cabdiraxmaan Cabdishakuur, Mustaf Dhuxulow iyo madaxweyne Qoor Qoor.

Wararka ayaa sheegaya in kulankan diirada looga saaray xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan dooda ka taagan guddiyada ka shaqeynaya doorashooyinka 2020/2021.

Ilo ku dhow kulankan ayaa sheegay in musharrxiintan ay la wadaageen madaxweynaha dowlad goboleedka Galmudug dareenkooda iyo walaaca ay ka qabaan doorashada. Sidoo kale warar hoose ayaa sheegaya in musharraxiinta ay ka dalbadeen Qoor Qoor inuu dib ugu noqdo guddigii uu soo magacaabay oo la sheegay inay ku jiraan xubno ay soo qorotay dowladda federaalka oo isugu jira shaqaale dowladeed iyo nabad sugid.

Dhankiisa Qoor Qoor oo madasha ka hadlay is-difaacay, wuxuuna ugu baaqay musharraxiinta inay kalsooni muujiyaan, islamarkaana ay isagu aaminaan.

Intaasi kadib labada dhinac ayaa ku ballamay kulamo kale, gaar ahaan casho sharaf uu gurigiisa ugu sameyn doono madaxweyne Qoor Qoor, si loo sii wado wada-hadallada.

Arrintan ayaa ka dambeysan, kadib markii musharraxiinta uu shalay shirka uga furamay magaalada Muqdisho ay isku qeybiyeen labo garab, kuwaas oo kala wajihayo maamullada Galmudug iyo HirShabelle, gaar ahaan guddiyada ay soo magacaabeen.

Xaaladda siyaasadeed ee dalka ayaa mareysa meel xasaasi ah, waxaana caasimada ka socda shirar siyaasadeed oo iska soo horjeedo, loogan arrinasano doorashooyinka dalka.

Muqdisho 22ka Nofeembar 2020 Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo ka hadlayey xaaladda siyaasadeed ee dalka iyo marxalada kala guurka ayaa soo hadal qaaday arrimaha ku aadan doorashooyinka ee 2020/2021-ka.

Ugu horreyn Xasan Sheekh ayaa farrin u diray xubnaha guddiyada doorashooyinka ee dalka, isaga oo uga digay in aan lagu qaldin wax aysan shaqadoodu aheyn.

Madaxweynihii hore ee dowladda federaalka ayaa xusay in xubnaha la soo xulay qaarkood ay yihiin ciidan, islamarkaana ay dambi galayaan haddii ay ku milmaan arrimaha siyaasadda iyo doorashooyinka dalka ee soo socda, sida uu hadalka u dhigay.

Sidoo kale wuxuu ugu baaqay madaxweynaha iyo taliyaha nabad-sugida inay dhuujiska kaa daayaan siyaasadda, islamarkaana ay ka shaqeeyaan doorasho wada ogol ah.

“Wiilasha & Gabdhaha Soomaaliyeed waxa aan leeyahay yaan la idin qaldin oo ku shaqeeya waxa uu idiin fasaxay Qaanuunka, Ciidan ayaad tihiin, dambi ayaad galeysaan oo waxaa idin raaceysa eed aan dhamaan, madaxweynaha & milkiilaha waxa aan ugu caqli celineynaa ka daaya dhuujiska aad ku heysaan yaan la kala go’inee,” ayuu yiri.

Musharrax madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo hadalkiisa sii wata ayaa shaaciyey in kaliya dowladda federaalka ay isku hayaan jabinta dastuurta iyo qaanuunka dalka.

“Maanta waxa aan isku heysanaa dowladda federaalka ma ahan wax la garan waayay, wax waliba oo duruufo ah waala aqbali karaa balse kamid ma ahan wixii ka baxsan qaanuunka, guddiyada la magacaabay dastuurka raad kuma leh, qawaaniinta sal kuma lahan, Dowladnimo waa qaanuun, ceyb & cilad weyn ayay ku yihiin dimuqraadiyadda Soomaaliya” ayaa markale yiri madaxweyne hore Xasan Sheekh Maxamuud.

Si kastaba ha’ahaatee musharraxiinta u taagan xilka madaxweynaha ayaa walaac xoogan iyo kalsooni darro ka muujinayo guddiyada la soo dhisay ee doorashooyinka dalka, iyaga oo shaaciyey inay u badan shaqaale dowladeed iyo ciidan ka tirsan NISA.

“Wiilasha & Gabdhaha Soomaaliyeed waxa aan leeyahay yaan la idin qaldin oo ku shaqeeya waxa uu idiin fasaxay Qaanuunka, Ciidan ayaad tihiin, dambi ayaad galeysaan oo waxaa idin raaceysa eed aan dhamaan, madaxweynaha & milkiilaha waxa aan ugu caqli celineynaa ka daaya dhuujiska aad ku heysaan yaan la kala go’inee,” ayuu yiri.

Musharrax madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo hadalkiisa sii wata ayaa shaaciyey in kaliya dowladda federaalka ay isku hayaan jabinta dastuurta iyo qaanuunka dalka.

“Maanta waxa aan isku heysanaa dowladda federaalka ma ahan wax la garan waayay, wax waliba oo duruufo ah waala aqbali karaa balse kamid ma ahan wixii ka baxsan qaanuunka, guddiyada la magacaabay dastuurka raad kuma leh, qawaaniinta sal kuma lahan, Dowladnimo waa qaanuun, ceyb & cilad weyn ayay ku yihiin dimuqraadiyadda Soomaaliya” ayaa markale yiri madaxweyne hore Xasan Sheekh Maxamuud.

Si kastaba ha’ahaatee musharraxiinta u taagan xilka madaxweynaha ayaa walaac xoogan iyo kalsooni darro ka muujinayo guddiyada la soo dhisay ee doorashooyinka dalka, iyaga oo shaaciyey inay u badan shaqaale dowladeed iyo ciidan ka tirsan NISA.

WARARKA MAANTA 20ka Nofeembar 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxay sababta Wasiirka Arrimaha Dibadda Denjire Axmed Cawad shaqada looga cayriyey.eryey? Yaase ku xiga Wasiir Cawad Ma Wasiirka Maalliyadda Mr. Bayle oo beentiisa xitaa aan wax shilin Soomaali ah dalka ka hirgelinin? Maxay shacabka Soomaaliyeed ku naceen Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas” 99.1%? Yaa kaligiis-taliye ah maanta? Yaa xil korarsi sharci-darro ah raba? Maxay wax u qaban karin xukuummadda “Kuf Iyo Kala Carar”? Maxayse tahay warqada loo dhiibay Raysal Wasaare Mohamed Rooble “Dhooqo-Raam-Sade/Dhiiqo-Raam-Sade”? Yaa noqday Madaxweynaha ugu musuqmaasuqa badan #Soomaaliya Farmaajo “Been-Hawaas” iscasil! Maxaa weli loo samayn waayey lacag Soomaali? Yaa qof halgamaa ah u dhiibay cadowga oo hadda sidii ilma yar oo saqiir ah golaha shacabka uga dhex qirtay? Yaa khaa’inul waddan ah maanta? Yaa khaldi kartaa khaa’inul waddan Farmaajo? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Ha wiqleyso!

WHO 20ka Nofeembar 2020 Madaxa hay’adda Caafimaadka Aduunka  WHO Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus ayaa waxba kama jiraan ku tilmaamay eedeyn uga timid dhinaca dowladda Itoobiya oo ka dhan ah dagaallada ka socda gobolka Tigrayga.

Itoobiya ayaa ku eedeysay Dr Tedros in uu u shaqeyso sidii Diblomaasi Tigray ah oo kale islamarkaana taageerro militari iyo mid dhaqaale caalamka uga raadinayo Jabhada gooni u goosadka TPLF.

Hasse ahaatee Tedros ayaa sheegay in warkaasi yahay waxba kama jiraan, islamarkaana uu taageersan yahay oo kaliya  Nabadda iyo la joojiyo qalalaasha ka jira gobolka.

”Warka ku saabsan in aan dhinac taageersannahay ma’aha mid sax ah, Annniga hal dhinac oo kaliya ayaa taageersanahay waana dhinaca Nabada” ayuu yiri madaxda hay’adda caafimaadka aduunka ee WHO.

Ciidamada Difaaca Qaranka Itoobiya ayaa horaantii bishan weerar ku qaaday saldhigyada xoogagga TPLF ee Ismaamulka Tigrayga waxaana muuqata in dagaalkan oo wali soconaya uu yeeshay saameyn amni iyo mid siyaasadeed intaba.

Muqdisho 20ka Nofeembar 2020 Xildhibaan Mustaf Sheekh Cali Dhuxulow oo ka hadlay arrimaha doorashada Soomaaliya iyo sida ay wax u socdaan ayaa dowladda dhexe ku eedeeyey inay maamul goboleedyada qaar ku khasabtay inay guddiyada doorashada u soo magacaabaan xubno ka tirsan NISA.

“Runtii dalku heerka uu marayo walaac badan ayaan ka qabaa, mudo dheer ayaan ka soo shaqeynayey dalkan, waxuuna hadda marayaa markii ugu adkeyd abid, waxaana jirata kheyru masuulnimo weyn oo ay sameeyeen Madaxweynaha iyo Taliyaha NISA oo aan ka fikireyn duruufihii adkaa ee dalku soo maray,” ayuu yiri Xildhibaan Mustaf Dhuxulow.

Dhuxulow oo wareysigan siiyey VOA ayaa sheegay in fikirka Farmaajo iyo Fahad ee ah in maanta xubno la yaqaano oo ka tirsan NISA ay u qortaan guddiga doorashooyinka, iskuna dayaan inay u soo boobaan doorashada uu keeni karo xaalado adag iyo siyaasadda dalka oo cakiranta.

Madaxda dowlad goboleedyada Jubbaland iyo Puntland ayuu Mustaf Dhuxulow ku taageeray go’aanka ay ku diideen inay soo magacaabaan xubnihii ku meteli lahaa guddiyada doorashooyinka, isagoo maamullada kale iyo gobolka Banaadir ku dhaleeceeyey rabitaankooda ah inay xukunka ku soo laabtaan Fahad iyo Farmaajo.Mar wax laga weydiiyey sababta uu uga soo hor jeestay dowladda madaxweyne Farmaajo oo seddax sano iyo bar uu soo taageerayey ayuu sheegay in Farmaajo uusan ula dhaqmin sidii ay ka mudnaayeen dadkii ku soo dhaweeyey xukunka dalka.

Hadalkii shalay ee ra’iisul wasaare ku xigeenka ayuu ku macneeyey mid baqdin ay ka keentay, isla markaana uu Mahdi ku qasbanaaday inuu daacad u noqdo xukunka madaxweyne Farmaajo.

“Mar hadii qaar ka mid ah dowlad goboleedyadii lagu qasbaayo inay xubno la wato guddiyo u magacaabaan, waa dareemi kartaa Mahdi Guuleed wax meesha u yaalla in aysan jirin, marka hadiiba dowlad goboleedyadii is dhiibeen, isaguna inuu is dhiibo waa ku qasbanaa,” ayuu hadalkiisa ku sii daray Xildhibaan Mustaf Sheekh Cali Dhuxulow.

Inta badan siyaasiyiinta Soomaaliya ayaa u arkaya hanaanka ay dowladda dhexe u maamuleyso doorashooyinka soo socda iyo guud ahaan siyaasada xiligan, inay tahay mid caqabad ku keeni karta hanaanka doorashada iyo amniga Qaranka.

Muqdisho 20ka Nofeembar 2020 Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa si kulul u hadlay markii ugu horreysay tan iyo markii la soo magacaabay guddiyada doorashada ee heer federaal iyo dowlad gobaleed.

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya oo wareysi siiyey idaacadda Kulmiye ee Muqdisho ayaa sheegay in aysan waxba ku darsan doonin guddiggan iyo Madaxweyne Farmaajo ilaa xal loo helo doodaha ka taagan guddiga kadib wareysi uu siiyay Idaacadda Kulmiye ee magaalada Muqdisho.

“Marna wax ku darsan meyno guddigaan oo ah ii camir mana ka yeeleyno Madaxweyne Farmaajo,” ayuu yiri Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud.

“Waxaan cabsi ka qabaa in ay dalka u harsoodaan in talada faraha ka baxdo oo xaaladu adkaato” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sheegay in uu ku qanacsan yahay in maamulada Puntland iyo Jubbaland aysan wali soo magacaabin guddiyada ka dhiman doorashada Soomaaliya.

“Waan ku dhiiri gelinayaa waliba waa talaabo fiican waayo qoladaan wax lagu darsan karo, waa fowdo,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Hadalka ka soo baxay Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ku soo aadaya iyadoo wali ay taagan tahay dooda guddiyada doorasahda Soomaaliya oo u badan ciidamo ka tirsan NISA iyo taageerayaasha Madaxweyne Farmaajo.

Ethiopia 20ka Nofeembar 2020 Itoobiya waxey ku jirtaa xaalad dagaal oo culus, gantaallo ayaa lagu garaacay caasimadda gobolka amxaarada ee Bahirdar sida ay warbaahinta gobolkaas shaaca ka qaadeen.

Waxey noqoneysaa markii labaad oo gantaallo lagu garaaco Bahirdar tan iyo markii ay aad u xoogeysteen dagaallada ka socda gobolka Tigraay.

Warbaahinta waxey sidoo kale warisay in gantaalladii lagu tuuray Bahirdar aysan wax khasaare ah geysan, waxaana la leeyahay waxaa soo tuuray dagaalyahanada TPLF inkasta oo warkaas aan si madaxbanaan loo xaqiijin karin.

Dagaalka wuu xoogeystay, eedo ayaa hawada la isku marinayaa, inkastoo ay dowladda mar dambe beenisay hadana TPLF waxey ka dhawaajiyeen iney ciidamada dowlada Itoobiya ay gobolka Tigraay ku beegsanayaan dadka rayidka ah.

Muqdisho 20ka Nofeembar 2020 Beesha Caalamka ayaa qoraal ay ka soo saartay doorashadii dhawaan ka dhacday caasimadda dowlad goboleedka HirShabeelle, waxay ku shaacisay inay si dhaw ula socotay, xilli madaxweyne Cali Guudlaawe uu sheegay in beesha caalamka aysan door ku laheyn doorashadii uu ku soo baxay.

Qoraalka beesha caalamka waxaa lagu sheegay inay la socdeen heerarkii kala duwanaa ee ay soo martay doorashada maamulkaas, isla markaana ay hadda si dhow ula socdaan u diyaar-garowga doorashooyinka heer federaal ee deeganada HirShabeelle.

“Saaxiibbada beesha caalamka ee Soomaaliya waxay si dhow ula socdeen dhisiddii golaha baarlamaanka labaad ee Dowlad Goboleedka Hirshabelle. Doorashadii madaxweynaha ee dhowaan ka dhacday Dowlad Goboleedka iyo u diyaargarowga socda ee loogu jiro doorashooyinka federaalka Soomaaliya,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Madaxweynaha cusub ee HirShabeelle Cali Xuseen Guudlaawe ayaa dhawaan magaalada Jowhar ka sheegay in doorashadii ka dhacday maamulkaas ee isaga madaxweynaha loogu doortay aysan wax door ah ku laheyn beesha caalamka, balse hadda kadib maamulkiisu uga baahanyahay garab istaag.

Qoraalkan ka soo baxay beesha caalamka ayaa maadxweyne Cali Guudlaawe loogu balan qaaday garab istaag iyo xal u raadinta caqabadaha ku hor gudban maamulkas cusub.

“Waxaan ku hanweynahay inaan Madaxweynaha Hirshabelle ee dhowaan la doortay Cali Guudlaawe kala shaqeyno horumarinta dib u heshiisiinta, isu keenidda dhammaan beelaha iyo bulshada reer Hirshabelle, la dagaallanka xagjirnimada rabshadaha wata iyo wax ka qabashada arrimaha dowlad-dhisidda iyo dhaqan-dhaqaale ee hortabinta u leh HirShabelle,” ayaa lagu yiri qoraalkan.

War-saxaafadeedkan waxaa wadajir u soo saaray dowladaha iyo ururrada kala ah, Hawlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AMISOM), Canada, Denmark, Jabuuti, Itoobiya, Midowga Yurub, Finland, Jarmalka, Urur-Goboleedka (IGAD), Talyaaniga, Japan, Kenya, Holand, Norway, Qadar, Iswiidhan, Iswisarland, Turkey, Boqortooyada Midowday ee Britain, Dowladda Maraykanka, iyo Qaramada Midoobay.

Muqdisho 20ka Nofeembar 2020 Wasiirkii caawa xilka laga qaaday ee arrimaha dibadda Soomaaliya Axmed Ciise Cawad ayaa sheegay in uusan diyaar u aheyn xilka kale ee loogu magacaabay isla wareegtadii xilka looga qaaday.

Qoraal uu soo saaray ayuu ugu horeyn wasiir Cawad ugu mahadceliyey madaxweyne Farmaajo intii uu hayey xilkaas oo ku siman laba sano.

“Madaxweynuhu waa ku mahadsan yahay xilkii Wasiirka Arrimaha Dibadda ee la ii magacaabay 4tii November 2018. Abaal ayaan Madaxda dalka iyo ummadda Soomaaliyeedba uga hayaa,” ayuu Axmed Ciise Cawad ku yiri qoraal uu soo dhigay bartiisa twitter-ka.

Dikreetadii xilka looga qaaday Cawad waxaa lagu sheegay in loo magacaabay safiirka dal aan la shaacin magaciisa, balse waxa uu ku sheegay qoraalkan in uusan diyaar u aheyn xilkaas.

“Waxaan halkaan ku caddaynayaa inaanan hadda diyaar u ahayn xil aan qabto mid Safiirnimo iyo mid kale toonna” ayuu yiri wasiirkii hore ee arrimaha dibedda Axmed Ciise Cawad.

WARARKA MAANTA 18ka Nofeembar 2020 Sir Culus!

Su’aalaha Maanta: Maxay shacabka Soomaaliyeed ku naceen Madaxweyne Farmaajo “Been-Hawaas” 98.8%? Yaa kaligiis-taliye ah maanta? Yaa xil korarsi sharci-darro ah raba? Maxay beesha caalamka ugu diiday in wax dhaqaallo ah la siiyo xukuummadda cusub ee “Kuf Iyo Kala Carar”? Maxayse tahay warqada loo dhiibay Raysal Wasaare Mohamed Rooble “Dhooqo-Raam-Sade/Dhiiqo-Raam-Sade”? Yaa noqday Madaxweynaha ugu musuqmaasuqa badan #Soomaaliya Farmaajo “Been-Hawaas” iscasil! Maxaa weli loo samayn waayey lacag Soomaali? Yaa qof halgamaa ah u dhiibay cadowga oo hadda sidii ilma yar oo saqiir ah golaha shacabka uga dhex qirtay? Yaa khaa’inul waddan ah maanta? Yaa khaldi kartaa khaa’inul waddan Farmaajo? Yaa #Soomaaliya ka dhigay dalka ugu musuqmaasuqa badan adduunka? Ha wiqleyso!

Addis Ababa 18ka Nofeembar 2020 Ethiopia ayaa sheegtay in ciidamadeeda ay kusii siqayaan caasimadda gobolka Tigray, kadib markii laga gudbay waqti laba toddobaad ah oo ay u qabatay ciidamada TPLF inay isku soo dhiibaan.

“Ficilka ugu dambeeya ee fulinta sharciga waxaa la fulin doonaa maalmaha soo socda,” waxaa sidaas yiri ra’iisul wasaare Abiy Ahmed

Guddiga Abiy u xil saaray dagaalka Tigray ayaa dhankoodana ku eedeeyey Tigray inay burburiyeen buundooyin isku xira magaalada caasimadda ah ee Mekelle iyo qeybaha kale ee dalka, si ay u joojiyan ciidamada federaalka ee kusoo siqaya.

“Fallaagada TPLF waxaa dhowaan lagula xisaabtami doonaa burburinta kaabayaasha iyo dambiyada ay ku kacayaan,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay guddiga

Ma jiro illaa iyo hadda wax war oo kasoo baxay TPLF oo la xiriira sheegashada dowladda.

Ciidamad federaalka ayaa sidoo kale sheegtay inay “xoreeyeen” deegaanada Raya, Chercher, Gugufto iyo Mehoni oo ku yaalla qeybaha bari ee gobolka Tigray, iyo deegaanada Shire oo ku yaalla dhinaca galbeed.

Ciidamada federaalka ayaa sidoo sheegtay inay burburiyeen saldhigyo militari xilli ay kusii socdeen Mekelle.

“Ciidamada fallaagada waxay hadda ku jiraan dib u gurasho, waxaana ku siqaya kuwa federaalka si cadaaladda loo mariyo,” ayey tiri dowladda.

Hoggaamiyayaasha Tigrayga ayaa ku eedeeyey ciidamada federaalka inay burburiyeen biyo xireen iyo warshad sonkor, ayaga oo si “arxan darro ah” u weeraraya shacabka shanta milyan ah ee Tigray-ga.

Dowladda waa ay beenisay inay beegsatay shacab.

Muqdisho 18ka Nofeembar 2020 Madaxtooyada Galmudug ayaa ka hadashay wararka sheegayo in mooshin ka dhan ah madaxweyne Qoor Qoor laga abaabulayo Magaalada Muqdisho ee Caasimadda Soomaaliya.

Cabdiweli Jaamac Barre oo ah Agaasimaha warfaafinta madaxtooyada Galmudug  oo wareysi siiyey Idaacadda Kulmiye ee Magaalada Muqdisho ayaa beeniyey in mooshin ka ah madaxweyne Qoor Qoor laga wado Muqdisho.

Agaasimaha warfaafinta madaxtooyada Galmudug ayaa xusay in madaxweyne Qoor Qoor uu magaalada Muqdisho kulamo kula qaatay xildhibaano ka tirsan labada Aqal ee baarlamaanka Soomaaliya iyo madaxweynihii hore ee Soomaaliya Sheekh Shariif Sheekh Axmed.

Cabdiweli Jaamac ayaa ujeedada kulamada uu Madaxweyne Qoor Qoor kula qaatay Magaalada Muqdisho xildhibaanada laga soo doorto Galmudug ku sheegay inay tahay tabasho la xiriirta Guddiga doorashada.

Agaasimaha ayaa beeniyay wararka sheegaya in mucaaradku ay cadaadis  saareen Madaxweyne Qoor Qoor iyo in mooshin ka dhan ah Madaxweynaha laga abaabulayo magaalada Muqdisho.

Saacadihii lasoo dhaafay waxaa baraha bulshada lagu baahiyey in Qoor Qoor laga wado mooshin xilka looga tuurayo,  kadib markii siyaasiyiinta mucaradka ah ay ka horyimaadeen xubnaha guddiyada doorashoyinka ee dhawaan uu soo magacaabay.

12 musharax oo u taagan qabashada xilka madaxweynaha Soomaaliya  ayaa qaadacay guudiyaada doorashooyinka ee magacaaban, kuwaas oo isugu jira heer federaal iyo heer dowlad goboleed, markii laga reebo Jubbaland iyo Puntland oo weli diidan soo magacaabidda xubnihii ku meteli lahaa guddiyadaas.

Madaxweyne Qoor Qoor ayaa la rumeysan inay ka hor yimaadeen inta badan xildhibaanada laga soo doorto Galmudug ee ku jira labada Aqal ee baarlamaanka federaalka, waxayna ku eedeeyeen madaxweynaha inuu guddiga doorashada kusoo daray xubno ka tirsan hey’adda NISA.

Muqdisho 18ka Nofeembar 2020 Warbaahinta Dalka  ayaa ogaatay in mas’uuliyiin sare oo ka tirsan xafiiska Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya ay ka dambeeyeen in la baahiyo warqadii ay Odayaasha Hawiye u dhibeen Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Maxamed Xuseen Rooble.

Xogo muhiim ah oo aan helnay ayaa sheegaya in Odayaasha dhaqanka ay warqadaan gacanta u geliyeen Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Maxamed Xuseen Roobe, waxaana garab fadhiyay shan wasiir oo Hawiye ah.

Nabaddoon Muxiyaddiin Xasan Afrax oo ka mid ah odayaasha Hawiye ayaa sheegay in warqadda aysan xitaa lahayn nuqul kale, ayna u dhiibeen Rooble, balse ay la yaabeen inay ku dhex-arkaan baraha bulshada.

Ra’iisul Wasaare Rooble ayaa warqadaan ku wareejiyay Xoghayaha Joogta ee Xafiiskiisa, waxaana la sheegay inuu isagana la sii wadaagay Ra’iisul Wasaare ku xigeenka Soomaaliya, iyadoo ugu dambeyn gaartay xafiiska Madaxweynaha Soomaaliya. Amarka ah in la-baahiyo warqadaan ayaa la sheegay in laga soo saaray Madaxtooyada Soomaaliya kadibna lala-wadaagay Ra’iisul Wasaare ku xigeenka Soomaaliya Mahdi Maxamed Guuleed, kadibna waxay gaartay warbaahinta.

Baahinta warqadaan ayaa loo maray shaqsiyaad caan ka ah baraha Bulshada ee Internet-ka, waxeyna ugu dambeyn ku faaftay Social Media-yaha oo dhan. Odayaasha dhaqanka ayaa daqiiqado kadib loo sheegay in warqadii la baahiyay waxaana dusha laga saaray mas’uuliyada baahinta warqadaas.

Nabadoon Maxamed Xasan Xaad, ayaa dorraad magaalada Muqdisho ka sheegay in warqadaas ay geliyeen gacan amaan ah balse markii dambe loo soo sheegay in la faafiyay.

Maraykanka 18ka Nofeembar 2020 Dowladda Mareykanka ayaa liiska argagixisada ku dartay hoggaamiyaha ciidan xul ah oo ay leeyihiin Al-Shabaab, kaasi oo lagu eedeeyey inuu ku lug lahaa weerarkii bishii Janaayo ka dhacay saldhig ku yaalla Kenya, oo lagu dilay saddex askari oo Mareykan ah.

Wasaaradda Arrimaha Dibedda Mareykanka ayaa sheegtay inay Macallin Ayman oo ah hoggaamiyaha ciidanka Jaysh Ayman, iyo sidoo kale Cabdullaahi Cusmaan Maxamed, oo maamula qeybta qaraxyada iyo warbaahinta, ay ku dartay liiska caalamiga ah ee argagixisada.

Mas’uuliyiinta ayaa sheegay in cutubka Jaysh Ayman ay fuliyeen weerarkii Janaayo ee ka dhacay xerada Camp Simba ee xeebta waqooyi ee Kenya, kaasi oo lagu dilay saddex askari oo Mareykan ah, laguna burburiyey diyaarad.

Sanaddii 2018, daraasad ay sameysya hay’adda Jamestown Foundation ayaa Jaysh Ayman ku qeexay dadaal ay Al-Shabaab gudaha Kenya uga sameyneysay ciidan si wanaagsan u tababaran, una qalabeysan oo Kenyan ah. 

Muqdisho 18ka Nofeembar 2020 Faah faahinno kala duwan ayaa waxaa laga helayaa qarax saaka ka dhacay magaalada Muqdisho, kaas oo geystay khasaare kala duwan.

Qaraxa oo ahaa nooca miinada ayaa lagu soo warramayaa inuu ka dhacay waddada ka baxda isgoyska Fagax ee aada dhinaca xaafadda Jamhuuriya ee degmada Kaaraan.

Wararka ayaa sheegaya in qaraxaasi lala eegtay ciidamo ka tirsan kuwa AMISOM, xilli ay mararayeen agagaarka Masjidka Turkiga oo ku yaalla halkaasi.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi ku daraya in qaraxa kadib ay rasaas xoogan fureen ciidamada AMISOM ee lala bartilmaameedsaday miinadaasi. Inta la xaqiijyey illaa afar qof oo shacab ah ayaa ku dhaawacantay rasaasta ay fureen ciidamada Midowga Afrika ee AMISOM, kuwaas oo kala ah aabe, xaaskiisa, gabar yar oo uu dhalay iyo wiil farmashiye ku leh halka uu qaraxu ka dhacay.

Waa qaraxii labaad ee 24-saac gudahood ka dhaca magaalada Muqdisho, iyadoona shalay weerar is-miidaamin ah uu ka dhacay nawaaxiga iskuul Buluusiya, kaas oo ay ku dhinteen ugu yaraan 5 qof, halka ay ku dhaawacmeen 8 kale oo isugu jira askar & dad rayid ah.

Muqdiaho 18ka Nofeembar 2020 Magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya waxaa ka socda dhaq-dhaqaaq siyaasadeed oo xoog leh, kaas oo ku aadan u diyaar garowga doorashooyinka soo socda ee la filayo in dalka laga qabto sanadkan 2020 illaa 2021-ka.

Siyaasiyiinta mucaaradka, gaar ahaan musharraxiinta u taagan xilka madaxweynaha ayaa wada abaabul xoogan, iyaga oo shirar siyaasadeeed ka bilaabi doono Muqdisho.

Wararka ayaa sheegaya in maalmaha soo socda ay caasimada soo gaari doonaan siyaasiyiinta mucaaradka kuwooda ka maqan dalka, waxaana xubnahaasi ka mid ah:-

Xasan Cali Kheyre ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya, Cabdikariin Xuseen Guuleed madaxweynihii hore ee dowlad goboleedka Galmudug, siyaasiga Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo ah hoggaamiyaha xisbiga Wadajir iyo Daahir Maxamuud Geelle oo ahaa wasiirkii hore warfaafinta xukuumadda federaalka ah ee Soomaaliya. Sidoo kale waxaa haatan Muqdisho ku sugan oo dhaq-dhaqaaq culus ka wada madaxweynayaashii hore Xasan Sheekh iyo Shariif Sheekh Axmed oo maalmo ka hor dib uga soo laabtay safaro ay ku kala tageen wadamada Jabuuti, Kenya iyo Masar.

Sida ogaatay Caasimada Online waxaa socda qorshe gaar ah oo musharraxiintan oo dhamaan u taagan xilka madaxweynaha ku ‘sameysanayaan’ gole ay ku mideysan yihiin oo la filayo in looga dhowaaqo Xamar, waxaase ka horreeya shirar ay yeelan doonaan.

Ujeedka loo dhisayo golahaasi ayaa ah in musharraxiintu ay si isku mid ah ugu wajahaan dowladda federaalka ah ee Soomaaliya iyo doorashooyinka 2020/2021-ka.

Si kastaba ha’ahaatee inta badan musharraxiinta ayaa horey uga horyimid dhismaha guddiyada doorashada, iyaga oo shaaciyey in lagu soo daray shaqaale ka tirsan madaxtooyada iyo askar ka tirsan hay’adda nabad sugida iyo sirdoonka Soomaaliyeed.

Muqdisho 18ka Nofeembar 2020 Wasiirka ciyaaraha iyo dhalinyarada Soomaaliya, Xamse Saciid Xamse ayaa magacaabay guddiyo kala duwan oo maamulaya tartanka maamul goboleedka iyo gobolka Benaadir ee sanadkan 2020-ka.

Qoraal kasoo baxay xafiiska Wasiirka ciyaaraha iyo dhalinyarada Soomaaliya, ayaa lagu shaaciyay toddoba gudi oo cusub oo qeyb ka noqonaya maamulka tartanka furmaya, kaasi oo ay kasoo dhex muuqdeen shaqsiyaad aad loo yaqaano.

Guddiga cusub ayaa waxa kale oo ku jira qaar kamid ah ciyaartooyadii horee ee dalka, iyo dad kale oo ehel u ah arrimaha Isboortiga.

“Guddiyadaas kala duwan waxaan ka sugayaan in ay la yimaadaan wax qabad wanaagsan iyo in ay dar dar geliyaan howlaha loo igmaday” ayuu yiri Wasiirka ciyaaraha oo ka hadlay magacaabista guddiyadaasi.

Tartanka maamul goboleedyada oo labadii sano ee hore la qabtay 2016 iyo 2017, ayaa waxa keliya uu ku koobna kubada cagta, halka sanadkan lagu soo kordhiyay ciyaaraha fudud iyo kubadda koleyga.

Hoos ka aqriso guddiyada la magacaabay:

Guddiga Kormeerka Guud

1 – La Taliye Sare Maxamed Xuseen Haadi –Guddoomiye

2 – Saciid Jaamac Qorsheeel                        Ku-Xigeen

3 – Yuusuf Maxamed Cabdi Yuusuf             Xoghaye

4 – Xildhibaan Cumar Cusmaan Waasare    Xubin

5 – Xildhibaan Dahabo Suusow Maxamed   Xubin

6 – Amb – Cabdiraxmaan Diinaari                   Xubin

7 – Farxaan Xasan Amed                            yoXubin

Guddiga Farsamada

1 – Prof – Muuse Maxamed Naasir      Guddoomiye

2 – Cabdiqaadir Ibrahim Gacal      Ku-Xigeen

3 – Dr – Yuusuf Shaqaaq                  Xoghaye

4 – Dr – Cali Cusmaan Cali            Kaaliye-Xoghaye

5 – Maxamed Cabdo                         Xubin

6 – Ibraahim Xuseen Rombe              Xubin

7 – Saciid Maxamed Xasan              Xubin

8 – Cabdiqani Saciid Carab              Xubin

9 – Khadiija Aadan Daahir                Xubin

10 – Cabdullahi Nuur Maxamed         Xubin

11 – Xasan Maxamed Maxamuud        Xubin

Guddiga Martigelinta,Dejinta Iyo Gaadiidka

1 – Isaaq Xaashi Jimcaale           Guddoomiye

2 – Basma Caamir Shakeeti        Ku-Xigeen

3 – Ikraam Cabdullahi Joogow        Xoghaye

4 – Cali Xsan Axmed                         Xubin

5 – Xasan Cabdi Abuukar                 Xubin

6 – Mulki Nuur Muudey                      Xubin

7 – Maxamed Maxamuud Samatar   Xubin

Guddiga Habmaamuuska Iyo Nabadageliyada

1 – Abuu Sheekh Axmed             Guddoomiye

2 – Cali Amin Xaaji Axmed              Ku-Xigeen 

3 – Cabdiraxmaan Cali Muuse      Xubin

4 – Nasr Maxamed Maxamuud     Xubin

5 – Xubno Ka Socda Wasaarada Amniga Gudaha  Xubin

Guddiga Maaliyadda

1 – Sadiiq Maxamed Maxamuud                Gudoomiye

2 – Abshir Cabdiraxmaan Maxamed         Ku-Xigeen

3 – Cabdiqani Maxamed Jeylaani               Xoghaye

4 – Yuusuf Maxamed Xasan                          Xubin

5 – Ismaaciil Maxamed Cabdi                      Xubin

Guddiga IT,Warfaafinta Iyo Xayeysiiska

1 – Ayuub Ismaaciil Cali                   Guddoomiye

2 – Maxamed Cusmaan Xassan         Ku-Xigeen

3 – Maxamed Cabdi Muudey                 Xoghaye

4 – Maxamed Cabdullahi Digarey              Xubin

5 – Maxamed Cabdiraxmaan Warsame     Xubin

6 – Cumar Ibrahim Cabdirsalaam              Xubin    

Guddiga Anshaxa Iyo Racfaanka

1 – Muxyidiin Maxamed Farqajaan           Guddoomiye

2 – Saaci Axmed Abuukar                           Ku-Xigeen

3 – Xamse Xaaji Cabdi                                Xoghaye

4 – Maxamed Xaaji Cali                                 Xubin

5 – Yuusf Maxamed Jaamac “Jaymis”            Xubin